ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಏವಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸರ್ವದಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ತು ಹರಿಂ ಸದಾ ಪ್ರೀಣಯಾಮಾಸ ದೇವೀ । ಸಪರ್ಯಯಾ ವೈ ಕ್ರಿಯಮಾಣಯಾ ಹರಿಃ ಪತಿರ್ಮಮ ಸ್ಯಾದಿತಿ ಚಿನ್ತಯಾನಾ

ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ಲಕ್ಷ್ಮಣೆಯವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಹರಿಯನ್ನು ಪೂಜೆಯಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; 'ಹರಿ ನನ್ನ ಪತಿ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.

ತತ್ಯಾಜ ದೇಹಂ ವಿಷ್ಣುಪತಿತ್ವಕಾಮಾ ಮದ್ರೇಷು ವೈ ವೀನ್ದ್ರ ಪುತ್ರೀ ಪ್ರಜಾತಾ । ಸ್ವಯಂವರೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯಾ ಅಹಂ ಚ ಭಿತ್ತ್ವಾ ಲಕ್ಷ್ಯಂ ಭೂಪತೀನ್ದ್ರಾವಯಿತ್ವಾ

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪತ್ನಿಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ವೀಂದ್ರನ ಮಗಳು ನನ್ನ ಜನರ ನಡುವೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಳು. ಲಕ್ಷ್ಮಣೆಯ ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಗುರಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಬಂದಿದ್ದ ರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದೆನು.

ಪಾಣಿಗ್ರಹಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯಾಶ್ಚ ಕೃತ್ವಾ ಗತ್ವಾ ಪುರೀಂ ರಮಯಾಮಾಸ ದೇವೀ । ತಥೈವಾಹಂ ಜಾಂಬವತ್ಯಾ ವಿವಾಹಂ ಮತ್ಪತ್ನೀತ್ವೇ ಕಾರಣಂ ತ್ವಾಂ ಬ್ರವೀಮಿ

ನಾನು ಲಕ್ಷ್ಮಣೆಯ ಕೈ ಹಿಡಿದು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವಳನ್ನು ನನ್ನ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಆ ರಾಣಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದೆನು. ಅದೇ ರೀತಿ ನಾನು ಜಾಂಬವತಿಯನ್ನೂ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆನು—ಅವಳು ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವನ್ನು ಈಗ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೩ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಸೋಮಸ್ಯ ಪುತ್ರೀ ಪೂರ್ವಸರ್ಗೇ ಬಭೂವ ಭಾರ್ಯಾ ಮದೀಯಾ ಜಾಮ್ಬವತೀ ಮಮ ಪ್ರಿಯಾ । ತಾಸಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಹ್ಯಧಿಕಾ ವೀನ್ದ್ರ ಕಿಞ್ಚಿದ್ರುದ್ರಾದಿಭ್ಯಃ ಪಞ್ಚಗುಣೈರ್ವಿಹೀನಾ ॥ ೩,೨೩.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಹಿಂದಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಂಬವತಿ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯಳು, ಸೋಮನ ಮಗಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾದಳು. ಅವಳಲ್ಲಿ, ವೀಂದ್ರ, ಅವಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲುಗೈ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಐದು ಗುಣಗಳು ಅವಳಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಯದಾವೇಶೋ ಬಲವಾನ್ಸ್ಯಾದ್ರಮಾಯಾಂ ತದಾನಾಸ ಪ್ರಿಯತೇ ಕೇಶವೋಲಮ್ । ಯದಾವೇಶಾದ್ಧ್ರಾಸಮುಪೈತಿ ಕಾಲೇ ತದಾ ತಾಸಾಂ ಸಾಮ್ಯಮಾಹುರ್ಮಹಾನ್ತಃ ॥ ೩,೨೩.

ಯಾವಾಗ ಆವೇಶ ಬಲವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೋ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯೇ, ಆಗ ಕೇಶವನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಆ ಆವೇಶ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಾಗ, ಮಹಾತ್ಮರು ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾವೇಶಃ ಕಿಞ್ಚಿದಸ್ತ್ಯೇವ ನಿತ್ಯಮತಸ್ತಾಭ್ಯಃ ಕಿಞ್ಚಿದಾಧಿಕ್ಯಮಸ್ತಿ ॥ ೩,೨೩.

ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಇತರರಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲುಗೈ ಇದೆ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ತಾಸಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಜಾಮ್ಬವನ್ತೀ ತು ಕೃಷ್ಣ ಆರಾಧನಂ ಕೀದೃಶಂ ಸಾ ಚಕಾರ । ತನ್ಮೇ ಬ್ರೂಹಿ ಕೃಪಯಾ ವಿಶ್ವಮೂರ್ತೇ ಆಧಿಕ್ಯೇ ವೈ ಕಾರಣಂ ತಾಭ್ಯ ಏವ ॥ ೩,೨೩.

ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು: ಅವರಲ್ಲಿ ಜಾಂಬವತಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಹೇಗೆ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಳು? ವಿಶ್ವರೂಪನೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು ಮತ್ತು ಅವಳಿಗೆ ಇತರರಿಗಿಂತ ಮೇಲುಗೈ ಯಾಕೆ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನೂ ತಿಳಿಸು.

ಗರುಡೇನೈವಮುಕ್ತಸ್ತು ಭಗವಾನ್ ದೇವಕೀಸುತಃ । ಮೇಘಗಂಭೀರಯಾ ವಾಚಾ ಉವಾಚ ವಿನತಾಸುತಮ್ ॥ ೩,೨೩.

ಗರುಡನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ದೇವಕಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಭಗವಂತನು, ಮೇಘದಂತೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ವಿನತೆಯ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಯಾ ಪೂರ್ವಸರ್ಗೇ ಸೋಮಪುತ್ರೀ ಬಭೂವ ಪಿತುರ್ಗೃಹೇ ವರ್ತಮಾನಾಪಿ ಸಾಧ್ವೀ । ಜನ್ಮ ಸ್ವಕೀಯಂ ಸಾರ್ಥಕಂ ವೈ ಚಕಾರ ಪಿತ್ರಾ ಸಾಕಂ ವಿಷ್ಣುಶುಶ್ರೂಷಣೇ ನ ಚ ॥ ೩,೨೩.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಹಿಂದಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸೋಮನ ಮಗಳಾಗಿ ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದು, ಸದಾ ಸದ್ಗುಣವಂತಳಾಗಿದ್ದಳು. ತಂದೆಯೊಡನೆ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಜನ್ಮವನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಳು.

ಶುಶ್ರಾವ ನಿತ್ಯಂ ಸತ್ಪುರಾಣಾನಿ ಚೈವಂ ಚಕ್ರೇ ಸದಾ ವಿಷ್ಣುಪಾದಪ್ರಣಾಮಮ್ । ಚಕ್ರೇ ಸದಾ ತಾರಕಸ್ಯಾಪಿ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ಸ್ಮರಣಂ ಕುರ್ವತೀ ಸಾ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಸತ್ಯವಾದ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು, ಸದಾ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳು ತಾರಕನ ರೂಪದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸುತ್ತಿ, ಸದಾ ಅವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಪಿತ್ರಾ ಸಾಕಂ ಸಾ ತು ಕನ್ಯಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ ವೈರಾಗ್ಯಯುಕ್ತಾ ಶ್ರವಣಾತ್ಸಂಬಭೂವ । ಕೇಶಂ ಚ ಮಿತ್ರಂ ದ್ವಿರದಾದಿಕಂ ಚ ಅನರ್ಘ್ಯರತ್ನಾನಿ ಗೃಹಾದಿಕಂ ಚ ॥ ೩,೨೩.

ತಂದೆಯೊಡನೆ ಇದ್ದ ಆ ಯುವತಿ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಪವಾಡಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಕೂದಲು, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಆನೆಗಳು, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳು, ಮನೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು—

ಸರ್ವಂ ಹ್ಯೇತನ್ನಶ್ವರಂ ಚೈವ ಮೇನೇ ಮಮಾಧೀನಂ ಹರಿಣಾ ವೈ ಕೃತಂ ಚ । ಯೇನೈವ ದತ್ತಂ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಕಂ ಚ ತೇನಾ ಹೃತಂ ವೇದನಾಂ ನೈವ ಚಕ್ರೇ ॥ ೩,೨೩.

ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುವವು, ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿರುವವು, ಹರಿಯೇ ಕೊಟ್ಟವು ಎಂದು ಅವಳು ತಿಳಿದಳು. ಅವನು ಕೊಟ್ಟ ಮಗ, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಅವನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗಲೂ ಅವಳು ದುಃಖಪಡಲಿಲ್ಲ.

ಅದ್ಯೈವ ವಿಷ್ಣುಃ ಪರಮೋ ದಯಾಲುಃ ದಯಾಂ ಮಯಿ ಕೃತವಾಂಸ್ತೇನ ಸುಷ್ಠು । ಪಿತ್ರಾ ಸಾಕಂ ಕನ್ಯಕಾ ಸಾ ತು ವೀನ್ದ್ರ ಸದಾತ್ಮನಿ ಹ್ಯಮಲೇ ವಾಸುದೇವೇ ॥ ೩,೨೩.

ಇಂದು ಕೂಡಾ ಪರಮ ದಯಾಳುವಾದ ವಿಷ್ಣುವು ನನಗೆ ಮಹಾ ಕರುಣೆ ತೋರಿದ್ದಾನೆ. ತಂದೆಯೊಡನೆ ಆ ಯುವತಿ, ವೀಂದ್ರ, ಸದಾ ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮನಾದ ವಾಸುದೇವನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಳು.

ಏಕಾನ್ತತ್ವಂ ಸುಷ್ಠು ಭಕ್ತ್ಯಾ ಗತಾ ಸಾ ಯದೃಚ್ಛಯಾ ಸೋಪಪನ್ನೇನ ದೇವೀ । ಅಕಲ್ಪಯನ್ತ್ಯಾತ್ಮನೋ ವೀನ್ದ್ರ ವೃತ್ತಿಂ ಚಕಾರ ಯತ್ಸಾವಧಿರಾಧಂ ಪ್ರಥೈವ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ನಿಜವಾದ ಏಕಾಗ್ರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಪಡೆದಳು, ವೀಂದ್ರ. ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಳು, ಅದು ಮೊದಲನೆಯ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು.

ಸಾ ವೈ ವಿತ್ತಂ ವಿಷ್ಣುಪಾದಾರವಿನ್ದೇ ದುಃ ಖಾರ್ಣವಾತ್ತರಾಕೇ ಸಂಚಕಾರ । ವಾಗೀನ್ದ್ರಿದ್ರಿಯಂ ಖಗ ಸಮ್ಯಕ್ಚಕಾರ ಹರೇರ್ಗುಣಾನಾಂ ವರ್ಣನೇ ವಾ ಸದೈವ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಾರವಿಂದದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ದುಃಖಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ದೋಣಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಅವಳು ತನ್ನ ಮಾತು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸದಾ ಹರಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಹಸ್ತೌ ಚ ವಿಷ್ಣೋರ್ಗೃಹಸಂಮಾರ್ಜನಾದೌ ಚಕಾರ ದೇವೀ ಗಾತ್ರಮಲಾಪಹಾರಮ್ । ಶ್ರೋತ್ರಂ ಚ ಚಕ್ರೇ ಹರಿಸತ್ಕಥೋದಯೇ ಮೋಕ್ಷಾದಿಮಾರ್ಗೇ ಹ್ಯಮೃತೋಪಮೇ ಚ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ತನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮನೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಅವನ ದೇಹದ ಮಲಿನತೆ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ತನ್ನ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಹರಿಯ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಗಳ ಶ್ರವಣಕ್ಕೂ, ಅಮೃತದಂತಿರುವ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಕ್ಕೂ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಳು.

ನೇತ್ರಂ ಚ ಚಕ್ರೇ ಪ್ರತಿಮಾದಿದರ್ಶನೇ ಅನಾದಿಕಾಲೀನಮಲಾಪಹರಿಣೀ । ಸದ್ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಸ್ಪರ್ಶನೇ ಚೈವ ಸಂಗೇ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯಗನ್ಧಾನುವಿಲೇಪನೇ ತ್ವಕ್ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳ ದರ್ಶನಕ್ಕೂ, ಅನಾದಿಕಾಲದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಸತ್ಪರಿಷರ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೂ, ಅವರ ಸಮಾಗಮಕ್ಕೂ, ಅವರ ಅರ್ಪಿತ ಹೂಮಾಲೆಗಳ ಸುಗಂಧವನ್ನು ತನ್ನ ಚರ್ಮದಿಂದ ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಘ್ರಾರ್ಣೇದ್ರಿಯಂ ಸಾ ಹರಿಪಾದಸಾರೇ ಚಕಾರ ಸಂಸಾರವಿಮುಕ್ತಿದೇ ಚ । ಜಿಹ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಹರಿನೈವೇದ್ಯಶೇಷೇ ಶ್ರೀಮತ್ತುಲಸ್ಯಾದಿವಿಮಿಶ್ರಿತೇ ಚ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ತನ್ನ ಮೂಗನ್ನು ಹರಿಯ ಪಾದಗಳ ಸುಗಂಧಕ್ಕೆ, ಅದು ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೊಡುತ್ತದೆ, ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಳು. ತನ್ನ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಹರಿಯ ನೈವೇದ್ಯದ ಉಳಿದ ಭಾಗ, ಪವಿತ್ರ ತುಳಸಿ ಮುಂತಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಪಾದೌ ಹರೇಃ ಕ್ಷೇತ್ರಪಥಾನುಸರ್ಪಣೇ ಶಿರೋ ಹೃಷೀಕೇಶಪದಾಭಿವನ್ದನೇ । ಕಾಮಂ ಹೃದಾಸ್ಯೇ ತು ಹರಿದಾಸ್ಯಕಾಮ್ಯಾ ತಥೋತ್ತಮಶ್ಲೋಕಜನಾಶ್ಚರನ್ತಿ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ತನ್ನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹರಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು, ತಲೆಯನ್ನು ಹೃಷೀಕೇಶನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯನ್ನು ಹರಿಯ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಆಸೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಳು; ಅದೇ ರೀತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತರು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ನಿಷ್ಕಾಮರೂಪೇ ಚ ಮತಿಂ ಚಕಾರ ವಾಗಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸ್ತವನಂ ಸ್ವೀಚಕಾರ । ಏವಂ ಸದಾ ಕಾರ್ಯಸಮೂಹಮಾತ್ಮನಾ ಸಮರ್ಪಯಿತ್ವಾ ಪರಮೇಶಪಾದಯೋಃ ॥ ೩,೨೩.

ಅವಳು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಭುವಿನ ಸ್ತುತಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಳು. ಹೀಗೆ, ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನಾದರೂ ಸದಾ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ತೀರ್ಥಾಟನಾರ್ಥಂ ತು ಜಗಾಮ ಪಿತ್ರಾ ಸಾಕಂ ಹರೇಃ ಪ್ರೀಣನಾದ್ಯರ್ಥಮೇವ । ಆರಾಧಯಿತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಾನಾದೌ ಗೃಹೇ ವಸ್ತ್ರಸಂಭೂಷಣಾದ್ಯೈಃ ॥ ೩,೨೩.

ನಂತರ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋದಳು, ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹರಿ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಮೊದಲು, ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಬಟ್ಟೆ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದಳು.

ಪಶ್ಚಾತ್ಕಲ್ಪಂ ಕಾರಯಾಮಾಸ ದೇವೀ ವಿಷ್ಣೋರಗ್ರೇ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾರ್ಥಮೇವ । ಯಾವತ್ಕಾಲಂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಮುಕುನ್ದ ತಾವತ್ಕಾಲಂ ತೂರ್ಧ್ವರೇತಾ ಭವಾಮಿ ॥ ೩,೨೩.

ಆಮೇಲೆ, ದೇವಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮುಂದೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆಂದು ವಿಧಿವಿಧಾನ ಮಾಡಿದಳು. 'ಮುಕುಂದಾ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ನಡೆಯುವವರೆಗೆ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯಾಗಿರುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದಳು.

ಯಾವತ್ಕಾಲಂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಂ ಕರಿಷ್ಯೇ ತಾವದ್ದತ್ತಾದ್ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಚ ಸಂಗಮ್ । ಹರೇಃ ಕಥಾಶ್ರವಣಂ ಸ್ಯಾನ್ಮುಕುನ್ದ ನಾವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಸಂಗಿನಾಮಙ್ಗಸಂಗಮ್ ॥ ೩,೨೩.

'ಯಾವಾಗ ನಾನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಆವರೆಗೆ ದತ್ತವಾದ ವೈಷ್ಣವರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಂಗತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಮುಕುಂದಾ, ಹರಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ, ವೈಷ್ಣವ ಅಲ್ಲದವರ ಜೊತೆ ಸಾಂಗತ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.'

ಸುಹೃಜ್ಜನೈಃ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಕೈಶ್ಚ ದೀರ್ಥಾಟನಂ ನೈವ ಕುರ್ಯಾಂ ಮುಕುನ್ದ । ಕುರ್ವನ್ತಿ ಯೇ ಕಾಮ್ಯಯಾ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಂ ತೇಷಾಂ ಸಂಗಂ ಕುರು ದೂರೇ ಮುಕುನ್ದ ॥ ೩,೨೩.

'ಮಿತ್ರರು, ಪುತ್ರರು ಅಥವಾ ಇತರ ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಮುಕುಂದಾ. ಆಸೆಯಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವವರ ಸಂಗವನ್ನು ದೂರವಿಡು, ಮುಕುಂದಾ.'

ಶಾಲಗ್ರಾಮಂ ಯೇ ವಿಹಾಯೈವ ಯಾತ್ರಾಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತೇಷಾಂ ಕಿಂ ಫಲಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ಯದಾ ತೀರ್ಥಾನಾಂ ದರ್ಶನಂ ಸ್ಯಾತ್ತದೈವ ಶಾಲಗ್ರಾಮಂ ಪುರತಃ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ॥ ೩,೨೩.

'ಶಾಲಗ್ರಾಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ? ತೀರ್ಥದರ್ಶನವಾಗುವಾಗ ಶಾಲಗ್ರಾಮವನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಡಬೇಕು.'

ತೀರ್ಥಾಟನಂ ಪಾದಚೈರೈಃ ಕೃತಂ ಚೇತ್ಪೂರ್ಣಂ ಫಲಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ಪಾದತ್ರಾಣಂ ಪಾದರಕ್ಷಾಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ತೀರ್ಥಾಟನಂ ಪಾದಹೀನಂ ತದಾಹುಃ ॥ ೩,೨೩.

'ಪಾದಚರ್ಯೆಯಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪೂರ್ಣ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ. ಪಾದರಕ್ಷೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಹೋದರೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.'

ಯೋ ವಾಹನೇ ತುರಗೇ ಚೋಪವಿಷ್ಟಸ್ತೀರ್ಥಾಟನಂ ಕುರುತೇ ಚಾರ್ಧಹೀನಮ್ । ವೃಷಾದೀನಾಂ ವಾಹನೇ ಪಾದಮಾಹುಃ ಪರಾನ್ನಾನಾಂ ಭೋಜನೇ ವ್ಯರ್ಥಮಾಹುಃ ॥ ೩,೨೩.

'ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ವಾಹನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅರ್ಧ ಫಲ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಎತ್ತು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೋದರೆ ಪಾದಚರ್ಯೆಯಂತೆ ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇತರರ ಊಟ ತಿಂದರೆ ಫಲವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.'

ಮಹಾತ್ಮನಾಂ ವೇದವಿದಾಂ ಯತೀನಾಂ ಪರಾನ್ನಾನಾಂ ಭೋಜನೇ ನೈವ ದೋಷಃ । ಸಂಕಲ್ಪಯಿತ್ವಾ ಪರಮಾದರೇಣ ಜಗಾಮ ಸಾ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾರ್ಥಮೇವ ॥ ೩,೨೩.

'ಮಹಾತ್ಮರು, ವೇದಜ್ಞರು, ಯತಿಗಳಿಗೆ ಇತರರ ಊಟ ತಿನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಪರಮ ಗೌರವದಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಹೊರಟಳು.'

ಆದೌ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಹರಿನಿರ್ಮಾತ್ಯಗನ್ಧಂ ವಿಸರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಶ್ರವಣಂ ವೈ ಚಕಾರ । ಪಿತ್ರಾ ಸಾಕಂ ಭೋಜನಂ ಚಾಪಿ ಕೃತ್ವಾ ಅಗ್ರೇ ದಿನೇ ಕ್ರೋಶಮೇಕಂ ಜಗಾಮ ॥ ೩,೨೩.

ಮೊದಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಹರಿಯ ಅಲಂಕಾರದ ಸುಗಂಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಪಾರಾಯಣವನ್ನು ಕೇಳಿದಳು. ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿ, ಮೊದಲ ದಿನ ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ದೂರ ನಡೆಯಿತು.