ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ನ ಲಕ್ಷ್ಮೀವದ್ಗುಣಪೂರ್ಣೋ ವಿರಿಞ್ಚೋ ನ ವಿಷ್ಣುವದ್ಗುಣಪೂರ್ಣಾ ರಮಾಪಿ । ನ ವಾಯುವದ್ಭಾರತೀ ಚಾಪಿ ಪೂರ್ಣಾ ನ ಶೇಷವದ್ವಾರುಣೀ ಚಾಪಿ ಪೂರ್ಣಾ ॥ ೩,೨೧.

ವಿರಿಂಚಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಗಳಿಲ್ಲ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಗಳಿಲ್ಲ. ವಾಯುವಿನಂತೆ ಭಾರತಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಲ್ಲ, ಶೇಷನಂತೆ ವಾರುಣಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಲ್ಲ.

ನ ವೈ ರುದ್ರವತ್ಪಾರ್ವತೀ ಪೂರ್ಣರೂಪಾ ಹ್ಯನ್ಯೇಪ್ಯೇವಂ ನೈವ ಪೂರ್ಣಾಃ ಸದೈವ । ಆಲೋಚನಾಮೇವಮೇಷಾ ಹಿ ಕೃತ್ವಾ ತಪಶ್ಚಕ್ರೇ ಯಮುನಾಯಾಶ್ಚ ತೀರೇ ॥ ೩,೨೧.

ಪಾರ್ವತಿಗೆ ರುದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಇರುವಂತೆ ಪೂರ್ಣರೂಪವಿರುವುದು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಇಂತಹ ವಿಚಾರವನ್ನು ಆಕೆ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಮನನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.

ತದಾಚಾಹಂ ಯಮುನಾಯಾಶ್ಚ ತೀರಂ ಪಾರ್ಥೇನ ಸಾಕಂ ಮೃಗಯಾಂ ಗತಃ ಖಗ । ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ತಾಂ ತತ್ರ ತಪಶ್ಚರನ್ತೀಂ ತದಾಬ್ರುವಂ ಮತ್ಸಖಾಯಂ ಚ ಪಾರ್ಥಮ್ ॥ ೩,೨೧.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪಾರ್ಥನ ಜೊತೆ ಯಮುನಾ ತೀರಕ್ಕೆ ಬೇಟೆಗೆ ಹೋದಿದ್ದೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ಅಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಪಾರ್ಥನಿಗೆ ಹೇಳಿದೆನು.

ಹೇ ಪಾರ್ಥ ಶೀಘ್ರಂ ವ್ರಜ ಕನ್ಯಾಸಮೀಪಂ ತ್ವಂ ಪೃಚ್ಛ ಕಸ್ಮಾದತ್ರ ತಪಃ ಕರೋಷಿ । ಏವಂ ಪ್ರೋಕ್ತಸ್ತತ್ಸಮೀಪಂ ಸ ಗತ್ವಾ ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಚೈತತ್ಕಾರಣಂ ಶೀಘ್ರಮೇವ ॥ ೩,೨೧.

ಹೇ ಪಾರ್ಥಾ, ನೀನು ಬೇಗ ಆ ಯುವತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಕೇಳು ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು. ಅವನು ಕೂಡ ಆಕೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಕಾರಣವನ್ನು ಬೇಗನೆ ಕೇಳಿದನು.

ಆಗತ್ಯ ಮಾಮವದತ್ಫಾಲ್ಗುನೋಯಂ ಸರ್ವಂ ವೃತ್ತಾಂನ್ತಂ ತ್ವಸೌ ಮತ್ಸಮೀಪೇ । ತತಸ್ತ್ವಹಂ ಸುಮುಹೂರ್ತೇ ಚ ತಸ್ಯಾಃ ಪಾಣಿಗ್ರಹಂ ಕೃತವಾಂಸ್ತತ್ರ ಸಮ್ಯಕ್ ॥ ೩,೨೧.

ಪಾರ್ಥನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು. ಆಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಆಕೆಯ ಕೈ ಹಿಡಿದು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆನು.

ತಸ್ಯಾಶ್ಚ ತಾಪಾತ್ಸಂತತಂ ಮದ್ವಿಚಾರಾತ್ಪ್ರಸನ್ನೋಹಂ ಸತತಂ ಸುಪ್ರಸನ್ನಃ । ಪೂರ್ಣಾನನ್ದೇ ರಮಮಾಣಾಸ್ಯ ನಿತ್ಯಂ ತಯಾ ಚ ಮೇ ಕಿಂ ಸುಖಂಸ್ಯಾತ್ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೧.

ಆಕೆ ಸದಾ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ನನ್ನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಕೆಯಿಂದ ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಇರುವ ನನಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಖ ಬೇಕು?

ಮಯಾ ವಿವಾಹೋನುಗ್ರಹಾರ್ಥಂ ಹಿ ತಸ್ಯಾ ಅಙ್ಗೀಕೃತೋ ನ ತು ಸೌಖ್ಯಾಯ ವೀನ್ದ್ರ । ತಥಾ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯಾಶ್ಚ ರೂಪಂ ಪಾಣಿಗ್ರಾಹೇ ಕಾರಣಂ ಚಾಪಿ ವೀನ್ದ್ರಾ ॥ ೩,೨೧.

ನಾನು ಆಕೆಯನ್ನು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡದ್ದು ಕರುಣೆಯಿಂದ, ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ವೀರರಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ಹಾಗೆಯೇ, ಲಕ್ಷ್ಮಣೆಯ ರೂಪ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಕೈ ಹಿಡಿದ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ.

ಶೃಣುಷ್ವ ತತ್ತವ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಗೋಪ್ಯಂ ಸಚ್ಛಿಷ್ಯಕೇ ನಾಸ್ತಿ ಗೋಪ್ಯಂ ಗುರೋಶ್ಚ ॥ ೩,೨೧.

ನಾನು ಹೇಳುವ ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು. ನಿಜವಾದ ಶಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಗುರು ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ರಹಸ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೨ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಪೂರ್ವಸರ್ಗೇ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಪುತ್ರೀ ಹ್ಯಭೂದ್ವಹ್ನಿವೇದಸ್ಯ ವೇತ್ತುಃ । ಸುಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಂಯುತತ್ವಾದ್ಯತಃ ಸಾ ಸುಲಕ್ಷ್ಮಣೇತಿ ಪ್ರಥಿತಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಪೂರ್ವ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಬಲ್ಲ ವಹ್ನಿವೇದನ ಮಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮಣೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಸುಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಸುಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.

ಯಥಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಾ ಸುಪೂರ್ಣಾ ಯಥಾ ಹರಿರ್ಲಕ್ಷಣೈರ್ವೈ ಸುಪೂರ್ಣಃ । ಯಥಾ ವಾಯುರ್ಲಕ್ಷಣೈಃ ಪೂರ್ಣ ಏವ ಯಥಾ ಗಾಯತ್ರೀ ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಾ ಸುಪೂರ್ಣಾ

ಹಾಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಸುಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವಂತೆ, ಹರಿಯು ಕೂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣನಾದಂತೆ, ವಾಯುವು ಕೂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣನಾದಂತೆ, ಗಾಯತ್ರಿಯು ಕೂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವಂತೆ,

ಯಥಾ ರುದ್ರಾದ್ಯಾ ಲಕ್ಷಣೈರ್ವೈ ಪ್ರಪೂರ್ಣಾ ರುದ್ರಾದಿಲ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಚೈವ ಪೂರ್ಣಾ । ಗುಣೇನೈವಂ ಧರ್ಮತಃ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ತಥಾನುಸಂಧಾನಾದ್ವ್ರಿಯತೇ ನಾಮ ಚಾಪಿ

ಹಾಗೆಯೇ ರುದ್ರಾದಿಗಳು ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವಂತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣೆಯೂ ಕೂಡ ಪೂರ್ಣಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆದರೆ ಗುಣ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೆಸರು ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾದಾಹುರ್ಲಕ್ಷ್ಮಣೇತ್ಯೇವ ಸರ್ವೇ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಶೃಣು ಚಾದೌ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ನಾರಾಯಣೇ ಪೂರ್ಣಗುಣೇ ರಮೇಶೇ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್ಸಂಖ್ಯಾನಿ ಸುಲಕ್ಷಣಾನಿ

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಆಕೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಆಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಕೇಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಮಾಪತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಸುಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ.

ಸಂತ್ಯೇವ ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ವದಾಮ್ಯನುಕ್ರಮಾನ್ಮತ್ತಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮೋಕ್ಷಮಾಪ್ನೋತಿ ನಿತ್ಯಮ್ । ಯಃ ಸಪ್ತಪಾದಃ ಷಣ್ಣವತ್ಯಙ್ಗುಲೋಙ್ಗಶ್ಚತುರ್ಹಸ್ತಃ ಪುರುಷಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣದನ್ತಃ

ಅವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇವೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ನಾನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದವನು ಸದಾ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ: ಏಳು ಮುಟ್ಟಿನ ಎತ್ತರ, ತೊಡೆಯು ತೊಡೆಯಾಗಿ ತೊಂಬತ್ತಾರು ಬೆರಳಷ್ಟು, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳು, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಹಲ್ಲುಗಳು ಇರುವವನು.

ಯ ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಮಿಲಿತಂ ಚೈಕಮೇವ ಹರೇರ್ವಿಷ್ಣೋರ್ಲಕ್ಷಣಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ಮುಖಂ ಸ್ತ್ರಿಗ್ಧಂ ವರ್ತುಲಂ ಪುಷ್ಟಿರೂಪಂ ದ್ವಿತೀಯಂ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾಃ

ಈ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಹರಿವಿಷ್ಣುವಿನ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೃದುವಾದ, ವೃತ್ತವಾದ, ಸುಂದರವಾದ ಮುಖವು ಎರಡನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಹನುರ್ಯಸ್ಯಾನುನ್ನತಂ ಚಾಸ್ತಿ ವೀನ್ದ್ರ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಸ್ತೃತೀಯಮ್ । ಯದ್ದನ್ತಾ ವೈ ತೀಕ್ಷ್ಣಸೂಕ್ಷ್ಮಾಶ್ಚ ಸಂತಿ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾಶ್ಚತುರ್ಥಮ್

ಯಾರ ಹನು ಉಬ್ಬಿದಂತಿಲ್ಲವೋ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಅದನ್ನು ಮೂರನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾರ ಹಲ್ಲುಗಳು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿಯೂ ಸಣ್ಣವಾಗಿಯೂ ಇವೆಯೋ, ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಯಾಧರೇ ರಕ್ತಿಮಾ ತ್ವಸ್ತಿ ವೀನ್ದ್ರ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಪಞ್ಚಮಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ಯಸ್ಯ ಹಸ್ತಾ ಅತಿರಕ್ತಾಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಶ್ಚ ಷಷ್ಠಮ್

ಯಾರ ಕೆಳ ತುಟಿ ಕೆಂಪಾಗಿದೆಯೋ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಅದನ್ನು ಐದನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾರ ಕೈಗಳು ತುಂಬಾ ಕೆಂಪಾಗಿವೆಯೋ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಅದನ್ನು ಆರನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಮಿನ್ನಖಾಃ ಸಂತಿ ರಕ್ತಾಃ ಸುಶೋಭಾಸ್ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಸಪ್ತಮಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ಯಸ್ಮಿನ್ಕಪೋಲೇ ರಕ್ತಿಮಾ ತ್ವಸ್ತಿ ವೀನ್ದ್ರ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಹ್ಯಷ್ಟಮಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾ

ಯಾರ ನಖಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿಯೂ ಸುಂದರವಾಗಿಯೂ ಇವೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಏಳನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾರ ಕಪೋಲಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿವೆಯೋ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಅದನ್ನು ಎಂಟನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಮಿನ್ಕರೇ ಶಙ್ಖಚಕ್ರಾದಿರೇಖಾ ವರ್ತನ್ತೇ ತನ್ನವಮಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ಯಸ್ಯೋದರಂ ತನ್ತುರೂಪಂ ಸುಪುಷ್ಟಂ ವಲಿತ್ರಯೈರಙ್ಕಿತಂ ಸುಂದರಂ ಚ

ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ರೇಖೆಗಳು ಇವೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಒಂಬತ್ತನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾರ ಹೊಟ್ಟೆ ಸೊಪ್ಪು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮೂರು ಮಡಿಲುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೋ, ಅದು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ—

ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ದಶಮಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾ ಏಕಾದಶಂ ನಿಮ್ನನಾಭಿಂ ತದಾಹುಃ । ಊರುದ್ವಯಂ ಯಸ್ಯ ಚ ಮಾಂಸಲಂ ವೈ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ದ್ವಾದಶಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ

ಅದು ಹತ್ತನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹದಿನೊಂದನೇದು ಆಳವಾದ ನಾಭಿ. ಯಾರ ಎರಡು ತೊಡೆಗಳು ಮಾಂಸದಾರವಾಗಿವೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಕಟಿರ್ಹಿ ದೀರ್ಘಾ ಪೃಥುಲಾಸ್ತಿ ಯಸ್ಯ ತ್ರಯೋದಶಂ ಲಕ್ಷ್ಮ ತದಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ಯಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಮುಷ್ಕೋ ಸುಪರಿಷ್ಠಿತೋ ವೈ ಚತುರ್ದಶಂ ಲಕ್ಷ್ಮ ತದಾಹುರಾರ್ಯಾಃ

ಯಾರಿಗೆ ದೀರ್ಘವಾಗಿಯೂ ಅಗಲವಾಗಿಯೂ ಇರುವ কোমರು ಇದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಅರಿವಂತವರು ಹದಿಮೂರನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾರಿಗೆ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವೃಷಣ ಇದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಮುನ್ನತಂ ಶಿಶ್ನಮಥೋ ಹಿ ಲಕ್ಷ್ಮ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಿ ತತ್ಪಞ್ಚದಶಂ ವದನ್ತಿ । ಸುತಾಮ್ರಕಂ ಪಾದತಲಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಷೋಡಶಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ

ಯಾರಿಗೆ ಎತ್ತಿರುವ ಶಿಶ್ನ ಇದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಹದಿನೈದನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಯಾರಿಗೆ ಪಾದದ ತಳ ಭಾಗ ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಹದಿನಾರನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಅರಿವಂತವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ನಿಮ್ನೌ ಚ ಗುಲ್ಫೌ ಸಪ್ತದಶಂ ತದಾಹುರ್ಗ್ರೀವಾರೂಪಂ ಪ್ರಾಹುರಷ್ಟಾದಶಂ ಚ । ಏಕೋನವಿಂಶಂ ತ್ವಕ್ಷಿಪದ್ಮಂ ಸುರಕ್ತಂ ಪ್ರಾಹುರ್ಬಾಹುಂ ಜಾನು ವಿಂಶಂ ತಥೈವ

ಒಳಕ್ಕೆ ಹೋದ ಗುಳಿಗೆಗಳು ಹದಿನೇಳನೇ ಲಕ್ಷಣ, ಸುಂದರವಾದ ಕುತ್ತಿಗೆ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಲಕ್ಷಣ, ಹೂವಿನಂತೆ ಕೆಂಪು ಚರ್ಮ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಲಕ್ಷಣ, ಕೈ ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲುಗಳು ಹತ್ತನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ವಿಸ್ತೀರ್ಣೋರಶ್ಚೈಕವಿಂಶಂ ತದಾಹುಃ ಸಿಂಹಾಸ್ಕನ್ಧಂ ದ್ವ್ಯುತ್ತರಂ ವಿಂಶಮಾಹುಃ । ತ್ರಯೋವಿಂಶಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮಾಸ್ಯಂ ತದಾಹುಶ್ಚತುರ್ವಿಂಶಂ ಸುಪ್ರಸನ್ನೇ ಚ ದೃಷ್ಟೀ

ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಎದೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಲಕ್ಷಣ, ಸಿಂಹದಂತೆ ಭುಜಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡನೇ ಲಕ್ಷಣ, ಸೌಮ್ಯವಾದ ಬಾಯಿ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರನೇ ಲಕ್ಷಣ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಹ್ರಸ್ವಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಮಾರ್ದವಂ ಚಾಪಿ ವೀನ್ದ್ರ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಪಞ್ಚವಿಂಶಂ ವದನ್ತಿ । ಸಮೌ ಚ ಪಾದೌ ಕಟಿಜಾನು ಚೋರೂ ಷಡ್ವಿಂಶಮಾಹುಶ್ಚ ಸಮೇ ಚ ಜಙ್ಘೇ

ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಯೂ ಮೃದುವಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಲಿಂಗ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಲಕ್ಷಣ, ಸಮಾನವಾದ ಕಾಲುಗಳು, কোমರು, ಮೊಣಕಾಲು, ತೊಡೆಯುಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತಾರುನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಮಾನಹಸ್ತೌ ಸಮಕರ್ಣೌ ಮಿಲಿತ್ವಾ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್ಕಂ ಲಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್ಕಂ ಲಕ್ಷಣಂ ವೈ ಮುಕುನ್ದೇ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್ಕಂ ಲಕ್ಷಣಂ ವೈ ರಮಾಯಾಮ್

ಸಮಾನವಾದ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಕಿವಿಗಳು ಸೇರಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮுப்பತ್ತೆರಡನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಿಕ್ಕುಂದನಿಗೂ ರಾಮಳಿಗೂ ಮுப்பತ್ತೆರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ.

ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್ಕಂ ಲಕ್ಷಣಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಪಿ ತದ್ಭಾರತ್ಯಾಃ ಪ್ರವದನ್ತ್ಯೇವ ಸತ್ಯಮ್ । ತಥಾ ಚ ಶಙ್ಕಾ ಸಮಮೇವ ಚಕ್ರಿಣೇತ್ಯೇವಂ ಸದಾಮಾ ಕುರು ನಿರ್ಣಯಂ ಬ್ರುವೇ

ಮுப்பತ್ತೆರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಭಾರತಿಗೂ ಇದ್ದವೆಂದು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಚಕ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಸದಾ ನೀನು ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಏಕಸ್ಯ ವೈ ಲಕ್ಷಣಸ್ಯಾಪಿ ವಿಷ್ಣೋರ್ಲಕ್ಷ್ಮೀರನ್ತಂ ನೈವ ಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಪೇದೇ । ಅತೋನನ್ತೈರ್ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಂಯುತಂ ಚ ಹರಿಂ ಚಾಹುರ್ಲಕ್ಷಣಜ್ಞಾಃ ಸದೈವ

ಒಂದು ಲಕ್ಷಣದ ಅಂತ್ಯವನ್ನೂ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಲುಪಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅರಿವಂತವರು ಸದಾ ಹರಿಯನ್ನು ಅನಂತ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಜಾನಾತಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಲಕ್ಷಣಂ ವಾಯುರೂಪೇ ಸ್ವಾಪೇಕ್ಷಯಾ ಹ್ಯತಿರಿಕ್ತಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ಸ್ವಲಕ್ಷಣಾಪೇಕ್ಷಯಾ ಭಾರತೀ ತು ಶತೈರ್ಗುಣೈರಧಿಕಾ ವೇಧಸೋಪಿ

ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾಳೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ಆದರೆ ಭಾರತಿಯು ತನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೂಲಕ ನೂರಾರು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಾಳೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮನೂ.

ಖಗೇನ್ದ್ರ ತಸ್ಮಾಲ್ಲಕ್ಷಣೇ ಸಾಮ್ಯಚಿತ್ತಂ ವಿಶ್ವಾದೀನಾಂ ಸರ್ವದಾ ಮಾ ಕುರುಷ್ವ । ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿಂ ಪ್ರಾಹೂ ರುದ್ರಾದಿಕಾನಾಂ ಭ್ರೂನೇತ್ರಯೋರ್ಲಕ್ಷಣೇನೈವ ಹೀನಾಃ

ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಎಂದು ಸದಾ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಬೇಡ. ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಎಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಭ್ರೂಮಧ್ಯದ ಕಣ್ಣು ಇಲ್ಲ.