ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಇನ್ದ್ರಸ್ಯಾಪ್ಯಾಪರೋಕ್ಷ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾ ಪ್ರಾರಬ್ಧಸಂಕ್ಷಯಃ । ಬ್ರಹ್ಮಣೈವ ಸಹಾಯಾತಿ ಹರಿಂ ನಾರಾಯಣಂ ಪರಮ್ ॥ ೩,೧೦.

ಇಂದ್ರನಿಗೂ ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪಾಪಫಲ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಪರಮ ನಾರಾಯಣನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಪಞ್ಚಾಶೀತಿಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪಂ ಸಮಾರಭ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭೋ । ರುದ್ರಸ್ಯಾಪ್ಯಾಪರೋಕ್ಷ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾ ಪ್ರಾರಬ್ಧಸಂಕ್ಷಯಃ ॥ ೩,೧೦.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾಪ್ರಭುವೇ, ಐವತ್ತೆಂಟು ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲ್ಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ರುದ್ರನಿಗೂ ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪಾಪಫಲ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತಿ ಶ್ರುತಂ ಮಯಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಬ್ರಹ್ಮಣೋಕ್ತಂ ಹರೇಃ ಪ್ರಿಯಾತ್ । ಇತ್ಥಂ ತ್ವಯೋಕ್ತಂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸಂಶಯೋಬಾಧತೇ ಮಮ ॥ ೩,೧೦.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನಾನು ಹರಿಯ ಪ್ರಿಯನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ, ನೀನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ಅತೋ ಮೇ ಸಂಶಯಂ ಛಿನ್ಧಿ ಯಥಾ ನ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾ ಪುನಃ । ಇತಿ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಕೃಷ್ಣೋ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ ೩,೧೦.

ಆದಕಾರಣ, ನನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸು, ಮತ್ತೆ ಅದು ಬರುವಂತಾಗದಂತೆ ಮಾಡು. ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಬ್ರಹ್ಮೋಕ್ತಸ್ಯ ಮಯೋಕ್ತಸ್ಯ ವಿವಾದೋ ನಾಸ್ತಿ ಸರ್ವಥಾ । ಸಂದೇಹಸ್ತ್ವಜ್ಞದೃಷ್ಟೀನಾಂ ಜ್ಞಾನಿನಾಂ ನಾಸ್ತಿ ಸರ್ವಥಾ ॥ ೩,೧೦.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದ ಮಾತಿಗೂ ನಾನು ಹೇಳಿದ ಮಾತಿಗೂ ಯಾವಾಗಲೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ಸಂಶಯ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ.

ಅಶೀತಿಹ್ಯಷ್ಟಕಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಅಷ್ಟಪಞ್ಚ ಖಗೇಶ್ವರ । ಚತ್ವಾರಿಂಶದ್ಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪ ಏವಂ ಪ್ರಾಹ ಚತುರ್ಮುಖಃ ॥ ೩,೧೦.

ಐವತ್ತೆಂಟು ಅಷ್ಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಐವತ್ತೈದುಗಳನ್ನು ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕುಮೂವತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಮುಖನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಬಹುಗೋಪ್ಯತ್ವಾತ್ತಥೋಕ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪುರಾ । ಅಭಿಪ್ರಾಯಸ್ತ್ವೇವಮೇವ ಜ್ಞಾತವ್ಯೋ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೧೦.

ಈ ತತ್ವಗಳು ಬಹಳ ರಹಸ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಅರ್ಥ ಮಾತ್ರ ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಪಞ್ಚಾ ಶೀತಿಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪಂ ಯೇ ವಿಜಾನನ್ತಿ ಭೋ ದ್ವಿಜ । ತೇನ್ಧಂ ತಮಃ ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ ಸತ್ಯಂಸತ್ಯಂ ಮಯೋದಿತಮ್ ॥ ೩,೧೦.

ಓ ದ್ವಿಜರೆ, ಐವತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಿಜ, ನಿಜ, ನಾನು ಹೇಳುವುದೇ ಸತ್ಯ.

ವಿರಜಾನನ್ತರಂ ವಿಪ್ರಂ ತಥಾ ವ್ಯಾಕೃತಮಂಬರಮ್ । ಅನನ್ತಪಾರಂ ತದಪಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಸ್ತಸ್ಯಾಭಿಮಾನಿನೀ ॥ ೩,೧೦.

ಪವಿತ್ರವಾದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಂದಿರುವದು, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅವ್ಯಕ್ತ ಆಕಾಶ. ಅದು ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದದು, ಅದೆಲ್ಲವೂ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಷೇತ್ರ, ಅವಳು ಅದನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ಸಂಖ್ಯಾನುಗಣನಂ ನಾಮ ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ಮಹಾಪ್ರಭೋ । ನ ದಾನಂ ಜಾತಿಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸರ್ವದಾ ನಾಸ್ತಿ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೧೦.

ಯಾರಿಗೆ ಎಣಿಕೆ ಅಥವಾ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲವೋ, ಮಹಾಪ್ರಭುವೇ, ಜಾತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ದಾನವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ.

ಅಣ್ಡಾಭಿಮಾನೀ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತು ವಿರಾಡಾಖ್ಯೋ ಹ್ಯಭೂತ್ತದಾ । ಏವಂ ಮತಂ ಸ ನಿರ್ಮಾಯ ಭಗವಾನ್ಹರಿಖ್ಯಯಃ ॥ ೩,೧೦.

ಅಂಡದ ಅಧಿಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿರಾಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಅವನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವರು ಹರಿಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಶೇಷಾತ್ತತ್ರ ಗರುಡ ದೇವೈಸ್ತತ್ತ್ವಾಭಿಮಾನಿಭಿಃ । ಅಧಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ತದಾಕ್ರಮ್ಯ ಹರಿಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ಸರ್ವದಾ ॥ ೩,೧೦.

ಓ ಗರುಡ, ತತ್ತ್ವಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹರಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಏವಂ ಪ್ರಾಕೃತಸರ್ಗೋಕ್ತಿರ್ವೈಕೃತಂ ಶೃಣು ಪಕ್ಷಿರಾಟ್ ॥ ೩,೧೦.

ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದೆ; ಈಗ ವೈಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೇಳು, ಓ ಪಕ್ಷಿರಾಜ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಸೃಷ್ಟಿರುಕ್ತಾ ತ್ವಯಾ ಪೂರ್ವಂ ಶ್ರುತಾ ಸಮ್ಯಙ್ಮಯಾ ಹರೇ ॥ ೩,೧೦.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ಹರಿ, ನೀನು ಮೊದಲು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೆ, ನಾನು ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.

ಕಿಂ ನಾಮ ಪ್ರಾಕೃತಂ ಜ್ಞೇಯಂ ತಥಾ ಕಿಂ ವೈಕೃತಂ ಪ್ರಭೋ । ಏತದ್ವಿಸ್ತೀರ್ಯ ಮೇ ಬ್ರೂಹಿ ಶ್ರೋತುಂ ಕೌತೂಹಲಂ ಹಿ ಮೇ ॥ ೩,೧೦.

ಪ್ರಭುವೇ, ಯಾವುದು ಪ್ರಾಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿ, ಯಾವುದು ವೈಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು? ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು, ನನಗೆ ಕೇಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಅವ್ಯಕ್ತಾದ್ಯಾಃ ಪೃಥಿವ್ಯನ್ತಾ ಅಣ್ಡಾಚ್ಚ ಬಹಿರುದ್ಭವಾಃ । ತೇ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಕೃತಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ತೇಷಾಂ ಜ್ಞಾನಾದ್ವಿಮಚ್ಯತೇ ॥ ೩,೧೦.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಭೂಮಿಯವರೆಗೆ, ಅಂಡದ ಹೊರಗಡೆ ಉದ್ಭವವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಾಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದು.

ಬ್ರಹ್ಮಾಡಂ ವಿಕೃತಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಾನ್ತಃ ಖಗೇಶ್ವರ । ಯಾ ಸೃಷ್ಟಿರುಚ್ಯತೇ ಸದ್ಭಿಃ ಸೈವೋಕ್ತಾ ವಿಕೃತೇತಿ ಚ ॥ ೩,೧೦.

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನೇ ವೈಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಓ ಪಕ್ಷಿರಾಜ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದೊಳಗಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವೈಕೃತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸೃಷ್ಟಿಶ್ಚ ಪ್ರಲಯಶ್ಚೈವ ಸಂಸಾರೋ ಭಕ್ತಿರೇವ ಚ । ದೇವತಾ ಋಷಿಮುಖ್ಯಾಶ್ಚ ಲೋಕಾ ಭೂರಾದಯಸ್ತಥಾ ॥ ೩,೧೦.

ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯ, ಸಂಸಾರ, ಭಕ್ತಿ, ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು, ಭೂಲೋಕದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಲೋಕಗಳು—

ಅನಾದ್ಯನನ್ತಕಾಲೀನಾಃ ಸರ್ವದೈಕಪ್ರಕಾರಕಾಃ । ಜಗತ್ಪ್ರವಾಹಃ ಸತ್ಯೋಽಯಂ ನೈವ ಮಿಥ್ಯಾ ಕಥಞ್ಚನ ॥ ೩,೧೦.

ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಆದಿ ಇಲ್ಲದವು, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದವು, ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯವು. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಹರಿವು ಸತ್ಯ, ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.

ಯತ್ತ್ವೇತದನ್ಯಥಾ ಬ್ರೂಯುಃ ಸರ್ವಹನ್ತಾರ ಏವ ತೇ । ಜಗತ್ಪ್ರವಾಹಃ ಸತ್ಯೋಽಯಂ ಹರಿಸೇವೇತಿಸಾಥಾ ॥ ೩,೧೦.

ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವವರೇ. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಹರಿವು ಸತ್ಯ, ಇದು ಹರಿಯ ಸೇವೆಗೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯಂ ಪುನಃ ಸತ್ಯಮುದ್ಧತ್ಯ ಭುಜಮುತ್ಯತೇ । ವೇದಾಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಂ ಪರಂ ನಾಸ್ತಿ ನ ದೇವಃ ಕೇಶವಾತ್ಪರಃ ॥ ೩,೧೦.

ಸತ್ಯ, ಸತ್ಯ, ಮತ್ತೆ ಸತ್ಯ—ನಾನು ಕೈ ಎತ್ತಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ: ವೇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲ, ಕೇಶವನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದ ದೇವರಿಲ್ಲ.

ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟಂ ಕೇಶವಂ ಚ ವಿಹಾಯಾನ್ಯಮುಪಾಸತೇ । ತೇಷಾಮನ್ಧಂ ತಮೋ ಜ್ಞೇಯಂ ಪಿತೄಣಾಂ ಗರುಣಾಮಪಿ ॥ ೩,೧೦.

ಯಾರು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕೇಶವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಆಂಧಕಾರವು ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಧತೆಯಂತೆಯೇ ಇರಬೇಕು.

ಇದಾನೀಂ ಶೃಣು ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ವೈಕೃತಂ ಸರ್ಗಮುತ್ತಮಮ್ । ಸಮ್ಯಗ್ಜಾನಾತಿ ಯೋ ಲೋಕೇ ಸ ಯಾತಿ ಪರಮಂ ಪದಮ್ ॥ ೩,೧೦.

ಈಗ ಕೇಳು, ಓ ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ವೈಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೧ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಪುರುಷಾಖ್ಯೋ ಹರಿಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಭಗವಾನ್ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ । ಶಿಶ್ಯೇತ್ವಣ್ಡೋದಕ ವಿಷ್ಣುರ್ನೃಣಾಂ ಸಾಹಸ್ರವತ್ಸರಮ್ । ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚೋದಕರೂಪೇಣ ಶಯ್ಯಾರೂಪೇಣ ಭೋಣ್ಡಜಾ ॥ ೩,೧೧.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಪುರುಷನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹರಿ, ಪರಮಾತ್ಮ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಂಡದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಮಲಗಿದ್ದನು, ಓ ವಿನತೆಯ ಪುತ್ರ. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರು ನೀರಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿ ಇದ್ದರು.

ವಿದ್ಯಾ ತರಙ್ಗರೂಪೇಣ ವಾಯುರೂಪೇಣ ಭೋಣ್ಡಜ ॥ ೩,೧೧.

ಅವರು ಜ್ಞಾನತರಂಗಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ, ಗಾಳಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದರು, ಓ ವಿನತೆಯ ಪುತ್ರ.

ತಮೋರೂಪೇಣ ಸೈವಾಸೀ ನ್ನಾನ್ಯದಾಸೀತ್ಕಥಞ್ಚನ । ಅಸೀದ್ಗರ್ಭೋದಕೇ ಚೈವ ನಾನ್ಯದಾಸೀತ್ಕಥಞ್ಚನ ॥ ೩,೧೧.

ಆಕೆಯೇ ಕತ್ತಲೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಳು; ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಕೆಯೇ ಇದ್ದಳು, ಮತ್ತೇನು ಅಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ.

ಲಕ್ಷ್ಮೀಸ್ತುಷ್ಟಾವ ಚ ಹರಿಂ ಗರ್ಭೋದೇ ಪಕ್ಷಿಸತ್ತಮ । ಲಕ್ಷ್ಮೀಧರಾಭ್ಯಾಂ ರೂಪಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಕೃತಿರ್ಹರಿಣಾ ತಥಾ ॥ ೩,೧೧.

ಅಯ್ಯಾ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿ ಆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಳು. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಕೂಡ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿತು.

ಶೇತ ಶ್ರುತಿಸ್ವರೂಪೇಣ ಸ್ತೌತಿ ಗರ್ಭೋದಕೇ ಹರಿಮ್ । ನಾರಾಯಣ ನಮಸ್ತೇಽಸ್ತು ಶೃಣು ವಿಜ್ಞಾಪನಂ ಮಮ ॥ ೩,೧೧.

ಆಕೆ ವೇದಧ್ವನಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ಹಾಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು: 'ನಾರಾಯಣ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳು.'

ಅಜಾಂ ಜಹಿ ಮಹಾಭಾಗ ಯೋಗ್ಯಾನಾಂ ಮುಕ್ತಿಮಾವಹ । ಅಜಾ ತು ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಚಾಪರಾ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪರಾ ॥ ೩,೧೧.

'ಮಹಾಭಾಗ, ಅವಳಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಯೋಗ್ಯರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡು. ಅವಳಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಪರಾ, ಇನ್ನೊಂದು ಪರಾ.'