ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಅತೋ ನ ಜಾನೇ ತವ ಸದ್ಗುಣಾನ್ಸದಾ ಏವಂ ವಿಧಾ ಕಾ ಮಮ ಶಕ್ತಿರಸ್ತಿ । ಸ್ತುತ್ವಾ ಹ್ಯೇವಂ ಪ್ರಸೂತಿಸ್ತು ತೂಷ್ಣೀಮಾಸೀತ್ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೭.

ಆದ್ದರಿಂದ, ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅರಿಯಲಾರೆ; ಇಂಥ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ನನಗೆ ಯಾವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ? ಹೀಗೆ ಪ್ರಸೂತಿ ಹೊಗಳಿ, ಖಗಪತಿಯೆ, ಮೌನವಾಗಿದ್ದಳು.

ಅಗ್ನಿರ್ವಾಗಾತ್ಮಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರೋ ಭೃಗು ಋಷಿಸ್ತಥಾ । ತದ್ಭಾರ್ಯಾ ವೈ ಪ್ರಸೂತಿಸ್ತು ತ್ರಯ ಏತೇ ಸಮಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೩,೭.

ಅಗ್ನಿ, ಮಾತಿನ ರೂಪವಾದವನು, ಭೃಗು ಋಷಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಪ್ರಸೂತಿ—ಈ ಮೂವರು ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವರುಣಾತ್ಪಾದಹೀನಾಶ್ಚ ಪ್ರವಹಾದ್ವಿಗುಣಾಧಮಾಃ । ದಕ್ಷಾಚ್ಛತಾವರಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಮಿತ್ರಾತ್ತು ದ್ವಿಗುಣಾಧಿಕಾಃ ॥ ೩,೭.

ವರಣನಿಂದ ಕಾಲು ಇಲ್ಲದವರು ಪ್ರವಾಹನಿಗಿಂತ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆಯವರು; ದಕ್ಷಿಣಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು ನೂರುಪಟ್ಟು ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಮಿತ್ರನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಎರಡುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನವರು.

ಪ್ರಸೂತ್ಯನನ್ತರಂ ಜಾತೋ ವಸಿಷ್ಠೋ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ದನಃ । ವಿನಯಾವನತೋ ಭೂತ್ವಾ ಸ್ತೋತುಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ ೩,೭.

ಪ್ರಸೂತಿಯ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗ ವಸಿಷ್ಠನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ವಿನಯದಿಂದ ನಮನ ಮಾಡಿ ಅವನು ಹೊಗಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ವಸಿಷ್ಠ ಉವಾಚ । ನಮೋಸ್ತು ತಸ್ಮೈ ಪುರುಷಾಯ ವೇಧಸೇ ನಮೋನಮೋಽಸದ್ವೃಜಿನಚ್ಛಿದೇ ನಮಃ । ನಮೋನಮೋ ಸ್ವಾಙ್ಗಭವಾಯ ನಿತ್ಯಂ ನತೋಸ್ಮಿ ಹೇ ನಾಥ ತವಾಙ್ಘ್ರಿಪಙ್ಕಜಮ್ ॥ ೩,೭.

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಪುರುಷನಿಗೆ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸದಾ ತನ್ನದೇ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವವನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಪ್ರಭುವೇ, ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಮಾಂ ಪಾಹಿ ನಿತ್ಯಂ ಭಗವನ್ವಾಸುದೇವ ಹ್ಯಗ್ನೇರಹಂ ಸರ್ವದಾ ನ್ಯೂನ ಏವ । ಮಿತ್ರಾದಹಂ ಸರ್ವದಾ ಕಿಞ್ಚಿದೂನಃ ಸ್ತುತ್ವಾ ದೇವ ಸೋಭವತ್ತತ್ರ ತೂಷ್ಣೀಮ್ ॥ ೩,೭.

ಭಗವಂತ ವಾಸುದೇವನೇ, ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ನಾನು ಅಗ್ನಿಗಿಂತ ಯಾವಾಗಲೂ ಕಡಿಮೆಯವನು, ಮಿತ್ರನಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯವನು. ಹೀಗೆ ದೇವರನ್ನು ಹೊಗಳಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು.

ಯೋ ವಸಿಷ್ಠಾನನ್ತರಜೋ ಮರೀಚಿರ್ಬ್ರಹ್ಮನನ್ದನಃ । ಹರಿನ್ತುಷ್ಟಾವ ಪರಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ನಾರಾಯಣಂ ಗುರುಮ್ ॥ ೩,೭.

ವಸಿಷ್ಠನ ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗ ಮರೀಚಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು, ಗುರುನಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಹೊಗಳಿದನು.

ಮರೀಚಿರುವಾಚ । ದೇವೇನ ಚಾಹಂ ಹತಧೀರ್ಭವನಪ್ರಸಙ್ಗಾತ್ಸರ್ವಾಶುಭೋಪಗಮನಾದ್ವಿಮುಖೇಂದ್ರಿಯಶ್ಚ । ಕುರ್ವೇ ಚ ನಿತ್ಯಂ ಸುಖಲೇಶಲವಾದಿನಾ ತ್ವದ್ದೂರಂ ಮನಸ್ತ್ವಶುಭಕರ್ಮ ಸಮಾಚರಿಷ್ಯೇ ॥ ೩,೭.

ಮರೀಚಿ ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರಭುವೇ, ಲೋಕದ ಸಂಗದಿಂದ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಭ್ರಮೆಯಾಗಿದೆ, ಎಲ್ಲ ದುಷ್ಟತೆಗಳು ಹತ್ತಿರವಾಗುವುದರಿಂದ ನನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ದೂರವಾಗಿವೆ. ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂತೋಷದ ಮಾತು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿನ್ನಿಂದ ದೂರವಿಟ್ಟು, ಕೆಟ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ಏತಾದೃಶೋಹಂ ಭಗವಾನನನ್ತಃ ಸದಾ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ಸಮಾನ ಏವ ॥ ೩,೭.

ಭಗವಂತ, ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೀಗೆ ಇದ್ದೇನೆ, ಅನಂತನೇ, ಸದಾ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಸಮಾನನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಮರೀಚಿಸ್ತು ತೂಷ್ಣೀಮಾಸ ತದಾ ಖಗ । ತದತನ್ತರಜೋಹ್ಯತ್ರಿರಸ್ತಾವೀತ್ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ಹರಿಮ್ ॥ ೩,೭.

ಮರೀಚಿಯವರು ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರು, ಓ ಹಕ್ಕಿಯ ರಾಜನೇ. ಅವರ ನಂತರ ಅತ್ರಿಯವರು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

ಆವಿರ್ಭವಜ್ಜಗತ್ಪ್ರಭವಾಯಾವತೀರ್ಣಂ ತದ್ರಕ್ಷಣಾರ್ಥಮನವದ್ಯಞ್ಚ ತಥಾವ್ಯಯಾಯ । ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಮೂಲಮವಿಕಾರಿ ತವ ಸ್ವರೂಪಂ ಹ್ಯಾನನ್ದಸಾರಮತ ಏವ ವಿಕಾರಶೂನ್ಯಮ್ ॥ ೩,೭.

ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಭಾವವಾಗಿ, ಅದರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ, ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗದಂತೆ ನೀನು ಅವತರಿಸಿದ್ದೀಯ. ನಿನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವೇ ಸತ್ಯದ ಮೂಲ, ಯಾವಾಗಲೂ ಬದಲಾಗದೆ, ಆನಂದದ ಸಾರವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವ ರೂಪಾಂತರವೂ ಇಲ್ಲದಂತದ್ದು.

ತ್ರೈಗುಣ್ಯಶೂನ್ಯಮಖಿಲೇಷು ಚ ಸಂವಿಭಕ್ತಂ ತತ್ರ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಭಗವನ್ನ ಹಿ ಪಶ್ಯತೀವ । ಅತೋ ಮುರಾರೇಸ್ತವ ಸದ್ಗುಣಾಂಶ್ಚ ಸ್ತೋತುಂ ನ ಶಕ್ನೋಮಿ ಮರೀಚಿತುಲ್ಯಃ ॥ ೩,೭.

ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ನೀನು, ಅವುಗಳೊಳಗೆ ಇದ್ದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡದಂತೆ ಇರುವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮುರಾಸುರನ ಶತ್ರುವೇ, ನಾನು ಮರೀಚಿಯವರಂತೆ ನಿನ್ನ ಮಹತ್ತಾದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಹ್ಯತ್ರಿರಪಿತೂಷ್ಣೀಮಾಸ ತದಾ ಖಗ । ತದನನ್ತರಜಃ ಸ್ತೋತುಮಙ್ಗಿರಾ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ ೩,೭.

ಹೀಗೆ ಅತ್ರಿಯವರು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರು, ಓ ಹಕ್ಕಿಯ ರಾಜನೇ. ಅವರ ನಂತರ ಅಂಗಿರಸನು ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಮಾತಾಡಿದರು.

ಅಙ್ಗಿರಾ ಉವಾಚ । ದ್ರಷ್ಟುಂ ನ ಶಕ್ನೋಮಿ ತವ ಸ್ವರೂಪಂ ಹ್ಯನನ್ತಬಾಹೂದರಮಸ್ತಕಂ ಚ । ಅನನ್ತಸಾಹಸ್ರಕಿರೀಟಜುಷ್ಟಂ ಮಹಾರ್ಹನಾನಾಭರಣೈಶ್ಚ ಶೋಭಿತಮ್ । ಏತಾದೃಶಂ ರೂಪಮನನ್ತಪಾರಂ ಸ್ತೋತುಂ ಹ್ಯಶಕ್ತಸ್ತು ಸಮೋಸ್ಮಿ ಚಾತ್ರೇಃ ॥ ೩,೭.

ಅಂಗಿರಸನು ಹೇಳಿದನು: ನಿನ್ನ ಅನಂತವಾದ ಭುಜಗಳು, ಹೊಟ್ಟೆ, ತಲೆಗಳು, ಸಾವಿರಾರು ಕಿರೀಟಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ರೂಪವನ್ನು ನಾನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಅಮೂಲ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಹೊಳಪಾಗಿರುವ ನಿನ್ನ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ರೂಪವನ್ನು ನಾನು, ಅತ್ರಿಯವರಂತೆ, ಸ್ತುತಿಸಲು ಶಕ್ತನಲ್ಲ.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಹ್ಯಙ್ಗಿರಾಶ್ಚ ತೂಷ್ಣೀಮಾಸ ಖಗೇಶ್ವರ । ತದನನ್ತರಜಃ ಸ್ತೋತುಂ ಪುಲಸ್ತ್ಯೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ ೩,೭.

ಹೀಗೆ ಅಂಗಿರಸನು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು, ಓ ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ಅವರ ನಂತರ ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಮಾತಾಡಿದನು.

ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ । ಯೋ ವಾ ಹರಿಸ್ತು ಭಗವಾನ್ಸ (ಸ್ವ) ಉಪಾಸಕಾನಾಂ ಸಂದರ್ಶಯೇದ್ಭುವನಮಙ್ಗಲಮಙ್ಗಲಂ ಚ । (ಲಶ್ಚ) ಯಸ್ಮೈ ನಮೋ ಭಗವತೇ ಪುರುಷಾಯ ತುಭ್ಯಂ ಯೋ ವಾವಿತಾ ನಿರಯಭಾಗಗಮಪ್ರಸಙ್ಗೇ ॥ ೩,೭.

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನಾದ ಹರಿಯು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಶುಭ ಮತ್ತು ಅಶುಭ ಲೋಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳಬೇಕಾದವರನ್ನೂ ದುಃಖದಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸುವ ಆ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಏತಾದೃಶಾಂಸ್ತವ ಗುಣಾನ್ನವಿತುಂ ನ ಶಕ್ತಂ ಮಾಂ ಪಾಹಿ ಭಗವನ್ಸದೃಶೋ ಹ್ಯಙ್ಗಿರಸಾ ಚ ॥ ೩,೭.

ನಿನ್ನಂತಹ ಮಹಾ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಭಗವಂತನೇ, ನನಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡು. ನಾನು ಅಂಗಿರಸನಂತೆ ಇದ್ದೇನೆ.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಪುಲಸ್ತ್ಯೋಪಿ ಸ್ತೂಷ್ಣೀಮೇವ ಬಭೂವ ಹ । ತದನನ್ತರಜಃ ಸ್ತೋತುಂ ಪುಲಹೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ ೩,೭.

ಹೀಗೆ ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು. ಅವರ ನಂತರ ಪುಲಹನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಮಾತಾಡಿದನು.

ಪುಲಹ ಉವಾಚ । ನಿಷ್ಕಾಮರೂಪರಿಹಿತಸ್ಯ ಸಮರ್ಪಿತಂ ಚ ಸ್ನಾನಾವರೋತ್ತಮಪಯಃ ಫಲಪುಷ್ಪಭೋಜ್ಯಮ್ । ಆರಾಧನಂ ಭಗವತಸ್ತವ ಸತ್ಕ್ರಿಯಾಶ್ಚ ವ್ಯರ್ಥಂ ಭವೇದಿತಿ ವದನ್ತಿ ಮಹಾನುಭಾವಾಃ ॥ ೩,೭.

ಪುಲಹನು ಹೇಳಿದನು: ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ ಶುದ್ಧ ಹೃದಯದಿಂದ ನೀರಿಗೆ, ಹಣ್ಣಿಗೆ, ಹೂವಿಗೆ, ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅರ್ಪಣೆಯೂ, ಭಗವಂತನಾದ ನಿನ್ನ ಆರಾಧನೆಗೂ, ಮಹಾನುಭಾವರು ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಮೈ ಸದಾ ಭಗವತೇ ಪ್ರಣಮಾಮಿ ನಿತ್ಯಂ ನಿಷ್ಕಾಮಯಾ ತವ ಸಮರ್ಪಣಮಾತ್ರಬುದ್ಧ್ಯಾ । ವೈಕುಣ್ಠನಾಥ ಭಗವನ್ಸ್ತವನೇ ನ ಶಕ್ತಿಃ ಸೋಹಂ ಪುಲಸ್ತ್ಯಸದೃಶೋಸ್ಮಿ ನ ಸಂಶಯೋತ್ರ ॥ ೩,೭.

ಆ ಶಾಶ್ವತ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿರಾಸೆಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ವೈಕುಂಠನಾಥನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ನನಗೆ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಪುಲಸ್ತ್ಯನಂತೆ ಇದ್ದೇನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ತು ಪುಲಹಸ್ತೂಷ್ಣೀಮಾಸ ತದಾ ಖಗ । ತದನನ್ತರಜಃ ಸ್ತೋತುಂ ಕ್ರತುಃ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ ೩,೭.

ಹೀಗೆ ಪುಲಹನು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು, ಓ ಹಕ್ಕಿಯ ರಾಜನೇ. ಅವರ ನಂತರ ಕ್ರತುನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಕ್ರತುರುವಾಚ । ಪ್ರಾಣಪ್ರಯಾಣಸಮಯೇ ಭಗವಂಸ್ತವೈವ ನಾಮಾನಿ ಸಂಸೃತಿಜದುಃಖವಿನಾಶಕಾನಿ । ಯೇನೈಕಜನ್ಮಶಮಲಂ ಸಹಸೈವ ಹಿತ್ವಾ ಸಂಯಾತಿ ಮುಕ್ತಿಮಮಲಾಂ ತಮಹಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ॥ ೩,೭.

ಕ್ರತುನು ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭಗವಂತನೇ, ನಿನ್ನ ನಾಮಗಳು ಸಂಸಾರದ ದುಃಖವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬನು ಜನ್ಮದ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತೊರೆದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಶುದ್ಧ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆ ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.

ಯೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ವಿವಶಾ ವಿಷ್ಣೋ ನಾಮಮಾತ್ರೈಕಜಲ್ಪಕಾಃ । ತೇಪಿ ಮುಕ್ತಿಂ ಪ್ರಯಾನ್ತ್ಯಾಶು ಕಿಮುತ ಧ್ಯಾಯಿನಃ ಸದಾ ॥ ೩,೭.

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಹೆಸರನ್ನಷ್ಟೇ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಓ ವಿಷ್ಣುವೇ, ಅವರೂ ಬೇಗನೇ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಕ್ರತುರಪಿ ತೂಷ್ಣೀಮಾಸ ಖಗೇಶ್ವರ । ತದನನ್ತರಜಃ ಸ್ತೋತುಂ ಮನುರ್ವೈವಸ್ವತೋಬ್ರವೀತ್ ॥ ೩,೭.

ಹೀಗೆ ಕ್ರತುನು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು, ಓ ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ಅವರ ನಂತರ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವು ಸ್ತುತಿಸಲು ಮಾತಾಡಿದನು.

ವೈವಸ್ವತ ಉವಾಚ । ಸೋಹಂ ಹಿ ಕರ್ಮಕರಣೇ ನಿರತಃ ಸದೈವ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಭೋಗೇ ಚ ನಿರತಶ್ಚ ಗುದೇ ಪ್ರಮತ್ತಃ । ಜಿಹ್ವೇನ್ದ್ರಿಯೇ ಚ ನಿರತಸ್ತವ ದರ್ಶನೇ ಚ ಸಮ್ಯಗ್ವಿರಾಗಸಹಿತಃ ಪರಮೋದರೇಣ ॥ ೩,೭.

ವೈವಸ್ವತನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಸದಾ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸೌಖ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದೇನೆ, ಕೆಳಗಿನ ಆಸೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸತ್ಯವಾದ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದೇನೆ.

ಮಾಂಸಾಸ್ಥಿಮಜ್ಜರುಧಿರೈಃ ಸಹಿತೇ ಚ ದೇಹೇ ಭಕ್ತಿಂ ಸದೈವ ಭಗವನ್ನಪಿ ತಸ್ಕರೇ ಚ । ಗುರ್ವಗ್ನಿಬಾಡಬಗವಾದಿಷು ಸತ್ಸು ದುಃಖಾತ್ಸಮ್ಯಗ್ವಿರಕ್ತಿಮುಪಯಾಮಿ ಸಹಸ್ವ ನಿತ್ಯಮ್ ॥ ೩,೭.

ನನ್ನ ದೇಹ ಮಾಂಸ, ಎಲುಬು, ಮಜ್ಜೆ, ರಕ್ತದಿಂದ ಕೂಡಿದರೂ, ಭಗವಂತನೇ, ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ—even as a thief. ಗುರುಗಳು, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹನೀಯರಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗಲೂ, ದುಃಖದಿಂದ ನನಗೆ ನಿಜವಾದ ವೈರಾಗ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಭಗವಂತನೇ, ನೀನು ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ಸಹಿಸು.

ಲೋಕಾನುವಾದಶ್ರವಣೇ ಪರಮಾ ಚ ಶಕ್ತಿರ್ನಾರಾಯಣಸ್ಯ ನಮನೇ ನ ಚ ಮೇಸ್ತಿ ಶಕ್ತಿಃ । ಲೋಕಾನುಯಾನಕರಣೇ ಪರಮಾ ಚ ಶಕ್ತಿಃ ಕ್ಷೇತ್ರಾದಿಮಾರ್ಗಗಮನೇ ಪರಮಾ ಹ್ಯಶಕ್ತಿಃ ॥ ೩,೭.

ಲೋಕದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುವಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ, ಆದರೆ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಲೋಕದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಲ್ಲಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಾದಿ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ, ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.

ವೈಶ್ಯಾದಿಕೇಷು ಧನಿಕೇಷು ಪರಾ ಚ ಶಕ್ತಿಃ ಸದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಷ್ವಪಿ ನ ಶಕ್ತಿರಹೋ ಮುರಾರೇ ॥ ೩,೭.

ವೈಶ್ಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ಧನಿಕರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ ಇದೆ; ಆದರೆ ಸದ್ಗುಣವಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ, ಅಯ್ಯೋ ಮುರಾರಿ.

ವೈವಸ್ವತಮನುರ್ದೇವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ತೂಷ್ಣೀಂ ಬಭೂವ ಹ । ತದನನ್ತರಜಃ ಸ್ತೋತುಂ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋಪಚಕ್ರಮೇ ॥ ೩,೭.

ವೈವಸ್ವತ ಮನು ದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಮೌನವಾಗಿದರು; ಅವರ ನಂತರ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.