ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ವಿರಜಾತರಣಂ ನಾಸ್ತಿ ತೇಷಾಂ ತ (ತಯೋಸ್ತ)ತ್ಸಂಗಿನಾಂ ತಥಾ । ಸರ್ವಾರಬ್ಧಕ್ಷಯೋ ನಾಸ್ತಿ ಯತಸ್ತೇಷಾಂ ಖಗಾಧಿಪ ॥ ೩,೧೦.

ಅವರಿಗೂ, ಅವರ ಸಂಗಡ ಇರುವವರಿಗೂ ವಿರಜಾ ದಾಟುವ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಅವರ ಪಾಪಫಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಅತಶ್ಚ ಸರ್ವಥಾ ನಾಸ್ತಿ ವಿರಜಾತರಣಂ ಪ್ರಭೋ । ಪ್ರಲಯೇ ವಿರಜಾನದ್ಯಾ ಲಯೋ ನಾಸ್ತಿ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೧೦.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಭುವೇ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ವಿರಜಾ ದಾಟುವಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಲಯದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ವಿರಜಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ.

ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾತ್ಮಿಕಾ ತು ಸಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಲಿಙ್ಗದೇಹವಿದಾರಿಣೀ । ಬ್ರಹ್ಮತ್ವಯೋಗ್ಯಾ ಋಜವೋ ನಾಮ ದೇವಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ॥ ೩,೧೦.

ಆ ವಿರಜಾ ನದಿಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರವನ್ನು ಭೇದಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮತ್ವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಋಜುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತೇಪಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಶಃ ಸಂತಿ ಹ್ಯನನ್ತಾಶ್ಚ ಪೃಥಗ್ಗಣಾಃ । ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ಚ ತೈಃ ಸಾಕಂ ಮೋಕ್ಷಯೋಗ್ಯಾಃ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೧೦.

ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅನೇಕರು. ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರಾದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ.

ಜೀವಾಃ ಸಂತಿ ಹ್ಯನೇಕೇ ಚ ಪ್ರತಿಕಲ್ಪೇ ಸೃಜನ್ತಿ ತೇ । ದ್ವಾತ್ರಿಂಶಲ್ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಮ್ಯಗ್ಯುಕ್ತಾ ವಾಯುತ್ವಯೋಗ್ಯಕಾಃ ॥ ೩,೧೦.

ಪ್ರತಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಇತರರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೂವತ್ತೆರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವವರು ವಾಯು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅಷ್ಟಕಾ ಋಷಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ತದೂನಾಶ್ಚಕ್ರವರ್ತಿನಃ । ಶತಜನ್ಮ ಸಮಾರಭ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ॥ ೩,೧೦.

ಎಂಟು ಋಷಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ನೂರು ಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಇದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಅಪರೋಕ್ಷಮಿತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತಥಾ ಹ್ಯಾರಬ್ಧಸಂಕ್ಷಯಃ । ಏಕೇನ ಶತಕಲ್ಪೇನ ವಾಯುತ್ವಂ ಯಾತಿ ಭೋ ದ್ವಿಜ ॥ ೩,೧೦.

ಇದನ್ನು ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪಾಪಫಲವೂ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನೂರು ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ದ್ವಿಜನೇ.

ಶತಜನ್ಮನಿ ಬ್ರಹ್ಮತ್ವಂ ಯಾತಿ ಪಶ್ಚಾದ್ಧರೇಃ ಪದಮ್ । ಚತ್ವಾರಿಂಶದ್ಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪಂ ಸಮಾರಭ್ಯ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೧೦.

ನೂರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು, ನಂತರ ಹರಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಾಲ್ಕುಮೂವತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲ್ಪಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ.

ರುದ್ರಸ್ಯಾಪ್ಯಾಪರೋಕ್ಷ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾ ಪ್ರಾರಬ್ಧಸಂಕ್ಷಯಃ । ಏಕಚತ್ವಾರಿಂಶಕಲ್ಪೇ ಶೇಷತ್ವಂ ಯಾತಿ ಸುವ್ರತ ॥ ೩,೧೦.

ರುದ್ರನಿಗೂ ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪಾಪಫಲ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನಲವತ್ತೊಂದು ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ, ಸುಪ್ರಭು, ಅವನು ಶೇಷ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಹ ಮೋಕ್ಷಂ ಚ ಯಾತಿ ಸಮ್ಯಙ್ನ ಚಾನ್ಯಥಾ । ಕಲ್ಪವಿಂಶತಿಮಾರಭ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ॥ ೩,೧೦.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಜೊತೆಗೆ ಅವನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಇಪ್ಪತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲ್ಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ಪರಮೇಶ್ವರ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ.

ಇನ್ದ್ರಸ್ಯಾಪ್ಯಾಪರೋಕ್ಷ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾ ಪ್ರಾರಬ್ಧಸಂಕ್ಷಯಃ । ಬ್ರಹ್ಮಣೈವ ಸಹಾಯಾತಿ ಹರಿಂ ನಾರಾಯಣಂ ಪರಮ್ ॥ ೩,೧೦.

ಇಂದ್ರನಿಗೂ ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪಾಪಫಲ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಪರಮ ನಾರಾಯಣನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಪಞ್ಚಾಶೀತಿಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪಂ ಸಮಾರಭ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭೋ । ರುದ್ರಸ್ಯಾಪ್ಯಾಪರೋಕ್ಷ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾ ಪ್ರಾರಬ್ಧಸಂಕ್ಷಯಃ ॥ ೩,೧೦.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾಪ್ರಭುವೇ, ಐವತ್ತೆಂಟು ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲ್ಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ರುದ್ರನಿಗೂ ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪಾಪಫಲ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತಿ ಶ್ರುತಂ ಮಯಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಬ್ರಹ್ಮಣೋಕ್ತಂ ಹರೇಃ ಪ್ರಿಯಾತ್ । ಇತ್ಥಂ ತ್ವಯೋಕ್ತಂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸಂಶಯೋಬಾಧತೇ ಮಮ ॥ ೩,೧೦.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನಾನು ಹರಿಯ ಪ್ರಿಯನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ, ನೀನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ಅತೋ ಮೇ ಸಂಶಯಂ ಛಿನ್ಧಿ ಯಥಾ ನ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾ ಪುನಃ । ಇತಿ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಕೃಷ್ಣೋ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ ೩,೧೦.

ಆದಕಾರಣ, ನನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸು, ಮತ್ತೆ ಅದು ಬರುವಂತಾಗದಂತೆ ಮಾಡು. ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಬ್ರಹ್ಮೋಕ್ತಸ್ಯ ಮಯೋಕ್ತಸ್ಯ ವಿವಾದೋ ನಾಸ್ತಿ ಸರ್ವಥಾ । ಸಂದೇಹಸ್ತ್ವಜ್ಞದೃಷ್ಟೀನಾಂ ಜ್ಞಾನಿನಾಂ ನಾಸ್ತಿ ಸರ್ವಥಾ ॥ ೩,೧೦.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದ ಮಾತಿಗೂ ನಾನು ಹೇಳಿದ ಮಾತಿಗೂ ಯಾವಾಗಲೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ಸಂಶಯ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ.

ಅಶೀತಿಹ್ಯಷ್ಟಕಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಅಷ್ಟಪಞ್ಚ ಖಗೇಶ್ವರ । ಚತ್ವಾರಿಂಶದ್ಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪ ಏವಂ ಪ್ರಾಹ ಚತುರ್ಮುಖಃ ॥ ೩,೧೦.

ಐವತ್ತೆಂಟು ಅಷ್ಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಐವತ್ತೈದುಗಳನ್ನು ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕುಮೂವತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಮುಖನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಬಹುಗೋಪ್ಯತ್ವಾತ್ತಥೋಕ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪುರಾ । ಅಭಿಪ್ರಾಯಸ್ತ್ವೇವಮೇವ ಜ್ಞಾತವ್ಯೋ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೧೦.

ಈ ತತ್ವಗಳು ಬಹಳ ರಹಸ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಅರ್ಥ ಮಾತ್ರ ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಪಞ್ಚಾ ಶೀತಿಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪಂ ಯೇ ವಿಜಾನನ್ತಿ ಭೋ ದ್ವಿಜ । ತೇನ್ಧಂ ತಮಃ ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ ಸತ್ಯಂಸತ್ಯಂ ಮಯೋದಿತಮ್ ॥ ೩,೧೦.

ಓ ದ್ವಿಜರೆ, ಐವತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಿಜ, ನಿಜ, ನಾನು ಹೇಳುವುದೇ ಸತ್ಯ.

ವಿರಜಾನನ್ತರಂ ವಿಪ್ರಂ ತಥಾ ವ್ಯಾಕೃತಮಂಬರಮ್ । ಅನನ್ತಪಾರಂ ತದಪಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಸ್ತಸ್ಯಾಭಿಮಾನಿನೀ ॥ ೩,೧೦.

ಪವಿತ್ರವಾದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಂದಿರುವದು, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅವ್ಯಕ್ತ ಆಕಾಶ. ಅದು ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದದು, ಅದೆಲ್ಲವೂ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಷೇತ್ರ, ಅವಳು ಅದನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ಸಂಖ್ಯಾನುಗಣನಂ ನಾಮ ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ಮಹಾಪ್ರಭೋ । ನ ದಾನಂ ಜಾತಿಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸರ್ವದಾ ನಾಸ್ತಿ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೧೦.

ಯಾರಿಗೆ ಎಣಿಕೆ ಅಥವಾ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲವೋ, ಮಹಾಪ್ರಭುವೇ, ಜಾತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ದಾನವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ.

ಅಣ್ಡಾಭಿಮಾನೀ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತು ವಿರಾಡಾಖ್ಯೋ ಹ್ಯಭೂತ್ತದಾ । ಏವಂ ಮತಂ ಸ ನಿರ್ಮಾಯ ಭಗವಾನ್ಹರಿಖ್ಯಯಃ ॥ ೩,೧೦.

ಅಂಡದ ಅಧಿಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿರಾಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಅವನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವರು ಹರಿಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಶೇಷಾತ್ತತ್ರ ಗರುಡ ದೇವೈಸ್ತತ್ತ್ವಾಭಿಮಾನಿಭಿಃ । ಅಧಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ತದಾಕ್ರಮ್ಯ ಹರಿಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ಸರ್ವದಾ ॥ ೩,೧೦.

ಓ ಗರುಡ, ತತ್ತ್ವಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹರಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಏವಂ ಪ್ರಾಕೃತಸರ್ಗೋಕ್ತಿರ್ವೈಕೃತಂ ಶೃಣು ಪಕ್ಷಿರಾಟ್ ॥ ೩,೧೦.

ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದೆ; ಈಗ ವೈಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೇಳು, ಓ ಪಕ್ಷಿರಾಜ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಸೃಷ್ಟಿರುಕ್ತಾ ತ್ವಯಾ ಪೂರ್ವಂ ಶ್ರುತಾ ಸಮ್ಯಙ್ಮಯಾ ಹರೇ ॥ ೩,೧೦.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ಹರಿ, ನೀನು ಮೊದಲು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೆ, ನಾನು ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.

ಕಿಂ ನಾಮ ಪ್ರಾಕೃತಂ ಜ್ಞೇಯಂ ತಥಾ ಕಿಂ ವೈಕೃತಂ ಪ್ರಭೋ । ಏತದ್ವಿಸ್ತೀರ್ಯ ಮೇ ಬ್ರೂಹಿ ಶ್ರೋತುಂ ಕೌತೂಹಲಂ ಹಿ ಮೇ ॥ ೩,೧೦.

ಪ್ರಭುವೇ, ಯಾವುದು ಪ್ರಾಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿ, ಯಾವುದು ವೈಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು? ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು, ನನಗೆ ಕೇಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಅವ್ಯಕ್ತಾದ್ಯಾಃ ಪೃಥಿವ್ಯನ್ತಾ ಅಣ್ಡಾಚ್ಚ ಬಹಿರುದ್ಭವಾಃ । ತೇ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಕೃತಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ತೇಷಾಂ ಜ್ಞಾನಾದ್ವಿಮಚ್ಯತೇ ॥ ೩,೧೦.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಭೂಮಿಯವರೆಗೆ, ಅಂಡದ ಹೊರಗಡೆ ಉದ್ಭವವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಾಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದು.

ಬ್ರಹ್ಮಾಡಂ ವಿಕೃತಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಾನ್ತಃ ಖಗೇಶ್ವರ । ಯಾ ಸೃಷ್ಟಿರುಚ್ಯತೇ ಸದ್ಭಿಃ ಸೈವೋಕ್ತಾ ವಿಕೃತೇತಿ ಚ ॥ ೩,೧೦.

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನೇ ವೈಕೃತ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಓ ಪಕ್ಷಿರಾಜ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದೊಳಗಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವೈಕೃತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸೃಷ್ಟಿಶ್ಚ ಪ್ರಲಯಶ್ಚೈವ ಸಂಸಾರೋ ಭಕ್ತಿರೇವ ಚ । ದೇವತಾ ಋಷಿಮುಖ್ಯಾಶ್ಚ ಲೋಕಾ ಭೂರಾದಯಸ್ತಥಾ ॥ ೩,೧೦.

ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯ, ಸಂಸಾರ, ಭಕ್ತಿ, ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು, ಭೂಲೋಕದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಲೋಕಗಳು—

ಅನಾದ್ಯನನ್ತಕಾಲೀನಾಃ ಸರ್ವದೈಕಪ್ರಕಾರಕಾಃ । ಜಗತ್ಪ್ರವಾಹಃ ಸತ್ಯೋಽಯಂ ನೈವ ಮಿಥ್ಯಾ ಕಥಞ್ಚನ ॥ ೩,೧೦.

ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಆದಿ ಇಲ್ಲದವು, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದವು, ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯವು. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಹರಿವು ಸತ್ಯ, ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.