ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಪಿತ್ರಾ ಸಾಕಂ ಸಾ ತು ಕನ್ಯಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ ವೈರಾಗ್ಯಯುಕ್ತಾ ಶ್ರವಣಾತ್ಸಂಬಭೂವ । ಕೇಶಂ ಚ ಮಿತ್ರಂ ದ್ವಿರದಾದಿಕಂ ಚ ಅನರ್ಘ್ಯರತ್ನಾನಿ ಗೃಹಾದಿಕಂ ಚ ॥ ೩,೨೩.

ತಂದೆಯೊಡನೆ ಇದ್ದ ಆ ಯುವತಿ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಪವಾಡಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಕೂದಲು, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಆನೆಗಳು, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳು, ಮನೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು—

ಸರ್ವಂ ಹ್ಯೇತನ್ನಶ್ವರಂ ಚೈವ ಮೇನೇ ಮಮಾಧೀನಂ ಹರಿಣಾ ವೈ ಕೃತಂ ಚ । ಯೇನೈವ ದತ್ತಂ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಕಂ ಚ ತೇನಾ ಹೃತಂ ವೇದನಾಂ ನೈವ ಚಕ್ರೇ ॥ ೩,೨೩.

ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುವವು, ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿರುವವು, ಹರಿಯೇ ಕೊಟ್ಟವು ಎಂದು ಅವಳು ತಿಳಿದಳು. ಅವನು ಕೊಟ್ಟ ಮಗ, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಅವನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗಲೂ ಅವಳು ದುಃಖಪಡಲಿಲ್ಲ.

ಅದ್ಯೈವ ವಿಷ್ಣುಃ ಪರಮೋ ದಯಾಲುಃ ದಯಾಂ ಮಯಿ ಕೃತವಾಂಸ್ತೇನ ಸುಷ್ಠು । ಪಿತ್ರಾ ಸಾಕಂ ಕನ್ಯಕಾ ಸಾ ತು ವೀನ್ದ್ರ ಸದಾತ್ಮನಿ ಹ್ಯಮಲೇ ವಾಸುದೇವೇ ॥ ೩,೨೩.

ಇಂದು ಕೂಡಾ ಪರಮ ದಯಾಳುವಾದ ವಿಷ್ಣುವು ನನಗೆ ಮಹಾ ಕರುಣೆ ತೋರಿದ್ದಾನೆ. ತಂದೆಯೊಡನೆ ಆ ಯುವತಿ, ವೀಂದ್ರ, ಸದಾ ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮನಾದ ವಾಸುದೇವನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಳು.

ಏಕಾನ್ತತ್ವಂ ಸುಷ್ಠು ಭಕ್ತ್ಯಾ ಗತಾ ಸಾ ಯದೃಚ್ಛಯಾ ಸೋಪಪನ್ನೇನ ದೇವೀ । ಅಕಲ್ಪಯನ್ತ್ಯಾತ್ಮನೋ ವೀನ್ದ್ರ ವೃತ್ತಿಂ ಚಕಾರ ಯತ್ಸಾವಧಿರಾಧಂ ಪ್ರಥೈವ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ನಿಜವಾದ ಏಕಾಗ್ರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಪಡೆದಳು, ವೀಂದ್ರ. ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಳು, ಅದು ಮೊದಲನೆಯ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು.

ಸಾ ವೈ ವಿತ್ತಂ ವಿಷ್ಣುಪಾದಾರವಿನ್ದೇ ದುಃ ಖಾರ್ಣವಾತ್ತರಾಕೇ ಸಂಚಕಾರ । ವಾಗೀನ್ದ್ರಿದ್ರಿಯಂ ಖಗ ಸಮ್ಯಕ್ಚಕಾರ ಹರೇರ್ಗುಣಾನಾಂ ವರ್ಣನೇ ವಾ ಸದೈವ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಾರವಿಂದದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ದುಃಖಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ದೋಣಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಅವಳು ತನ್ನ ಮಾತು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸದಾ ಹರಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಹಸ್ತೌ ಚ ವಿಷ್ಣೋರ್ಗೃಹಸಂಮಾರ್ಜನಾದೌ ಚಕಾರ ದೇವೀ ಗಾತ್ರಮಲಾಪಹಾರಮ್ । ಶ್ರೋತ್ರಂ ಚ ಚಕ್ರೇ ಹರಿಸತ್ಕಥೋದಯೇ ಮೋಕ್ಷಾದಿಮಾರ್ಗೇ ಹ್ಯಮೃತೋಪಮೇ ಚ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ತನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮನೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಅವನ ದೇಹದ ಮಲಿನತೆ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ತನ್ನ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಹರಿಯ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಗಳ ಶ್ರವಣಕ್ಕೂ, ಅಮೃತದಂತಿರುವ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಕ್ಕೂ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಳು.

ನೇತ್ರಂ ಚ ಚಕ್ರೇ ಪ್ರತಿಮಾದಿದರ್ಶನೇ ಅನಾದಿಕಾಲೀನಮಲಾಪಹರಿಣೀ । ಸದ್ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಸ್ಪರ್ಶನೇ ಚೈವ ಸಂಗೇ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯಗನ್ಧಾನುವಿಲೇಪನೇ ತ್ವಕ್ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳ ದರ್ಶನಕ್ಕೂ, ಅನಾದಿಕಾಲದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಸತ್ಪರಿಷರ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೂ, ಅವರ ಸಮಾಗಮಕ್ಕೂ, ಅವರ ಅರ್ಪಿತ ಹೂಮಾಲೆಗಳ ಸುಗಂಧವನ್ನು ತನ್ನ ಚರ್ಮದಿಂದ ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಘ್ರಾರ್ಣೇದ್ರಿಯಂ ಸಾ ಹರಿಪಾದಸಾರೇ ಚಕಾರ ಸಂಸಾರವಿಮುಕ್ತಿದೇ ಚ । ಜಿಹ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಹರಿನೈವೇದ್ಯಶೇಷೇ ಶ್ರೀಮತ್ತುಲಸ್ಯಾದಿವಿಮಿಶ್ರಿತೇ ಚ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ತನ್ನ ಮೂಗನ್ನು ಹರಿಯ ಪಾದಗಳ ಸುಗಂಧಕ್ಕೆ, ಅದು ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೊಡುತ್ತದೆ, ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಳು. ತನ್ನ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಹರಿಯ ನೈವೇದ್ಯದ ಉಳಿದ ಭಾಗ, ಪವಿತ್ರ ತುಳಸಿ ಮುಂತಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಪಾದೌ ಹರೇಃ ಕ್ಷೇತ್ರಪಥಾನುಸರ್ಪಣೇ ಶಿರೋ ಹೃಷೀಕೇಶಪದಾಭಿವನ್ದನೇ । ಕಾಮಂ ಹೃದಾಸ್ಯೇ ತು ಹರಿದಾಸ್ಯಕಾಮ್ಯಾ ತಥೋತ್ತಮಶ್ಲೋಕಜನಾಶ್ಚರನ್ತಿ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ತನ್ನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹರಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು, ತಲೆಯನ್ನು ಹೃಷೀಕೇಶನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯನ್ನು ಹರಿಯ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಆಸೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಳು; ಅದೇ ರೀತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತರು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ನಿಷ್ಕಾಮರೂಪೇ ಚ ಮತಿಂ ಚಕಾರ ವಾಗಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸ್ತವನಂ ಸ್ವೀಚಕಾರ । ಏವಂ ಸದಾ ಕಾರ್ಯಸಮೂಹಮಾತ್ಮನಾ ಸಮರ್ಪಯಿತ್ವಾ ಪರಮೇಶಪಾದಯೋಃ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಭುವಿನ ಸ್ತುತಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಳು. ಹೀಗೆ, ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನಾದರೂ ಸದಾ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ತೀರ್ಥಾಟನಾರ್ಥಂ ತು ಜಗಾಮ ಪಿತ್ರಾ ಸಾಕಂ ಹರೇಃ ಪ್ರೀಣನಾದ್ಯರ್ಥಮೇವ । ಆರಾಧಯಿತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಾನಾದೌ ಗೃಹೇ ವಸ್ತ್ರಸಂಭೂಷಣಾದ್ಯೈಃ ॥ ೩,೨೩.

ನಂತರ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋದಳು, ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹರಿ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಮೊದಲು, ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಬಟ್ಟೆ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದಳು.

ಪಶ್ಚಾತ್ಕಲ್ಪಂ ಕಾರಯಾಮಾಸ ದೇವೀ ವಿಷ್ಣೋರಗ್ರೇ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾರ್ಥಮೇವ । ಯಾವತ್ಕಾಲಂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಮುಕುನ್ದ ತಾವತ್ಕಾಲಂ ತೂರ್ಧ್ವರೇತಾ ಭವಾಮಿ ॥ ೩,೨೩.

ಆಮೇಲೆ, ದೇವಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮುಂದೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆಂದು ವಿಧಿವಿಧಾನ ಮಾಡಿದಳು. 'ಮುಕುಂದಾ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ನಡೆಯುವವರೆಗೆ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯಾಗಿರುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದಳು.

ಯಾವತ್ಕಾಲಂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಂ ಕರಿಷ್ಯೇ ತಾವದ್ದತ್ತಾದ್ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಚ ಸಂಗಮ್ । ಹರೇಃ ಕಥಾಶ್ರವಣಂ ಸ್ಯಾನ್ಮುಕುನ್ದ ನಾವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಸಂಗಿನಾಮಙ್ಗಸಂಗಮ್ ॥ ೩,೨೩.

'ಯಾವಾಗ ನಾನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಆವರೆಗೆ ದತ್ತವಾದ ವೈಷ್ಣವರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಂಗತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಮುಕುಂದಾ, ಹರಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ, ವೈಷ್ಣವ ಅಲ್ಲದವರ ಜೊತೆ ಸಾಂಗತ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.'

ಸುಹೃಜ್ಜನೈಃ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಕೈಶ್ಚ ದೀರ್ಥಾಟನಂ ನೈವ ಕುರ್ಯಾಂ ಮುಕುನ್ದ । ಕುರ್ವನ್ತಿ ಯೇ ಕಾಮ್ಯಯಾ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಂ ತೇಷಾಂ ಸಂಗಂ ಕುರು ದೂರೇ ಮುಕುನ್ದ ॥ ೩,೨೩.

'ಮಿತ್ರರು, ಪುತ್ರರು ಅಥವಾ ಇತರ ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಮುಕುಂದಾ. ಆಸೆಯಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವವರ ಸಂಗವನ್ನು ದೂರವಿಡು, ಮುಕುಂದಾ.'

ಶಾಲಗ್ರಾಮಂ ಯೇ ವಿಹಾಯೈವ ಯಾತ್ರಾಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತೇಷಾಂ ಕಿಂ ಫಲಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ಯದಾ ತೀರ್ಥಾನಾಂ ದರ್ಶನಂ ಸ್ಯಾತ್ತದೈವ ಶಾಲಗ್ರಾಮಂ ಪುರತಃ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ॥ ೩,೨೩.

'ಶಾಲಗ್ರಾಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ? ತೀರ್ಥದರ್ಶನವಾಗುವಾಗ ಶಾಲಗ್ರಾಮವನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಡಬೇಕು.'

ತೀರ್ಥಾಟನಂ ಪಾದಚೈರೈಃ ಕೃತಂ ಚೇತ್ಪೂರ್ಣಂ ಫಲಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ಪಾದತ್ರಾಣಂ ಪಾದರಕ್ಷಾಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ತೀರ್ಥಾಟನಂ ಪಾದಹೀನಂ ತದಾಹುಃ ॥ ೩,೨೩.

'ಪಾದಚರ್ಯೆಯಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪೂರ್ಣ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ. ಪಾದರಕ್ಷೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಹೋದರೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.'

ಯೋ ವಾಹನೇ ತುರಗೇ ಚೋಪವಿಷ್ಟಸ್ತೀರ್ಥಾಟನಂ ಕುರುತೇ ಚಾರ್ಧಹೀನಮ್ । ವೃಷಾದೀನಾಂ ವಾಹನೇ ಪಾದಮಾಹುಃ ಪರಾನ್ನಾನಾಂ ಭೋಜನೇ ವ್ಯರ್ಥಮಾಹುಃ ॥ ೩,೨೩.

'ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ವಾಹನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅರ್ಧ ಫಲ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಎತ್ತು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೋದರೆ ಪಾದಚರ್ಯೆಯಂತೆ ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇತರರ ಊಟ ತಿಂದರೆ ಫಲವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.'

ಮಹಾತ್ಮನಾಂ ವೇದವಿದಾಂ ಯತೀನಾಂ ಪರಾನ್ನಾನಾಂ ಭೋಜನೇ ನೈವ ದೋಷಃ । ಸಂಕಲ್ಪಯಿತ್ವಾ ಪರಮಾದರೇಣ ಜಗಾಮ ಸಾ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾರ್ಥಮೇವ ॥ ೩,೨೩.

'ಮಹಾತ್ಮರು, ವೇದಜ್ಞರು, ಯತಿಗಳಿಗೆ ಇತರರ ಊಟ ತಿನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಪರಮ ಗೌರವದಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಹೊರಟಳು.'

ಆದೌ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಹರಿನಿರ್ಮಾತ್ಯಗನ್ಧಂ ವಿಸರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಶ್ರವಣಂ ವೈ ಚಕಾರ । ಪಿತ್ರಾ ಸಾಕಂ ಭೋಜನಂ ಚಾಪಿ ಕೃತ್ವಾ ಅಗ್ರೇ ದಿನೇ ಕ್ರೋಶಮೇಕಂ ಜಗಾಮ ॥ ೩,೨೩.

ಮೊದಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಹರಿಯ ಅಲಂಕಾರದ ಸುಗಂಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಪಾರಾಯಣವನ್ನು ಕೇಳಿದಳು. ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿ, ಮೊದಲ ದಿನ ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ದೂರ ನಡೆಯಿತು.

ತತ್ರ ದ್ವಿಜಾನ್ಪೂಜಯಿತ್ವಾನ್ನಪಾನ ರಾತ್ರೌ ತತ್ತ್ವಂ ಶ್ರಾವಯಾಮಾಸ ದೇವೀ । ಏವಂ ಯಾತ್ರಾಂ ಯೇ ಪ್ರಕುರ್ವನ್ತಿ ನಿತ್ಯಂ ತೇಷಾಂ ಯಾತ್ರಾಂ ಸಫಲಾಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ ॥ ೩,೨೩.

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅನ್ನಪಾನ ನೀಡಿ, ರಾತ್ರಿ ದೇವಿಯು ಅವರಿಗೆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಸಿದಳು. ಹೀಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವವರ ಯಾತ್ರೆ ಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ವಿನಾ ದಯಾಂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಖಗೇನ್ದ್ರವ್ಯರ್ಥೇತ್ಯೇವಂ ವೀನ್ದ್ರ ಚಾಹುರ್ಮಹಾನ್ತಃ । ದಿವಾ ರಾತ್ರೌ ಯೇ ನ ಶೃಣ್ವನ್ತಿ ದಿವ್ಯಾಂ ಹರೇಃ ಕಥಾಂ ತೀರ್ಥಮಾರ್ಗೇ ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೩.

ದಯೆ ಇಲ್ಲದೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ. ಹರಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಕೇಳದವರು ತೀರ್ಥಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಫಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ವ್ಯರ್ಥಂವ್ಯರ್ಥಂ ತಸ್ಯ ಚಾಹುರ್ಗತಂ ವೈ ಅಶ್ವಾದೀನಾಂ ವಾಹನಾನಾಂ ಚ ವಿದ್ಧಿ । ಅಶ್ವಾದೀನಾಮಪರಾಧಂ ವದಸ್ವ ಗಙ್ಗಾದೀನಾಂ ದರ್ಶನಾತ್ಪಾಪನಾಶಃ ॥ ೩,೨೩.

ಅವರ ಯಾತ್ರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಕುದುರೆ ಮುಂತಾದ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಹೋದವರಿಗೂ ಇದೇನು. ಕುದುರೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೋಷವನ್ನು ಹೇಳು; ಗಂಗಾದಿ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಪಾಪವಿನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷೇತ್ರಸ್ಥವಿಷ್ಣೋರ್ದರ್ಶನಾತ್ಪಾಪನಾಶೋ ಮಾರ್ಜಾರಸ್ಯಾಪ್ಯಪರಾಧಂ ವದಸ್ವ । ಕ್ಷೇತ್ರಸ್ಥವಿಷ್ಣೋಃ ಪೂಜನಾತ್ಪಾಪನಾಶಃ ಪೂಜಾವತಾಮಪರಾಧಂ ವದಸ್ವ ॥ ೩,೨೩.

ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಪಾಪವಿನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಬೆಕ್ಕಿನ ದೋಷವನ್ನೂ ಹೇಳು. ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಪಾಪವಿನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವರ ದೋಷವನ್ನೂ ಹೇಳು.

ಜಪಾದೀನಾಂ ಕುರ್ವತಾಂ ಪಾಪನಾಶೋ ವಿಷ್ಣೋರ್ಧ್ಯಾನಾತ್ಸದ್ಯ ಏವಾಘನಾಶಃ । ಅನುಸಂಧಾನಾದ್ರಹಿತಂ ಸರ್ವಮೇವ ಕೃತಂ ವ್ಯರ್ಥಮೇವೇತಿ ಚಾಹುಃ ॥ ೩,೨೩.

ಜಪಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಪಾಪವಿನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಪಾಪವಿನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಯೋಗ್ಯವಾದ ಚಿಂತನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳು ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅತೋ ಹರೇಃ ಪಾಪವಿನಾಶಿನೀಂ ಕಥಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಿಷ್ಣೋರ್ಭಕ್ತಿಮಾನ್ಸ್ಯಾತ್ಖಗೇನ್ದ್ರ । ದೃಷ್ಟ್ವಾದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹರಿಪಾದಾಙ್ಕಿತಂ ಚ ಸ್ಮೃತ್ವಾಸ್ಮೃತ್ವಾ ಭಕ್ತಿಮಾನ್ಸ್ಯಾತ್ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೩.

ಹೀಗಾಗಿ, ಹರಿಯ ಪಾಪವಿನಾಶಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತನಾಗಬಹುದು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ. ಹರಿಯ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೂ, ನೋಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ನೆನೆಸಿದರೂ, ನೆನೆಸದೆ ಇದ್ದರೂ ಭಕ್ತನಾಗಬಹುದು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ.

ಪಿತ್ರಾ ಸಾಕಂ ಕನ್ಯಕಾ ಸಾಪಿ ವೀನ್ದ್ರ ಶೇಷಾಚಲಸ್ಥಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸಂ ಚ ದ್ರಷ್ಟುಮ್ । ಜಗಾಮ ಸಾ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೇ ಹರಿಂ ಚ ಸಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ರಮಾಪತಿಂ ಚ ॥ ೩,೨೩.

ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಆ ಕನ್ಯೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಶೇಷಾಚಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟಳು. ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ವಕ್ಷಃ ಶ್ರೀವತ್ಸರತ್ನೈರ್ಭೂಷಿತಂ ವಿಸ್ತೃತಂ ಚ । ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ತುನ್ದಂ ವಲಿತ್ರಯೇಣಾಙ್ಕಿತಂ ಸುಂದರಂ ಚ ॥ ೩,೨೩.

'ಯಾವಾಗ ನಾನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ವಿಶಾಲವಾದ, ಶ್ರೀವತ್ಸ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ? ಯಾವಾಗ ನಾನು ಮೂರು ಮಡಿಲುಗಳ ಗುರುತು ಇರುವ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಸುಂದರವಾದ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ?'

ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಕಣ್ಠಂ ಮಹರ್ಲೋಕಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಕಂಬುತುಲ್ಯಮ್ । ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ನಾಭಿಂ ಸದಾನ್ತರಿಕ್ಷಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ವೈ ಸುಪೂರ್ಣಮ್ ॥ ೩,೨೩.

ನಾನು ಯಾವಾಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಕತ್ತನ್ನು, ಮಹರ್ಲೋಕದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ, ಮೇಘದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿ ಕಾಣುವ ಕತ್ತನ್ನು ನೋಡುವೆನು? ಯಾವಾಗ ನಾನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ನಾಭಿಯನ್ನು, ಸದಾ ಆಕಾಶದ ಲೋಕದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿರುವ ನಾಭಿಯನ್ನು ನೋಡುವೆನು?

ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ವದನಂ ವೈ ಮುರಾರೇರ್ಜನಲೋಕಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಸರ್ವದೈವ ॥ ೩,೨೩.

ನಾನು ಯಾವಾಗ ಮುರಾಸುರನ ಶತ್ರುವಾದ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಮುಖವನ್ನು, ಸದಾ ಜನಲೋಕದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವೆನು?