ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ವಾಣೀ ವಿಜಾನಾತಿ ಹರೇರ್ಗುಣಾಂಶ್ಚ ಸ್ವಯಂಭುವೋ ನೈವ ತಾವದ್ವಿಶೇಷಾನ್ । ತ್ರೈಗುಣ್ಯರೂಪಾತ್ಪರತಃ ಸದೈವ ಪಶ್ಯೇದ್ವಿಷ್ಣುಂ ಕೃಷ್ಣರೂಪಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೧೯.

ವಾಣಿ ದೇವಿಯು ಹರಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾಳೆ, ಆದರೆ ಸ್ವಯಂಭುವು ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾರನು; ಯಾವಾಗಲೂ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲೆ, ಅವನು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ.

ಶೇಷೋ ರುದ್ರೋ ವೀನ್ದ್ರ ಏತೈಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ತಮೋ ಮಾತ್ರೇ ಪ್ರವಿಜಾನನ್ತಿ ಸಂಸ್ಥಮ್ । ವಾಣೀದೃಷ್ಟಾನ್ಸವಿಶೇಷಾನ್ ಗುಣಾಂಸ್ತೇ ಜಾನನ್ತಿ ನೋ ಸತ್ಯಮೇವೋಕ್ತಮಙ್ಗ ॥ ೩,೧೯.

ಶೇಷ, ರುದ್ರ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರು ಕೇವಲ ಅಂಧಕಾರದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ವಾಣಿ ದೇವಿಯು ನೋಡಿದ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿಯಲಾರರು—ಇದು ನಿಜವಾದ ಮಾತು, ಪ್ರಿಯನೇ.

ಉಮಾ ಸುಪರ್ಣಾ ವಾರುಣೀ ಚೇತಿ ತಿಸ್ರಃ ಸಹೈವ ತಃ ಪ್ರವಿಜಾನನ್ತಿ ಸುಸ್ಥಮ್ । ಹರೇರ್ವಿಶೇಷಾನರುದ್ರ ದೃಷ್ಟಾನ್ಖಗೇನ್ದ್ರ ಜಾನನ್ತಿ ನೈತಾಃ ಕ್ವಾಪಿ ದೇಶೇ ಚ ಕಾಲೇ ॥ ೩,೧೯.

ಉಮಾ, ಸುಪರ್ಣಾ, ವಾರುಣಿಯರು—ಈ ಮೂವರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ರುದ್ರನು ಕಂಡ ಹರಿಯ ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಈ ಮೂವರು ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ, ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ತಿಳಿಯಲಾರರು.

ಇನ್ದ್ರಾದಯಃ ಪ್ರವಿಜಾನನ್ತಿ ವೀನ್ದ್ರ ಅಹಙ್ಕಾರೇ ವ್ಯಾಪ್ತರೂಪಂ ಹರಿಂ ಚ । ದಕ್ಷಾದ್ಯಾ ವೈ ಬುದ್ಧಿತತ್ತ್ವೇ ಸ್ಥಿತಂ ತಂ ಜಾನನ್ತಿ ತೇ ಸೋಮಸೂರ್ಯಾದಯಶ್ಚ ॥ ೩,೧೯.

ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರು ಹರಿಯನ್ನು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ತುಂಬಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ದಕ್ಷನೂ ಇತರರೂ, ಸೋಮ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರರು ಬುದ್ಧಿತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ವಿಷ್ಣುಂ ಹರಿಂ ಭೂತತತ್ತ್ವೇ ಸ್ಥಿತಂ ಚ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ಚ ಪ್ರವಿಜಾನನ್ತಿ ನಿತ್ಯಮ್ । ಅನ್ಯೇ ಚ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಯಥಾ ಸ್ವಯೋಗ್ಯಮಣ್ಡಾನ್ತರಸ್ಥಂ ಹರಿರೂಪಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೧೯.

ಯಾರು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು, ಹರಿಯನ್ನು ಭೂತತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸದಾ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದೊಳಗಿನ ಹರಿಯ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ.

ಕೇಚಿತ್ಪ್ರಪಶ್ಯನ್ತಿ ಹರೇಶ್ಚ ರೂಪಂ ತ್ವದೀಯಹೃತ್ಸ್ಥಂ ಹೃದಿ ಕೇಚಿತ್ಸದೈವ । ಏವಂಪ್ರಕಾರಂ ಪ್ರವಿಜಾನೀಹಿ ವೀನ್ದ್ರ ಹ್ಯಥೋ ಶೃಣು ತ್ವಂಮಮ ಭಾರ್ಯಾಃ ಷಡೇತಾಃ ॥ ೩,೧೯.

ಕೆಲವರು ಹರಿ ಅವರ ರೂಪವನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಹೃದಯದಲ್ಲೇ ಅವನನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತುಕೋ. ಈಗ ನನ್ನ ಆರು ಹೆಂಡಿರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು.

ರುಕ್ಮಿಣ್ಯಾದ್ಯಾಃ ಷಣ್ಮಹಿಷ್ಯೋ ಮಮಶ್ರೀರ್ನೀಲಾ ಚ ಯಾ ಮಮ ಭಾರ್ಯಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ಸರ್ಗೇ ಪೂರ್ವಸ್ಮಿನ್ಹವ್ಯವಾಹಸ್ಯ ಪುತ್ರೀ ತಾಸ್ತಾ ಭಜೇ ಸದ್ಯ ಏವಾ ವಿಶೇಷಾತ್ ॥ ೩,೧೯.

ರುಕ್ಮಿಣಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಐದು ಮಹಿಷಿಯರು ನನ್ನ ಹೆಂಡಿರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಶ್ರೀನೀಲಾ ಕೂಡ ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯೇ. ಹಿಂದಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಹವ್ಯವಾಹನಿಗೆ ಅವಳರು ಪುತ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ನಾನು ಅವಳರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಕನ್ಯೈವ ಸಾ ಕೃಷ್ಣಪತ್ನೀ ಚ ಕಾಮಾಂಸ್ತಾಂಸ್ತಾನ್ ಭಜೇನ್ಮನಸಾ ಚಿನ್ತಿತಾಂಶ್ಚ । ಅತೀವ ಯತ್ನಂ ಕವ್ಯವಾಹಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಪಿತೃಷ್ವೇಕಃ ಸರ್ವದಾ ವೈ ಚಕಾರ ॥ ೩,೧೯.

ಆ ಹುಡುಗಿ ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನಷ್ಟೆ ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ, ಯಾರು ಯಾರು ಅವಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವಳೂ ಹಾಗೆ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಹವ್ಯವಾಹನು ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಅವಳಿಗಾಗಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಯತ್ನಮಾಡಿದನು.

ತಥೈವ ಸಾ ನೈವ ಭರ್ತಾರಮಾಪ ಯತಸ್ತು ಸಾ ಕೃಷ್ಣನಿಷ್ಠೈಕಚಿತ್ತಾ ॥ ೩,೧೯.

ಆದರೂ ಆಕೆ ಯಾರನ್ನೂ ಗಂಡನಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು.

ತದಾಬ್ರವೀತ್ಕವ್ಯವಾಹಶ್ಚ ಪುತ್ರೀಂ ಪತಿಂ ಕಿಮರ್ಥಂ ನೇಚ್ಛಸಿ ಮೂಢಬುದ್ಧೇ । ತದಾಬ್ರವೀತ್ಕವ್ಯವಾಹಂ ಚ ಪುತ್ತ್ರೀ ಹರಿಂ ವಿನಾ ಸರ್ವಗುಣೋಪಪನ್ನೇ । ಜನ್ಮನ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಭರ್ತೃತಾ ನಾಸ್ತಿ ದೇವ ಯತೋ ಭರ್ತಾ ಹರಿರೇವೈಕ ಏವ ॥ ೩,೧೯.

ಆಗ ಹವ್ಯವಾಹನು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನೆದುರಿಸಿ, "ನೀನು ಗಂಡನನ್ನು ಏಕೆ ಬಯಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಮೂಢಳೇ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಆಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ, "ತಂದೆಯೇ, ಹರಿ ಎಂಬ ದೇವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಗಂಡನೊಬ್ಬನೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಗಂಡನು ಹರಿ ಮಾತ್ರ, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ" ಎಂದಳು.

ಯತೋ ಲೋಕೇ ಸುಸ್ತ್ರಿಯಃ ಸರ್ವ ಏವ ಸಂದಾ ಜ್ಞೇಯಾ ವಿಧವಾಸ್ತೇ ಹಿ ನಿತ್ಯಮ್ । ಅನಾದಿನಿತ್ಯಂ ಭುವನೈಕಸಾರಂ ಸುಸುಂದರಂ ಮೋಕ್ಷದಂ ಕಾಮದಂ ಚ ॥ ೩,೧೯.

ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರು ವಿದ್ವಾಂಸರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಗಂಡರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಸ್ಥಿರರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆದಿ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಲೋಕಗಳ ಸಾರವಾದ, ಸುಂದರನಾದ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಕೊಡುವ, ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಅವನೊಬ್ಬನೇ ನಿಜವಾದ ಗಂಡನು.

ಏತಾದೃಶಂ ನ ವಿಜಾನನ್ತಿ ಯಾಸ್ತು ಸರ್ವಾಸ್ತಾ ವೈ ವಿಧವಾಃ ಸರ್ವದೈವ । ನಿಮಿತ್ತಭೂತಂ ಭರ್ತೃರೂಪಂ ಚ ಜೀವಂ ದೈವೋಪೇತಂ ಹರಿಭಕ್ತ್ಯಾ ವಿಹೀನಮ್ ॥ ೩,೧೯.

ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯದ ಮಹಿಳೆಯರು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಿಧವೆಯೇ. ಗಂಡನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜೀವನು ಕೇವಲ ಕಾರಣ ಮಾತ್ರ, ಅವನಲ್ಲಿ ಹರಿಭಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ, ವಿಧಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಸುಕಶ್ಮಲಂ ನವರನ್ಧ್ರೈಃ ಸ್ರವನ್ತಂ ದುರ್ಗನ್ಧಯುಕ್ತಂ ಸರ್ವದಾ ಕುತ್ಸಿತಂ ಚ । ಏತಾದೃಶೇ ಭರ್ತೃಜೀವೇ ನು ತಾತ ಪ್ರಯೋಜನಂ ನಾಸ್ತಿ ಕೃಷ್ಣಂ ವಿಹಾಯ ॥ ೩,೧೯.

ಪ್ರಿಯನೇ, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಯಾವ ಉಪಯೋಗವಿದೆ ಅಂತಹ ಗಂಡನಲ್ಲಿ? ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಶುದ್ಧವಾದ, ಒಂಬತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ರವಿಸುವ, ದುರ್ಗಂಧದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ನಿಂದನೀಯವಾದ ದೇಹ ಮಾತ್ರ.

ದೇವಸ್ತ್ರಿಯೋ ನಿಜಭರ್ತೄನ್ವಿಹಾಯ ತತ್ರ ಸ್ಥಿತಂ ಪ್ರೀಣಯನ್ತ್ಯೇವ ನಿತ್ಯಮ್ । ಅತಶ್ಚ ತಾಃ ಸಧವಾಃ ಸರ್ವದೈವ ಲೋಕೈರ್ವನ್ದ್ಯಾ ನಾತ್ರ ವಿಚಾರ್ಯಮಸ್ತಿ ॥ ೩,೧೯.

ದೇವಸ್ತ್ರೀಯರು ತಮ್ಮ ಗಂಡರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅಲ್ಲಿರುವ ಅವನನ್ನು ಸದಾ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅಂತಹ ಸತ್ಯವಾದ ಹೆಂಡಿರನ್ನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಗೌರವಿಸಬೇಕು; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ.

ಭರ್ತಾಸ್ತೇ ಹರಿಭಕ್ತಾ ಯದಿ ಸ್ಯುರಾಸಾಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಜನ್ಮಸಾಫಲ್ಯಮೇವ । ಅನೇಕಜನ್ಮಾರ್ಜಿತಪುಣ್ಯಸಂಚಯೈಸ್ತದ್ಭರ್ತಾರೋ ಹರಿಭಕ್ತಾ ಭವೇಯುಃ ॥ ೩,೧೯.

ಅವರ ಗಂಡರು ಹರಿಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರೆ, ಆ ಮಹಿಳೆಯರ ಜನ್ಮ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಾರ್ಥಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಯವಾದ ಪುಣ್ಯದ ಫಲದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಂತಹ ಗಂಡರು ಹರಿಭಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಯದ್ಭರ್ತಾರೋ ಹರಿಭಕ್ತಾ ನ ಸಂತಿ ತಾಭಿಸ್ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ಸ್ವೀಯಗಾತ್ರಂ ಭೃಶಂ ಹಿ । ಸ್ವಭರ್ತೃತಂ ಕೃಷ್ಣರೂಪಂ ಹರಿಂ ಚ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಸಮ್ಯಗ್ಯದಿ ಗಾತ್ರಂ ತ್ಯಜೇಯುಃ ॥ ೩,೧೯.

ಅವರ ಗಂಡರು ಹರಿಭಕ್ತರಾಗದೆ ಇದ್ದರೆ, ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟೇ ಬಿಟ್ಟಿರಬೇಕು. ತಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಗಂಡನು ಕೃಷ್ಣ, ಹರಿ ಎಂದು ನೆನೆಸಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.

ತದಾ ನೈವ ಹ್ಯಾತ್ಮಹತ್ಯಾದಿದೋಷಾಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಮೇವಂ ನಿರ್ಣಯೋಯಂ ಹಿ ಶಾಸ್ತ್ರೇ । ಯದ್ಭರ್ತಾರೋ ನ ವಿಜಾನನ್ತಿ ವಿಷ್ಣುಂ ತಾಸಾಂ ಸಂಗೋ ನೈವ ಕಾರ್ಯಃ ಕದಾಪಿ ॥ ೩,೧೯.

ಅಂತಹ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮೊದಲಾದ ಪಾಪಗಳು ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರದ ತೀರ್ಮಾನ. ಅವರ ಗಂಡರು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವರ ಜೊತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಹವಾಸ ಮಾಡಬಾರದು.

ಅನೇಕ ಜನ್ಮಾರ್ಜಿತಪುಣ್ಯಸಂಚಯಾತ್ತದ್ಭರ್ತಾರೋ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಾ ಭವೇಯುಃ । ಕಲೌ ಯುಗೇ ದುರ್ಲಭಾ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಾ ಹರೇಭಕ್ತಿರ್ದುರ್ಲಭಾ ಸರ್ವದೈವ ॥ ೩,೧೯.

ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಯವಾದ ಪುಣ್ಯದ ಫಲದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಂತಹ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತ ಗಂಡರು ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತರು ಅಪರೂಪ, ಹರಿಭಕ್ತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ದುರ್ಲಭ.

ಹರೇಃ ಕಥಾ ದುರ್ಲಭಾ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ ಹರೇರ್ದೀಕ್ಷಾ ದುರ್ಲಭಾ ದುರ್ಲಭಾ ಚ । ಹರೇಸ್ತತ್ತ್ವೇ ನಿರ್ಣಯೋ ದುರ್ಲಭೋ ಹಿ ಹರೇರ್ದಾಸೈಃ ಸಂಗಮೋ ದುರ್ಲಭಶ್ಚ ॥ ೩,೧೯.

ಈ ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ಕಥೆಗಳು ಅಪರೂಪ, ಹರಿಯ ದೀಕ್ಷೆ ಅಪರೂಪ, ಹರಿಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅಪರೂಪ. ಹರಿಯ ದಾಸರ ಸಂಗವೂ ಅಪರೂಪ.

ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ದುರ್ಲಭಂ ವೈ ಮುರಾರೇರ್ನಮಸ್ಕಾರೋ ದುರ್ಲಭೋ ವೈ ಕಲೌ ಚ । ತದ್ಭಕ್ತಾನಾಂ ಪಾಲನಂ ದುರ್ಲಭಂ ಚ ಸದ್ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ದುರ್ಲಭಂ ಹ್ಯನ್ನದಾನಮ್ ॥ ೩,೧೯.

ಮುರಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವುದೂ ಅಪರೂಪ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದೂ ಅಪರೂಪ. ಅವನ ಭಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಪರೂಪ, ನಿಜವಾದ ವೈಷ್ಣವರಿಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಕೂಡ ಅಪರೂಪ.

ತನ್ತ್ರೋಕ್ತಪೂಜಾ ದುರ್ಲಭಾ ವೈ ಮುರಾರೇರ್ನಾಮಗ್ರಹೋ ದುರ್ಲಭಶ್ಚವ ವಿಷ್ಣೋಃ । ಸುವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಪುಜನಂ ದುರ್ಲಭಂ ಹಿ ಸದ್ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಭಾಷಣಂ ದುರ್ಲಭಂ ಚ ॥ ೩,೧೯.

ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಮುರಾರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು ಅಪರೂಪ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವುದೂ ಅಪರೂಪ. ನಿಜವಾದ ವೈಷ್ಣವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಅಪರೂಪ, ಅವರೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಕೂಡ ಅಪರೂಪ.

ಶಾಲಗ್ರಾಮಸ್ಪರ್ಶನಂ ದುರ್ಲಭಂ ಚ ಸದ್ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ದರ್ಶನಂ ದುರ್ಲಭಂ ಹಿ । ಗೋಸ್ಪರ್ಶನಂ ದುರ್ಲಭಂ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ ಸದ್ಗಾಯನಂ ದುರ್ಲಭಂ ಸದ್ಗುರುಞ್ಚ ॥ ೩,೧೯.

ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು ಅಪರೂಪ, ನಿಜವಾದ ವೈಷ್ಣವರನ್ನು ನೋಡುವುದೂ ಅಪರೂಪ. ಈ ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಸುವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು ಅಪರೂಪ, ಸದ್ಗಾನ ಮಾಡುವುದೂ, ಸತ್ಪಂಡಿತರನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಕೂಡ ಅಪರೂಪ.

ಸದ್ಭಾರ್ಯಾಃ ಸತ್ಪುತ್ರಕಾ ದುರ್ಲಭಾ ಹಿ ಶೇಷಾಚಲಸ್ಥಸ್ಯ ಹರೇಶ್ಚ ದರ್ಶನಮ್ । ಸುದುರ್ಲಭಂ ರಙ್ಗನಾಥಸ್ಯ ತೀರೇ ಕಾವೇರ್ಯಾ ವೈ ದರ್ಶನಂ ವಿಷ್ಣುಪದ್ಯಾಃ ॥ ೩,೧೯.

ಸಜ್ಜನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಅಪರೂಪ, ಶೇಷಾಚಲದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹರಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದೂ ಅಪರೂಪ. ಕಾವೇರಿ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ರಂಗನಾಥನ ದರ್ಶನ, ವಿಷ್ಣುಪದದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ನೋಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪ.

ಕಾಞ್ಚೀಕ್ಷೇತ್ರೇ ವರದರಾಜಸ್ಯ ಸೇವಾ ಸುದುರ್ಲಭಾ ದರ್ಶನಂ ಚೈವ ಲೋಕೇ । ಸುದುರ್ಲಭಂ ದರ್ಶನಂ ರಾಮಸೇತೋಃ ಸುದುರ್ಲಭಾ ಮಧ್ವಶಾಸ್ತ್ರೇ ಚ ಶಕ್ತಿಃ ॥ ೩,೧೯.

ಕಾಂಚೀಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ವರದರಾಜನ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪ, ಅವನ ದರ್ಶನವೂ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ರಾಮನ ಸೇತುವೆ ನೋಡುವುದು ಕೂಡ ಅಪರೂಪ, ಹಾಗೆ ಮಹಾ ಮಧ್ವ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಸಾಧಿಸುವುದೂ ಬಹಳ ದುರ್ಲಭ.

ಭೀಮಾತೀರೇ ಸಂಸ್ಥಿತಸ್ಯಾಪಿ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸುದುರ್ಲಭಂ ದರ್ಶನಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ರೇವಾತೀರೇ ಸಂಸ್ಥಿತಸ್ಯಾಪಿ ವಿಷ್ಣೋರ್ಗಯಾಕ್ಷೇತ್ರೇ ವಿಷ್ಣುಪಾದಸ್ಯ ಚೈವ ॥ ೩,೧೯.

ಭೀಮಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ ಸಹ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದರ್ಶನ ಸಿಗುವುದು ಮಹಾ ಅಪರೂಪ ಎಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ರೇವಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಗಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಪಾದ ದರ್ಶನಕ್ಕೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಅಪರೂಪ.

ತಥಾ ಬದ್ರೌ ಸಂಸ್ಥಿತ ಸ್ಯಾಪಿ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸುದುರ್ಲಭಂ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ ಸ್ಥಿತಾನಾಮ್ । ಶೇಷಾಚಲೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಶ್ರಮೇ ಚ ತಪಸ್ವಿನೋ ದುರ್ಲಭಾ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ ॥ ೩,೧೯.

ಅದೇ ರೀತಿ ಬದರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೂ ಈ ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದರ್ಶನ ಬಹಳ ಅಪರೂಪ. ಶೇಷಾಚಲದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಸಹ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನ ದರ್ಶನ ಸಿಗುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ.

ಪ್ರಯಾಗಾಖ್ಯೇ ಮಾಧವಸ್ಯಾಪಿ ನಿತ್ಯಂ ಸುದರ್ಶನಂ ದುರ್ಲಭಂ ವೈ ನೃಣಾಂ ಹಿ ॥ ೩,೧೯.

ಪ್ರಯಾಗ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ಮಾಧವನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಜನರಿಗೆ ಬಹಳ ದುರ್ಲಭ.

ಅತೋ ನೇಚ್ಛಾಮಿ ಭರ್ತಾರಂ ಕೃಷ್ಣಾದನ್ಯಂ ಕದಾಚನ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸಾ ಪಿತರಂ ಯಯೌ ಶೇಷಾಚಲಂ ಪ್ರತಿ ॥ ೩,೧೯.

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಕೃಷ್ಣನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಪತಿಯಾಗಿ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಳು. ಹೀಗೆ ತಂದೆಗೆ ಹೇಳಿ, ಆಕೆ ಶೇಷಾಚಲದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟಳು.

ಕಪಿಲಾಖ್ಯಮಹಾತೀರ್ಥೇ ಆರುರೋಹ ಮಹಾಗಿರಿಮ್ । ತತ್ರಸ್ಥಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸಂ ಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನತ್ವಾ ಮಹಾಸತೀ ॥ ೩,೧೯.

ಕಪಿಲಾ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ದೊಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಏರಿದಳು. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಮಹಾಸತೀ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು.