ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಸ ಏವ ವಿಷ್ಣುಃ ಸೂಕರತ್ವಂ ಹ್ಯವಾಪ ಕ್ಷೋಪಣೀಮುದ್ಧರ್ತುಂ ದೈತ್ಯವಪುರ್ನಿಹನ್ತುಮ್ । ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಂ ಸಜ್ಜನಾನಾಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ತಥಾ ಭೂಮೇಃ ಸ್ಥಾಪನಾರ್ಥಂ ಚ ದೇವಃ ॥ ೩,೧೫.

ಅದೇ ವಿಷ್ಣುವು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಲು, ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ ಎಂಬ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸದ್ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ವರಾಹ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

ತತೋ ಹರಿರ್ಮದ್ವಿದಾಸತ್ವಮಾಪಾನೃಷೇರ್ಭಾರ್ಯಾಯಾಂ ಯಾಮಿನ್ಯಾಂ ಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾ । ತತ್ರಾವತಾರೇ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಂ ಸಮಗ್ರಮುಪಾದೇಷ್ಟುಂ ನಾಪ ದಾನಂ ಸ್ವತನ್ತ್ರಃ ॥ ೩,೧೫.

ಆಮೇಲೆ, ಹರಿ ಮಹಾತ್ಮನು, ಯಮಿಯೆಂಬ ಋಷಿಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಮದ್ವಿದಾಸ ಎಂಬ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಆ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಂಚರಾತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬೋಧಿಸಲು, ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ಸ ಏವ ವಿಷ್ಣುಃ ಸಮಭೂದ್ಬ್ರದರ್ಯಾಂ ನಾರಾಯಣಾಖ್ಯಃ ಶಮಲಾಪಹಶ್ಚ । ತಪಸ್ತಪ್ತುಂ ಶಿಕ್ಷಯಿತುಂ ತ್ವೃಷೀಣಾಂ ತಿರಸ್ಕರ್ತುಂ ಹ್ಯಪ್ಸರಸಾಂ ಸಹಸ್ರಮ್ ॥ ೩,೧೫.

ಅದೇ ವಿಷ್ಣುವು ಬದರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನಾಗಿ, ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನು, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು, ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಬೋಧನೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಸಾವಿರ ಅಪ್ಸರಸರನ್ನು ದೂರಹಾಕಲು ಅವತಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

ತತೋ ಹರಿಃ ಕಪಿಲತ್ವಂ ಹ್ಯವಾಪ್ಯ ತಿರೋಹಿತಾನ್ಕಾಲಬಲೇನ ತತ್ತ್ವಾನ್ । ಚತುರ್ವಿಶತಿಂ ಸಂಶಯಂ ಚೋದ್ಧರಿಷ್ಯನ್ನುಪಾದಿಶಚ್ಚಾಸುರಯೇ ಮಹಾತ್ಮಾ ॥ ೩,೧೫.

ಆಮೇಲೆ ಹರಿ ಕಪಿಲನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಬಲದಿಂದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಮರೆಯಿಸಿ, ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ತತ್ತ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಆಸುರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.

ಸ ಏವ ದತಃ ಸಮಭೂದ್ರಮೇಶೋನಸೂಯಾಯಾಮತ್ರಿರೂಪಃ ಪರಾತ್ಮಾ । ಆನ್ವೀಕ್ಷಿಕಿಂ ನಾಮ ಸುತರ್ಕವಿದ್ಯಾಮಲರ್ಕನಾಮ್ನೇ ಪ್ರದದಾತ್ತಾಂ ಮಹಾತ್ಮಾ ॥ ೩,೧೫.

ಅದೇ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು, ಅನಸೂಯೆಯ ಪುತ್ರನಾದ ಅತ್ರಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿ ರಮೇಶನಾದನು. ಅವನು ಆಲರ್ಕನೆಂಬವನಿಗೆ ಆನ್ವೀಕ್ಷಿಕಿ ಎಂಬ ವಿಚಾರವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಸ ಏವ ವಂಶೇಪ್ಯಭವದ್ರವೇಶ್ಚ ಆಕೂತ್ಯಾಂ ಯಃ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದರೂಪಃ । ಸ್ವಾಯಂಭುವಂ ಯತ್ತು ಮನ್ವನ್ತರಂ ಚ ದೇವೈಃ ಸಾಕಂ ಪಾಲಯಾಮಾಸ ವೀನ್ದ್ರ ॥ ೩,೧೫.

ಅವನೇ ಆ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದವನು, ಆ ಆಕೂತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸದಾ ಇರುವ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಸ್ವರೂಪನಾದವನು. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ, ದೇವತೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ಸ ಏವ ವಿಷ್ಣುಃ ಸ ಉರುಕ್ರಮೋಭೂದಾಗ್ನೀಧ್ರಪುತ್ರ್ಯಾಂ ಮೇರುದೇವ್ಯಾಂ ಚ ನಾಭೇಃ । ವಿದ್ಯಾರತಾನಾಂ ಮಾನಿನಾಂ ಸರ್ವದೈವಮತ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯಂ ದರ್ಶಯಿತುಂ ಚ ವೀನ್ದ್ರ ॥ ೩,೧೫.

ಅವನೇ ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ, ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದವನು, ಅಗ್ನಿಧ್ರನ ಮಗಳು ಮೆರುದೇವಿಯಿಂದ ನಾಭಿಗೆ ಜನಿಸಿದನು. ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಗರ್ವಿಸುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅವನು ಅವತಾರ ಪಡೆದನು.

ತತೋ ಹರಿರ್ಜಗೃಹೇ ಕೂರ್ಮರೂಪಂ ಸುರಾಸುರಾಣಾಮುದಧಿಂ ವಿಮಥ್ನತಾಮ್ । ಪೃಷ್ಠೇ ಧರ್ತುಂ ಮನ್ದರಂ ಪರ್ವತಂ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ವಾ ಧರ್ತುಮೀಶೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ॥ ೩,೧೫.

ಆಮೇಲೆ ಹರಿಯು ಕರ್ಮ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕೆಡವುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತನ್ನ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನೂ ಸಹ ತಾಳುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು.

ತತೋ ಹರಿಃ ಪ್ರಾದುರಭೂನ್ಮಹಾತ್ಮಾ ಧನ್ವನ್ತರಿರ್ನಾಮ ಹರಿನ್ಮಣಿದ್ಯುತಿಃ । ಅಪಥ್ಯದೋಷಾನ್ಪರಿಹರ್ತುಮೇವ ಹಸ್ತೇ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪೂರ್ಣಕುಭಂ ಸುಧಾಭಿಃ ॥ ೩,೧೫.

ನಂತರ ಹರಿಯು ಧನ್ವಂತರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು, ಅವನು ಹಸಿರು ಮಣಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅನಾರೋಗ್ಯದ ದೋಷಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ಬಂದನು.

ತತೋ ಹರಿರ್ಜಗೃಹೇ ಶ್ರೀವಪುಶ್ಚ ಯನ್ಮೋಹಿನೀತಿ ಪ್ರವದನ್ತಿ ಲೋಕೇ । ಉದ್ವೃತ್ತಾನಾಂ ದಿತಿಜಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸಮ್ಯಕ್ತೇಷಾಂ ವಞ್ಚಯಿತುಂ ಹರಿರ್ಬಲಮ್ ॥ ೩,೧೫.

ನಂತರ ಹರಿಯು ಶ್ರೀ ಎಂಬ ರೂಪವನ್ನು, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮೋಹಿನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ದಿತಿಯ ಮಗರು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಲು ಅವನು ಬಂದನು.

ತತೋ ಹರಿಃ ಪ್ರಾದುರಭೂನ್ಮಹಾತ್ಮಾ ನೃಸಿಂಹನಾಮಾ ಭಗವಾನನನ್ತಃ । ದೈತ್ಯೋ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುಶ್ಚ ತಥೋರುದೇಶೇ ಸಂಸ್ಥಾಪಿತಃ ಕರಜೈರ್ದಾರಿತಶ್ಚ ॥ ೩,೧೫.

ನಂತರ ಹರಿಯು ಮಹಾತ್ಮನಾಗಿ ನರಸಿಂಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಅನಂತನಾದ ಭಗವಂತನು, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ದೈತ್ಯನನ್ನು ತನ್ನ ಮೊಡೆ ಮೇಲೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ತನ್ನ ಕೈಗಳ ನಖಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಚೂರುಮಾಡಿದನು.

ತತೋ ಹರಿರ್ಭಗವಾನ್ವಾಮನೋಭೂದದಿತ್ಯಾಂ ವೈ ಕಶ್ಯಪಾದ್ದವದೇವಃ । ಇನ್ದ್ರಾಯೇದಂ ದಾತುಕಾಮಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ ತದರ್ಥಂ ವೈ ಪಾವಿತುಂ ಸೋವಿತುಂ ಚ ॥ ೩,೧೫.

ನಂತರ ಹರಿಯು ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ದೇವರು ವಾಮನನಾಗಿ, ಅದಿತಿಯಿಂದ ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ಜನಿಸಿದನು, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಇವನ್ನು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಮರಳಿ ಕೊಡುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಪಾವನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವನು ಅವತಾರ ಪಡೆದನು.

ತತೋ ಹರಿರ್ಜಮದಗ್ನೇಃ ಸುತೋಭೂಲ್ಲೋಕೇ ಸರ್ವೇ ಪರ್ಶುರಾಮಂ ವದನ್ತಿ । ಬ್ರಹ್ಮದ್ವಿಷಾಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ವೀನ್ದ್ರ ಭೂಮಿಂ ನಿಃ ಕ್ಷತ್ರಾಂ ಕರ್ತುಕಾಮೋ ಮಹೇಶಃ ॥ ೩,೧೫.

ನಂತರ ಹರಿಯು ಜಮದಗ್ನಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಪರಶುರಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದ್ವೇಷಿಗಳಾದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಿವಾರಿಸಲು ಮಹೇಶನು ಅವತಾರ ಪಡೆದನು.

ತತೋಭವದ್ವ್ಯಾಸರೂಪೀ ಸ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚತುರ್ವಾರಂ ರಾಘವಾಸ್ಯಾಪಿ ಪೂರ್ಣಃ । ಪರಾಶರಾತ್ಸತ್ಯವತ್ಯಾಂ ಬಭೂವ ಪೈಲಾದಿಭಿರ್ವೇದಭಾಗಾಂಶ್ಚ ಕರ್ತುಮ್ ॥ ೩,೧೫.

ನಂತರ ವಿಷ್ಣುವು ವ್ಯಾಸರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ರಾಘವನ ಮನೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಬಂದನು. ಅವನು ಪರಾಶರ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವತಿಯ ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ಜನಿಸಿ, ಪೈಲ ಮತ್ತು ಇತರರ ಸಹಾಯದಿಂದ ವೇದಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ಬಂದನು.

ತತೋ ಹರೀ ರಘುವಂಶೇವತೀರ್ಣಃ ಕೌಸಲ್ಯಾಯಾಂ ರಾಘವಃ ಸೂರ್ಯವಂಶೇ । ಸಮುದ್ರಾದೋರ್ವಿಗ್ರಹಂ ಕರ್ತುಮೀಶೋ ಹಂ ತುಂ ಭೂಮ್ಯಾಂ ರಾವಣಾದೀಂಶ್ಚ ವೀನ್ದ್ರ ॥ ೩,೧೫.

ನಂತರ ಹರಿಯು ರಘುವಂಶದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ, ಸೂರ್ಯವಂಶದಲ್ಲಿ ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ಜನಿಸಿದನು. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಲು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಅವನು ಬಂದನು.

ತತೋ ಹರಿರ್ವ್ಯಾಸರೂಪೀ ಬಭೂವ ಅಷ್ಟಾವಿಂಶೇ ದ್ವಪರೇ ಜ್ಞಾನರೂಪೀ । ಪರಾಶರಾತ್ಸತ್ಯವತ್ಯಾಂ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸ್ವಯಂ ವೇದಾನ್ ಸಂವಿಭಕ್ತುಂ ಚ ದೇವಃ ॥ ೩,೧೫.

ನಂತರ ಹರಿಯು ವ್ಯಾಸನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡನೇ ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿಯಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದನು. ಮಹಾತ್ಮನು ಪರಾಶರ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವತಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿ, ತಾನೇ ವೇದಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದನು.

ತತೋ ಹರಿಃ ಕೃಷ್ಣರೂಪೀ ಬಭೂವ ದೇವಕ್ಯಾಂ ವೈ ವಸುದೇವಾತ್ಸ ವಿಷ್ಣುಃ । ಕಂಸಾದೀನ್ವೈ ನಿತರಾಂ ಹನ್ತುಕಾಮಃ ಸಮ್ಯಕ್ಪಾತುಂ ಪಾಣ್ಡವಾಂಶ್ಚಾಪಿ ವೀನ್ದ್ರ ॥ ೩,೧೫.

ನಂತರ ಹರಿಯು ಕೃಷ್ಣನ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ದೇವಕಿಯಿಂದ ವಸುದೇವನಿಗೆ ಜನಿಸಿದನು. ಆ ವಿಷ್ಣುವು, ಕಂಸ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಅವತಾರ ಪಡೆದನು.

ತತಃ ಕಲೌ ಸಂಪ್ರವೃತ್ತೇ ಹರಿಸ್ತು ಸಂಮೋಹನಾರ್ಥಂ ಚಾಸುರಾಣಾಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ನಾಮ್ನಾ ಬುದ್ಧೋ ಕೀಕಟೇಷು ಪ್ರಜಾತೋ ವೇದಪ್ರಮಾಣಂ ನಿರಾಕರ್ತುಮೇವ ॥ ೩,೧೫.

ನಂತರ ಕಳಿಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಹರಿಯು ಕಿಕಟ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಅಸುರರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ವೇದಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ಅವನು ಬಂದನು.

ತತೋ ಹರಿಃ ಕಲ್ಕಿಸಂಜ್ಞಶ್ಚ ವೀನ್ದ್ರ ಉತ್ಪತ್ಸ್ಯತೇ ಯುಗಯೋರ್ಮಧ್ಯಸಂಧೌ । ದಸ್ಯುಪ್ರಾಯಾನ್ಭೂಮಿಪಾನ್ವೈ ನಿಹನ್ತುಂ ನಾಮ್ನಾ ಹರಿರ್ವಿಷ್ಣುಗುಪ್ತಸ್ಯ ಗೇಹೇ ॥ ೩,೧೫.

ನಂತರ ಹರಿಯು ಕಲ್ಕಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಯುಗಗಳ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಗುಪ್ತನ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಜನಿಸಿ, ದಸ್ಯು ಸ್ವಭಾವದ ರಾಜರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಅವತಾರ ಪಡೆಯುವನು.

ಕೇಶವಾದ್ಯಾಶ್ಚತುರ್ವಿಂಶತಿರ್ವೈ ಸಂಕರ್ಷಣಾದಯಃ । ವಿಶ್ವಾದಯ ಸಹಸ್ರಂ ಚ ಪರಾದ್ಯಾ ಅಮಿತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೩,೧೫.

ಕೇಶವ ಮುಂತಾದ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳು, ಸಂಕರ್ಷಣ ಮುಂತಾದವರು, ವಿಶ್ವ ಮುಂತಾದ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಗಳು, ಪರ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳು ಅನಂತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಅವತಾರಾ ಹ್ಯಸಂಖ್ಯಾತಾ ವಿಷ್ಣೋರ್ನಾರಾಯಣಸ್ಯ ಚ । ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣಾಸ್ತೇ ತೇ ನಾಣುಮಾತ್ರಂ ವಿಭಿದ್ಯತೇ ॥ ೩,೧೫.

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣನ ಅವತಾರಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಣಿಸಲಾರದಷ್ಟು ಅನೇಕ. ಸ್ವತಃ ನಾರಾಯಣನಾದವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ذرೇಣುವಷ್ಟು ಕೂಡ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಬಲತೋರೂಪತಶ್ಚಾಪಿ ಗುಣತಶ್ಚ ಕಥಞ್ಚನ । ಅನನ್ತೋನನ್ತಗುಣತಃ ಪೂರ್ಣೋ ವಿಷ್ಣುರ್ನ ಚಾನ್ಯಥಾ ॥ ೩,೧೫.

ಬಲದಿಂದ, ರೂಪದಿಂದ, ಗುಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿಷ್ಣುವು ಅನಂತ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುವನು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೬ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಃ ಸ್ವರೂಪಂ ಚ ಅವತಾರಾನ್ಖಗೇಶ್ವರ । ಶೃಣು ಸಮ್ಯಙ್ಮಹಾಭಾಗ ತಜ್ಜ್ಞಾನಸ್ಯ ವಿನಿರ್ಣಯಮ್ ॥ ೩,೧೬.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅವಳ ಅವತಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು, ನೀನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು.

ಈಶಾದನ್ಯಸ್ಯ ಜಗತೋ ಹ್ಯಾತ್ಮೋ ಲೋಚನ ಏವ ತು । ವಿಷಯೀಕುರುತೇ ತತ್ಸ್ಯಾಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ ॥ ೩,೧೬.

ಈ ಲೋಕದ ಆತ್ಮನು, ಭಗವಂತನ ಹೊರತು, ಕೇವಲ ಕಣ್ಣು ಮಾತ್ರ. ಅದು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ — ಇದನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ನಿತ್ಯಾವಿಯೋಗಿನೀ ದೇವೀ ಹರಿಪಾದೈಕಸಂಶ್ರಯಾ । ನಿತ್ಯಮುಕ್ತಾ ನಿತ್ಯಬುದ್ಧಾ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ ॥ ೩,೧೬.

ಯಾವ ದೇವಿ ಸದಾ ವಿಚ್ಛೇದವಿಲ್ಲದೆ, ಹರಿಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲೇ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೋ, ಯಾವಳು ಸದಾ ಮುಕ್ತಳೂ, ಸದಾ ಜ್ಞಾನವಂತಳೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೋ, ಆಕೆಯನ್ನು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮೂಲಸ್ಯ ಚ ಹರೇರ್ಭಾರ್ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸಂಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ । ಪುಂಸೋ ಹಿ ಭಾರ್ಯಾ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪ್ರಕೃತೇಶ್ಚಾಭಿಮಾನಿನೀ ॥ ೩,೧೬.

ಹರಿಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಮೂಲದ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪುರುಷನಿಗೆ ಹೆಂಡತಿ ಪ್ರಕೃತಿಯಂತೆಯೇ, ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅವಳೇ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಸೃಷ್ಟಿಂ ಕರ್ತುಂ ಗುಣಾನ್ವೀನ್ದ್ರ ಪುರುಷೇಣ ಸಹ ಪ್ರಭೋ । ತಮಃ ಪಾನಂ ತಥಾ ಕರ್ತುಂ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾಖ್ಯಾ ತದಾಭವತ್ ॥ ೩,೧೬.

ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಗುಣಗಳು, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪುರುಷನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡವು. ಹಾಗೆಯೇ, ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಲು ಆಕೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಳು.

ವಾಸುದೇವಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ತು ಮಾಯಾ ನಾಮ್ನೀ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ । ಸಂಕರ್ಷಣಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ತು ಜಯೇತಿ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾ ॥ ೩,೧೬.

ವಾಸುದೇವನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಮಾಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಂಕರ್ಷಣನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಜಯ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಇದೆ.

ಅನಿರುದ್ಧಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ತು ಶಾನ್ತಾ ನಾಮ್ನೀತಿ ಕೀರ್ತಿತಾ । ಕೃತಿಃ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಭಾರ್ಯಾಪಿಂ ಸೃಷ್ಟಿಂ ಕರ್ತುಂ ಬಭೂವ ಹ ॥ ೩,೧೬.

ಅನಿರುದ್ಧನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಶಾಂತಾ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃತಿ ಎಂಬವಳು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು.