ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರುತ್ವಾ ತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಧಾರಣಾನನ್ತರಂ ಚ ಕಾಮಕ್ರುಧೋರ್ಜಾರಣಂ ದುರ್ಘಟಂ ಚ । ಏತೇ ದೋಷಾ ಜ್ಞಾನಪೂತಾನಪೀಹ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಸಂದೇಹಯುತಾನ್ಸದೈವ ॥ ೩,೨೦.

ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ನಂತರ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಶುದ್ಧರಾದವರೂ ಕೂಡ ಇವುಗಳ ಕಾರಣ ಸದಾ ಸಂಶಯದಿಂದಲೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಅತೋ ಹ್ಯಹಂ ಶ್ರವಣಂ ಸತ್ಕಥಾಯಾಃ ಸದಾ ಕರಿಷ್ಯೇ ನಾತ್ರ ವಿಚಾರ್ಯಮಸ್ತಿ । ತೇನಾಪ್ಯಹಂ ಹರಿನಾಮಾಭಿವಾಞ್ಛಾ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಚಿತ್ತಂ ಶ್ರವಣೇ ವೈ ಚಕಾರ । ಆದೇಹಮೇವಂ ಶ್ರವಣಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ದೇಹಂ ಭೂತಲೇ ಸಂಪ್ರಜಾತಾ ॥ ೩,೨೦.

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಸದಾ ಸತ್ಪುರಾಣಗಳ ಶ್ರವಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಹರಿ ಹೆಸರನ್ನು ಬಯಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶ್ರವಣದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡೆ.

ನಿವಸ್ತುಂ ವಸುದೇವಸ್ಯ ಭಗಿನ್ಯಾ ಉದರೇ ಖಗ । ಸುಮಿತ್ರಾ ಸಂಜ್ಞಕಾಯಾಂ ಚ ಜಾತಾ ವೈ ಮಿತ್ರವಿನ್ದಿಕಾ ॥ ೩,೨೦.

ಖಗರಾಜ, ವಸುದೇವನ ಸಹೋದರಿಯಾದ ಸುಮಿತ್ರಾ ಎಂಬ ದೇಹದಲ್ಲಿ, ಮಿತ್ರವಿಂದೆ ಎಂಬವಳು ಹುಟ್ಟಿದಳು.

ಶ್ರವಣೇನ ಹರಿಂ ಮಿತ್ರಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಸಾ ಮಿತ್ರವಿನ್ದಿಕಾ । ಅತಃ ಸಾ ಮಿತ್ರವಿನ್ದೇತಿ ಸಂಜ್ಞಯಾ ಸಂಬಭೂವ ಹ ॥ ೩,೨೦.

ಶ್ರವಣದಿಂದ ಮಿತ್ರವಿಂದೆ ಹರಿಯನ್ನು ಮಿತ್ರನಾಗಿ ಪಡೆದಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಮಿತ್ರವಿಂದೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು.

ಸ್ವಯಂವರೇ ಮಿತ್ರವಿನ್ದಾ ರಾಜ್ಞಾಂ ಮಧ್ಯೇ ತು ಭಾಮಿನೀ । ಮಮಾಂಸೇ ವ್ಯಸೃಜನ್ಮಾಲಾಂ ತಾಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಖಗೇಶ್ವರ । ವಿಧೂಯ ನೃಪತೀನ್ಸರ್ವಾನ್ಪುರೀಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೨೦.

ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ, ರಾಜರ ನಡುವೆ ಸುಂದರಿಯಾದ ಮಿತ್ರವಿಂದೆ ನನಗೆ ಹಾರವನ್ನು ಹಾಕಿದಳು, ಖಗರಾಜ. ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ, ನಾವು ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆವು, ಖಗರಾಜ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೧ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಕಾಲಿನ್ದ್ಯಾ ಅಪಿ ಚೋತ್ಪತ್ತಿಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಖಗೇಶ್ವರ । ವಿವಸ್ವಾನ್ನಾಮ ಸೂರ್ಯೋಭತ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೀ ವ್ಯಜಾಯತ ॥ ೩,೨೧.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಖಗರಾಜ, ಈಗ ನಾನು ಕಾಲಿಂದಿಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಯನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ವಿವಸ್ವಾನ್ ಎಂಬ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಕಾಲಿಂದಿ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಳು.

ಕಾಲಿನ್ದೀಸಂಜ್ಞಕಾ ವೀನ್ದ್ರ ಯಮುನಾ ಯಾನುಜಾ ಸ್ಮೃತಾ । ಕೃಷ್ಣಪತ್ನೀತ್ವಕಾಮೇನ ಚಚಾರ ತಪ ಉತ್ತಮಮ್ ॥ ೩,೨೧.

ಅವಳಿಗೆ ಕಾಲಿಂದಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು, ಖಗೇಂದ್ರ. ಅವಳು ಯಮುನೆಯ ಸಹೋದರಿ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.

ತಪ ಆಲೋಚನಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಚ ವಿನಿರ್ಣಯಃ । ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತಾನಾಂ ಪಾಪಾನಾಮನುತಾಪಸ್ತಪಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೩,೨೧.

ತಪಸ್ಸು ಎಂದರೆ ತತ್ತ್ವಗಳ ಕುರಿತು ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ವಿವೇಕ. ಹಿಂದಿನ ಪಾಪಗಳಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುವುದೂ ತಪಸ್ಸು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಯೋ ನಾಮ ತಪಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಚಿತ್ತನಿಗ್ರಹ ಉಚ್ಯತೇ । ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಮಿತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ನ ತು ಕ್ಷೌರಂ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೨೧.

ಪ್ರಾಯ ಎಂಬ ತಪಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಕೇಶ ಮುಡಿಸುವುದಲ್ಲ, ಖಗರಾಜ.

ಅನುತಾಪಯುತಂ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಣು ತ್ವಂ ಖಗೇಶ್ವರ । ಪೂರ್ವಂ ನ ಜಪ್ತಂ ದಿವ್ಯಮನ್ತ್ರಂ ಮುಕುನ್ದ ತಪ್ತಂ ಸದಾ ಕ್ಲೇಶದಾವಾನಲೇನ ॥ ೩,೨೧.

ಖಗರಾಜ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಿರುವುದೇ ನಿಜವಾದುದು. ಹಿಂದೆ ದಿವ್ಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಲಿಲ್ಲ, ಮುಕುಂದನು ಸದಾ ದುಃಖದ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದನು.

ನ ವೈ ಸ್ಮೃತಂ ಹರಿನಾಮಾಮೃತಂ ಚ ಸದಾ ಸ್ಮೃತಂ ಹರಿದೋಷಾದಿಕಂ ಚ । ನ ತು ಸ್ಮೃತಂ ಹರಿತತ್ತ್ವಾಮೃತಂ ಚ ಸಮ್ಯಕ್ಶ್ರುತಂ ಲೋಲವಾರ್ತಾದಿಕಂ ಚ ॥ ೩,೨೧.

ಹರಿಯ ಹೆಸರಿನ ಅಮೃತವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಹರಿಯ ದೋಷಗಳನ್ನೂ ಸದಾ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಹರಿಯ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪದ ಅಮೃತವನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಚಂಚಲ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ.

ನ ಪೂಜಿತಂ ಹರಿಪಾದಾರವಿನ್ದಂ ಸುಪೂಜಿತಾಃ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಕಾಶ್ಚ । ನ ವನ್ದಿತಂ ಹರಿಪಾದಾರವಿನ್ದಂ ಸುವನ್ದಿತೋ ಮಿತ್ರಪಾದಃ ಸುಘೋರಃ ॥ ೩,೨೧.

ಹರಿಯ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪುತ್ರರು, ಮಿತ್ರರು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಲಾಯಿತು. ಹರಿಯ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮಿತ್ರರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಗೌರವವಿತ್ತು.

ನ ದೃಷ್ಟಂ ವೈ ಧೂಪಧೂಮ್ರೈರುಪೇತಂ ಹರೇರ್ವಕ್ರಂ ಕುನ್ತಲೈಃ ಸಂವೃತಂ ಚ । ಪುತ್ರಾದಿಕಂ ಲಾಲಿತಂ ವೈ ಮುಕುನ್ದ ನ ಲಾಲಿತಂ ತವ ವಕ್ರಂ ಮುರಾರೇ ॥ ೩,೨೧.

ಧೂಪದ ಹೊಗೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲಾದ, ಕುಂತಲಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಹರಿಯ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಹೃದಯದಿಂದ ಪ್ರೀತಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಮುರಾರಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಸುಲಾಲಿತಂ ಭೂಷಣೈಃ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಂ ನ ಲಾಲಿತಂ ಸರ್ವಪಾಪಾಪಹಾರಿ । ನ ಭುಕ್ತಂ ವೈ ಹರಿನೈರವೇದ್ಯಶೇಷಂ ಮಿತ್ರಾಲಯೇ ಷಡ್ರಸಾನ್ನಂ ಚ ಭುಕ್ತಮ್ ॥ ೩,೨೧.

ನನ್ನ ಮಗನಿಗೂ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಸುಂದರ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದೆ, ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಹೃದಯದಿಂದ ಪ್ರೀತಿಸಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳು ಹೋಗಿವೆ. ಹರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ನಾನು ತಿನ್ನಿಲ್ಲ, ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಷಡ್ರಸಯುಕ್ತ ಭೋಜನವನ್ನು ಕೂಡ ತಿನ್ನಿಲ್ಲ.

ಸುಪುಷ್ಪಗನ್ಧಾ ನಾರ್ಪಿತಾ ತೇ ಮುರಾರೇ ಸಮರ್ಪಿತಾಃ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಕೇಭ್ಯಃ । ಸನ್ತಪ್ತೋಹಂ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಕೇಷು ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ತವ ವಕ್ತ್ರಂ ಮುಕುನ್ದ ॥ ೩,೨೧.

ಮುರರಿಪನೆ, ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿಸದೆ, ಅವನ್ನು ಮಗನಿಗೂ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಮಗನಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ದುಃಖಪಡುವೆನು; ಮುಕುಂದಾ, ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನಾನು ಯಾವಾಗ ನೋಡುತ್ತೇನೆ?

ಅವೈಷ್ಣವಾನ್ನೈಃ ಶಿಗ್ರುಶಾಕಾದಿಕೈಶ್ಚ ಹ್ಯನರ್ಪಿತಾನ್ನೈಶ್ಚ ತಥಾಪ್ಯಸಂಸ್ಕೃತೈಃ । ತಥಾಪ್ಯಭಕ್ಷ್ಯೈ ರಸನಾ ಚ ದಗ್ಧಾ ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ತವ ವಕ್ತ್ರಂ ಮುಕುನ್ದ ॥ ೩,೨೧.

ವೈಷ್ಣವ ಅಲ್ಲದ ಅನ್ನ, ಶಿಗ್ರು ಸೊಪ್ಪು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅರ್ಪಿಸದ, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸದ ಅನ್ನವನ್ನು ನಾನು ತಿಂದಿದ್ದೇನೆ. ಇಂತಹ ನಿಷಿದ್ಧ ಆಹಾರದಿಂದ ನನ್ನ ನಾಲಿಗೆ ಸುಟ್ಟಿದೆ; ಮುಕುಂದಾ, ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನಾನು ಯಾವಾಗ ನೋಡುತ್ತೇನೆ?

ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರೀಪೂಜಯಾ ದಿವ್ಯತೀರ್ಥೈರ್ವಿಷ್ಣೋಃ ಪುರಾ ಭ್ರಾಮಿತೈಃ ಶಙ್ಖತೀರ್ಥೈಃ । ನ ಪಾವಿತಂ ಮಚ್ಛರೀರಂ ಮುರಾರೇ ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ತವ ವ ಕ್ತ್ರಂ ಮುಕುನ್ದ ॥ ೩,೨೧.

ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರೀ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡದೆ, ದೈವಿಕ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೂ ಹೋಗದೆ, ಶಂಖ ತೀರ್ಥಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡದೆ, ಮುರರಿಪನೆ, ನನ್ನ ದೇಹ ಶುದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ; ಮುಕುಂದಾ, ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನಾನು ಯಾವಾಗ ನೋಡುತ್ತೇನೆ?

ಅನರ್ಪಿತೈರ್ಗನ್ಧಪುಷ್ಪಾದಿಕೈಶ್ಚ ಅನರ್ಪಿತೈರ್ಭೂಷಣೈರ್ವಸ್ತ್ರಜಾತೈಃ । ಅವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ದಿಗ್ಧಗನ್ಧಾದಿದೋಷೈರ್ಗಾತ್ರಂ ದಗ್ಧಂ ಕದಾ ಹ್ಯುದ್ಧರಿಷ್ಯೇ ಮುಕುನ್ದ ॥ ೩,೨೧.

ಅರ್ಪಿಸದ ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪ, ಆಭರಣ, ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿಲ್ಲ. ವೈಷ್ಣವ ಅಲ್ಲದವರ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ, ಲೇಪಿಸಿದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಶುದ್ಧಿಗಳಿಂದ ನನ್ನ ದೇಹ ಸುಟ್ಟಿದೆ; ಮುಕುಂದಾ, ನಾನು ಯಾವಾಗ ಉದ್ಧರವಾಗುತ್ತೇನೆ?

ದಗ್ಧೌ ಚ ಪಾದೌ ಮಮ ವಾಸುದೇವ ನ ಗಚ್ಛನ್ತೌ ಕ್ಷೇತ್ರಪಥಂ ಹರೇಶ್ಚ । ನೇತ್ರೇ ಚ ದಗ್ಧೇ ಮಮ ಸರ್ವದಾಪಿ ನಾಲೋಕಿತಂ ತವ ದೇವ ಪ್ರತೀಕಮ್ ॥ ೩,೨೧.

ವಾಸುದೇವಾ, ನನ್ನ ಕಾಲುಗಳು ಸುಟ್ಟಿವೆ, ಅವು ಹರಿಯ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸುಟ್ಟಿವೆ, ಅವು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ ದೇವಾ.

ದಗ್ಧೌ ಚ ಹಸ್ತೌ ಮಮ ವಾಸುದೇವ ನ ಪೂಜಿತಂ ತವ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪ್ರತೀಕಮ್ । ಮಯಾ ಕೃತಂ ಪಾಪಜಾತಂ ಮುರಾರೇ ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ತವ ವಕ್ರಂ ಮುಕುನ್ದ ॥ ೩,೨೧.

ವಾಸುದೇವಾ, ನನ್ನ ಕೈಗಳು ಸುಟ್ಟಿವೆ, ಅವು ನಿನ್ನ ವಿಷ್ಣು ರೂಪವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿಲ್ಲ. ಮುರರಿಪನೆ, ನಾನು ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ಮುಕುಂದಾ, ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನಾನು ಯಾವಾಗ ನೋಡುತ್ತೇನೆ?

ಮದೀಯದೋಷಾನ್ಗಣಯನ್ನ ಪೂರ್ಣ ದಯಾಂ ಕುರು ತ್ವಂ ಸುದ್ಧದಾಸ್ಯಾನ್ಮುಕುನ್ದ । ಯಾವನ್ತಿ ಲೋಮಾನಿ ಮದೀಯಗಾತ್ರೇ ಸಂತಿ ಪ್ರಭೋ ಸರ್ವದೋರ್ಷರ್ವಿದೂರ ॥ ೩,೨೧.

ನನ್ನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿ, ಪೂರ್ಣ ದಯೆಯನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡು ಮುಕುಂದಾ, ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸು. ಪ್ರಭು, ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕೂದಲುಗಳಿವೆಯೋ, ಅಷ್ಟೇ ದೋಷಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿವೆ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಧರ್ಮದಿಂದ ದೂರವಾಗಿವೆ.

ತಾವನ್ತಿ ಪಾಪಾನಿ ಮದೀಯಗಾತ್ರೇ ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ತವ ವಕ್ತ್ರಂ ಮುಕುನ್ದ । ಅನನ್ತದೇಹೇ ಪತಿಪುತ್ರೈರ್ಗೃಹೈಶ್ಚ ಮಿತ್ರೈರ್ಧನೈಃ ಪಶುಭೃತ್ಯಾದಿಕೈಶ್ಚ ॥ ೩,೨೧.

ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪಾಪಗಳಿವೆಯೋ, ಮುಕುಂದಾ, ನಾನು ಯಾವಾಗ ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ? ಈ ಅನಂತ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಮನೆ, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಧನ, ಹಸುಗಳು, ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ.

ಸುಖಂ ನಾಪ್ತಂ ಹ್ಯಪುಮಾತ್ರಂ ಮುಕುನ್ದ ಸೇವಾ ಮುಕ್ತಾ ತವ ದೇವಸ್ಯ ವಿಷ್ಣೋಃ । ಇತಃ ಪರಂ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಕಂ ಚ ಯಾಸ್ಯೇ ನಾಹಂ ತವ ದಾಸೀ ಭವಾಮಿ ॥ ೩,೨೧.

ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನಾನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಮುಕುಂದಾ, ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ ದೇವರಾದ ವಿಷ್ಣುವೆ. ಇನ್ನುಮುಂದೆ ನಾನು ಮಗನಿಗೂ ಸ್ನೇಹಿತರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನ ದಾಸಿಯಾಗಲು ನಾನು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಯೇಯೇ ಬ್ರೂಯುಃ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಕೈಶ್ಚ ಸಮ್ಯಕ್ಸುಖಂ ಜಾಯತೇ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ । ತೇಷಾಮಾಸ್ಯೇ ಮೂತ್ರವಿಷ್ಠಾದಿಕಂ ಚ ಸಮ್ಯಕ್ಸದಾ ಪತಿತಂ ಚೇತಿ ಜಾನೇ ॥ ೩,೨೧.

ಮಗ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಈ ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯಾರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮೂತ್ರ, ಮಲ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.

ಮಿತ್ರಾದೀನಾಂ ಯತ್ಕೃತಂ ದ್ರವ್ಯಜಾತಂ ವೃಥಾ ಗತಂ ಮಲರೂಪಂ ಚ ಜಾತಮ್ । ಸದ್ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಯತ್ಕೃತಂ ದ್ರವ್ಯಜಾತಂ ಹರಿಪ್ರಾಪ್ತೇಃ ಕಾರಣಂ ಸ್ಯಾತ್ಸದೈವ ॥ ೩,೨೧.

ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಧನ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿ ವೈಷ್ಣವರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಧನ ಸದಾ ಹರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಏತಾದೃಶಂ ತತ್ತು ಜಾತಂ ಮುಕುನ್ದ ಅಲಂ ಹ್ಯಲಂ ತೇನ ದುಃಖಂ ಚ ಭುಕ್ತಮ್ । ಸಂಗಂ ದತ್ತಾತ್ಸಜ್ಜನಾನಾಂ ಸದಾ ತ್ವಂ ವಿನಾ ಚ ತ್ವಂ ದುರ್ಜನಾನಾಂ ಚ ಸಂಗಾತ್ ॥ ೩,೨೧.

ಇಂತಹವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ ಮುಕುಂದಾ; ಸಾಕು ಸಾಕು, ಈ ಅನುಭವಿಸಿದ ದುಃಖ ಸಾಕು. ಸದಾ ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗವನ್ನು ನೀಡು, ದುರ್ಜನರ ಸಂಗವನ್ನು ದೂರಮಾಡು.

ಸಂಗೈಃ ಸದಾ ದುರ್ಜನಾನಾಂ ಮುರಾರೇ ಗಾತ್ರಂ ದಗ್ಧಂ ನ ವಿರಾಗೇಣ ಯುಕ್ತಮ್ । ಏತಾದೃಶಾಹಂ ಕಾಂ ಗಾತಿಂ ವಾ ಮುಕುನ್ದ ಯಾಸ್ಯೇ ನ ಜಾನೇ ದಯಯಾ ಮಾಂ ಚ ಪಾಹಿ ॥ ೩,೨೧.

ದುರ್ಜನರ ಸಂಗದಿಂದ, ಮುರರಿಪನೆ, ನನ್ನ ದೇಹ ಸುಟ್ಟಿದೆ, ವೈರಾಗ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಕುಂದಾ, ನಾನು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನಾದರೂ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ; ದಯೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

ಏತಾದೃಶೋ ಹ್ಯನುತಾಪಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ನ ಚ ಕ್ಷೌರಾದಿಕಂ ಚ । ಭಾನೋಃ ಕನ್ಯಾ ಹ್ಯನುತಾಪಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ವಿಚಾರಯಾಮಾಸ ಹರೇಃ ಸುತತ್ತ್ವಮ್ ॥ ೩,೨೧.

ಇಂತಹ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವು, ಖಗೇಂದ್ರ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೂ ಅಲ್ಲ, ಕ್ಷೌರ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಅಲ್ಲ. ಭಾನು ಪುತ್ರಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮಾಡಿ, ಹರಿಯ ನಿಜವಾದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಳು.

ಸರ್ವೋತ್ತಮೋ ಹರಿರೇಕಃ ಸದೈವ ಯತಃ ಪೂರ್ಣಃ ಸರ್ವಗುಣೈಸ್ತತಶ್ಚ । ಸೃಷ್ಟೌ ಯಸ್ಮಾಜ್ಜಯತೇ ವಿಶ್ವಜಾತಮತೋ ಹರಿಃ ಸರ್ವಗುಣೈಶ್ಚ ಪೂರ್ಣಃ ॥ ೩,೨೧.

ಹರಿ ಮಾತ್ರ ಸದಾ ಪರಮ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣನು. ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಹರಿ ಸದಾ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು.