ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಮದೀಯದೋಷಾನ್ಗಣಯನ್ನ ಪೂರ್ಣ ದಯಾಂ ಕುರು ತ್ವಂ ಸುದ್ಧದಾಸ್ಯಾನ್ಮುಕುನ್ದ । ಯಾವನ್ತಿ ಲೋಮಾನಿ ಮದೀಯಗಾತ್ರೇ ಸಂತಿ ಪ್ರಭೋ ಸರ್ವದೋರ್ಷರ್ವಿದೂರ ॥ ೩,೨೧.

ನನ್ನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿ, ಪೂರ್ಣ ದಯೆಯನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡು ಮುಕುಂದಾ, ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸು. ಪ್ರಭು, ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕೂದಲುಗಳಿವೆಯೋ, ಅಷ್ಟೇ ದೋಷಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿವೆ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಧರ್ಮದಿಂದ ದೂರವಾಗಿವೆ.

ತಾವನ್ತಿ ಪಾಪಾನಿ ಮದೀಯಗಾತ್ರೇ ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ತವ ವಕ್ತ್ರಂ ಮುಕುನ್ದ । ಅನನ್ತದೇಹೇ ಪತಿಪುತ್ರೈರ್ಗೃಹೈಶ್ಚ ಮಿತ್ರೈರ್ಧನೈಃ ಪಶುಭೃತ್ಯಾದಿಕೈಶ್ಚ ॥ ೩,೨೧.

ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪಾಪಗಳಿವೆಯೋ, ಮುಕುಂದಾ, ನಾನು ಯಾವಾಗ ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ? ಈ ಅನಂತ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಮನೆ, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಧನ, ಹಸುಗಳು, ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ.

ಸುಖಂ ನಾಪ್ತಂ ಹ್ಯಪುಮಾತ್ರಂ ಮುಕುನ್ದ ಸೇವಾ ಮುಕ್ತಾ ತವ ದೇವಸ್ಯ ವಿಷ್ಣೋಃ । ಇತಃ ಪರಂ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಕಂ ಚ ಯಾಸ್ಯೇ ನಾಹಂ ತವ ದಾಸೀ ಭವಾಮಿ ॥ ೩,೨೧.

ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನಾನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಮುಕುಂದಾ, ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ ದೇವರಾದ ವಿಷ್ಣುವೆ. ಇನ್ನುಮುಂದೆ ನಾನು ಮಗನಿಗೂ ಸ್ನೇಹಿತರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನ ದಾಸಿಯಾಗಲು ನಾನು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಯೇಯೇ ಬ್ರೂಯುಃ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಕೈಶ್ಚ ಸಮ್ಯಕ್ಸುಖಂ ಜಾಯತೇ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ । ತೇಷಾಮಾಸ್ಯೇ ಮೂತ್ರವಿಷ್ಠಾದಿಕಂ ಚ ಸಮ್ಯಕ್ಸದಾ ಪತಿತಂ ಚೇತಿ ಜಾನೇ ॥ ೩,೨೧.

ಮಗ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಈ ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯಾರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮೂತ್ರ, ಮಲ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.

ಮಿತ್ರಾದೀನಾಂ ಯತ್ಕೃತಂ ದ್ರವ್ಯಜಾತಂ ವೃಥಾ ಗತಂ ಮಲರೂಪಂ ಚ ಜಾತಮ್ । ಸದ್ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಯತ್ಕೃತಂ ದ್ರವ್ಯಜಾತಂ ಹರಿಪ್ರಾಪ್ತೇಃ ಕಾರಣಂ ಸ್ಯಾತ್ಸದೈವ ॥ ೩,೨೧.

ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಧನ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿ ವೈಷ್ಣವರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಧನ ಸದಾ ಹರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಏತಾದೃಶಂ ತತ್ತು ಜಾತಂ ಮುಕುನ್ದ ಅಲಂ ಹ್ಯಲಂ ತೇನ ದುಃಖಂ ಚ ಭುಕ್ತಮ್ । ಸಂಗಂ ದತ್ತಾತ್ಸಜ್ಜನಾನಾಂ ಸದಾ ತ್ವಂ ವಿನಾ ಚ ತ್ವಂ ದುರ್ಜನಾನಾಂ ಚ ಸಂಗಾತ್ ॥ ೩,೨೧.

ಇಂತಹವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ ಮುಕುಂದಾ; ಸಾಕು ಸಾಕು, ಈ ಅನುಭವಿಸಿದ ದುಃಖ ಸಾಕು. ಸದಾ ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗವನ್ನು ನೀಡು, ದುರ್ಜನರ ಸಂಗವನ್ನು ದೂರಮಾಡು.

ಸಂಗೈಃ ಸದಾ ದುರ್ಜನಾನಾಂ ಮುರಾರೇ ಗಾತ್ರಂ ದಗ್ಧಂ ನ ವಿರಾಗೇಣ ಯುಕ್ತಮ್ । ಏತಾದೃಶಾಹಂ ಕಾಂ ಗಾತಿಂ ವಾ ಮುಕುನ್ದ ಯಾಸ್ಯೇ ನ ಜಾನೇ ದಯಯಾ ಮಾಂ ಚ ಪಾಹಿ ॥ ೩,೨೧.

ದುರ್ಜನರ ಸಂಗದಿಂದ, ಮುರರಿಪನೆ, ನನ್ನ ದೇಹ ಸುಟ್ಟಿದೆ, ವೈರಾಗ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಕುಂದಾ, ನಾನು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನಾದರೂ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ; ದಯೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

ಏತಾದೃಶೋ ಹ್ಯನುತಾಪಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ನ ಚ ಕ್ಷೌರಾದಿಕಂ ಚ । ಭಾನೋಃ ಕನ್ಯಾ ಹ್ಯನುತಾಪಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ವಿಚಾರಯಾಮಾಸ ಹರೇಃ ಸುತತ್ತ್ವಮ್ ॥ ೩,೨೧.

ಇಂತಹ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವು, ಖಗೇಂದ್ರ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೂ ಅಲ್ಲ, ಕ್ಷೌರ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಅಲ್ಲ. ಭಾನು ಪುತ್ರಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮಾಡಿ, ಹರಿಯ ನಿಜವಾದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಳು.

ಸರ್ವೋತ್ತಮೋ ಹರಿರೇಕಃ ಸದೈವ ಯತಃ ಪೂರ್ಣಃ ಸರ್ವಗುಣೈಸ್ತತಶ್ಚ । ಸೃಷ್ಟೌ ಯಸ್ಮಾಜ್ಜಯತೇ ವಿಶ್ವಜಾತಮತೋ ಹರಿಃ ಸರ್ವಗುಣೈಶ್ಚ ಪೂರ್ಣಃ ॥ ೩,೨೧.

ಹರಿ ಮಾತ್ರ ಸದಾ ಪರಮ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣನು. ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಹರಿ ಸದಾ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು.

ಯೋ ದೇವಾನಾಮಾದ್ಯ ಅಕಾರ ಏವ ಯತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯಾ ನೈವ ಪೂರ್ಣಾಃ ಸಮಸ್ತಾಃ । ಲಕ್ಷ್ಮೀಪ್ರಸಾದಾಚ್ಚಿರಪುಣ್ಯೇನ ಜಾತೋ ಯಥಾಯೋಗ್ಯಂ ಪೂರ್ಣಗುಣೋ ವಿರಿಞ್ಚಃ ॥ ೩,೨೧.

ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಮೂಲ ಕಾರಣನು; ಅವನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಕೂಡ ಸಂಪೂರ್ಣರಾಗಿಲ್ಲ. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪುಣ್ಯದಿಂದ, ವಿರಿಂಚಿ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ನ ಲಕ್ಷ್ಮೀವದ್ಗುಣಪೂರ್ಣೋ ವಿರಿಞ್ಚೋ ನ ವಿಷ್ಣುವದ್ಗುಣಪೂರ್ಣಾ ರಮಾಪಿ । ನ ವಾಯುವದ್ಭಾರತೀ ಚಾಪಿ ಪೂರ್ಣಾ ನ ಶೇಷವದ್ವಾರುಣೀ ಚಾಪಿ ಪೂರ್ಣಾ ॥ ೩,೨೧.

ವಿರಿಂಚಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಗಳಿಲ್ಲ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಗಳಿಲ್ಲ. ವಾಯುವಿನಂತೆ ಭಾರತಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಲ್ಲ, ಶೇಷನಂತೆ ವಾರುಣಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಲ್ಲ.

ನ ವೈ ರುದ್ರವತ್ಪಾರ್ವತೀ ಪೂರ್ಣರೂಪಾ ಹ್ಯನ್ಯೇಪ್ಯೇವಂ ನೈವ ಪೂರ್ಣಾಃ ಸದೈವ । ಆಲೋಚನಾಮೇವಮೇಷಾ ಹಿ ಕೃತ್ವಾ ತಪಶ್ಚಕ್ರೇ ಯಮುನಾಯಾಶ್ಚ ತೀರೇ ॥ ೩,೨೧.

ಪಾರ್ವತಿಗೆ ರುದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಇರುವಂತೆ ಪೂರ್ಣರೂಪವಿರುವುದು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಇಂತಹ ವಿಚಾರವನ್ನು ಆಕೆ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಮನನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.

ತದಾಚಾಹಂ ಯಮುನಾಯಾಶ್ಚ ತೀರಂ ಪಾರ್ಥೇನ ಸಾಕಂ ಮೃಗಯಾಂ ಗತಃ ಖಗ । ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ತಾಂ ತತ್ರ ತಪಶ್ಚರನ್ತೀಂ ತದಾಬ್ರುವಂ ಮತ್ಸಖಾಯಂ ಚ ಪಾರ್ಥಮ್ ॥ ೩,೨೧.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪಾರ್ಥನ ಜೊತೆ ಯಮುನಾ ತೀರಕ್ಕೆ ಬೇಟೆಗೆ ಹೋದಿದ್ದೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ಅಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಪಾರ್ಥನಿಗೆ ಹೇಳಿದೆನು.

ಹೇ ಪಾರ್ಥ ಶೀಘ್ರಂ ವ್ರಜ ಕನ್ಯಾಸಮೀಪಂ ತ್ವಂ ಪೃಚ್ಛ ಕಸ್ಮಾದತ್ರ ತಪಃ ಕರೋಷಿ । ಏವಂ ಪ್ರೋಕ್ತಸ್ತತ್ಸಮೀಪಂ ಸ ಗತ್ವಾ ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಚೈತತ್ಕಾರಣಂ ಶೀಘ್ರಮೇವ ॥ ೩,೨೧.

ಹೇ ಪಾರ್ಥಾ, ನೀನು ಬೇಗ ಆ ಯುವತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಕೇಳು ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು. ಅವನು ಕೂಡ ಆಕೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಕಾರಣವನ್ನು ಬೇಗನೆ ಕೇಳಿದನು.

ಆಗತ್ಯ ಮಾಮವದತ್ಫಾಲ್ಗುನೋಯಂ ಸರ್ವಂ ವೃತ್ತಾಂನ್ತಂ ತ್ವಸೌ ಮತ್ಸಮೀಪೇ । ತತಸ್ತ್ವಹಂ ಸುಮುಹೂರ್ತೇ ಚ ತಸ್ಯಾಃ ಪಾಣಿಗ್ರಹಂ ಕೃತವಾಂಸ್ತತ್ರ ಸಮ್ಯಕ್ ॥ ೩,೨೧.

ಪಾರ್ಥನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು. ಆಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಆಕೆಯ ಕೈ ಹಿಡಿದು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆನು.

ತಸ್ಯಾಶ್ಚ ತಾಪಾತ್ಸಂತತಂ ಮದ್ವಿಚಾರಾತ್ಪ್ರಸನ್ನೋಹಂ ಸತತಂ ಸುಪ್ರಸನ್ನಃ । ಪೂರ್ಣಾನನ್ದೇ ರಮಮಾಣಾಸ್ಯ ನಿತ್ಯಂ ತಯಾ ಚ ಮೇ ಕಿಂ ಸುಖಂಸ್ಯಾತ್ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೧.

ಆಕೆ ಸದಾ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ನನ್ನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಕೆಯಿಂದ ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಇರುವ ನನಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಖ ಬೇಕು?

ಮಯಾ ವಿವಾಹೋನುಗ್ರಹಾರ್ಥಂ ಹಿ ತಸ್ಯಾ ಅಙ್ಗೀಕೃತೋ ನ ತು ಸೌಖ್ಯಾಯ ವೀನ್ದ್ರ । ತಥಾ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯಾಶ್ಚ ರೂಪಂ ಪಾಣಿಗ್ರಾಹೇ ಕಾರಣಂ ಚಾಪಿ ವೀನ್ದ್ರಾ ॥ ೩,೨೧.

ನಾನು ಆಕೆಯನ್ನು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡದ್ದು ಕರುಣೆಯಿಂದ, ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ವೀರರಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ಹಾಗೆಯೇ, ಲಕ್ಷ್ಮಣೆಯ ರೂಪ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಕೈ ಹಿಡಿದ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ.

ಶೃಣುಷ್ವ ತತ್ತವ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಗೋಪ್ಯಂ ಸಚ್ಛಿಷ್ಯಕೇ ನಾಸ್ತಿ ಗೋಪ್ಯಂ ಗುರೋಶ್ಚ ॥ ೩,೨೧.

ನಾನು ಹೇಳುವ ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು. ನಿಜವಾದ ಶಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಗುರು ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ರಹಸ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೨ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಪೂರ್ವಸರ್ಗೇ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಪುತ್ರೀ ಹ್ಯಭೂದ್ವಹ್ನಿವೇದಸ್ಯ ವೇತ್ತುಃ । ಸುಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಂಯುತತ್ವಾದ್ಯತಃ ಸಾ ಸುಲಕ್ಷ್ಮಣೇತಿ ಪ್ರಥಿತಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಪೂರ್ವ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಬಲ್ಲ ವಹ್ನಿವೇದನ ಮಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮಣೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಸುಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಸುಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.

ಯಥಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಾ ಸುಪೂರ್ಣಾ ಯಥಾ ಹರಿರ್ಲಕ್ಷಣೈರ್ವೈ ಸುಪೂರ್ಣಃ । ಯಥಾ ವಾಯುರ್ಲಕ್ಷಣೈಃ ಪೂರ್ಣ ಏವ ಯಥಾ ಗಾಯತ್ರೀ ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಾ ಸುಪೂರ್ಣಾ

ಹಾಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಸುಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವಂತೆ, ಹರಿಯು ಕೂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣನಾದಂತೆ, ವಾಯುವು ಕೂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣನಾದಂತೆ, ಗಾಯತ್ರಿಯು ಕೂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವಂತೆ,

ಯಥಾ ರುದ್ರಾದ್ಯಾ ಲಕ್ಷಣೈರ್ವೈ ಪ್ರಪೂರ್ಣಾ ರುದ್ರಾದಿಲ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಚೈವ ಪೂರ್ಣಾ । ಗುಣೇನೈವಂ ಧರ್ಮತಃ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ತಥಾನುಸಂಧಾನಾದ್ವ್ರಿಯತೇ ನಾಮ ಚಾಪಿ

ಹಾಗೆಯೇ ರುದ್ರಾದಿಗಳು ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವಂತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣೆಯೂ ಕೂಡ ಪೂರ್ಣಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆದರೆ ಗುಣ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೆಸರು ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾದಾಹುರ್ಲಕ್ಷ್ಮಣೇತ್ಯೇವ ಸರ್ವೇ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಶೃಣು ಚಾದೌ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ನಾರಾಯಣೇ ಪೂರ್ಣಗುಣೇ ರಮೇಶೇ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್ಸಂಖ್ಯಾನಿ ಸುಲಕ್ಷಣಾನಿ

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಆಕೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಆಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಕೇಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಮಾಪತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಸುಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ.

ಸಂತ್ಯೇವ ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ವದಾಮ್ಯನುಕ್ರಮಾನ್ಮತ್ತಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮೋಕ್ಷಮಾಪ್ನೋತಿ ನಿತ್ಯಮ್ । ಯಃ ಸಪ್ತಪಾದಃ ಷಣ್ಣವತ್ಯಙ್ಗುಲೋಙ್ಗಶ್ಚತುರ್ಹಸ್ತಃ ಪುರುಷಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣದನ್ತಃ

ಅವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇವೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ನಾನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದವನು ಸದಾ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ: ಏಳು ಮುಟ್ಟಿನ ಎತ್ತರ, ತೊಡೆಯು ತೊಡೆಯಾಗಿ ತೊಂಬತ್ತಾರು ಬೆರಳಷ್ಟು, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳು, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಹಲ್ಲುಗಳು ಇರುವವನು.

ಯ ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಮಿಲಿತಂ ಚೈಕಮೇವ ಹರೇರ್ವಿಷ್ಣೋರ್ಲಕ್ಷಣಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ಮುಖಂ ಸ್ತ್ರಿಗ್ಧಂ ವರ್ತುಲಂ ಪುಷ್ಟಿರೂಪಂ ದ್ವಿತೀಯಂ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾಃ

ಈ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಹರಿವಿಷ್ಣುವಿನ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೃದುವಾದ, ವೃತ್ತವಾದ, ಸುಂದರವಾದ ಮುಖವು ಎರಡನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಹನುರ್ಯಸ್ಯಾನುನ್ನತಂ ಚಾಸ್ತಿ ವೀನ್ದ್ರ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಸ್ತೃತೀಯಮ್ । ಯದ್ದನ್ತಾ ವೈ ತೀಕ್ಷ್ಣಸೂಕ್ಷ್ಮಾಶ್ಚ ಸಂತಿ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾಶ್ಚತುರ್ಥಮ್

ಯಾರ ಹನು ಉಬ್ಬಿದಂತಿಲ್ಲವೋ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಅದನ್ನು ಮೂರನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾರ ಹಲ್ಲುಗಳು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿಯೂ ಸಣ್ಣವಾಗಿಯೂ ಇವೆಯೋ, ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಯಾಧರೇ ರಕ್ತಿಮಾ ತ್ವಸ್ತಿ ವೀನ್ದ್ರ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಪಞ್ಚಮಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ಯಸ್ಯ ಹಸ್ತಾ ಅತಿರಕ್ತಾಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಶ್ಚ ಷಷ್ಠಮ್

ಯಾರ ಕೆಳ ತುಟಿ ಕೆಂಪಾಗಿದೆಯೋ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಅದನ್ನು ಐದನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾರ ಕೈಗಳು ತುಂಬಾ ಕೆಂಪಾಗಿವೆಯೋ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಅದನ್ನು ಆರನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಮಿನ್ನಖಾಃ ಸಂತಿ ರಕ್ತಾಃ ಸುಶೋಭಾಸ್ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಸಪ್ತಮಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ಯಸ್ಮಿನ್ಕಪೋಲೇ ರಕ್ತಿಮಾ ತ್ವಸ್ತಿ ವೀನ್ದ್ರ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ಹ್ಯಷ್ಟಮಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾ

ಯಾರ ನಖಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿಯೂ ಸುಂದರವಾಗಿಯೂ ಇವೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಏಳನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾರ ಕಪೋಲಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿವೆಯೋ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಅದನ್ನು ಎಂಟನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಮಿನ್ಕರೇ ಶಙ್ಖಚಕ್ರಾದಿರೇಖಾ ವರ್ತನ್ತೇ ತನ್ನವಮಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ಯಸ್ಯೋದರಂ ತನ್ತುರೂಪಂ ಸುಪುಷ್ಟಂ ವಲಿತ್ರಯೈರಙ್ಕಿತಂ ಸುಂದರಂ ಚ

ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ರೇಖೆಗಳು ಇವೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಒಂಬತ್ತನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾರ ಹೊಟ್ಟೆ ಸೊಪ್ಪು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮೂರು ಮಡಿಲುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೋ, ಅದು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ—

ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ದಶಮಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾ ಏಕಾದಶಂ ನಿಮ್ನನಾಭಿಂ ತದಾಹುಃ । ಊರುದ್ವಯಂ ಯಸ್ಯ ಚ ಮಾಂಸಲಂ ವೈ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಂ ದ್ವಾದಶಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ

ಅದು ಹತ್ತನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹದಿನೊಂದನೇದು ಆಳವಾದ ನಾಭಿ. ಯಾರ ಎರಡು ತೊಡೆಗಳು ಮಾಂಸದಾರವಾಗಿವೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.