ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಹಸ್ತೇ ತು ಬಹುರೇಖಾಃ ಸ್ಯುರ್ಲೋಮ ನಾಸಾಪುಟೇ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಅತಿದೀರ್ಘಂ ತು ಚಾಙ್ಗುಷ್ಠಂ ಕನಿಷ್ಠಂ ಚಾತಿದೀರ್ಘಕಮ್

ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೇಖೆಗಳು ಇರಬಹುದು; ಮೂಗಿನ ರಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಕೂದಲು ಇದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅಂಗುಷ್ಠ ತುಂಬಾ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ, ಕನಿಷ್ಠಿಕೆಯೂ ತುಂಬಾ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ.

ದುರ್ಲಕ್ಷಣಂ ತ್ವೇವಮಾದಿ ಕಲಾವಸ್ತಿ ಹ್ಯನೇಕಶಃ । ಸುಲಕ್ಷಣಾನ್ಯನೇಕಾನಿ ಮಯಿ ಸಂತಿ ಖಗೇಶ್ವರ

ಈ ರೀತಿ, ಕಳಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ದುರ್ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇವೆ; ನನ್ನಲ್ಲೂ ಅನೇಕ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳು ಇವೆ, ಖಗಪತಿಯೇ.

ದ್ವಾತ್ರಿಂಶಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ವಿಷ್ಣೋರ್ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯಾಪೇಕ್ಷಯೈವ ತತ್ । ಸಹಾಭಿಪ್ರಾಯ ಗರ್ಭೇಣ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಕ್ತಂ ತವ ಪ್ರಭೋ

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಿದನು, ಪ್ರಭುವೇ.

ಬ್ರಹ್ಮೋಕ್ತಸ್ಯ ಮಯೋಕ್ತಸ್ಯ ವಿರೋಧೋ ನಾಸ್ತಿ ಸತ್ತಮ । ಮಯೋಕ್ತಸ್ಯೈವ ಸ ವ್ಯಾಸಃ ಕಂಬುಗ್ರೀವಃ ಪ್ರದರ್ಶ್ಯತೇ

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದದ್ದಿಗೂ ನಾನು ಹೇಳಿದದ್ದಿಗೂ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲ, ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ; ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ ವ್ಯಾಸನು ಶಂಖದ ಗರದ ಕಂಠವನು.

ರಕ್ತಾಧರಂ ರಕ್ತ ತಾಲು ಚೈಕೀಕೃತ್ಯ ಮಯೋದಿತಮ್ । ಅತೋ ವಿರೋಧೋ ನಾಸ್ತ್ಯೇವ ತಥಾ ಜ್ಞಾನಾತ್ಪ್ರತೀಯತೇ

ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೆಂಪು ತುಟಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಾಯ್ಛಪ್ಪಳ ಒಂದೇ ಆಗಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿರೋಧವೂ ಇಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಇದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಸಪ್ತಾಧಿಕೈರ್ವಿಂಶತಿಲಕ್ಷಣೈಸ್ತು ಸಮಾಯುತಾ ಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾದ್ಯಾಃ

ಲಕ್ಷ್ಮಣಾದಿಯಂತಹ ಮಹಿಳೆಯರು ಒಟ್ಟು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಭಗೇ ನೇತ್ರೇ ಚ ಹಸ್ತೇ ಚ ಸ್ತನೇ ಕುಕ್ಷೌ ತಥೈವ ಚ । ಭಾರತ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ಪಞ್ಚಭಿರ್ನ್ಯೂನಾ ತ್ವಸ್ತಿ ಲಕ್ಷಣೈಃ

ಭಗ, ಕಣ್ಣು, ಕೈ, ಸೊಂಟ, ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ—ಭಾರತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಡಿಮೆ ಇವೆ.

ನ ರುದ್ರವನ್ನ ಚಾನ್ಯಾನಿ ಲಕ್ಷಣಾನಿ ಖಗೇಶ್ವರ । ಷಡ್ವಿಂಶತ್ಯಾ ಲಕ್ಷಣೈಶ್ಚಾಪಿ ಯುಕ್ತಾ ವಾರುಣ್ಯಾಃ ಷಡ್ಲಕ್ಷಣೈಶ್ಚೈವ ಹೀನಾ

ಖಗೇಶ್ವರ, ರುದ್ರನಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ವಾರುಣಿಯವರು ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಆರು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಡಿಮೆ.

ಕರ್ಣೇ ಕುಕ್ಷೌ ನಾಸಿಕಾಕೇಶಪಾಶೇ ಗುಲ್ಫೇ ಭಗೇ ಕಿಞ್ಚಿದಾಧಿಕ್ಯಮಸ್ತಿ । ಇನ್ದ್ರೋ ಯುಕ್ತಃ ಪಞ್ಚವಿಂಶತ್ಯಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಸದಾ ಹೀನೋ ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಪ್ತಸಂಖ್ಯೈಃ

ಕಿವಿ, ಹೊಟ್ಟೆ, ಮೂಗು, ಕೂದಲು, ಕಾಲುಮೂಳೆ, ಭಗ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇಂದ್ರನು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸದಾ ಏಳು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಡಿಮೆ.

ಹಸ್ತೇ ಪಾದೇ ಉದರೇ ಕರ್ಣಯೋಶ್ಚ ಶಿಶ್ನೇ ಗುಲ್ಫೇ ತ್ವಧರೋಷ್ಠೇಧಿಕಂ ಚ । ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ಯಾ ಲಕ್ಷಣೈಶ್ಚಾಪಿ ಯುಕ್ತೋ ನಾಸ್ತಿಕ್ಯವಾಯುಸ್ತದ್ವದೇವಾಷ್ಟಭಿಶ್ಚ

ಕೈ, ಕಾಲು, ಹೊಟ್ಟೆ, ಕಿವಿ, ಶಿಶ್ನ, ಕಾಲುಮೂಳೆ, ಕೆಳಹಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ನಾಸ್ತಿಕವಾದ ವಾಯು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎಂಟು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಡಿಮೆ.

ನಾಭ್ಯಾಂ ಗುಲ್ಫೇ ಹನುರರ್ಙ್ಘ್ಯೋಶ್ಚ ಸ್ಕನ್ಧೇ ದ್ವಿಜೇ ನೇತ್ರೇ ತ್ವಧರೋಷ್ಠೇಧಿಕಂ ಚ । ತ್ರಯೋವಿಂಶತ್ಯಾ ಲಕ್ಷಣೈಶ್ಚಾಪಿ ಯುಕ್ತಾ ಶಚೀ ತಥಾ ನವದೋಷೈಶ್ಚ ಯುಕ್ತಾ

ನಾಭಿ, ಕಾಲುಮೂಳೆ, ಹನುವು, ತೊಡೆಯು, ಭುಜ, ಹಲ್ಲು, ಕಣ್ಣು, ಕೆಳಹಲ್ಲು—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಶಚಿ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ದೋಷಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.

ಭಗೇ ಕೇಶೇ ಹ್ಯಧರೋಷ್ಠೇ ಚ ಕರ್ಣೇ ಜಙ್ಘೇ ಗಣ್ಡೇ ವಕ್ಷಸಿ ಗುಲ್ಫಯೋಶ್ಚ । ತಥೋತ್ತರೋಷ್ಠೇ ಕಿಞ್ಚಿದಾಧಿಕ್ಯಮಸ್ತಿ ಏವಂ ವಿಜಾನೀಹಿ ಖಗೇನ್ದ್ರಸತ್ತಮ

ಭಗ, ಕೂದಲು, ಕೆಳಹಲ್ಲು, ಕಿವಿ, ಕಾಲುಮಜ್ಜೆ, ಗಂಡ, ಹೃದಯ, ಕಾಲುಮೂಳೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಹಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿದುಕೋ, ಖಗೇಂದ್ರ.

ದ್ವಾವಿಂಶತ್ಯಾ ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಂಯುತಸ್ತು ದಶಭಿರ್ದೇಷೈಃ ಪ್ರವಹೋ ನಾಮ ವಾಯುಃ । ತಥಾಙ್ಗುಷ್ಠೇ ಕಿಞ್ಚಿದಾಧಿಕ್ಯಮಸ್ತಿ ವಿಂಶತ್ಯೇಕಾದಶಭಿರ್ದೇಷತೋರ್ಕಃ

ಪ್ರವಹ ಎಂಬ ವಾಯು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಹತ್ತು ದೋಷಗಳೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಗುಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಮೂವತ್ತೊಂದು ದೋಷಗಳಿವೆ.

ತದ್ವಿಂಶತ್ಯಾ ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಂಯುತಸ್ತು ತದಾ ದೋಷೇರ್ದ್ವಾದಶಭಿಶ್ಚ ಯುಕ್ತಃ । ಏಕೋನವಿಂಶತ್ಯಾ ಲಕ್ಷಣೈಶ್ಚಾಪಿ ಯುಕ್ತಸ್ತ್ರಯೋದಶಭಿಸ್ತದಭಾವೈರ್ಯುತೋಗ್ನಿಃ

ಅವನು ಇಪ್ಪತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಹನ್ನೆರಡು ದೋಷಗಳೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅಗ್ನಿಗೆ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಹದಿಮೂರು ದೋಷಗಳೂ ಇದ್ದು, ಆ ದೋಷಗಳು ಇಲ್ಲ.

ಅಷ್ಟಾದಶಭಿರ್ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಂಯುತಸ್ತು ವೈವಸ್ವತಸ್ತದಭಾವೈಶ್ಚತುರ್ದಶಭಿಃ । ಮಿತ್ರಸ್ತು ಸಪ್ತದಶಭಿರ್ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಂಯುತಃ ಖಗ

ವೈವಸ್ವತನು ಹದಿನೆಂಟು ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಹದಿನಾಲ್ಕು ದೋಷಗಳಿಲ್ಲದವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಮಿತ್ರನು ಹದಿನೇಳು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ಖಗ.

ಸದೋಷೈಃ ಪಞ್ಚದಶಭಿಃ ಸಂಯುಕ್ತೋ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ತೈಶ್ಚ ಷೋಡಶಭಿರ್ಯುಕ್ತೋ ಧನಪೋ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ

ಅವನು ಹದಿನೈದು ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹದಿನಾರು ದೋಷಗಳಿದ್ದರೆ ಅವನು ಧನಪತಿ—ಇದೂ ಕೂಡ ನಿಶ್ಚಿತ.

ತದಭಾವೈಃ ಷೋಡಶಭಿಃ ಸಂಯುಕ್ತಃ ಸಂಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ । ತೈಃ ಪಞ್ಚದಶಭಿಶ್ಚೈವ ಯುಕ್ತೋಗ್ರೇಜ್ಯೇಷ್ಠಪುತ್ರಕಃ

ಅವನು ಹದಿನಾರು ದೋಷಗಳಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಹದಿನೈದು ದೋಷಗಳಿದ್ದರೆ ಅವನು ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರನು.

ತೈಃ ಸಪ್ತದಶಭಿರ್ದೋಷೈಃ ಸಂಯುಕ್ತೋ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ತೈಶ್ಚತುರ್ದಶಭಿಶ್ಚೈವ ಗಙ್ಗಾ ಸಂಪರಿಕೀರ್ತಿತಾ

ಅವನು ಹದಿನೇಳು ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹದಿನಾಲ್ಕು ದೋಷಗಳಿದ್ದರೆ ಗಂಗೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತಥಾಷ್ಟಾದಶಭಿರ್ದೋಷೈಃ ಸಂಯುತಾ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ತೈಸ್ತ್ರಯೋದಶಭಿಶ್ಚೈವ ಸಂಯುತೋ ಬುಧ ಏವ ತು

ಅವಳು ಹದಿನೆಂಟು ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹದಿಮೂರು ದೋಷಗಳಿದ್ದರೆ ಅದು ಬುಧನು.

ದೋಷೈರೇಕೋನವಿಂಶತ್ಯಾ ಸಂಯುತೋ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ಶನಿರ್ವಿಂಶತಿದೋಷೇಣ ಯುತೋ ದ್ವಾದಶಲಕ್ಷಣೈಃ

ಅವನು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಶನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ದೋಷಗಳೂ ಹನ್ನೆರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಇವೆ.

ಲಕ್ಷಣೈಶ್ಚೈಕಾದಶಭಿಃ ಪುಷ್ಕರಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ । ಏಕವಿಂಶತಿಸಂಖ್ಯಾಕೈರಸದ್ಭಾವೈಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ

ಪುಷ್ಕರನು ಹನ್ನೊಂದು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವನು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ದಶಭಿರ್ಲಕ್ಷಣೈರ್ಯುಕ್ತಾಃ ಪಿತರೋ ಯೇ ಚಿರಾಃ ಖಗ । ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿದೋಷೈಶ್ಚ ಸಂಯುತಾ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ

ಖಗ, ಪಿತೃಗಳು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೋಷಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಅಷ್ಟಭಿರ್ಲಕ್ಷಣೈರ್ಯುಕ್ತಾ ದೇವಗನ್ಧರ್ವಸತ್ತಮಾಃ । ದೋಷೈಶ್ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಭಿಃ ಸಂಯುಕ್ತಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ

ದೇವತೆಗಳೂ ಗಂಧರ್ವರಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮರು ಎಂಟು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸಪ್ತಲಕ್ಷಣಸಂಯುಕ್ತಾ ಗನ್ಧರ್ವಾ ಮಾನುಷಾತ್ಮಕಾಃ । ಯೈಸ್ತು ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಭಿರ್ದೋಷೈಃ ಸಂಯುಕ್ತಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ

ಏಳು ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಗಂಧರ್ವರು ಮಾನವನ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ದೋಷಗಳು ಕೂಡ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಷದ್ಗುಣೈಃ ಕ್ಷಿತಿಪಾ ಯುಕ್ತಾ ಷಡ್ವಿಂಶತ್ಯಾ ಚ ದೋಷತಃ । ತದನ್ಯೇ ಪಞ್ಚಭಿರ್ಯುಕ್ತಾಶ್ಚತುರ್ಭಿಃ ಕೇಚಿದೇವ ಚ

ರಾಜರು ಆರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ದೋಷಗಳೂ ಅವರಲ್ಲಿವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಐದು ಮಾತ್ರ, ಕೆಲವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರ ದೋಷಗಳಿವೆ.

ತ್ರಿಭಿಃ ಕೇಚ್ಚಿತ್ತತೋ ಹೀನಾ ನ ಸಂತಿ ಖಗಸತ್ತಮ । ಯಸ್ಮಿನ್ನರೇ ಕ್ಷಿತಿಪೇ ವಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಆಧಿಕ್ಯಂ ಯದ್ದೃಶ್ಯತೇ ಲಕ್ಷಣಸ್ಯ

ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರಿಗೆ ಮೂರು ಮಾತ್ರ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ. ಮೂರುಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವವರು ಇಲ್ಲ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ಯಾರಾದರೂ ಮಾನವನಲ್ಲಿಯೂ, ರಾಜನಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ—

ನ ತೇ ನರಾ ನೈವ ತೇ ವೈ ಕ್ಷಿತೀಶಾಃ ಸರ್ವೇ ನೈವ ಹ್ಯುತ್ತಮಾಃ ಸರ್ವದೈವ । ಯೇ ದೇವಾ ಯೇ ಚ ದೈತ್ಯಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇಪ್ಯೇವಂ ಖಗಾಧಿಪ

ಅಂತಹವರು ನಿಜವಾದ ಮಾನವರು ಅಲ್ಲ, ರಾಜರೂ ಅಲ್ಲ, ಯಾವಾಗಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರೂ ಅಲ್ಲ. ದೇವತೆಗಳಾಗಲಿ, ದೈತ್ಯರಾಗಲಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಹೀಗೆ ಇದ್ದಾರೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧಿಪತೀಯೆ.

ಲಕ್ಷಣಾಲಕ್ಷಣೈಶ್ಚೈವ ಕ್ರಮೇಣೋಕ್ತಾ ನ ಸಂಶಯಃ । ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಪ್ತವಿಂಶತ್ಯಾಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಂಯುತಾಃ ಖಗ

ಲಕ್ಷಣಗಳೂ, ಅವುಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹಕ್ಕಿಯೇ, ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಅವುಗಳ ವಿರುದ್ಧವೂ ಇರುವವರು—

ಅತಃ ಸಲಕ್ಷಣಾ ಜ್ಞೇಯಾ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶಲ್ಲಕ್ಷಣೈರ್ನ ಹಿ । ಪಿತುರ್ಗೃಹೇ ವರ್ಧಮಾನಾ ಸದಾಪಿ ಸ್ವಕುಟುಂಬಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಯಿತುಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ

ಆದುದರಿಂದ, ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವವರನ್ನು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳವರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಉನ್ನತಿಗೆ ತರುತ್ತಾರೆ.