ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಅವತಾರಾ ಹ್ಯಸಂಖ್ಯಾತಾ ವಿಷ್ಣೋರ್ನಾರಾಯಣಸ್ಯ ಚ । ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣಾಸ್ತೇ ತೇ ನಾಣುಮಾತ್ರಂ ವಿಭಿದ್ಯತೇ ॥ ೩,೧೫.

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣನ ಅವತಾರಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಣಿಸಲಾರದಷ್ಟು ಅನೇಕ. ಸ್ವತಃ ನಾರಾಯಣನಾದವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ذرೇಣುವಷ್ಟು ಕೂಡ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಬಲತೋರೂಪತಶ್ಚಾಪಿ ಗುಣತಶ್ಚ ಕಥಞ್ಚನ । ಅನನ್ತೋನನ್ತಗುಣತಃ ಪೂರ್ಣೋ ವಿಷ್ಣುರ್ನ ಚಾನ್ಯಥಾ ॥ ೩,೧೫.

ಬಲದಿಂದ, ರೂಪದಿಂದ, ಗುಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿಷ್ಣುವು ಅನಂತ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುವನು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೬ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಃ ಸ್ವರೂಪಂ ಚ ಅವತಾರಾನ್ಖಗೇಶ್ವರ । ಶೃಣು ಸಮ್ಯಙ್ಮಹಾಭಾಗ ತಜ್ಜ್ಞಾನಸ್ಯ ವಿನಿರ್ಣಯಮ್ ॥ ೩,೧೬.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅವಳ ಅವತಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು, ನೀನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು.

ಈಶಾದನ್ಯಸ್ಯ ಜಗತೋ ಹ್ಯಾತ್ಮೋ ಲೋಚನ ಏವ ತು । ವಿಷಯೀಕುರುತೇ ತತ್ಸ್ಯಾಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ ॥ ೩,೧೬.

ಈ ಲೋಕದ ಆತ್ಮನು, ಭಗವಂತನ ಹೊರತು, ಕೇವಲ ಕಣ್ಣು ಮಾತ್ರ. ಅದು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ — ಇದನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ನಿತ್ಯಾವಿಯೋಗಿನೀ ದೇವೀ ಹರಿಪಾದೈಕಸಂಶ್ರಯಾ । ನಿತ್ಯಮುಕ್ತಾ ನಿತ್ಯಬುದ್ಧಾ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ ॥ ೩,೧೬.

ಯಾವ ದೇವಿ ಸದಾ ವಿಚ್ಛೇದವಿಲ್ಲದೆ, ಹರಿಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲೇ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೋ, ಯಾವಳು ಸದಾ ಮುಕ್ತಳೂ, ಸದಾ ಜ್ಞಾನವಂತಳೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೋ, ಆಕೆಯನ್ನು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮೂಲಸ್ಯ ಚ ಹರೇರ್ಭಾರ್ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸಂಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ । ಪುಂಸೋ ಹಿ ಭಾರ್ಯಾ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪ್ರಕೃತೇಶ್ಚಾಭಿಮಾನಿನೀ ॥ ೩,೧೬.

ಹರಿಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಮೂಲದ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪುರುಷನಿಗೆ ಹೆಂಡತಿ ಪ್ರಕೃತಿಯಂತೆಯೇ, ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅವಳೇ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಸೃಷ್ಟಿಂ ಕರ್ತುಂ ಗುಣಾನ್ವೀನ್ದ್ರ ಪುರುಷೇಣ ಸಹ ಪ್ರಭೋ । ತಮಃ ಪಾನಂ ತಥಾ ಕರ್ತುಂ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾಖ್ಯಾ ತದಾಭವತ್ ॥ ೩,೧೬.

ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಗುಣಗಳು, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪುರುಷನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡವು. ಹಾಗೆಯೇ, ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಲು ಆಕೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಳು.

ವಾಸುದೇವಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ತು ಮಾಯಾ ನಾಮ್ನೀ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ । ಸಂಕರ್ಷಣಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ತು ಜಯೇತಿ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾ ॥ ೩,೧೬.

ವಾಸುದೇವನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಮಾಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಂಕರ್ಷಣನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಜಯ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಇದೆ.

ಅನಿರುದ್ಧಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ತು ಶಾನ್ತಾ ನಾಮ್ನೀತಿ ಕೀರ್ತಿತಾ । ಕೃತಿಃ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಭಾರ್ಯಾಪಿಂ ಸೃಷ್ಟಿಂ ಕರ್ತುಂ ಬಭೂವ ಹ ॥ ೩,೧೬.

ಅನಿರುದ್ಧನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಶಾಂತಾ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃತಿ ಎಂಬವಳು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು.

ವಿಷ್ಣುಪತ್ನೀ ಕೀರ್ತಿತಾ ಚ ಶ್ರೀದೇವೀ ಸತ್ತ್ವಮಾನಿನೀ । ತಮೋಭಿಮಾನಿನೀ ದುರ್ಗಾ ಕನ್ಯಕೇತಿ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ ॥ ೩,೧೬.

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಶ್ರೀದೇವಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆಕೆ ಸತ್ವಗುಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ತಮೋಗುಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವ ದುರ್ಗೆಯನ್ನು ಕನ್ಯಕೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷ್ಣಾವತಾರೇ ಕನ್ಯೇವ ನನ್ದಪುತ್ರಾನುಜಾ ಹಿ ಸಾ । ರಜೋಭಿಮಾನಿಭೂದೇವೀ ಭಾರ್ಯಾ ಸಾ ಸೂಕರಸ್ಯ ಚ ॥ ೩,೧೬.

ಕೃಷ್ಣಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ನಂದನ ಮಗನ ತಮ್ಮಿಯೆಂದು ಕನ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ರಾಜೋಗುಣಕ್ಕೆ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿರುವ ದೇವಿ, ಆಕೆ ವಾರಾಹ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ವೇದಾಭಿಮಾನಿನೀ ವೀನ್ದ್ರ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ । ನಾರಾಯಣಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀರೂಪಾ ತ್ವಜಾ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೩,೧೬.

ವೇದಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವ ಆಕೆಯನ್ನು ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಾರಾಯಣನ ಪತ್ನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಾಗಿ, ಅವಳು ಅಜಾರೂಪಿಣಿಯಾಗಿಯೂ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ.

ಯಜ್ಞಾಖ್ಯಸ್ಯ ಹರೇರ್ಭಾರ್ಯಾ ದಕ್ಷಿಣಾ ಸಂಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ ॥ ೩,೧೬.

ಯಜ್ಞ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹರಿಯ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜಯನ್ತೀ ವೃಷಭಸ್ಯೈವ ಪತ್ನೀ ಸಂಪರಿಕೀರ್ತಿತಾ । ವಿದೇಹಪುತ್ರೀ ಸೀತಾ ತು ರಾಮಭಾರ್ಯಾ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ ॥ ೩,೧೬.

ಜಯಂತಿಯನ್ನು ವೃಷಭನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿದೇಹನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ರಾಮನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ರುಕ್ಮಿಣೀಸತ್ಯಭಾಮಾ ಚ ಭಾರ್ಯೇ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ಕೀರ್ತಿತೇ । ಇತ್ಯಾದಿಕಾ ಹ್ಯನನ್ತಾಶ್ಚಾಪ್ಯಾವತಾರಾಃ ಪೃಥಗ್ವಿಧಾಃ ॥ ೩,೧೬.

ರುಕ್ಮಿಣಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಇಬ್ಬರೂ ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಯರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಅನೇಕ, ಅನಂತ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವತಾರಗಳಿವೆ.

ರಮಾಯಾಃ ಸಂತಿ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರ ಭೇದಹೀನಾಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ । ಅನನ್ತಾನನ್ತಗುಣಕಾದ್ವಿಷ್ಣೋರ್ನ್ಯೂನಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ॥ ೩,೧೬.

ಹೇ ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ರಮಾದೇವಿಯ ರೂಪಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೇರ್ಪಡದೆ ಒಂದೇ ಆಗಿವೆ. ಅವು ಅನಂತ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದರೂ, ವಿಷ್ಣುವಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಥ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ವಾಯುಶ್ಚ ಶ್ರಿಯಃ ಕೋಟಿಗುಣಾಧಮೌ । ವಕ್ಷ್ಯೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ರೂಪಂ ಶೃಣು ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರಸತ್ತಮ ॥ ೩,೧೬.

ಈಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಾಯು ಇಬ್ಬರೂ ಶ್ರೀದೇವಿಗೆ ಕೋಟಿಗುಣ ಕಡಿಮೆಯವರು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನ ರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಕೇಳು, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೆ.

ವಾಸುದೇವಾತ್ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ಮಾಯಾಯಾಂ ಚ ಖಗೇಶ್ವರ । ಸ ಏವ ಪುರುಷೋನಾಮ ವಿರಿಞ್ಚ ಇತಿ ಕೀರ್ತಿತಃ ॥ ೩,೧೬.

ವಾಸುದೇವನಿಂದ, ಮಾಯೆಯೊಳಗೆ, ಪುರಷನೆಂಬವನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು. ಅವನನ್ನು ವಿರಿಂಚಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೆ.

ಅನಿರುದ್ಧಾತ್ತು ಶಾನ್ತಾಯಾಂ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವತನುಸ್ತ್ವಭೂತ್ । ತದಾ ಮಹಾನ್ವಿರಿಞ್ಚೇತಿ ಸಂಜ್ಞಾಮಾಪ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೧೬.

ಅನಿರುದ್ಧನಿಂದ ಶಾಂತಾದೇವಿಯೊಳಗೆ ಮಹತ್ತತ್ವ ರೂಪವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು. ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಮಹಾನ್ ವಿರಿಂಚಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದೊರೆಯಿತು, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೆ.

ರಜಸಾತ್ರ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ಮಾಯಾಯಾಂ ವಾಸುದೇವತಃ । ವಿಧಿಸಂಜ್ಞೋ ವಿರಿಞ್ಚಃ ಸ ಜ್ಞಾತವ್ಯಃ ಪಕ್ಷಿಸತ್ತಮ ॥ ೩,೧೬.

ಇಲ್ಲಿ ರಾಜೋಗುಣದಿಂದ, ಮಾಯೆಯೊಳಗೆ, ವಾಸುದೇವನಿಂದ ವಿದ್ಯೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವಿರಿಂಚಿ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಾನ್ತಃ ಪದ್ಮನಾಭೋ ಯೋ ಜಾತಃ ಕಮಲಾಸನಃ । ಸ ಚರ್ತುಮುಖಸಂಜ್ಞಾಂ ಚಾಪ್ಯವಾಪ ಖಗಸತ್ತಮ ॥ ೩,೧೬.

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದೊಳಗೆ, ಕಮಲನಾಭನು, ಕಮಲಾಸನನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳವನು ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೂ ಪಡೆದನು, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೆ.

ಏವಂ ಚತ್ವಾರಿರೂಪಾಣಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಕೀರ್ತಿತಾನಿ ಚ । ವಾಯೋರ್ನಾಮಾನಿ ವಕ್ಷ್ಯೇಹಂ ಶೃಣು ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರಸತ್ತಮ ॥ ೩,೧೬.

ಈ ರೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ನಾನು ವಾಯುವಿನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ನೀನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು.

ಸಂಕರ್ಷಣಾಚ್ಚ ಗರುಡ ಜಯಾಯಾಂ ಯೋ ವಭೂವ ಹ । ಸ ವಾಯುಃ ಪ್ರಥಮೋ ಜ್ಞೇಯೋ ಪ್ರಧಾನ ಇತಿ ಕೀರ್ತಿತಃ ॥ ೩,೧೬.

ಸಂಕರ್ಷಣನಿಂದ ಜಯಾದೇವಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಮೊದಲ ವಾಯು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅವನನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಲೋಕಚೇಷ್ಟಾಪ್ರದತ್ವಾತ್ಸ ಸೂತ್ರನಾಮ್ನಾಪಿ ಕೀರ್ತಿತಃ । ಬದರೀಸ್ಥಸ್ಯ ವಿಷ್ಣೋಶ್ಚ ಧೈರ್ಯೇಣ ಸ್ತವನಾಯ ಸಃ ॥ ೩,೧೬.

ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಚಲನೆ ನೀಡುವ ಕಾರಣ ಅವನನ್ನು ಸೂತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬದರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ಥೈರ್ಯದಿಂದ ಅವನು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಧೃತಿರೂಪಂ ಯಯೌ ವಾಯುಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಧೃತಿರಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ । ಯೋಗ್ಯಾನಾಂ ಹರಿಭಕ್ತಾನಾಂ ಧೃತಿರೂಪೇಣ ಸಂಸ್ಥಿತಃ ॥ ೩,೧೬.

ವಾಯು ಸ್ಥೈರ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಧೃತಿ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯೋಗ್ಯರಾದ ಹರಿಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಅವನು ಸ್ಥೈರ್ಯವಾಗಿ ನೆಲಸಿದ್ದಾನೆ.

ಯತೋ ಹೃದಿ ಸ್ಥಿತೋ ವಾಯುಸ್ತತೋ ವೈ ಧೃತಿಸಂಜ್ಞಕಃ । ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚ ಹೃದಿ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಸ್ಮರತೇ ಸರ್ವದಾ ಹರಿಮ್ ॥ ೩,೧೬.

ವಾಯು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿರುವುದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಧೃತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅತೋ ವಾಯುಃಸ್ಥಿತಿರ್ನಾಮ ಬಭೂವ ಖಗಸತ್ತಮ । ಅಥವಾ ವಾಯುರೇವೈಕಃ ಶ್ವೇತದ್ವೀಪಗತಂ ಹರಿಮ್ ॥ ೩,೧೬.

ಆದಕಾರಣ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ವಾಯುವನ್ನು ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಶ್ವೇತದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹರಿಯನ್ನು ವಾಯುವೇ ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸದಾ ಸ್ಮರತಿ ವೈ ವೀನ್ದ್ರ ಅತೋಸೌ ಸ್ಮೃತಿಸಂಜ್ಞಕಃ । ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚ ಹೃದಿಸ್ಥಿತ್ವಾ ಜ್ಞಾತೋ ವಿಷ್ಣೋರುದೀರಣಾತ್ ॥ ೩,೧೬.

ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಸ್ಮೃತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿ, ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಅತೋ ಮೇ ಮುಕ್ತಿನಾಮಾಭೂದ್ವಾಯುರೇವ ನ ಸಂಶಯಃ । ಜ್ಞಾನದ್ವಾರೇಣ ಭಕ್ತಾನಾಂ ಮುಕ್ತಿದೋ ಮದನುಜ್ಞಯಾ ॥ ೩,೧೬.

ಆದ್ದರಿಂದ, ವಾಯುವೇ ಮುಕ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರಿಗೆ ನನ್ನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.