ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಚನ್ದ್ರಃ ಶ್ರೋತ್ರಾಭಿಮಾನೀತಿ ತಥಾ ಜ್ಞೇಯಃ ಖಗೇಶ್ವರ । ಜಿಹ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾತ್ಮಾ ವರುಣಃ ಸೂರ್ಯಸ್ಯಾನನ್ತರೋಭವತ್ ॥ ೩,೫.

ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೆ, ಚಂದ್ರನು ಕಿವಿಯ ಅಧಿಪತಿ ದೇವತೆ; ಸೂರ್ಯನ ನಂತರ ರುಚಿಯ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ವಾರುಣನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ವಾಗಿನ್ದ್ರಿಯಾಭಿಮಾನಿನ್ಯೋ ಹ್ಯಭವನ್ವರುಣಾದನು । ದಕ್ಷಪತ್ನೀ ಪ್ರಸೂತಿಶ್ಚ ಭೃಗುರಗ್ನಿಸ್ತರ್ಥವ ಚ ॥ ೩,೫.

ವಾರುಣನ ನಂತರ ಮಾತಿನ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು: ದಕ್ಷನ ಪತ್ನಿ ಪ್ರಸೂತಿ, ಭೃಗು, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನು.

ತತ್ರ ವೈತೇ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ವಾಗಿನ್ದ್ರಿಯನಿಯಾಮಕಾಃ । ಯೇ ಕ್ರವ್ಯಾದಾದಯಶ್ಚೋಕ್ತಾಸ್ತೇನನ್ತತ್ತ್ವನಿಯಾಮಕಾಃ ॥ ೩,೫.

ಅವರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರು ಮಾತಿನ ನಿಯಂತ್ರಕರು; ಕ್ರವ್ಯಾದ ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಆ ತತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಕರಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಮ್ಯತ್ವಾಚ್ಚ ತಥೈವೋಕ್ತಿರ್ನ ತು ತತ್ತ್ವಾಭಿಮಾನಿತಃ । ಉಪಸ್ಥಮಾನಿನೋ ವೀನ್ದ್ರ ಬಭೂವುಸ್ತದನನ್ತರಮ್ ॥ ೩,೫.

ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಾಮ್ಯತೆಯಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ತತ್ವದ ಅಧಿಪತಿಗಳಂತೆ ಅಲ್ಲ; ಆಮೇಲೆ ಉಪಸ್ಥದ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ವಸಿಷ್ಟೋತ್ರಿರ್ಮರೀಚಿಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುಃ । ಪುಲಸ್ತ್ಯೋಙ್ಗಿರಸಶ್ಚೈವ ತಥಾ ವೈವಸ್ವತೋ ಮನುಃ ॥ ೩,೫.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ವಸಿಷ್ಠ, ಅತ್ರಿ, ಮರೀಚಿ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಅಂಗಿರಸ ಮತ್ತು ವೈವಸ್ವತ ಮನುವೂ ಕೂಡ.

ಮನ್ವಾದಯೋನನ್ತಸಂಖ್ಯಾ ಉಪಸ್ಥಾತ್ಮಾನ ಈರಿತಾಃ । ಪಾಯೋಶ್ಚ ಮಾನಿನೋ ವೀನ್ದ್ರ ಜಜ್ಞಿರೇ ತದನನ್ತರಮ್ ॥ ೩,೫.

ಅನೇಕರು, ಎಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಮನುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು, ತಮ್ಮ ಹಾಜರಾತಿಯ ಅರಿವಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅವರ ನಂತರ, ಹಾಲಿನ ಗರ್ವಿತರು ಜನಿಸಿದರು, ಇಂದ್ರ.

ಸೂರ್ಯೇಷು ದ್ವಾದಶಸ್ವೇಕೋ ಮಿತ್ರಸ್ತಾರಾ ಗುರೋಃ ಪ್ರಿಯಾ । ಕೋಣಾಧಿಪೋ ನಿರೃತಿಶ್ಚ ಪ್ರವಹಪ್ರಿಯಾ ॥ ೩,೫.

ಹನ್ನೆರಡು ಸೂರ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಮಿತ್ರನು, ಅವನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಗೂ ಗುರುಗಿಂತ ಪ್ರಿಯನು. ಕೋಣಗಳ ಅಧಿಪತಿ ನಿರೃತಿಯು, ಅವನು ಪ್ರವಾಹಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯನು.

ಚತ್ತ್ವಾರ ಏತೇ ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ವಾಯುತತ್ತ್ವಾಭಿಮಾನಿನಃ । ಘ್ರಾಣಾಭಿಮಾನಿನಃ ಸರ್ವೇ ಜಜ್ಞಿರೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ ॥ ೩,೫.

ಈ ನಾಲ್ಕು ಜನರು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು, ವಾಯು ತತ್ತ್ವದ ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಘ್ರಾಣೇಂದ್ರಿಯದ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು, ಮಹಾನುಭಾವ.

ವಿಷ್ವವಸೇನೋ ವಾಯುಪುತ್ರೌ ಹ್ಯಶ್ವಿನೌ ಗಣಪಸ್ತಥಾ । ವಿತ್ತಪಃ ಸಪ್ತ ವಸವ ಉಕ್ತೋ ಹ್ಯಾಗ್ನಿಸ್ತಥಾಷ್ಟಮಃ ॥ ೩,೫.

ವಿಷ್ವವಸು, ವಾಯುವಿನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಾದ ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಗಣಪ, ವಿತ್ತಪ, ಏಳು ವಸುಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಟನೆಯವರು ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸತ್ಯಾನಾಂ ಶೃಣು ನಾಮಾನಿ ದ್ರೋಣಃ ಪ್ರಾಣೋ ಧ್ರುವಸ್ತಥಾ । ಅರ್ಕೇ ದೋಷಸ್ತಥಾ ವಸ್ಕಃ ಸಪ್ತಮಸ್ತು ವಿಭಾವಸುಃ ॥ ೩,೫.

ಸತ್ಯರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೇಳು: ದ್ರೋಣ, ಪ್ರಾಣ, ಧ್ರುವ, ಅರ್ಕ, ದೋಷ, ವಸ್ಕ ಮತ್ತು ಏಳನೆಯವರು ವಿಭಾವಸು.

ದಶರುದ್ರಾಸ್ತಥಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಮೂಲರುದ್ರೋ ಭವಃ ಸ್ಮೃತಃ । ದಶ ರುದ್ರಸ್ಯ ನಾಮಾನಿ ಶೃಣುಷ್ವ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ ॥ ೩,೫.

ಹತ್ತು ರುದ್ರರನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಮೂಲ ರುದ್ರನು ಭವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಆ ಹತ್ತು ರುದ್ರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೇಳು, ಮಹಾನ್.

ರೈವನ್ತೇಯಸ್ತಥಾ ಭೀಮೋ ವಾಮದೇವೋ ವೃಷಾಕಪಿಃ । ಅಜೈಕಪಾದಹಿರ್ವುಧ್ನ್ಯೋ ಬಹುರೂಪೋ ಮಹಾನಿತಿ ॥ ೩,೫.

ರೈವಂತೇಯ, ಭೀಮ, ವಾಮದೇವ, ವೃಷಾಕಪಿ, ಅಜೈಕಪಾದ, ಅಹಿಬುಧ್ನ್ಯ, ಬಹುರೂಪ ಮತ್ತು ಮಹಾನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು.

ದಶ ರುದ್ರಾ ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಷಡಾದಿತ್ಯಾಞ್ಛೃಣು ದ್ವಿಜ । ಉರುಕ್ರಮಸ್ತಥಾ ಶಕ್ರೋ ವಿವಸ್ವಾನ್ವರುಣಸ್ತಥಾ ॥ ೩,೫.

ಇವು ಹತ್ತು ರುದ್ರರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಆರು ಆದಿತ್ಯರ ಕುರಿತು ಕೇಳು: ಉರುಕ್ರಮ, ಶಕ್ರ, ವಿವಸ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ವರుణ.

ಪರ್ಜನ್ಯೋತಿಬಾಹುರೇತ ಉಕ್ತಾಃ ಪೂರ್ವಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ । ಪರ್ಜನ್ಯವ್ಯತಿರಿಕ್ತಾಸ್ತು ಪಞ್ಚೈವೋಕ್ತಾ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೫.

ಪರ್ಜನ್ಯ, ಅತಿಬಾಹು ಮತ್ತು ಏತ ಎಂಬವರು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು. ಪರ್ಜನ್ಯನ ಹೊರತು, ಇನ್ನೂ ಐದು ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಗಙ್ಗಾಸಮಸ್ತು ಪರ್ಜನ್ಯ ಇತಿ ಚೋಕ್ತಃ ಖಗೇಶ್ವರ । ಸವಿತಾ ಹ್ಯರ್ಯಮಾ ಧಾತಾ ಪೂಷಾ ತ್ವಷ್ಟಾ ತಥಾ ಭಗಃ ॥ ೩,೫.

ಗಂಗಾಸನು ಪರ್ಜನ್ಯ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ಸವಿತ, ಅರ್ಯಮ, ಧಾತೃ, ಪೂಷ, ತ್ವಷ್ಟ ಮತ್ತು ಭಗ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ.

ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಥಾ ಸಪ್ತ ಮಹತಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ । ದ್ವಾವುಕ್ತಾವಿತಿ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಪ್ರವಹೋತಿವಹಸ್ತಥಾ ॥ ೩,೫.

ನಲವತ್ತೇಳು ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರವಹ ಮತ್ತು ಅವಹ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ತಥಾ ದಶವಿಧಾ ಜ್ಞೇಯಾ ವಿಶ್ವೇದೇವಾಃ ಖಗೇಶ್ವರ । ಶೃಣು ನಾಮಾನಿ ತೇಷಾಂ ತು ಪುರೂರವಾರ್ದ್ರವಸಂಜ್ಞಕೌ ॥ ೩,೫.

ಹೀಗೆ, ವಿಶ್ವದೇವರು ಹತ್ತು ಜನ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೇಳು: ಪುರೂರವ ಮತ್ತು ಅರ್ದ್ರವಸು.

ಧೂರಿಲೋಚನಸಂಜ್ಞೌ ದ್ವೌ ಕ್ರತುದಕ್ಷೇತಿಸಂಜ್ಞಕೌ । ದ್ವೌ ಸತ್ಯವಸುಸಂಜ್ಞೌ ಚ ಕಾಮಕಾಲಕಸಂಜ್ಞಕೌ ॥ ೩,೫.

ಇಬ್ಬರು ಧೂರಿಲೋಚನ, ಇಬ್ಬರು ಕ್ರತು ಮತ್ತು ದಕ್ಷ, ಇಬ್ಬರು ಸತ್ಯವಸು, ಇಬ್ಬರು ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕಾಲ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಏವಂ ದಶವಿಧಾ ಜ್ಞೇಯಾ ವಿಶ್ವೇದೇವಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ । ತಥಾ ಋಭುಗಣಶ್ಚೋಕ್ತಸ್ತಥಾ ಚ ಪಿತರಸ್ತ್ರಯಃ ॥ ೩,೫.

ಹೀಗೆ, ವಿಶ್ವದೇವರು ಹತ್ತು ಜನ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅದೇ ರೀತಿ ಋಭುಗಳ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಮೂವರು ಪಿತೃಗಳು ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ದ್ಯಾವಾ ಪೃಥಿವ್ಯೌ ವಿಜ್ಞೇಯೌ ಏತೇ ಚ ಷಡಶೀತಯಃ । ದೇವಾಃ ಪ್ರಜಜ್ಞಿರೇ ಸರ್ವೇ ನಾಸಿಕದ್ರಿಯಮಾನಿನಃ ॥ ೩,೫.

ದ್ಯಾವಾ ಮತ್ತು ಪೃಥಿವಿ ಎಂಬುವರನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಈ ಎಂಭತ್ತಾರು ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಘ್ರಾಣೇಂದ್ರಿಯದ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.

ಆಕಾಶಸ್ಯಾಭಿಮಾನೀ ತು ಗಣಪಃ ಸುದಾಹೃತಃ । ಉಭಯತ್ರಾಭಿ ಮಾನೀತಿ ಜ್ಞೇಯಂ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವೇದಿಭಿಃ ॥ ೩,೫.

ಆಕಾಶದ ಅಧಿಪತಿ ಗಣಪ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಧಿಪತಿ ಎಂದು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವರು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನಂ ವಿನಾ ಸರ್ವೇ ಜಯಾದ್ಯಾ ವಿಷ್ಣುಪಾರ್ಷದಾಃ । ಅಭವನ್ಸಮಹೀನಾಶ್ಚ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನಾದನನ್ತರಮ್ ॥ ೩,೫.

ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಜಯನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾರ್ಷದರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನ ನಂತರ ಅವನ ಸಮಾನರು ಕೂಡ ಬಂದರು.

ಏತೇಪಿ ನಾಸಿಕಾಯಾಶ್ಚ ಅವಾನ್ತರನಿಯಾಮಕಾಃ । ಅತಸ್ತೇ ತತ್ತ್ವಮಾನಿಭ್ಯೋ ಹ್ಯವರಾಸ್ತೇ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ॥ ೩,೫.

ಇವರು ಕೂಡ ಮೂಗಿನ ಒಳಗಿನ ನಿಯಂತ್ರಕರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅಧಿಪತಿಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ಪರ್ಶತತ್ತ್ವಾಭಿಮಾನೀ ತು ಅಪಾನಶ್ಚೇತ್ಯುದಾಹೃತಃ । ರೂಪಾಭಿಮಾನೀ ಸಂಜಜ್ಞೇ ವ್ಯಾನೋ ನಾಮ ಮಹಾನ್ಪ್ರಭೋ ॥ ೩,೫.

ಸ್ಪರ್ಶದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದವನು ಅಪಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು; ರೂಪದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದವನು ವ್ಯಾನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಉದಯವಾಯಿತು, ಮಹಾಪ್ರಭು.

ರಸಾತ್ಮಕ ಉದಾನಶ್ಚ ಸಮಾನೋ ಗನ್ಧನಾಮಕಃ । ಅಪಾಂ ನಾಥಾಶ್ಚ ಚತ್ವಾರೋ ಮರುತಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ ॥ ೩,೫.

ರಸವನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವವನು ಉದಾನ, ಸಮಾನನು ಗಂಧ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ಈ ನಾಲ್ಕು ವಾಯುಗಳು ನೀರಿನ ಅಧಿಪತಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಜಯಾದ್ಯನನ್ತರಾನ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾನ್ಖಗೇಶ್ವರ । ಪ್ರಧಾನಾಗ್ರೇ ಪ್ರಥಮಜಃ ಪಾವಕಃ ಸಮುದಾಹೃತಃ ॥ ೩,೫.

ಜಯ ಮತ್ತು ಇತರರ ನಂತರ ಜನಿಸಿದವರನ್ನು ಈಗ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ; ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿದವನು ಪಾವಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಭೃಗೋರ್ಮಹರ್ಷೇಃ ಪುತ್ರಶ್ಚ ಚ್ಯವನಃ ಸಮುದಾಹೃತಃ । ಬೃಹಸ್ಪತೇಶ್ಚ ಪುತ್ರಸ್ತು ಉತಥ್ಯಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ ॥ ೩,೫.

ಭೃಗು ಎಂಬ ಮಹರ್ಷಿಯ ಮಗನು ಚ್ಯವನ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಮಗನು ಉತತ್ಯ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ರೈವತಶ್ಚಾಕ್ಷುಷಶ್ಚೈವ ತಥಾ ಸ್ವಾರೋಚಿಷಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಉತ್ತಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಸಾವರ್ಣೀ ರುದ್ರಸಾವರ್ಣಿರೇವ ಚ ॥ ೩,೫.

ರೈವತ, ಚಾಕ್ಷುಷ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಎಂಬವರು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ; ಉತ್ತರ, ಬ್ರಹ್ಮಸಾವರ್ಣಿ ಮತ್ತು ರುದ್ರಸಾವರ್ಣಿಯೂ ಸಹ.

ದೇವಸಾವರ್ಣಿಸಾವರ್ಣಿರಿನ್ದ್ರಸಾವರ್ಣಿರೇವಚ । ತಥೈವ ದಕ್ಷಸಾವರ್ಣಿರ್ಧರ್ಮಭಾವರ್ಣಿರೇವ ಚ ॥ ೩,೫.

ದೇವಸಾವರ್ಣಿ, ಸಾವರ್ಣಿ, ಇಂದ್ರಸಾವರ್ಣಿ, ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷಸಾವರ್ಣಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಸಾವರ್ಣಿ ಎಂಬವರೂ ಕೂಡ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.