ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಏತಾಸಾಂ ಹನನಂ ನೈವ ಪ್ರಾರ್ಥಯಾಮಃ ಸದಾ ಹರೇ । ಅಸ್ತಿ ಪ್ರತಿನೃಷು ಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರಕೃತೀ ದ್ವೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೇ ॥ ೩,೧೧.

'ಹರಿ, ನಾವು ಇವರ ನಾಶವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು ವಿಧದ ಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ.'

ಏಕಾ ತು ನಿತ್ಯಸಂಸಾರಾ ತ್ವಜಶಬ್ದಾಭಿಧಾಯಿಕಾ । ದ್ವಿತೀಯಾ ತು ತಮೋಽಪೋಹ್ಯಾ ಅಜಶಬ್ದಾಭಿಧಾಯಿಕಾ ॥ ೩,೧೧.

ಒಂದಾದುದು ನಿತ್ಯ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದುದು, ಅದನ್ನು 'ಅವಳಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದಾದುದು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅದನ್ನೂ 'ಅವಳಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅತ ಏವ ತ್ವಜೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠೇ ಇತಿ ಲೋಕೇ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತೇ । ಸುಖದುಃ ಖಪ್ರದಾ ಚೈವ ಅಪರಾ ದುಃ ಖದೈವ ತು ॥ ೩,೧೧.

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯದು 'ಜ್ಯೇಷ್ಠೆ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಅವಳು ಸುಖವೂ ದುಃಖವೂ ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ, ಅಪರಾ ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾತ್ರ ದುಃಖವೇ ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ.

ಮೋಕ್ಷಾಧಿಕಾರಿಣಾಮೇವ ಜ್ಞಾನೈಶ್ವರ್ಯಾದಯೋ ಗಣಾಃ । ತೇಷಾಮಾಚ್ಛಾದಿಕಾ ಹೋಕಾ ತಮೋಙ್ಗಾ ಸಾ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ ॥ ೩,೧೧.

ಮುಕ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹರಾದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಜ್ಞಾನ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಣಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೋಹಿನಿ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಜೀವಂ ಪ್ರತಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣುಂ ಪಾಹ್ಯಾಚ್ಛಾದಯತಿ ಪ್ರಭೋ । ಸಾ ಪರಾ ಪ್ರಕೃತಿರ್ಜ್ಞೇಯಾ ಪರಮಾಚ್ಛಾದಿಕಾ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೩,೧೧.

ಅವಳು ಜೀವನನ್ನೂ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಮುಚ್ಚುತ್ತಾಳೆ, ಪ್ರಭು. ಆಕೆಯನ್ನೇ ಪರಾ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಆಕೆಯೇ ಪರಮ ಮುಚ್ಚುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ನೆನಪಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಏವಂ ಸಾ ಪರಮಾ ದುಷ್ಟಾ ಹೋಕಾ ತಮೋಙ್ಗಾ ತು ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ । ಜೀವವರ್ಗೇಷ್ವೇವ ಖಗ ಬ್ರಹ್ಮಾದೇರ್ನಾಸ್ತಿ ಸಾ ಕ್ವಚಿತ್ ॥ ೩,೧೧.

ಹೀಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಪರಮ ದುಷ್ಟ ಮೋಹಿನಿ ಶಕ್ತಿ, ತಮೋಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಆಕೆಯು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ.

ಪಿಶಾಚವತ್ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಾ ಜೀವಸ್ಯೇತ್ಯಧಿಕಾರಿಣಃ । ಪ್ರೇರಿಕಾ ತು ತಯೋರ್ದೇವ್ಯೋ ಸ್ತ್ವಹಮಾದ್ಯಾ ಸುಖಾತ್ಮಿಕಾ ॥ ೩,೧೧.

ಅವಳು ಅರ್ಹರಾದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಶಾಚಿಯಂತೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡು ದೇವಿಯರಲ್ಲಿ ನಾನು ಮೊದಲನೆಯದು, ಸುಖಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಕಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ತತ್ರ ವಿಷ್ಣೋ ಮಹಾಭಾಗ ಸಗುಣಾಚ್ಛಾದಕೋ ಹಿತಃ । ಪರಮಾಚ್ಛಾದಿಕಾಂ ದುಷ್ಟಾಂ ವ್ಯಾಮುಚ್ಯೈವ ಮಹಾಪ್ರಭೋ ॥ ೩,೧೧.

ಆದುದರಿಂದ, ವಿಷ್ಣುವೇ ಮಹಾಭಾಗ, ನೀನು ಗುಣಗಳ ಆವರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಹಿತಕರನು. ಆ ದುಷ್ಟ ಪರಮ ಆವರಣವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಮಹಾಪ್ರಭುವೇ—

ಮೋಕ್ಷಂ ದೇಹಿ ಮಹಾದೇವ ತ್ವದ್ಭಕ್ತಾನಾಂ ಮಹಾಪ್ರಭೋ । ಪರಮಾಚ್ಛಾದಿಕಾ ಹ್ಯಸ್ಮಾನ್ನಿತ್ಯ ಸಂಸಾರಿಣೋ ಯತಃ ॥ ೩,೧೧.

'ಮಹಾದೇವ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡು, ಮಹಾಪ್ರಭುವೇ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪರಮ ಆವರಣದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ನಿತ್ಯ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ.'

ಅತ ಏವ ಚ ನಿತ್ಯತ್ವಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ತದಪಸಾರಣಮ್ । ಕುರು ದೇವ ಮಹಾಭಾಗ ಇತಿ ವಿಜ್ಞಾಯತಾಂ ಮಮ ॥ ೩,೧೧.

'ಆ ಆವರಣವು ನಿತ್ಯವಾದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಅಗತ್ಯ. ದೇವಾ, ಮಹಾಭಾಗ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಮಾಡು—ಇದು ನನ್ನ ಬೇಡಿಕೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.'

ಏವಂ ಸ್ತುತೋ ಹರಿಃ ಕೃಷ್ಣೋ ಸುಪ್ರಬುದ್ಧೋಽಪಿ ಸರ್ಬದಾ । ಉದ್ವುದ್ಧವನ್ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುರಭೂದಜ್ಞಪರೀಕ್ಷಯಾ ॥ ೩,೧೧.

ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹರಿ ಕೃಷ್ಣನು ಸದಾ ಜಾಗೃತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸಿರೋಂತೆ ಕಂಡನು.

ತಸ್ಯ ನಾಭೇರಭೂತ್ಪದ್ಮಂ ಸೌವರ್ಣಂ ಭುವನಾಶ್ರಯಮ್ । ತತ್ಪ್ರಾಕೃತಂ ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಭೂದೇವೀ ತ್ವಭಿಮಾನಿನೀ ॥ ೩,೧೧.

ಅವನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಒಂದು ಬಂಗಾರದ ಕಮಲವು ಹುಟ್ಟಿತು; ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಭೂದೇವಿಯು ಅದನ್ನು ತನ್ನದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು.

ಅನನ್ತಸೂರ್ಯವಚ್ಚೈವ ಪ್ರಕಾಶಕರಮೀರಿತಮ್ । ಚಿದಾನನ್ದಮಯೋ ವಿಷ್ಣುಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಭಿನ್ನೋ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೧೧.

ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸೂರ್ಯನು ಹೇಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಹರಡುವುದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಷ್ಣುವು ಅದಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನನು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

ವಿಷ್ಣೋಃ ಸ್ವರೂಪಭೂತಂ ಚ ಯೇ ವಿಜಾನನ್ತಿ ತೇ ನರಾಃ । ತೇ ಯಾನ್ತಿ ಹ್ಯಧರಂ ಲೋಕಂ ತಥಾ ತತ್ಸಂಗಿಸಂಗಿನಃ ॥ ೩,೧೧.

ಯಾರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗಡ ಇರುವವರು ಕೂಡ, ಅವರು ಕೆಳಗಿನ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಕಿರೀಟಾದಿಕವಚ್ಚೈವ ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ಚ ಖಗೇಶ್ವರ । ಕಿರೀಟಾದ್ಯಾ ಅಪಿ ಹರೇರ್ದ್ವಿಧಾ ಸಂತಿ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೧೧.

ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಹೇಗೆ ಕಿರೀಟಾದಿ ಆಭರಣಗಳು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಹರಿಯವರ ಕಿರೀಟಾದಿಗಳು ಕೂಡ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಸ್ವರೂಪಾ ಹ್ಯಸ್ವರೂಪಾಶ್ಚ ಸ್ವಸ್ವರೂಪನಿ ದರ್ಶನೇ । ಗೃಹೀತಾ ಇತಿ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ನ ಸ್ವರೂಪಾಃ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೧೧.

ನಿಜಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅನಿಜಸ್ವರೂಪ ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ; ಸ್ವಂತ ನಿಜಸ್ವರೂಪದಂತೆ ಕಾಣುವವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಂತೆಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅವು ನಿಜಸ್ವರೂಪವಲ್ಲ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ.

ಭ್ಮಾಣ್ಡಂ ಹ್ಯಸೃಜತ್ತತ್ರ ಸರ್ವಲೋಕವಿಧಾಯಕಮ್ । ಪ್ರಲಯೇ ಮುಕ್ತಿಹೀನಶ್ಚ ಸುಪ್ತ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಬುಧಃ ॥ ೩,೧೧.

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಪ್ರಳಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವಿಲ್ಲದವನು 'ನಿದ್ರಿಸುತಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಯ ಸಮಿವಸ್ತ್ರಿವಂ ಚ ನ ಜ್ಞಾತವ್ಯಾ ಖಗೇಶ್ವರ । ಪ್ರಲಯೋಪಿ ಮಹಾಭಾಗ ಬ್ರಹ್ಮವಾಯ್ವೋರ್ನ ಚಾಸ್ತಿ ಹಿ ॥ ೩,೧೧.

ಅದರ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ; ಪ್ರಳಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಾಯುಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ, ಮಹಾಭಾಗ.

ವೃತ್ತಿರೂಪಂ ಪರಂ ಜ್ಞಾನಂ ಪಾದ್ಯಾರ್ಘ್ಯಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮುಪರತಿಃ ಸುಪ್ತಿರಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ ॥ ೩,೧೧.

ವೃತ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಪರಮಜ್ಞಾನವೇ ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಘ್ಯ ಸಮರ್ಪಣೆಯಂತೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿದ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಹ್ಮವಾಯ್ವೋಶ್ಚ ಪಾಸಗ್ನಿ ವಾಸ್ತವಂ ಸ್ಯಾತ್ಖಗೇಶ್ವರ । ಕಥಂ ತರ್ಹಿ ತಯೋರ್ವರ್ತೇ ಹ್ಯವಿಲತ್ಯತ್ವಮುಚ್ಯತೇ ॥ ೩,೧೧.

ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಾಯುಗಳ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಯಿರು ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯಂತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಅವರ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು?

ತಸ್ಮಾತ್ತದ್ವಾಸ್ತವಂ ನಾಸ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮವಾಯ್ವೋಃ ಖಗೇಶ್ವರ । ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥಾಯಾಃ ಸದೃಶೀ ಹ್ಯವಸ್ಥಾ ಸುಪ್ತಿಸಂಜ್ಞಿಕಾ ॥ ೩,೧೧.

ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಾಯುಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ; ನಿದ್ರೆ ಎನ್ನುವ ಸ್ಥಿತಿ ಕನಸು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಮುಖ್ಯಯಾ ವೃತ್ತ್ಯಾ ಹ್ಯಸ್ತೀತ್ಯೇವಂ ನಿಬೋಧ ಮೇ । ಅತೋ ನ ವಾಸ್ತವಮಿದಮಙ್ಗೀಕಾರ್ಯಂ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೧೧.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೂಲ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಇದನ್ನು ನಿಜವಾದದ್ದೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.

ವಾಸ್ತವಂ ಯೇ ವಿಜಾನನ್ತಿ ತೇಷಾಂ ನಿತ್ಯಂ ಧನಂ ತಪಃ । ಶ್ರೀಗರುಡ ಉವಾಚ । ಸುಪ್ತಿಸ್ತ್ವಜ್ಞಾನಕಾರ್ಯತ್ವಾತ್ಸುಪ್ತಿರ್ನಾಸ್ತೀತ್ಯುದೀರಿತಾ ॥ ೩,೧೧.

ಯಾರು ನಿಜವಾದುದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಿಗೇ ಧನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ನಿದ್ರೆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ, ನಿದ್ರೆ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯದಾ ಹಿ ಕಾರಣಂ ಚಾಸ್ತಿ ತದಾ ಕಾರ್ಯಮಿತಿ ಪ್ರಭೋ । ಇತ್ಯಭಿಪ್ರಾಯಗರ್ಭೇಣ ತ್ವಂ ಸಮಾಧಾಸ್ಯ ತೇ ಯದಿ ॥ ೩,೧೧.

ಯಾವಾಗ ಕಾರಣವಿದೆ, ಆಗ ಫಲವೂ ಇರುತ್ತದೆ, ಪ್ರಭುವೇ; ನೀನು ಈ ಭಾವನೆ ಯಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೆ—

ತರ್ಹಿ ತಸ್ಯ ಮಹಾಭಾಗ ಕಥಂ ಬ್ರೂಹಿ ಭಯಾದಿಕಮ್ । ಭಯಾದಿಕಂ ಹ್ಯಸ್ತು ನಾಮ ಕಾ ವಾಸ್ಮಾಕಂ ಕ್ಷತಿರ್ಭವೇತ್ ॥ ೩,೧೧.

ಮಹಾಭಾಗನೇ, ಆಗ ಭಯ ಮತ್ತು ಇತರವು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳು; ಭಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಇರಲಿ, ಆದರೆ ನಮಗೆ ಏನು ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ?

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಗೋವಿನ್ದೋಬ್ರವೀತ್ತತ್ರಾಪಿ ಕಾರಣಮ್ । ಭಯಂ ತ್ವಜ್ಞಾನಕಾರ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್ಕಾರ್ಯಾಕಾರಣಮತ್ರ ಹಿ ॥ ೩,೧೧.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಗೋವಿಂದನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಅಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರಣವಿದೆ; ಭಯ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದು, ಇಲ್ಲಿ ಫಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ.

ಪ್ರೀಯತೇ ಮತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮ ತಸ್ಮಾತ್ಸುಪ್ತಿಶ್ಚ ತತ್ರ ಹಿ । ಅಜ್ಞಾದಿಕಂ ಯದಿ ಬ್ರಹ್ಮ ತಸ್ಯ ನ ಸ್ಯಾತ್ಕಥಞ್ಚನ ॥ ೩,೧೧.

ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದಾಗ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ಅಜ್ಞಾನ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಹಾಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಆಗದು.

ಕಥಂ ಸುಖೀ ಪ್ರದೃಶ್ಯೇತ ನ ಕಥಞ್ಚಿತ್ಕರಿಷ್ಯತಿ । ಕಥಂ ವಾ ಮುಕ್ತಿಪರ್ಯನ್ತಂ ಜ್ಞಾನವ್ಯಕ್ತಿರ್ವದಸ್ವ ಮೇ ॥ ೩,೧೧.

ಹೇಗೆ ಒಬ್ಬನು ಸಂತೋಷವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬಹುದು? ತಿಳಿಸು, ಜ್ಞಾನವು ಮುಕ್ತಿಯವರೆಗೆ ಹೇಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ?

ಯದ್ಯಜ್ಞಾನಂ ತಸ್ಯ ಸತ್ಯಂ ನ ಸ್ಯಾತ್ತರ್ಹಿ ಮಹಾಪ್ರಭೋ । ಅತ್ಯಾದರಾತ್ಕಥಂ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಛ್ರವಣಂ ಕುರುತೇ ವದ ॥ ೩,೧೧.

ಅಜ್ಞಾನವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಮಹಾಪ್ರಭುವೇ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳು.