ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಋಷಿಸ್ತ್ವೇವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ತೂಷ್ಣೀಂ ಬಭೂವ ಹ । ಭೃಗುನಾರದಕ್ಷಾಂಶ್ಚ ವಿಹಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಕಾಃ ॥ ೩,೭.

ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಮೌನವಾಗಿದರು; ಭೃಗು, ನಾರದ, ದಕ್ಷರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು ಉಳಿದರು.

ಸಪ್ತಸಂಖ್ಯಾ ವಸಿಷ್ಠಾದ್ಯಾ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ತಥೈವ ಚ । ವೈವಸ್ವತಮನುಸ್ತ್ವೇತೇ ಪರಸ್ಪರಸಮಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೩,೭.

ವಸಿಷ್ಠರು ಮತ್ತು ಇತರ ಏಳು ಮಂದಿ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವೈವಸ್ವತ ಮನು ಕೂಡ ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಹ್ನೇರಪ್ಯವರಾ ನಿತ್ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ಮಿತ್ರಾದ್ಗುಣಾಧಿಕಾಃ । ತದನನ್ತಜಸ್ತೋತ್ರಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶೃಣು ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೭.

ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಡಿಮೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಮಿತ್ರನಿಗಿಂತ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲು; ಈಗ ನಾನು ಮುಂದಿನ ಜನನದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು ಪಕ್ಷಿರಾಜ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೮ ಕ್ರತೋರನನ್ತರಂ ಜಾತೋ ಮಿತ್ರೋ (ಶ್ರೋ) ನಾಮ ಖಗೇಶ್ವರ । ನಾರಾಯಣಂ ಜಗದ್ಯೋನಿಂ ಸ್ತೋತುಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ ೩,೮.

ಶ್ರೀಗರುಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಎಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ: ಯಜ್ಞದ ನಂತರ ಮಿತ್ರನು ಜನಿಸಿದರು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಅವನು ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಮಿತ್ರ ಉವಾಚ । ನತೋಸ್ಮ್ಯಜ್ಞಸ್ತ್ವಚ್ಚರಣಾರವಿನ್ದಂ ಭವಚ್ಛಿದಂ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಂ ಭವಚ್ಛಿದೇ । ವೇದ ಸ್ವಯಂ ಭಗವಾನ್ವಾಸುದೇವೋ ನಾಹಂ ನಾಗ್ನಿರ್ನ ತ್ರಿದೇವಾ ಮುನೀನ್ದ್ರಾಃ ॥ ೩,೮.

ಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಅಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವು ಭವಬಂಧನವನ್ನು ಕಡಿದು ಶುಭವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಸ್ವಯಂ ಭಗವಂತನಾದ ವಾಸುದೇವನೇ ವೇದನು; ನಾನು, ಅಗ್ನಿ, ಮೂವರು ದೇವರುಗಳು, ಅಥವಾ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ.

ಅಥಾಪರೇ ಭಾಗವತಪ್ರಧಾನಾ ಯದಾ ನ ಜಾನೀಯುರಥಾಪರೇ ಕುತಃ । ಮಾಂ ಪಾಹಿ ನಿತ್ಯಂ ಪರತೋಪ್ಯಧೀಶ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾನ್ನ್ಯೂನ ಏವೇತಿ ನಿತ್ಯಮ್ । ಅಹಂ ಪರ್ಜನ್ಯಾರ್ದ್ವಿಗುಣ ಏವ ನಿತ್ಯಮತೋ ಮಮ ಸ್ತವನೇ ನಾಸ್ತಿ ಶಕ್ತಿಃ ॥ ೩,೮.

ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗದಿದ್ದರೆ, ಇತರರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ? ಪರಮೇಶ್ವರಾ, ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ. ನಾನು ಸದಾ ಪರ್ಜನ್ಯನಿಗಿಂತ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ನನಗೆ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಹರಿಂ ಮಿತ್ರಸ್ತೂಷ್ಣೀಮಾಸ ತದಾ ಖಗ । ತದನನ್ತರಜಾ ತಾರಾ ಸ್ತೋತುಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ ೩,೮.

ಹೀಗೆ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಮಿತ್ರನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ; ಅವನ ನಂತರ ತಾರಾ ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.

ತಾರೋವಾಚ ಅನನ್ಯೇನ ತು ಭಾವೇನ ಭಕ್ತಿಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಯೇ ದೃಢಾಮ್ । ತ್ವತ್ಕೃತೇ ತ್ಯಕ್ತಕರ್ಮಾಣಸ್ತ್ಯಕ್ತಸ್ವಜನಬಾನ್ಧವಾಃ ॥ ೩,೮.

ತಾರಾ ಹೇಳಿದಳು: ಯಾರು ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದೃಢವಾದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಬಂಧುಮಿತ್ರರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೋ—

ತ್ವದಾಶ್ರಯಾಂ ಕಥಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ (ದೃಷ್ಟ್ವಾ) ಶೃಣ್ವನ್ತಿ ಕಥಯನ್ತಿ ಚ । ತಥೈತೇ ಸಾಧವೋ ವಿಷ್ಣೋ ಸರ್ವಸಂಗವಿವರ್ಜಿತಾಃ ॥ ೩,೮.

ಅವರು ನಿನ್ನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ, ಆ ಸದ್ಗುಣಿಗಳು, ವಿಷ್ಣುವೆ, ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ತನ್ಮಧ್ಯೇ ಪತಿತಾಂ ಪಾಹಿ ಸದಾ ಮಿತ್ರಸಮಾಂ ಪ್ರಭೋ । ತಾರಾನನ್ತರಜಃ ಪ್ರಾಹ ನಿರೃತಿಶ್ಚ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೮.

ಅವರ ನಡುವೆ, ಪ್ರಭು, ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಮಿತ್ರನಂತೆ ರಕ್ಷಿಸು; ತಾರೆಯ ನಂತರ ನಿರೃತಿಯು ಪಕ್ಷಿರಾಜನಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ನಿರೃತಿರುವಾಚ । ಯೋಗೇನ ತ್ವಯ್ಯರ್ಪಿತಯಾ ಚ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸಂಯಾನ್ತಿ ಲೋಕಾಃ ಪರಮಾಂ ಗತಿಂ ಚ । ಆಸೇವಯಾ ಸರ್ವಗುಣಾಧಿಕಾನಾಂ ಜ್ಞಾನೇನ ವೈರಾಗ್ಯಯುತೇನದವೇ ॥ ೩,೮.

ನಿರೃತಿ ಹೇಳಿದನು: ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಯೋಗದಿಂದ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಜನರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗಳಾದವರ ಸೇವೆಯಿಂದ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವರಿಂದ.

ಚಿತ್ತಸ್ಯ ನಿಗ್ರಹೇಣೈವ ವಿಷ್ಣೋರ್ಯಾನ್ತಿ ಪರಂ ಪದಮ್ । ಅತೋ ಮಾಂ ಪಾಹಿ ದಯಯಾ ಸದಾ ತಾರಾಸಮಂ ಪ್ರಭೋ । ತದನನ್ತರಜಾ ಸ್ತೋತುಂ ಪ್ರಾವಹೀ ತಂ ಪ್ರಚಕ್ರಮೇ ॥ ೩,೮.

ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಭು, ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ದಯೆಯಿಂದ ತಾರೆಯಂತೆ ರಕ್ಷಿಸು. ನಿರೃತಿಯ ನಂತರ ಪ್ರವಾಹಿ ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಪ್ರವಾಹ್ಯುವಾಚ । ಸುತಾಃ ಪ್ರಸಂಗೇನ ಭವನ್ತಿ ವೀರ್ಯಾತ್ತವ ಪ್ರಸಾದಾತ್ಪರಮಾಃ ಸಮ್ಪದಶ್ಚ । ಯಾ ಹ್ಯುತ್ತಮಶ್ಲೋಕರಸಾಯನಾಃ ಕಥಾಸ್ತತ್ಸೇವನಾದಾಸ್ತ್ವಪವರ್ಗವರ್ತ್ಮನಿ ॥ ೩,೮.

ಪ್ರವಾಹಿ ಹೇಳಿದನು: ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಯಾರು ಉತ್ತಮ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅಮೃತವಾದ ನಿನ್ನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಮೋಕ್ಷ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಭಕ್ತಿರ್ಭವೇತ್ಸರ್ವದಾ ದೇವದೇವ ಸದಾಪ್ಯಹಂ ನಿರೃತೇಃ ಸಾಮ್ಯಮೇವ । ಸಹರ್ಭಾಷ್ಯಕೋಮಿತ್ರಃ ತ್ಕಯೀತಾರಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ॥ ೩,೮.

ದೇವದೇವಾ, ಸದಾ ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗಲಿ; ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿರೃತಿಯ ಸಮಾನ. ಸಹರ್ಭಾಷ್ಯ, ಕೋಮಿತ್ರ, ತ್ಕಯೀ, ತಾರಾ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಕೋಣಾಧಿಪೋ ನಿರೃತಿಶ್ಚ ಪ್ರಾವಹೀ ಪ್ರವಹಪ್ರಿಯಾ । ಚತ್ವಾರ ಏತೇ ಪರ್ಜನ್ಯಾತ್ತ್ರಿಗುಣಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ ॥ ೩,೮.

ಕೋಣಾಧಿಪ, ನಿರೃತಿ, ಪ್ರವಾಹಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹನ ಪ್ರಿಯ—ಈ ನಾಲ್ವರು ಪರ್ಜನ್ಯನಿಗಿಂತ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತದನನ್ತರಜಾನ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ತಾಞ್ಛೃಣು ತ್ವಂ ಖಗೇಶ್ವರ । ಪ್ರವಾಹಭಾರ್ಯಾನನ್ತರಜೋ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನೋಥಪಾರ್ಷದಃ । ವಾಯುಪುತ್ರೋ ಮಹಾಭಾಗಃ ಹರಿಂ ಸ್ತೋತುಂ ಪ್ರಚಕ್ರಮೇ ॥ ೩,೮.

ಅದಾದಮೇಲೆ, ನಾನು ಮುಂದಿನವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಕೇಳು ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ವಾಯುವಿನ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿದ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನು, ಹರಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನ ಉವಾಚ । ಭಗವಾನ್ಮೋಕ್ಷದಃ ಕೃಷ್ಣಃ ಪೂರ್ಣಾನನ್ದೋ ಸದಾಯದಿ । ಯದಿ ಸ್ಯಾತ್ಪರಮಾ ಭಕ್ತಿರ್ಹ್ಯ ಪರೋಕ್ಷತ್ವಸಾಧನಾ ॥ ೩,೮.

ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಸದಾ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿರುವವನು. ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ, ಅದು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅದು ಸತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ.

ತಥಾ ಸ್ವಗುರುಮಾರಭ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾನ್ತೇಷು ಚ ಸಾಧುಷು । ತದ್ಯೋಗ್ಯತಾನುಸಾರೇಣ ಭಕ್ತಿರ್ನಿಷ್ಕಪಟಾ ಯದಿ ॥ ೩,೮.

ಹಾಗೆಯೇ, ತನ್ನ ಗುರುವರ್ಯರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳವರೆಗೆ ಯೋಗ್ಯತೆಯಂತೆ, ಮೋಸವಿಲ್ಲದ ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ,

ತುಲಸ್ಯಾದಿಷು ಜೀವೇಷು ಯದಿ ಸ್ಯಾತ್ಪ್ರೀತಿರಣ್ಡಜ । ಸಂಸ್ಮೃತಿಶ್ಚ ತದಾ ನಾಶೀ ಭೂಯಾದೇವ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೮.

ಹಕ್ಕಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದವನೇ, ತುಳಸಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಇದ್ದರೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಸ್ಮರಣೆ ಎಂದಿಗೂ ಕಳೆದುಹೋಗದು—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ತ್ವಾ ಮಹಾಭಾಗೋ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇ ನೋ ಮಹಾಪ್ರಭೋ । ತೂಷ್ಣೀಂ ಬಭೂವ ಗರುಡ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ನಮ್ರಕನ್ಧರಃ । ಮಿತ್ರಾದಹಂ ನ್ಯೂನ ಏವ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ ॥ ೩,೮.

ಹೀಗೆ ಮಹಾಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು. ಗರುಡನೇ, ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯೇ ಇದ್ದೇನೆ, ಇದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಯೋಚಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಶ್ರೀಗರುಡ ಉವಾಚ । ಅಜಾನಜಸ್ವರೂಪಂ ಚ ಬ್ರೂಹಿ ಕೃಷ್ಣ ಮಹಾಮತೇ । ತದನ್ಯಾಂಶ್ಚ ಕ್ರಮೇಣೇವ ವಕ್ತುಂ ಕೃಷ್ಣ ತ್ವಮರ್ಹಸಿ ॥ ೩,೯.

ಶ್ರೀಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾಮತಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನೇ, ಅಜಾನರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು. ಅವರೆಲ್ಲರ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೀನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಅಜಾನಾಖ್ಯಾ ದೇವತಾಸ್ತು ತತ್ತದ್ದೇವಕುಲೇ ಭವಾಃ । ಅಜಾನದೇವತಾಸ್ತಾ ಹಿ ತೇಭ್ಯೋಗ್ರ್ಯಾಃ ಕರ್ಮದೇವತಾಃ ॥ ೩,೯.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಅಜಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಅಜಾನ ದೇವತೆಗಳು ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠರು.

ವಿರಾಧಶ್ಚಾರುದೇಷ್ಣಶ್ಚ ತಥಾ ಚಿತ್ರರಥಸ್ತಥಾ । ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಃ ಕಿಶೋರಶ್ಚ ಹೂಹೂರ್ಹಾಹಾಸ್ತಥೈವ ಚ ॥ ೩,೯.

ವಿರಾಧ, ಆರುದೇಷ್ಣ, ಚಿತ್ರರಥ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಕಿಶೋರ, ಹೂಹೂ ಮತ್ತು ಹಾಹಾ—

ವಿದ್ಯಾಧರಶ್ಚೋಗ್ರಸೇನೋ ವಿಶ್ವಾವಸುಪರಾವಸೂ । ಚಿತ್ರಸೇನಶ್ಚ ಗೋಪಾಲೋ ಬಲಃ ಪಞ್ಚದಶ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೩,೯.

ವಿದ್ಯಾಧರ, ಉಗ್ರಸೇನ, ವಿಶ್ವಾವಸು, ಪರಾವಸು, ಚಿತ್ರಸೇನ, ಗೋಪಾಲ ಮತ್ತು ಬಲ—ಈ ಹದಿನೈದು ಜನರನ್ನು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏವಮಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಶತಸಂಖ್ಯಾಃ ಖಗೇಶ್ವರ । ಅಜಾನಜಸಮಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಮುಕ್ತೌ ಸಂಸಾರ ಏವ ಚ ॥ ೩,೯.

ಹೀಗೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗಂಧರ್ವರು ಅಜಾನರ ಸಮಾನರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅವರು ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನರು.

ಅಜ್ಞಾನಜಾಸ್ತು ಮೇ ದೇವಾಃ ಕರ್ಮಜೇಭ್ಯಃ ಶತಾವರಾಃ । ಘೃತಾಚೀ ಮೇನಕಾ ರಂಭಾ ಉರ್ವಶೀ ಚ ತಿಲೋತ್ತಮಾ ॥ ೩,೯.

ಆದರೆ ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದೇವತೆಗಳು ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಕಡಿಮೆಯವರು: ಘೃತಾಚಿ, ಮೆನಕಾ, ರಂಭಾ, ಉರ್ವಶಿ ಮತ್ತು ತಿಲೋತ್ತಮಾ.

ಸುಕೇತುಃ ಶಬರೀ ಚೈವ ಮಞ್ಜುಘೋಷಾ ಚ ಪಿಙ್ಗಲಾ । ಇತ್ಯಾದಿಕಂ ಯಕ್ಷರತ್ನಂ ಸಹ ಸಂಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್ ॥ ೩,೯.

ಸುಕೇತು, ಶಬರಿ, ಮಂಜುಘೋಷಾ, ಪಿಂಗಳಾ ಮತ್ತು ಇತರರು—ಈ ಯಕ್ಷರತ್ನರೂ ಕೂಡ ಅವರೊಡನೆ ಸೇರಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಅಜಾನಜಸಮಾ ಹ್ಯೇತೇ ಕರ್ಮಜೇಭ್ಯಃ ಶತಾವರಾಃ । ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚ ನಾರದಶ್ಚ್ಯವನಸ್ತಥಾ ॥ ೩,೯.

ಇವರು ಅಜಾನರ ಸಮಾನರು ಆದರೆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರಿಗಿಂತ ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಕಡಿಮೆಯವರು: ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ವಸಿಷ್ಠ, ನಾರದ ಮತ್ತು ಚ್ಯವನ—

ಉತಥ್ಯಶ್ಚ ಮುನಿಶ್ಚೈತಾನ್ದ್ರಾಜಪಿತ್ವಾ ಖಗೇಶ್ವರ । ಋಷಯಶ್ಚ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಹ್ಯಜಾನಜಸಮಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೩,೯.

ಉತಥ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಮುನಿಗಳು, ರಾಜರಾಗಿಯೂ ಆಳಿದವರು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಋಷಿಗಳು ಅಜಾನರ ಸಮಾನರು ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ.