ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಏತಾದೃಶೀ ಶಕ್ತಿರ್ಮಮಾಸ್ತಿ ದೇವ ತವ ಪ್ರಸಾದಾದ್ಬಲಿನೋಪಿ ವಿಷ್ಣೋ । ಅಥಾಪಿ ನಾಹಂ ಸ್ತವನೇ ಸಮರ್ಥಃ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಹ್ಯಹಂ ಕೋಟಿಗುಣೈರ್ವಿಹೀನಃ ॥ ೩,೬.

ಈ ರೀತಿ ಶಕ್ತಿ ನನಗೆ ಇದೆ, ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಬಲಶಾಲಿ ವಿಷ್ಣುವೇ. ಆದರೂ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ನಾನು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾದವನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ಏತತ್ಸ್ತೋತ್ರಂ ಹ್ಯರ್ಥಯೇಚ್ಚೈವ ಯಾ ನಃ ತತ್ರ ಪ್ರೀತಿರ್ಹ್ಯಕ್ಷಯಾ ಮೇ ಸದಾ ಸ್ಯಾತ್ । ಸ್ತೋತ್ರಂ ಹ್ಯೇತತ್ಪಾಠಯನ್ತೀಹ ಲೋಕೇ ತೇ ವೈಷ್ಣವಾಸ್ತೇ ಚ ಹರಿಪ್ರಿಯಾಶ್ಚ ॥ ೩,೬.

ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ನಾನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ, ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಚಲವಾಗಿರಲಿ ಎಂದು. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವ ವೈಷ್ಣವರು ಹರಿಗೆ ಪ್ರಿಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಕುರ್ವನ್ತಿ ಯೇ ಪಠನಂ ನಿತ್ಯಮೇವ ಸಮರ್ಪಯಿಷ್ಯತಿ ಸದಾ ಹರೌ ಚ । ತೇಷಾಂ ಹರಿಃ ಪ್ರೀಯತೇ ಕೇಶವೋಲಂ ಹರೌ ಪ್ರಸನ್ನೇ ಕಿಮಲಭ್ಯಮಸ್ತಿ ॥ ೩,೬.

ಯಾರು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಓದಿ ಸದಾ ಹರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಹರಿಯು, ಕೇಶವನು, ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹರಿಯು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಾಗ ಏನು ದೊರೆಯದು?

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ವಲದೇವೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ತೂಷ್ಣೀಂ ಸ್ಥಿತಃ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರಗ್ರತೋ ಹರೇಃ । ಸರಸ್ವತ್ಯುವಾಚ । ಕೋ ವಾ ರಸಜ್ಞೋ ಭಗವನ್ಮುರಾರೇ ಹರೇ ಗುಣಸ್ತವನಾತ್ಕೀರ್ತನಾದ್ವಾ ॥ ೩,೬.

ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಬಲದೇವನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಹರಿಯ ಮುಂದೆ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತನು. ಆಗ ಸರಸ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು: ಮುರಾರಿಯೇ, ಭಗವಂತನೇ, ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳ ಸವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿ ಅಥವಾ ಪಾಟದಿಂದ ಯಾರು ಅರಿಯಬಲ್ಲರು?

ಅಲಂಬುದ್ಧಿಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾದ್ದೇವದೇವ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಭಿಃ ಸರ್ವದಾ ಸ್ತೂಯಮಾನ । ಯಃ ಕರ್ಣನಾಡೀಂ ಪುರುಷಸ್ಯ ಯಾತೋ ಭವಪ್ರದಾಂ ದೇಹರತಿಂ ಛಿನತ್ತಿ ॥ ೩,೬.

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ತುತಿಸುವ ದೇವದೇವನೇ, ನಿನ್ನ ಸ್ತುತಿ ಯಾರ ಕಿವಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೋ, ಅವನಿಗೆ ಪರಮ ಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅದು ದೇಹದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿದು ಬಿಡುತ್ತದೆ.

ನ ಕೇವಲಂ ದೇಹರತಿಂ ಛಿನತ್ತ್ಯಸದ್ಗೃಹಕ್ಷೇತ್ರಭಾರ್ಯಾಸುತೇಷು ನಿತ್ಯಮ್ । ಪಶ್ವಾದಿರೂಪೇಷು ಧನಾದಿಕೇಷು ಅನರ್ಘ್ಯರತ್ನೇಷು ಪ್ರಿಯಂ ಛಿನತ್ತಿ ॥ ೩,೬.

ಅದು ಕೇವಲ ದೇಹದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪು ಮನೆ, ಭೂಮಿ, ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಜಾನುವಾರು, ಧನ, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಕಡಿದುಹಾಕುತ್ತದೆ.

ಅನಂತವೇದಪ್ರತಿಪಾದಿತೋಪಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ನ ವೈ ವೇದ ತವ ಸ್ವರೂಪಮ್ । ಚತುರ್ಮುಖೋ ನೈವ ವೇದ ನ ವಾಯುರಸೌ ನ ವೇತ್ತೀತಿ ಕಿಮತ್ರ ಚಿತ್ರಮ್ ॥ ೩,೬.

ಅನೇಕ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದರೂ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ ನಿನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕು ಮುಖದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ, ವಾಯುವಿಗೂ ತಿಳಿಯದು. ಇತರರಿಗೆ ತಿಳಿಯದು ಎಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು?

ಏತಾದೃಶಸ್ಯ ಸ್ತವನೇ ಕ್ವಾಸ್ತಿ ಶಕ್ತಿರ್ಮಮ ಪ್ರಭೋ ಬ್ರಹ್ಮವಾಯ್ವೋಃ ಸಕಾಶಾತ್ । ಶತೈರ್ಗುಣೈಃ ಸರ್ವದಾ ನ್ಯೂನತಾಸ್ತಿ ಅತೋ ಹರೇ ದಯಯಾ ಮಾಂ ಚ ಪಾಹಿ ॥ ೩,೬.

ಪ್ರಭುವೇ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ವಾಯುವಿಗೂ ಯಾವಾಗಲೂ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದಾಗ, ನಿನ್ನಂತಹವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ನನಗೆ ಶಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಆದ್ದರಿಂದ ಹರಿಯೇ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಹರಿಂ ಸಾ ತು ತೂಷ್ಣೀಮಾಸ ಖಗೇಶ್ವರ । ಭಾರತೀ ತು ತದಾ ಸ್ತೋತುಂ ಹರಿಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ ೩,೬.

ಹರಿಯನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಿ ಅವಳು ಮೌನವಾಗಿದ್ದಳು, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ. ಆಗ ಭಾರತಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.

ಭಾರತ್ಯುವಾಚ । ಬ್ರಹ್ಮೇಶ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ ಹರೇ ಮುರಾರೇ ಗುಣಾಂಸ್ತವ ಶ್ರದ್ದಧಾನಸ್ಯ ನಿತ್ಯಮ್ । ತಥಾ ಸ್ತುವನ್ತೋಸ್ಯ ವಿವರ್ಧಮಾನಾಂ ಮತಿಂ ಚ ನಿತ್ಯಂ ವಿಷಯೇಷ್ವಸತ್ಸು ॥ ೩,೬.

ಭಾರತಿ ಹೇಳಿದಳು: ಬ್ರಹ್ಮನಾಧಿಪತಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಾಧಿಪತಿ, ಹರಿಯೇ, ಮುರಾರಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ, ಅವು ಸದಾ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅಸಾರ ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಕುರ್ವನ್ತಿ ವೈರಾಗ್ಯಮಮುತ್ರ ಲೋಕೇ ತತಃ ಪರಂ ಭಕ್ತಿದೃಢಾಂ ತಥೈವ । ತತಃ ಪರಂ ಚೈವ ಹರೇಃ ಪ್ರಸನ್ನತಾಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ನಿತ್ಯಂ ತವ ದೇವದೇವ ॥ ೩,೬.

ಅವು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ನಂತರ ದೃಢವಾದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ; ಹೀಗೆ ದೇವದೇವನೇ, ಅವು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ.

ತೇನಾಪರೋಕ್ಷಂ ಚ ಭವೇಚ್ಚ ತಸ್ಯ ಅತೋ ಗುಣಾನಾಂ ಸ್ತವನೇ ಚ ಮೇ ರತಿಃ । ಸಾ ತು ಪ್ರಜಾತಾ ಪುರುಷಸ್ಯ ನಿತ್ಯಂ ಸಂಸಾರದುಃಖಂ ತು ತದಾಚ್ಛಿನತ್ತಿ ॥ ೩,೬.

ಇದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೇರ ಅನುಭವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ. ಆ ಪ್ರೀತಿ ಒಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೆ, ಅವನ ಸಂಸಾರದ ದುಃಖವನ್ನು ಅದು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವಿಚ್ಛಿನ್ನದುಃಖಸ್ಯ ತದಾಧಿಕಾರಿಣ ಆನನ್ದರೂಪಾಖ್ಯಫಲಂ ದದಾತಿ । ಹರೇರ್ಗುಣಾನಸ್ತುವತಾಂ ಚ ಪಾಪಂ ತೇಷಾಂ ಹಿ ಪುಣ್ಯಂ ಚ ತಥಾ ಕ್ಷಿಣೋತಿ ॥ ೩,೬.

ಹೀಗೆ ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಆನಂದರೂಪವಾದ ಫಲವನ್ನು ಅದು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹರಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವವರ ಪಾಪವನ್ನು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯವನ್ನೂ ಅದು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಪರಮೋ ಗುರುರ್ಮಮ ವಾಯುರ್ದಯಾಲುರ್ಮಮ ವಲ್ಲಭಶ್ಚ । ಹರೇರ್ಗುಣಾನ್ಸರ್ವಗುಣಪ್ರಸಾರಾನ್ಮಮೈವ ಯೋಗ್ಯಾನ್ಸುಖಮುಖ್ಯಭೂತಾನ್ ॥ ೩,೬.

ಈ ರೀತಿ ತಿಳಿದು ನನ್ನ ಪರಮಗುರು ವಾಯುವು, ದಯಾಳು ಮತ್ತು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಿಯ ಗುಣಗಳೇ ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ, ಅವು ಸುಖದ ಮೂಲವಾಗಿವೆ.

ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಪುಣ್ಯೇಭ್ಯ ಇವಾರ್ತಬನ್ಧುಃ ಶಿವಶ್ಚ ನೋ ದ್ರುಹ್ಯತಿ ಪುಣ್ಯಕೀರ್ತಿಮ್ । ತವ ಪ್ರಸಾದಾಚ್ಚ ಶ್ರಿಯಃ ಪ್ರಸಾದಾದ್ವಾಯೋಃ ಪ್ರಸಾದಾಚ್ಚ ಮಮಾಸ್ತಿ ನಿತ್ಯಮ್ ॥ ೩,೬.

ದುಃಖಿತರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಸ್ನೇಹಿತನು ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸುವಂತೆ, ಶಿವನು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವವನಿಗೆ ವಿರೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ವಾಯುವಿನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನಗೆ ಇದು ಸದಾ ಇದೆ.

ಯದ್ಯತ್ಕರೋತ್ಯೇವ ಸದೈವ ವಾಯುಸ್ತತ್ತತ್ಕರೋತ್ಯೇವ ಸದೈವ ನಿತ್ಯಮ್ । ವಾಯೋರ್ವಿರೋಧಂ ನ ಕರೋತಿ ದೇವಃ ಸ ತದ್ವಿರೋಧಂ ಚ ಕರೋತಿ ನಿತ್ಯಮ್ ॥ ೩,೬.

ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಯುವು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ, ದೇವರು ಕೂಡ ಅದನ್ನೇ ಸದಾ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವರು ವಾಯುವಿಗೆ ವಿರೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವನು.

ಹರೇರ್ವಿರೋಧಂ ನ ಕರೋತಿ ವಾಯುರ್ವಾಯೋರ್ವಿರೋಧಂ ನ ಕರೋತಿ ವಿಷ್ಣುಃ । ವಾಯೋಃ ಪ್ರಸಾದಾನ್ಮಮ ನಾಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿದತಾನಭಾವಶ್ಚ ತವ ಪ್ರಸಾದಾತ್ ॥ ೩,೬.

ವಾಯುವು ಹರಿಗೆ ವಿರೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ವಿಷ್ಣುವೂ ವಾಯುವಿಗೆ ವಿರೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಯುವಿನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನಗೆ ಏನೂ ಕೊರತೆ ಇಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ಯಥೈವ ಮೂಲಂ ಚ ತಥಾವತಾರೇ ದುಃಖಾದಿಕಂ ನಾಸ್ತಿ ಸಮೀರಣಸ್ಯ । ವಾಯುಸ್ತಥಾನ್ಯೇ ಚ ಉಭೌ ಮುಕುನ್ದಸ್ತಥಾವತಾರೇಷು ನ ದುಃಖರೂಪೌ ॥ ೩,೬.

ಹೆಗಲು ಹತ್ತುವಾಗಲೂ, ಮೂಲದಲ್ಲಿಯೂ, ಗಾಳಿಗೆ ದುಃಖವಂತಾದ ಯಾವುದೇ ಅಂಶವಿಲ್ಲದಂತೆ, ಮುಕುಂದನೂ ಅವನ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದುಃಖ ಸ್ವರೂಪನಲ್ಲ.

ಅಶಕ್ತವದ್ದೃಶ್ಯತೇ ವಾಯುದೇವಃ ಯುಗಾನುಸಾರಾಂಲ್ಲೋಕಧರ್ಮಾಂಸ್ತು ರಕ್ಷನ್ । ನರಾವತಾರೇ ತತ್ರ ದೇವೇ ಮುರಾರೇ ಹ್ಯಶಕ್ತತಾ ನೇತಿ ವಿಚಿಂತನೀಯಮ್ ॥ ೩,೬.

ಯುಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಲೋಕದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಕಾಯುವ ಗಾಳಿದೇವನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಶಕ್ತನಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಮೂರಾರಿಯನ್ನು, ಮಾನವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದಾಗ, ಆ ದೇವರಲ್ಲಿ ಅಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಬಾರದು.

ಅವತಾರರೂಪೇ ಯಮದುಃಖಾದಿಕಂ ಚ ನ ಚಿನ್ತನೀಯಂ ಜ್ಞಾನಿಭಿರ್ದೇವದೇವ । ಅಹಂ ಕದಾಚಿತ್ಸುಖನಾಶಪ್ರದೇಶೇ ದೈತ್ಯಾಂಸ್ತಥಾ ಮಾರಯಿತುಂ ಗತೋಸ್ಮಿ ॥ ೩,೬.

ಅವತಾರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವದೇವನಿಗೆ ದುಃಖ ಮುಂತಾದವುಗಳಿವೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯೋಚಿಸಬಾರದು. ನಾನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸುಖವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ, ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಹೋಗಿದ್ದೇನೆ.

ನೈತಾವತಾ ಮಮ ವಾಯೋಶ್ಚ ನಿತ್ಯಂ ದುಃ ಖಾತನಂ ನೈವ ಸಂಚಿತನೀಯಮ್ । ಏತಾದೃಶೋಹಂ ಸ್ತವನೇನು ಕಾಸ್ತಿ ಶಕ್ತಿರ್ಗುಣಾನಾಂ ಮಧುಸೂದನ ಪ್ರಭೋ । ವಾಯೋಃ ಸಕಾಶಾಚ್ಚ ಗುಣೇನ ಹೀನಾ ಸಂಸಾರರೂಪೇ ಮುಕ್ತರೂಪೇ ಚ ದೇವ ॥ ೩,೬.

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ನನಗೂ ಗಾಳಿಗೂ ಸದಾ ದುಃಖವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ಮಧುಸೂದನ ಪ್ರಭು, ಈ ರೀತಿಯ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳ ಶಕ್ತಿ ಏನು? ಗಾಳಿಯಿಂದ ಗುಣಗಳು ಇಲ್ಲದಾಗ ಬಂಧನರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ, ಮುಕ್ತರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತಾರೆ ದೇವಾ.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಭಾರತೀ ತು ತೂಷ್ಣೀಮಾಸ ಖಗೇಶ್ವರ । ತದನನ್ತರಜಃ ಶೇಷಃ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಃ ಪ್ರಾಹ ಕೇಶವಮ್ ॥ ೩,೬.

ಈ ರೀತಿ ಭಾರತಿ ಸ್ತುತಿಸಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದಳು, ಖಗಪತೇ. ಆ ಬಳಿಕ ಶೇಷನು ಕೈಮುಗಿದು ಕೇಶವನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

ಶೇಷ ಉವಾಚ । ನಾಹಂ ಚ ಜಾನೇ ತವ ಪಾದಮೂಲಂ ರುದ್ರೋ ನ ವೇತ್ತಿ ಗರುಡೋ ನ ವೇದ । ಅಹಂ ವಾಣ್ಯಾಃ ಶತಗುಣಾಂಶಹೀನೋ ದತ್ತ್ವಾ ಹ್ಯಾಯತನಂ ಪಾಹಿ ಮಾಂ ವಾಸುದೇವ ॥ ೩,೬.

ಶೇಷನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನೂ ನಿನ್ನ ಪಾದಮೂಲವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ರುದ್ರನಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಗರುಡನಿಗೂ ತಿಳಿಯದು. ನಾನು ವಾಣಿಯಿಂದ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ. ನನಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟು, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು ವಾಸುದೇವ.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಸಶೇಷಸ್ತು ತೂಷ್ಣೀಮಾಸ ಖಗೇಶ್ವರ । ತದನನ್ತರಜೋ ವೀಶಃ ಸ್ತೋತುಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ ೩,೬.

ಈ ರೀತಿ ಶೇಷನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು, ಖಗಪತೇ. ಆ ಬಳಿಕ ಅವನ ನಂತರ ಜನಿಸಿದ ವೀಶನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ತವ ಪದೋಃ ಸ್ತುತಿಂ ಕಿಂ ಕರೋಮ್ಯಹಂ ಮಮ ಪದಾಂಬುಜೇ ಹ್ಯರ್ಪಿತಂ ಮನಃ । ಕಥಮಹಂ ಮುಖೇ ಪಕ್ಷಿಯೋನಿಜಃ ಕಥಮೇವಙ್ಗುಣಾನೀಡಿತುಂ ಕ್ಷಮಃ ॥ ೩,೬.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಿ? ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ನಾನು ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಬಾಯಿಂದ ಇಂತಹ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ತುತಿಸಬಲ್ಲೆನು?

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ತು ಗರುಡಸ್ತೂಷ್ಣೀಮಾಸ ನಯಾನ್ವಿತಃ । ತದನನ್ತರಜೋ ರುದ್ರಸ್ತೋತುಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ ೩,೬.

ಈ ರೀತಿ ಗರುಡನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಸ್ತುತಿಸಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು. ಆ ಬಳಿಕ ಅವನ ನಂತರ ಜನಿಸಿದ ರುದ್ರನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ರುದ್ರ ಉವಾಚ । ಯಾ ವೈ ತವೇಶ ಭಗವನ್ನ ವಿದಾಮ ಭೂಮನ್ ಭಕ್ತಿರ್ಮಮಾಸ್ತು ಶಿವಪಾದಸರೋಜಮೂಲೇ । ಛನ್ನಾಪಿ ಸಾ ನನು ಸದಾ ನ ಮಮಾಸ್ತಿ ದೇವ ತೇನಾದ್ರುಹಂ ತವ ವಿರುದ್ಧಮತಃ ಕರೋಮಿ ॥ ೩,೬.

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಈಶ್ವರಾ, ಭಗವಂತಾ, ಅನಂತಾ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಶಿವನ ಪಾದಕಮಲದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇರಲಿ. ಅದು ಮರೆವೆಯಾದರೂ ನನಗಿಲ್ಲ, ದೇವಾ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿನಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ಸರ್ವಾನ್ನ ಬುದ್ಧಿಸಹಿತಸ್ಯ ಹರೇ ಮುರಾರೇ ಕಾ ಶಕ್ತಿರಸ್ತಿ ವಚನೇ ಮಮ ಮೂಢಬುದ್ಧೇಃ । ವಾಣ್ಯಾ ಸದಾ ಶತಗುಣೇನ ವಿಹೀನಮೇನಂ ಮಾಂ ಪಾಹಿ ಚೇಶ ಮಮ ಚಾಯತನಂ ಚ ದತ್ತ್ವಾ ॥ ೩,೬.

ಹರೇ, ಮೂರಾರೀ, ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಮಂಕಾಗಿರುವಾಗ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ನನಗೆ ಯಾವ ಮಾತಿನ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ? ನಾನು ಸದಾ ವಾಣಿಯಿಂದ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ. ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ಈಶಾ, ನನಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವೂ ಕೊಡು.

ಏವಂ ಸ್ತುತ್ವಾ ಸ ರುದ್ರಸ್ತು ತೂಷ್ಣೀಮಾಸ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ । ಶೇಷಾನನ್ತರಜಾ ದೇವೀ ವಾರುಣೀ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ ೩,೬.

ಈ ರೀತಿ ರುದ್ರನು, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಸ್ತುತಿಸಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು. ಆ ಬಳಿಕ ಶೇಷನ ನಂತರ ಜನಿಸಿದ ವಾರುಣೀ ಮಾತಾಡಿದಳು.