ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ತ್ರಿದಿನೈಶ್ಚಾತಸೀಪುಷ್ಪಂ ನಿಃ ಸಾರಂ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್ । ಪ್ರಹರಂ ಮಲ್ಲಿಕಾ ಸಾರಂ ಜಾತೀ ತು ಪ್ರಹರಾರ್ಧಕಮ್ ॥ ೩,೧೪.

ಮೂರು ದಿನಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಆತಸಿ ಹೂವು ಶಕ್ತಿಯನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಪ್ರಹರ ಕಾಲ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಜಾತಿ ಹೂವು ಅರ್ಧ ಪ್ರಹರ ಮಾತ್ರ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಯಾಮಂ ಶತಪತ್ರಂ ಸ್ಯಾತ್ಕರವೀರಮಹರ್ನಿಶಮ್ । ಘಟಿಕಾವಧಿ ಸಾರಂ ಸ್ಯಾತ್ಪಾರಿಜಾತಂ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೧೪.

ಮೂರು ಯಾಮಗಳ ಕಾಲ ಶತಪತ್ರ ಹೂವು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಕರವೀರ ಹೂವು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎರಡೂ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವು ಒಂದು ಘಟಿಕೆಯಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಗರುಡ.

ತ್ರಿವರ್ಷಂ ಕೇಸರಂ ಫಲ್ಗ ಸಾರಮಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ । ಕಸ್ತೂರೀ ದಶವರ್ಷಂ ತು ಕರ್ಪೂರಂ ವರ್ಷಮಾತ್ರಕಮ್ ॥ ೩,೧೪.

ಮೂವರುಷ ಕಾಲ ಕೇಸರಿ ಹೂವು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಕಸ್ತೂರಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷ, ಕರ್ಪೂರ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮಾತ್ರ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಸಸಾರಮಿತಿ ಸಂಪ್ರೋಕ್ತಂ ಚನ್ದನಂ ಸರ್ವದಾ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಶುದ್ಧನ್ನಿಃ ಸಾರಭೂತಾಂಶ್ಚ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶೃಣು ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೧೪.

ಚಂದನ ಯಾವಾಗಲೂ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ನಾನು ಶುದ್ಧವಾದ, ಆದರೆ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಆಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಗರುಡ.

ತುಷಾ ಮೇಧ್ಯಾ ಆರನಾಲಂ ಪುಣ್ಯಕಂ ಭಿಃ ಸಟಾ ತಥಾ । ಉಪೋದ್ವ್ರಜೀ ಅಲಾಬೂಶ್ಚ ಬೃಹತ್ಕೋಶಾತಕೀ ತಥಾ ॥ ೩,೧೪.

ತುಷಾ, ಮೇಧ್ಯಾ, ಆರನಾಳ, ಪುಣ್ಯಕ, ಭಿ, ಸಟಾ, ಉಪೋದ್ವ್ರಜೀ, ಅಳಬು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ಕೋಶಾತಕಿ—

ವೃನ್ತಾಕಂ ಚುಕ್ರಶಾಕಶ್ಚ ಬಿಲ್ವಮೌದುಂವರಂ ತಥಾ । ಪಲಾಞ್ಜುರ್ಲಶುನಂ ವೃನ್ತಂ ಕಲಞ್ಜಂ ಚ ತಥಾ ದ್ವಿಜಾ ॥ ೩,೧೪.

ವೃಂತಾಕ, ಚುಕ್ರಶಾಕ, ಬಿಲ್ವ, ಔದುಂಬರ, ಪಲಾಂಜು, ಲಶುನ, ವೃಂತ ಮತ್ತು ಕಲಂಜ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವು, ದ್ವಿಜರೆ—

ಏತತ್ಸರ್ವತ್ರ ಕಾಲೇ ಚ ನಿಃ ಸಾರಮಿತಿ ಕೀರ್ತಿತಮ್ । ಏಕಾದಶ್ಯಾಂ ವೈಶ್ವದೇವಂ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ತರ್ಪಣಮೇವ ಚ ॥ ೩,೧೪.

ಈ ಎಲ್ಲವುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಏಕಾದಶಿಯಂದು ವೈಶ್ವದೇವ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ತರ್ಪಣವೂ ಕೂಡ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮನ್ತ್ರೇಣ ಪ್ರೇತದಹನಮಸಾರಂ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್ । ಹವಿರ್ನಾರಾಯಣೋ ದೇವೋ ಏತಾಂಶ್ಚ ಹ್ಯಶುಭಾನ್ರ ಸಾನ್ ॥ ೩,೧೪.

ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಮೃತದೇಹದ ದಹನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಾರಾಯಣನೆಂಬ ದೇವರಿಗೆ ಹೋಮದ ಹವಿಸು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಈ ಅಶುಭವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಹರಿಃ ಸ್ವಯಮ್ । ತಥಾಪಿ ಸರ್ವಂ ಜಾನಾತಿ ಜೀವಾನಾಂ ಪಾಪಕರ್ಮಣಾಮ್ ॥ ೩,೧೪.

ಹರಿ ಸ್ವತಃ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಜೀವಿಗಳ ಪಾಪಕರ್ಯಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಆಸ್ವಾದನಂ ಕಾರಯತಿ ಸ್ವಯಂ ನಾಸ್ವಾದತೇ ಹರಿಃ । ಅಸಾರಭೋಜನಂ ಚೈವ ಜೀವಾನಾಂ ಕರ್ಮಜಂ ಫಲಮ್ ॥ ೩,೧೪.

ಅವನು ರುಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹರಿ ಸ್ವತಃ ರುಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಆಹಾರವು ಜೀವಿಗಳ ಕರ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಫಲವಾಗಿದೆ.

ಅಮುಖ್ಯಭೋಜಿನೋ ಜೀವಾಃ ಕುನ್ತ್ಯಾದ್ಯಾ ಮುಖ್ಯಭೋಜಿನಃ । ಶುಭಾನಿ ಚ ಪಿಬೇದ್ವಿಷ್ಣುರಶುಭಂ ನೋ ಪಿಬೇದ್ವಿಭುಃ ॥ ೩,೧೪.

ಪ್ರಧಾನ ಭೋಜಕರು ಅಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ; ಕುಂತಿ ಮತ್ತು ಇತರರು ಮುಖ್ಯ ಭೋಜಕರು. ವಿಷ್ಣು ಶುಭವಾದುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅಶುಭವಾದುದನ್ನು ಸ್ವಾಮಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೋ ವದೇತ್ತಸ್ಯ ಚೇಷ್ಟಾಂ ತು ಪೂರ್ಣಾನನ್ದೋ ಹರಿಃ ಸ್ವಯಮ್ । ನ ತೇನ ಸದೃಶಃ ಕೋಪಿ ದೇಶೇ ಕಾಲೇ ಚ ವಿದ್ಯತೇ । ತಸ್ಯಾವತಾರಾನ್ವಕ್ಷ್ಯಹಂ ಶೃಣು ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರಸತ್ತಮ ॥ ೩,೧೪.

ಅವನ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಯಾರು ವಿವರಿಸಬಹುದು? ಹರಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆನಂದಸ್ವರೂಪನು; ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನರು ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ, ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಅವನ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಈಗ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ—ನೀನು ಕೇಳು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೫ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಅಥಾವತಾ ರಾನ್ಪುರುಷಾಖ್ಯೋ ಹರಿಶ್ಚ ಗತೋ ಧ್ಯಾನಂ ಕರ್ತುಮೀಶೋ ಮಹಾತ್ಮಾ । ಪ್ರಾದುರ್ಬಭೂವಾಖಿಲಸದ್ಗುಣಾರ್ಣವಃ ಸ ಏವ ವಿಷ್ಣುಃ ಸ ಚ ಬೀಜಭೂತಃ ॥ ೩,೧೫.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಆಗ ಪುರುಷ ಎಂಬ ಅವತಾರವಾದ ಹರಿ, ಮಹಾತ್ಮನು, ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಲು ಹೋದನು. ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳ ಸಾಗರನಾದ ಆ ವಿಷ್ಣುವೇ ಬೀಜರೂಪಿಯಾಗಿಯೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ಯೋ ಬೀಜಭೂತಃ ಪುರುಷಾಖ್ಯ ವಿಷ್ಣುಃ ಸ ಏವಾಭೂದ್ವಾಸುದೇವೋ ಮಹಾತ್ಮಾ । ಸೃಷ್ಟಿಂ ಕರ್ತುಂ ಪುರುಷಾಖ್ಯಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಮಾಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಮೂಲರೂಪೋ ಯಥಾಽಸ ॥ ೩,೧೫.

ಪುರುಷ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಆ ವಿಷ್ಣುವೇ ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವಾಸುದೇವನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಪುರುಷ ಎಂಬ ಮಾಯೆಯ ಮೂಲರೂಪವಾಗಿ ಅವನು ಮೂಲ ಕಾರಣನಾದನು.

ಯೋ ವಾಸುದೇವಸ್ತು ಸ ಏವ ಜಾತಃ ಸಂಕರ್ಷಣಾಖ್ಯೋ ಖಿಲಸದ್ಗುಣಾತ್ಮಾ । ಸೃಷ್ಟಿಂ ಕರ್ತುಂ ಸೂತ್ರಭೂತಸ್ಯ ವಾಯೋರ್ಜಯಾಖ್ಯಾಯಂ ಪೂರ್ಣಸಂವಿತ್ಪರಾತ್ಮಾ ॥ ೩,೧೫.

ಆ ವಾಸುದೇವನೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಂಕರ್ಷಣನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಜಯ ಎಂಬ ವಾಯುವಿನ ಸೂತ್ರರೂಪಿಯಾಗಿ, ಅವನು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನಾದನು.

ಸ ಏವಂ ಸಂಕರ್ಷಣನಾಮಧೇಯಃ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನಾಮಾ ಚ ಸ ಏವ ವಿಶ್ರುತಃ । ಸರಸ್ವತೀಭಾರತೀಸರ್ಜನಾರ್ಥಂ ಸ ಏವ ದೇವ್ಯಾ ಮೂಲರೂಪೋ ಬಭೂವ ॥ ೩,೧೫.

ಅದೇ ಸಂಕರ್ಷಣನೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ಅವನೇ ದೇವಿಯ ಮೂಲರೂಪನಾದನು.

ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಯುಕ್ತಂ ಷೋಡಶಭಿಃ ಕಲಾಭಿರ್ಮಹತ್ತತ್ತ್ವಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪಂ ಸ ಏವ । ಸಾಹಙ್ಕಾರಂ ಕ್ರೀಡಯಾಮಾಸ ದೇವಃ ಶೃಣು ತ್ವಂ ವೈ ಷೋಡಶಾಖ್ಯಾಃ ಕಲಾಶ್ಚ ॥ ೩,೧೫.

ಅವನು ಹದಿನಾರು ಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವವೆಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಆಟವಾಡಿದನು. ಆ ಹದಿನಾರು ಕಲೆಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀನು ಕೇಳು.

ಭೂತಾನಿ ಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಪಞ್ಚಕಾನಿ ಜ್ಞಾನೇನ್ದ್ರಿಯಾಣೀಹ ತಥಾ ಮನಶ್ಚ । ತತೋ ಬಭೂವ ಹ್ಯನಿರುದ್ಧಸಂಜ್ಞಕೋ ಜೀವಾಂಶ್ಚ ಸಂಗೃಹ್ಯ ಸುಪೂರ್ಣಶಕ್ತಿಃ ॥ ೩,೧೫.

ಭೂತಗಳು, ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು—ಇವುಗಳ ನಂತರ ಅನಿರುದ್ಧ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ಸೋಯಂ ವಿರಿಞ್ಚ್ಯಾದಿಸಮಸ್ತದೇವಾನ್ ಸ್ಥೂಲೇನ ದೇಹೇನ ಸಸರ್ಜ ನಾಥಃ । ತಥಾ ಸ ವಿಷ್ಣುಃ ಪುರುಷಾಭಿಧಸ್ತು ಸನತ್ಕುಮಾರತ್ವಮವಾಪ ವೀನ್ದ್ರ ॥ ೩,೧೫.

ಅವನೇ ವಿರಿಂಚಿಯವರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲದೇಹದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ, ಪುರುಷ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ವಿಷ್ಣುವು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಸನತ್ಕುಮಾರನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

ಅನನ್ಯಸಾಧ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ಚ ಕರ್ತುಂ ದಶೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಶೋಷಣಾರ್ಥಂ ಸದೈವ । ಸನನ್ದನಾದೌ ಪಠಿತಃ ಕುಮಾರಸ್ತಸ್ಮಾನ್ನಾನ್ಯೋ ನಾತ್ರ ವಿಚಾರ್ಯಮಸ್ತಿ ॥ ೩,೧೫.

ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧಿಸಲಾಗದ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು, ಹತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸದಾ ಸನಂದನ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕುಮಾರನನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ.

ಸ ಏವ ವಿಷ್ಣುಃ ಸೂಕರತ್ವಂ ಹ್ಯವಾಪ ಕ್ಷೋಪಣೀಮುದ್ಧರ್ತುಂ ದೈತ್ಯವಪುರ್ನಿಹನ್ತುಮ್ । ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಂ ಸಜ್ಜನಾನಾಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ತಥಾ ಭೂಮೇಃ ಸ್ಥಾಪನಾರ್ಥಂ ಚ ದೇವಃ ॥ ೩,೧೫.

ಅದೇ ವಿಷ್ಣುವು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಲು, ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ ಎಂಬ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸದ್ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ವರಾಹ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

ತತೋ ಹರಿರ್ಮದ್ವಿದಾಸತ್ವಮಾಪಾನೃಷೇರ್ಭಾರ್ಯಾಯಾಂ ಯಾಮಿನ್ಯಾಂ ಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾ । ತತ್ರಾವತಾರೇ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಂ ಸಮಗ್ರಮುಪಾದೇಷ್ಟುಂ ನಾಪ ದಾನಂ ಸ್ವತನ್ತ್ರಃ ॥ ೩,೧೫.

ಆಮೇಲೆ, ಹರಿ ಮಹಾತ್ಮನು, ಯಮಿಯೆಂಬ ಋಷಿಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಮದ್ವಿದಾಸ ಎಂಬ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಆ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಂಚರಾತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬೋಧಿಸಲು, ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ಸ ಏವ ವಿಷ್ಣುಃ ಸಮಭೂದ್ಬ್ರದರ್ಯಾಂ ನಾರಾಯಣಾಖ್ಯಃ ಶಮಲಾಪಹಶ್ಚ । ತಪಸ್ತಪ್ತುಂ ಶಿಕ್ಷಯಿತುಂ ತ್ವೃಷೀಣಾಂ ತಿರಸ್ಕರ್ತುಂ ಹ್ಯಪ್ಸರಸಾಂ ಸಹಸ್ರಮ್ ॥ ೩,೧೫.

ಅದೇ ವಿಷ್ಣುವು ಬದರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನಾಗಿ, ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನು, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು, ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಬೋಧನೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಸಾವಿರ ಅಪ್ಸರಸರನ್ನು ದೂರಹಾಕಲು ಅವತಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

ತತೋ ಹರಿಃ ಕಪಿಲತ್ವಂ ಹ್ಯವಾಪ್ಯ ತಿರೋಹಿತಾನ್ಕಾಲಬಲೇನ ತತ್ತ್ವಾನ್ । ಚತುರ್ವಿಶತಿಂ ಸಂಶಯಂ ಚೋದ್ಧರಿಷ್ಯನ್ನುಪಾದಿಶಚ್ಚಾಸುರಯೇ ಮಹಾತ್ಮಾ ॥ ೩,೧೫.

ಆಮೇಲೆ ಹರಿ ಕಪಿಲನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಬಲದಿಂದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಮರೆಯಿಸಿ, ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ತತ್ತ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಆಸುರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.

ಸ ಏವ ದತಃ ಸಮಭೂದ್ರಮೇಶೋನಸೂಯಾಯಾಮತ್ರಿರೂಪಃ ಪರಾತ್ಮಾ । ಆನ್ವೀಕ್ಷಿಕಿಂ ನಾಮ ಸುತರ್ಕವಿದ್ಯಾಮಲರ್ಕನಾಮ್ನೇ ಪ್ರದದಾತ್ತಾಂ ಮಹಾತ್ಮಾ ॥ ೩,೧೫.

ಅದೇ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು, ಅನಸೂಯೆಯ ಪುತ್ರನಾದ ಅತ್ರಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿ ರಮೇಶನಾದನು. ಅವನು ಆಲರ್ಕನೆಂಬವನಿಗೆ ಆನ್ವೀಕ್ಷಿಕಿ ಎಂಬ ವಿಚಾರವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಸ ಏವ ವಂಶೇಪ್ಯಭವದ್ರವೇಶ್ಚ ಆಕೂತ್ಯಾಂ ಯಃ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದರೂಪಃ । ಸ್ವಾಯಂಭುವಂ ಯತ್ತು ಮನ್ವನ್ತರಂ ಚ ದೇವೈಃ ಸಾಕಂ ಪಾಲಯಾಮಾಸ ವೀನ್ದ್ರ ॥ ೩,೧೫.

ಅವನೇ ಆ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದವನು, ಆ ಆಕೂತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸದಾ ಇರುವ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಸ್ವರೂಪನಾದವನು. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ, ದೇವತೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ಸ ಏವ ವಿಷ್ಣುಃ ಸ ಉರುಕ್ರಮೋಭೂದಾಗ್ನೀಧ್ರಪುತ್ರ್ಯಾಂ ಮೇರುದೇವ್ಯಾಂ ಚ ನಾಭೇಃ । ವಿದ್ಯಾರತಾನಾಂ ಮಾನಿನಾಂ ಸರ್ವದೈವಮತ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯಂ ದರ್ಶಯಿತುಂ ಚ ವೀನ್ದ್ರ ॥ ೩,೧೫.

ಅವನೇ ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ, ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದವನು, ಅಗ್ನಿಧ್ರನ ಮಗಳು ಮೆರುದೇವಿಯಿಂದ ನಾಭಿಗೆ ಜನಿಸಿದನು. ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಗರ್ವಿಸುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅವನು ಅವತಾರ ಪಡೆದನು.

ತತೋ ಹರಿರ್ಜಗೃಹೇ ಕೂರ್ಮರೂಪಂ ಸುರಾಸುರಾಣಾಮುದಧಿಂ ವಿಮಥ್ನತಾಮ್ । ಪೃಷ್ಠೇ ಧರ್ತುಂ ಮನ್ದರಂ ಪರ್ವತಂ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ವಾ ಧರ್ತುಮೀಶೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ॥ ೩,೧೫.

ಆಮೇಲೆ ಹರಿಯು ಕರ್ಮ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕೆಡವುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತನ್ನ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನೂ ಸಹ ತಾಳುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು.

ತತೋ ಹರಿಃ ಪ್ರಾದುರಭೂನ್ಮಹಾತ್ಮಾ ಧನ್ವನ್ತರಿರ್ನಾಮ ಹರಿನ್ಮಣಿದ್ಯುತಿಃ । ಅಪಥ್ಯದೋಷಾನ್ಪರಿಹರ್ತುಮೇವ ಹಸ್ತೇ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪೂರ್ಣಕುಭಂ ಸುಧಾಭಿಃ ॥ ೩,೧೫.

ನಂತರ ಹರಿಯು ಧನ್ವಂತರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು, ಅವನು ಹಸಿರು ಮಣಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅನಾರೋಗ್ಯದ ದೋಷಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ಬಂದನು.