ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯಂ ಪುನಃ ಸತ್ಯಮುದ್ಧತ್ಯ ಭುಜಮುತ್ಯತೇ । ವೇದಾಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಂ ಪರಂ ನಾಸ್ತಿ ನ ದೇವಃ ಕೇಶವಾತ್ಪರಃ ॥ ೩,೧೦.

ಸತ್ಯ, ಸತ್ಯ, ಮತ್ತೆ ಸತ್ಯ—ನಾನು ಕೈ ಎತ್ತಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ: ವೇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲ, ಕೇಶವನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದ ದೇವರಿಲ್ಲ.

ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟಂ ಕೇಶವಂ ಚ ವಿಹಾಯಾನ್ಯಮುಪಾಸತೇ । ತೇಷಾಮನ್ಧಂ ತಮೋ ಜ್ಞೇಯಂ ಪಿತೄಣಾಂ ಗರುಣಾಮಪಿ ॥ ೩,೧೦.

ಯಾರು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕೇಶವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಆಂಧಕಾರವು ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಧತೆಯಂತೆಯೇ ಇರಬೇಕು.

ಇದಾನೀಂ ಶೃಣು ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ವೈಕೃತಂ ಸರ್ಗಮುತ್ತಮಮ್ । ಸಮ್ಯಗ್ಜಾನಾತಿ ಯೋ ಲೋಕೇ ಸ ಯಾತಿ ಪರಮಂ ಪದಮ್ ॥ ೩,೧೦.

ಈಗ ಕೇಳು, ಓ ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ವೈಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೧ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಪುರುಷಾಖ್ಯೋ ಹರಿಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಭಗವಾನ್ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ । ಶಿಶ್ಯೇತ್ವಣ್ಡೋದಕ ವಿಷ್ಣುರ್ನೃಣಾಂ ಸಾಹಸ್ರವತ್ಸರಮ್ । ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚೋದಕರೂಪೇಣ ಶಯ್ಯಾರೂಪೇಣ ಭೋಣ್ಡಜಾ ॥ ೩,೧೧.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಪುರುಷನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹರಿ, ಪರಮಾತ್ಮ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಂಡದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಮಲಗಿದ್ದನು, ಓ ವಿನತೆಯ ಪುತ್ರ. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರು ನೀರಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿ ಇದ್ದರು.

ವಿದ್ಯಾ ತರಙ್ಗರೂಪೇಣ ವಾಯುರೂಪೇಣ ಭೋಣ್ಡಜ ॥ ೩,೧೧.

ಅವರು ಜ್ಞಾನತರಂಗಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ, ಗಾಳಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದರು, ಓ ವಿನತೆಯ ಪುತ್ರ.

ತಮೋರೂಪೇಣ ಸೈವಾಸೀ ನ್ನಾನ್ಯದಾಸೀತ್ಕಥಞ್ಚನ । ಅಸೀದ್ಗರ್ಭೋದಕೇ ಚೈವ ನಾನ್ಯದಾಸೀತ್ಕಥಞ್ಚನ ॥ ೩,೧೧.

ಆಕೆಯೇ ಕತ್ತಲೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಳು; ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಕೆಯೇ ಇದ್ದಳು, ಮತ್ತೇನು ಅಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ.

ಲಕ್ಷ್ಮೀಸ್ತುಷ್ಟಾವ ಚ ಹರಿಂ ಗರ್ಭೋದೇ ಪಕ್ಷಿಸತ್ತಮ । ಲಕ್ಷ್ಮೀಧರಾಭ್ಯಾಂ ರೂಪಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಕೃತಿರ್ಹರಿಣಾ ತಥಾ ॥ ೩,೧೧.

ಅಯ್ಯಾ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿ ಆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಳು. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಕೂಡ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿತು.

ಶೇತ ಶ್ರುತಿಸ್ವರೂಪೇಣ ಸ್ತೌತಿ ಗರ್ಭೋದಕೇ ಹರಿಮ್ । ನಾರಾಯಣ ನಮಸ್ತೇಽಸ್ತು ಶೃಣು ವಿಜ್ಞಾಪನಂ ಮಮ ॥ ೩,೧೧.

ಆಕೆ ವೇದಧ್ವನಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ಹಾಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು: 'ನಾರಾಯಣ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳು.'

ಅಜಾಂ ಜಹಿ ಮಹಾಭಾಗ ಯೋಗ್ಯಾನಾಂ ಮುಕ್ತಿಮಾವಹ । ಅಜಾ ತು ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಚಾಪರಾ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪರಾ ॥ ೩,೧೧.

'ಮಹಾಭಾಗ, ಅವಳಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಯೋಗ್ಯರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡು. ಅವಳಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಪರಾ, ಇನ್ನೊಂದು ಪರಾ.'

ಶತತೋವರಾ ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಣೀ ಬ್ರಹ್ಮಪತ್ನೀ ವರಾನನಾ । ಉಮಾ ಶಚ್ಯವರಾ ತಸ್ಯಾ ಅವರಾಃ ಸಂಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ॥ ೩,೧೧.

ನೂರಾರು ದೇವಿಯರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು; ಅವಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪತ್ನಿ, ಸುಂದರಮುಖಳಾದಳು. ಉಮಾ ಮತ್ತು ಶಚಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದವರು, ಉಳಿದವರು ಕಡಿಮೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏತಾಸಾಂ ಹನನಂ ನೈವ ಪ್ರಾರ್ಥಯಾಮಃ ಸದಾ ಹರೇ । ಅಸ್ತಿ ಪ್ರತಿನೃಷು ಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರಕೃತೀ ದ್ವೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೇ ॥ ೩,೧೧.

'ಹರಿ, ನಾವು ಇವರ ನಾಶವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು ವಿಧದ ಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ.'

ಏಕಾ ತು ನಿತ್ಯಸಂಸಾರಾ ತ್ವಜಶಬ್ದಾಭಿಧಾಯಿಕಾ । ದ್ವಿತೀಯಾ ತು ತಮೋಽಪೋಹ್ಯಾ ಅಜಶಬ್ದಾಭಿಧಾಯಿಕಾ ॥ ೩,೧೧.

ಒಂದಾದುದು ನಿತ್ಯ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದುದು, ಅದನ್ನು 'ಅವಳಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದಾದುದು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅದನ್ನೂ 'ಅವಳಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅತ ಏವ ತ್ವಜೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠೇ ಇತಿ ಲೋಕೇ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತೇ । ಸುಖದುಃ ಖಪ್ರದಾ ಚೈವ ಅಪರಾ ದುಃ ಖದೈವ ತು ॥ ೩,೧೧.

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯದು 'ಜ್ಯೇಷ್ಠೆ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಅವಳು ಸುಖವೂ ದುಃಖವೂ ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ, ಅಪರಾ ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾತ್ರ ದುಃಖವೇ ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ.

ಮೋಕ್ಷಾಧಿಕಾರಿಣಾಮೇವ ಜ್ಞಾನೈಶ್ವರ್ಯಾದಯೋ ಗಣಾಃ । ತೇಷಾಮಾಚ್ಛಾದಿಕಾ ಹೋಕಾ ತಮೋಙ್ಗಾ ಸಾ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ ॥ ೩,೧೧.

ಮುಕ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹರಾದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಜ್ಞಾನ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಣಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೋಹಿನಿ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಜೀವಂ ಪ್ರತಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣುಂ ಪಾಹ್ಯಾಚ್ಛಾದಯತಿ ಪ್ರಭೋ । ಸಾ ಪರಾ ಪ್ರಕೃತಿರ್ಜ್ಞೇಯಾ ಪರಮಾಚ್ಛಾದಿಕಾ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೩,೧೧.

ಅವಳು ಜೀವನನ್ನೂ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಮುಚ್ಚುತ್ತಾಳೆ, ಪ್ರಭು. ಆಕೆಯನ್ನೇ ಪರಾ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಆಕೆಯೇ ಪರಮ ಮುಚ್ಚುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ನೆನಪಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಏವಂ ಸಾ ಪರಮಾ ದುಷ್ಟಾ ಹೋಕಾ ತಮೋಙ್ಗಾ ತು ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ । ಜೀವವರ್ಗೇಷ್ವೇವ ಖಗ ಬ್ರಹ್ಮಾದೇರ್ನಾಸ್ತಿ ಸಾ ಕ್ವಚಿತ್ ॥ ೩,೧೧.

ಹೀಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಪರಮ ದುಷ್ಟ ಮೋಹಿನಿ ಶಕ್ತಿ, ತಮೋಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಆಕೆಯು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ.

ಪಿಶಾಚವತ್ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಾ ಜೀವಸ್ಯೇತ್ಯಧಿಕಾರಿಣಃ । ಪ್ರೇರಿಕಾ ತು ತಯೋರ್ದೇವ್ಯೋ ಸ್ತ್ವಹಮಾದ್ಯಾ ಸುಖಾತ್ಮಿಕಾ ॥ ೩,೧೧.

ಅವಳು ಅರ್ಹರಾದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಶಾಚಿಯಂತೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡು ದೇವಿಯರಲ್ಲಿ ನಾನು ಮೊದಲನೆಯದು, ಸುಖಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಕಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ತತ್ರ ವಿಷ್ಣೋ ಮಹಾಭಾಗ ಸಗುಣಾಚ್ಛಾದಕೋ ಹಿತಃ । ಪರಮಾಚ್ಛಾದಿಕಾಂ ದುಷ್ಟಾಂ ವ್ಯಾಮುಚ್ಯೈವ ಮಹಾಪ್ರಭೋ ॥ ೩,೧೧.

ಆದುದರಿಂದ, ವಿಷ್ಣುವೇ ಮಹಾಭಾಗ, ನೀನು ಗುಣಗಳ ಆವರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಹಿತಕರನು. ಆ ದುಷ್ಟ ಪರಮ ಆವರಣವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಮಹಾಪ್ರಭುವೇ—

ಮೋಕ್ಷಂ ದೇಹಿ ಮಹಾದೇವ ತ್ವದ್ಭಕ್ತಾನಾಂ ಮಹಾಪ್ರಭೋ । ಪರಮಾಚ್ಛಾದಿಕಾ ಹ್ಯಸ್ಮಾನ್ನಿತ್ಯ ಸಂಸಾರಿಣೋ ಯತಃ ॥ ೩,೧೧.

'ಮಹಾದೇವ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡು, ಮಹಾಪ್ರಭುವೇ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪರಮ ಆವರಣದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ನಿತ್ಯ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ.'

ಅತ ಏವ ಚ ನಿತ್ಯತ್ವಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ತದಪಸಾರಣಮ್ । ಕುರು ದೇವ ಮಹಾಭಾಗ ಇತಿ ವಿಜ್ಞಾಯತಾಂ ಮಮ ॥ ೩,೧೧.

'ಆ ಆವರಣವು ನಿತ್ಯವಾದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಅಗತ್ಯ. ದೇವಾ, ಮಹಾಭಾಗ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಮಾಡು—ಇದು ನನ್ನ ಬೇಡಿಕೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.'

ಏವಂ ಸ್ತುತೋ ಹರಿಃ ಕೃಷ್ಣೋ ಸುಪ್ರಬುದ್ಧೋಽಪಿ ಸರ್ಬದಾ । ಉದ್ವುದ್ಧವನ್ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುರಭೂದಜ್ಞಪರೀಕ್ಷಯಾ ॥ ೩,೧೧.

ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹರಿ ಕೃಷ್ಣನು ಸದಾ ಜಾಗೃತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸಿರೋಂತೆ ಕಂಡನು.

ತಸ್ಯ ನಾಭೇರಭೂತ್ಪದ್ಮಂ ಸೌವರ್ಣಂ ಭುವನಾಶ್ರಯಮ್ । ತತ್ಪ್ರಾಕೃತಂ ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಭೂದೇವೀ ತ್ವಭಿಮಾನಿನೀ ॥ ೩,೧೧.

ಅವನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಒಂದು ಬಂಗಾರದ ಕಮಲವು ಹುಟ್ಟಿತು; ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಭೂದೇವಿಯು ಅದನ್ನು ತನ್ನದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು.

ಅನನ್ತಸೂರ್ಯವಚ್ಚೈವ ಪ್ರಕಾಶಕರಮೀರಿತಮ್ । ಚಿದಾನನ್ದಮಯೋ ವಿಷ್ಣುಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಭಿನ್ನೋ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೧೧.

ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸೂರ್ಯನು ಹೇಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಹರಡುವುದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಷ್ಣುವು ಅದಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನನು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

ವಿಷ್ಣೋಃ ಸ್ವರೂಪಭೂತಂ ಚ ಯೇ ವಿಜಾನನ್ತಿ ತೇ ನರಾಃ । ತೇ ಯಾನ್ತಿ ಹ್ಯಧರಂ ಲೋಕಂ ತಥಾ ತತ್ಸಂಗಿಸಂಗಿನಃ ॥ ೩,೧೧.

ಯಾರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗಡ ಇರುವವರು ಕೂಡ, ಅವರು ಕೆಳಗಿನ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಕಿರೀಟಾದಿಕವಚ್ಚೈವ ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ಚ ಖಗೇಶ್ವರ । ಕಿರೀಟಾದ್ಯಾ ಅಪಿ ಹರೇರ್ದ್ವಿಧಾ ಸಂತಿ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೧೧.

ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಹೇಗೆ ಕಿರೀಟಾದಿ ಆಭರಣಗಳು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಹರಿಯವರ ಕಿರೀಟಾದಿಗಳು ಕೂಡ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಸ್ವರೂಪಾ ಹ್ಯಸ್ವರೂಪಾಶ್ಚ ಸ್ವಸ್ವರೂಪನಿ ದರ್ಶನೇ । ಗೃಹೀತಾ ಇತಿ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ನ ಸ್ವರೂಪಾಃ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೧೧.

ನಿಜಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅನಿಜಸ್ವರೂಪ ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ; ಸ್ವಂತ ನಿಜಸ್ವರೂಪದಂತೆ ಕಾಣುವವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಂತೆಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅವು ನಿಜಸ್ವರೂಪವಲ್ಲ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ.

ಭ್ಮಾಣ್ಡಂ ಹ್ಯಸೃಜತ್ತತ್ರ ಸರ್ವಲೋಕವಿಧಾಯಕಮ್ । ಪ್ರಲಯೇ ಮುಕ್ತಿಹೀನಶ್ಚ ಸುಪ್ತ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಬುಧಃ ॥ ೩,೧೧.

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಪ್ರಳಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವಿಲ್ಲದವನು 'ನಿದ್ರಿಸುತಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಯ ಸಮಿವಸ್ತ್ರಿವಂ ಚ ನ ಜ್ಞಾತವ್ಯಾ ಖಗೇಶ್ವರ । ಪ್ರಲಯೋಪಿ ಮಹಾಭಾಗ ಬ್ರಹ್ಮವಾಯ್ವೋರ್ನ ಚಾಸ್ತಿ ಹಿ ॥ ೩,೧೧.

ಅದರ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ; ಪ್ರಳಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಾಯುಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ, ಮಹಾಭಾಗ.

ವೃತ್ತಿರೂಪಂ ಪರಂ ಜ್ಞಾನಂ ಪಾದ್ಯಾರ್ಘ್ಯಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮುಪರತಿಃ ಸುಪ್ತಿರಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ ॥ ೩,೧೧.

ವೃತ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಪರಮಜ್ಞಾನವೇ ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಘ್ಯ ಸಮರ್ಪಣೆಯಂತೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿದ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.