ಹಾವಂ ಭಾವಂ ವಿಲಾಸಂ ಚ ದರ್ಶಯಾಮಾಸುರಞ್ಜಸಾ । ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾ ಉದ್ಧತಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಶಶಾಪ ಖಗಸತ್ತಮ ॥ ೩,೧೭.
ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆ, ಆಟ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ಹೀಗೆ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನೋಡಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಓ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಶಾಪ ನೀಡಿದನು.
ಉದ್ಧತಾಶ್ಚ ಯತೋ ಯೂಯಂ ಮಾನುಷೀಂ ಯೋನಿಮಾಪ್ಸ್ಯಥ । ತತ್ರ ಸ್ವಭರ್ತೃಸಂಯೋಗಮವಾಪ್ಸ್ಯಥ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೧೭.
ನೀವು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಮಾನವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ, ಓ ಪಕ್ಷಿರಾಜಾ, ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಗಂಡರ ಜೊತೆ ಏಕತೆ ಹೊಂದುವಿರಿ.
ಏವಂ ಶಪ್ತಾಸ್ತು ತಾಃ ಸರ್ವಾ ಆಜಗ್ಮುರ್ಮೇರುಪರ್ವತಮ್ । ತತ್ರೋಪವಿಷ್ಟಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ವಞ್ಚಯಾಮಾಸುರಞ್ಜಸಾ ॥ ೩,೧೭.
ಹೀಗೆ ಶಾಪಿತರಾದ ಆ ಎಲ್ಲರೂ ಮೆರು ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದರು.
ತೂಷ್ಣೀಮೇವ ಸ್ಥಿತೇ ವೀನ್ದ್ರ ವಞ್ಚಯನ್ತ್ಯಃ ಸ್ಥಿತಾಃ ಪುನಃ । ತತಸ್ತೂಷ್ಣೀಂ ಸ್ಥಿತಂ ವೀನ್ದ್ರ ವಞ್ಚಯಾಮಾಸುರಞ್ಜಸಾ ॥ ೩,೧೭.
ಇಂದ್ರನು ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ, ಅವಳುಗಳು ಮತ್ತೆ ಮೌನವಾಗಿಯೇ ನಿಂತು, ಅವನು ಮೌನವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತೆ ಅವನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದರು, ಓ ಇಂದ್ರ.
ತ್ರಿವಾರಾನನ್ತರಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಶಪ್ತವಾಂಸ್ತಾ ಮಹಾಪ್ರಭುಃ । ತ್ರಿವಾರಂ ವಞ್ಚನಂ ಯಸ್ಮಾದೇಕವಾರಂ ಚ ದರ್ಶನಮ್ ॥ ೩,೧೭.
ಆ ಮಹಾಪ್ರಭು ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವಳುಗಳನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಶಪಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮೂರು ಬಾರಿ ಮೋಸಮಾಡಿ, ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ಹಾಜರಾದರು.
ಕಿಂ ಚಾಶ್ರುತ್ವಾತಃ ಪಶ್ಚಾಚ್ಚತುರ್ಜನ್ಮಸು ಭೂತಲೇ । ಏಕದೇಹಾನ್ಮಾನುಷತ್ವಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೧೭.
ಮತ್ತೂ ಅವರು ಕೇಳದೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ನಂತರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬದೇ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮಾನವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ದ್ವಿತೀಯೇ ಜನ್ಮನಿ ತಥಾ ಅನ್ಯಗಾತ್ವಮವಾಪ್ಸ್ಯಥ । ತೃತೀಯೇ ಜನ್ಮನಿ ತಥಾ ಭರ್ತೃಸಂಯೋಗ ಮಾಪ್ಸ್ಯಥ ॥ ೩,೧೭.
ಎರಡನೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಮೂರನೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಜನ್ಮನ್ಯಾದ್ಯೇ ಚತುರ್ಥೇ ಚ ನಾನ್ಯಗಾತ್ವಮವಾಪ್ಸ್ಯಥ । ತಥಾ ಸ್ವಭರ್ತೃಸಂಯೋಗಂ ನಾವಾಪ್ಸ್ಯಥ ಚ ಸರ್ವಶಃ ॥ ೩,೧೭.
ಆದರೆ ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕನೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಏವಂ ಶಪ್ತಾಸ್ತು ತಾಃ ಸರ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪಕ್ಷಿಸತ್ತಮ । ತದಾ ವಿಚಾರಯಾಮಾಸುರ್ಮಿಲಿತ್ವಾ ಮೇರುಮೂರ್ಧನಿ ॥ ೩,೧೭.
ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಶಾಪಿತರಾದ ಆ ಎಲ್ಲರೂ, ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಕ್ಷಿ, ಮೆರು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದರು.
ಬ್ರಹ್ಮಶಾಪಸ್ತ್ವನಿರ್ವಾಯ ಉಪಾಯೈಃ ಶತಶೋಪಿ ಚ । ನೀಚೈಃ ಸಮಾಗಮೋ ನಿನ್ದ್ಯಸ್ತಥೈವ ಚ ವಿಪತ್ತಿದಃ ॥ ೩,೧೭.
ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಾಪವನ್ನು ನೂರಾರು ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದಲೂ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗದು; ಕೆಳಮಟ್ಟದವರ ಸಂಗವು ನಿಂದನೀಯವೂ, ಅಪಾಯವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಉತ್ತಮೇನ ಚ ಸಂಗೇನ ದೈವೇನಾಪ್ಯರ್ಥದೋ ಭವೇತ್ । ದೇವಾನಾಮುತ್ತಮೋ ವಾಯುಸ್ತದರ್ಥಂ ಸಂಗಮಾಚರೇತ್ ॥ ೩,೧೭.
ಉತ್ತಮರ ಸಂಗದಿಂದ, ಅದೃಷ್ಟದಿಂದಲೂ, ಲಾಭ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ವಾಯು, ಆದುದರಿಂದ ಅವನ ಸಂಗವನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕು.
ವಿಚಾರ್ಯೈವಮುಮಾದ್ಯಾ ಭಾರತ್ಯಾಃ ಸೇವಾಂ ತು ಚಕ್ರಿರೇ । ಸಹಸ್ರವತ್ಸರಾನ್ತೇ ಸಾ ಭಾರತೀ ತೋಷಿತಾಬ್ರವೀತ್ ॥ ೩,೧೭.
ಹೀಗೆ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿ, ಅವರು ಭಾರತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಭಾರತಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಮಾತನಾಡಿದರು.
ಮತ್ಸೇವಾಂ ಚ ಕಿಮರ್ಥಂ ವೈ ಹ್ಯಾಚರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಸುವ್ರತಾಃ । ತಸ್ಯಾಂ ರಕ್ತಾಶ್ಚ ತಾ ದೇವ್ಯಸ್ತ್ವಬ್ರುವನ್ಸ್ವಚಿಕೀರ್ಷಿತಮ್ ॥ ೩,೧೭.
"ನೀವು ಧರ್ಮಪರರಾಗಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ದೇವತೆಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
ಪುರಾ ವಯಂ ತು ಶಪ್ತಾಃ ಸ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಕ್ರೋಧರೂಪಿಣಾ । ಏಕದೇಹಾನ್ಮಾನುಷತ್ವಮವಾಪ್ಸ್ಯಥ ವರಾಙ್ಗನಾಃ ॥ ೩,೧೭.
"ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಕೋಪದಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆವು; ನಾವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಒಬ್ಬದೇ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮಾನವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಬೇಕಾಯಿತು."
ಚತುರ್ಥಜನ್ಮನ್ಯಪ್ಯೇವಂ ದ್ವಿತೀಯೇ ಜನ್ಮನಿ ಪ್ರಭೋ । ಸಮಾಪ್ಸ್ಯಥಾನ್ಯಗಾತ್ವಂ ಚೇತ್ಯೇವಂ ಶಪ್ತಾ ಹ ಭಾಮಿನಿ ॥ ೩,೧೭.
"ನಾಲ್ಕನೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಎರಡನೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ, ಓ ದೇವಿ, ನಾವು ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು ಎಂಬ ಶಾಪವಾಯಿತು, ಓ ಸುಂದರಿ."
ಅಸ್ಮಾಕಂ ವಾಯುನಾ ದೇವೇನಾನ್ಯಗಾತ್ವಂ ನ ದೋಷಭಾಕ್ । ಅತಸ್ತ್ವಯೈಕದೇಹತ್ವಮಿಚ್ಛಾಮೋ ದೇವಿ ಜನ್ಮಸು ॥ ೩,೧೭.
"ನಮಗೆ ವಾಯು ದೇವರಿಂದ ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿರುವುದು ಪಾಪವಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ, ದೇವಿ, ನಮ್ಮ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗೊಂದೇ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಬೇಕೆಂದು ಆಶಿಸುತ್ತೇವೆ."
ಹತ್ಯುಕ್ತಾ ತಾಭಿರಥ ಚ ತಥೈತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ । ಸಾ ಪಾರ್ವತ್ಯಾದಿಭಿರ್ಯುಕ್ತಾ ಭಾರತೀತ್ಯಭವದ್ಭುವಿ ॥ ೩,೧೭.
ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅವಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು. ಪಾರ್ವತಿ ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು.
ಶಿವನಾಮ್ನೋ ದ್ವಿಜಸ್ಯೈವ ಗೃಹೇ ಸಾ ತು ಕುಮಾರಿಕಾ । ಕರ್ಮೈಕ್ಯಾರ್ಥಂ ತಪಶ್ಚಕ್ರೇಃ ವಿಷ್ಣೋಶ್ಚ ಶಿವಸಂಜ್ಞಿನಃ ॥ ೩,೧೭.
ಅವಳು ಶಿವ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ಯೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ, ಶಿವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು.
ತಪಸಾ ತೋಷಿತಾ ವಿಷ್ಣುಃ ಶಿವ ಸಂಜ್ಞೋ ಮಹಾಪ್ರಭುಃ । ವರಂ ಪ್ರಾದಾತ್ತೃತೀಯೇಸ್ಮಿನ್ಕೃಷ್ಣಜನ್ಮನಿ ಭೋ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ ೩,೧೭.
ಅವಳ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಮಹಾಪ್ರಭು ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಮೂರನೇ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಓ ಸ್ತ್ರೀ.
ಸಮ್ಯಕ್ತ್ವಭರ್ತೃಸಂಯೋಗೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ವಿನಾ ಭವಮ್ । ಯತೋನಯಾ ಚ ಪಾರ್ವತ್ಯಾ ಪ್ರೇರಿತಾ ಏವ ಸರ್ವಶಃ ॥ ೩,೧೭.
ಅವಳಿಗೆ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸರಿ ಹೋಸ ಸಂಗವು, ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆಯಿಲ್ಲದೆ, ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಪಾರ್ವತಿ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.
ವಿಲಾಸಂ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ । ಅತಃ ಸಾ ಪಾರ್ವಾತೀ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಬ್ರಹ್ಮದೇಹೇ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೧೭.
ಪಾರ್ವತಿಯವರು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿ ಎಲ್ಲ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಕೃಷ್ಣದೇಹೇಪಿ ತಸ್ಯಾಸ್ತು ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಸಂಗಮಃ । ಅನ್ಯಗಾತ್ವಂ ದ್ವಿತೀಯೇಸ್ಮಿನ್ಭವಿಷ್ಯತಿ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೧೭.
ಕೃಷ್ಣನ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವಿಕೆ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡನೇ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ.
ರುದ್ರಾನ್ತಃ ಸ್ಥೋ ಹರಿಶ್ಚೈವ ವಹಂ ದತ್ತ್ವಾ ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ ಪ್ರಭುಃ । ಅನ್ತರ್ಧಾನಂ ಯಯೌ ಶ್ರೀಮಾನ್ಸ್ವಲೋಕಂ ಗತವಾನಭೂತ್ ॥ ೩,೧೭.
ರುದ್ರನೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಹರಿಯವರು, ಆ ಮಹಿಳೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ತಮ್ಮ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು.
ವಿಸೃಜ್ಯ ತಾಶ್ಚ ತಂ ದೇಹಂ ಬಭೂವುರ್ನಲಕನ್ಯಕಾಃ । ಇನ್ದ್ರಸೇನೇತಿ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಚ ಲಬ್ಧ್ವಾ ತಾಶ್ಚ ತಪೋವನಮ್ ॥ ೩,೧೭.
ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ಆ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಳಕನ್ಯೆಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಇಂದ್ರಸೇನೆ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವರು ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
ಯಯುಸ್ತತ್ರ ಚರನ್ತ್ಯಸ್ತಾ ದದೃಶುರ್ಮುದ್ಗಲಂ ತ್ವೃಷಿಮ್ । ತಸ್ಯ ದರ್ಶನಮಾತ್ರೇಣ ಬಭೂವುಃ ಕಾಮಮೋಹಿತಾಃ ॥ ೩,೧೭.
ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ ಮುಡ್ಗಲ ಋಷಿಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಅವನನ್ನು ಕೇವಲ ನೋಡಿದುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಕಾಮಭಾವನೆಗೆ ಒಳಗಾದರು.
ಮುದ್ಗಲಸ್ಯಾಭಿಮಾನಂ ಹಿ ನಾಶಯಿತ್ವಾ ಚ ಮಾರುತಃ । ರಮಯಾಮಾಸ ತತ್ರಸ್ಥಾ ಭಾರತ್ಯಾದಿವರಾಙ್ಗನಾಃ ॥ ೩,೧೭.
ಮಾರುತನು ಮುಡ್ಗಲನ ಹೆಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಭಾರತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದರು.
ತದ್ದೇಹೇನ ವಿಸೃಷ್ಟಾ ಸಾ ಬಭೂವ ದ್ರೌಪದೀತಿ ಚ । ಯಸ್ಮಾತ್ಸಾ ದ್ರುಪದಾಜ್ಜಾತಾ ತಸ್ಮಾತ್ಸಾ ದ್ರೌಪದೀ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೩,೧೭.
ಆ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವಳು ದ್ರೌಪದಿಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು. ಅವಳು ದ್ರುಪದನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದದರಿಂದ ದ್ರೌಪದಿಯೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ.
ವೇದಿಮಧ್ಯಾತ್ಸಮುದ್ಭೂತಾ ತಸ್ಮಾತ್ಸಾಯೋನಿಜಾ ಸ್ಮೃತಾ । ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಾ ಯತಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಸಾ ಕೃಷ್ಣಾ ಭೂತಲೇ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೩,೧೭.
ಅವಳು ಯಜ್ಞವೇದಿಯ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ವೇದಿಜನ್ಮೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಳು. ಅವಳಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಇರುವುದರಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣೆಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು.
ಕೃಷ್ಣಾದೇಹಪಿ ಭಾರತ್ಯಾ ಅಭಿಮಾನಃ ಸದಾ ಸ್ಮೃತಃ । ಶಚ್ಯಾದೇರಭಿಮಾನಸ್ತು ತಸ್ಮಿನ್ದೇಹೇ ಕದಾಚನ ॥ ೩,೧೭.
ಕೃಷ್ಣೆಯ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರತಿಯ ಗುರುತು ಸದಾ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಶಚಿ ಮತ್ತು ಇತರರ ಗುರುತು ಆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ.
ಯಸ್ಯಾಃ ಸ್ವಭರ್ತೃಸಂಯೋಗಕಾಲೇ ಚ ಖಗಸತ್ತಮ । ಅಭಿಮಾನಸ್ತದೈವ ಸ್ಯಾತ್ತಸ್ಯಾ ಏವ ನ ಚಾನ್ಯಥಾ ॥ ೩,೧೭.
ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ತನ್ನ ಗಂಡನೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಿಳೆಯ ಗುರುತು ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲ.