ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ತಮೇವಂ ಸಂಶಯಂ ಛಿನ್ಧಿ ಯದ್ಧಿ ತಚ್ಛ್ರೋತುಮರ್ಹತಿ । ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ತ್ರಿಭಾಗಭೂತೇ ರಜಸಿ ತಥಾ ದ್ವಾದಶಧಾಪಿ ಚ ॥ ೩,೪.

ಈ ಸಂಶಯವನ್ನು ನೀನು ನಿವಾರಿಸು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಮೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಸು ಇರುವಾಗ, ಹದಿನೆರಡು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜಸ್ಸು ಇದೆ—

ರಜಸೋಪೇಕ್ಷಯಾ ಸತ್ತ್ವಂ ದಶಾಂಶಾಧಿಕಮೇವ ಚ । ಪ್ರವಿಷ್ಟಮಸ್ತೀತಿ ಖಗ ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ತಚ್ಛಣು ದ್ವಿಜ ॥ ೩,೪.

ರಾಜಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚು ಇರುವಾಗ, ಸತ್ವವು ಹತ್ತು ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಹಕ್ಕಿಯೇ, ಇದನ್ನು ಕೇಳು, ದ್ವಿಜನೇ.

ತಮಸೋಪೇಕ್ಷಯಾ ಸತ್ತ್ವಂ ದಶಾಂಶಾಧಿಕಮೇವ ವೈ । ಪ್ರವಿಷ್ಟಮಸ್ತೀತಿ ಖಗ ವಕ್ತವ್ಯಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೪.

ತಮಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚು ಇರುವಾಗಲೂ, ಸತ್ವವು ಹತ್ತು ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು, ಹಕ್ಕಿಯೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ತಮಸೋಪೇಕ್ಷಯಾ ತತ್ರ ತಮ ಏಕಾದಶಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಏಕಾಂಶಸ್ತು ರಜೋ ಜ್ಞೇಯಮೇವಮಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ । ಏವಂ ಚ ಮಿಲಿತಾನ್ಭಾಗಾನ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶೃಣು ಮಹಾಮತೇ ॥ ೩,೪.

ಅಲ್ಲಿ ತಮಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚು ಇರುವಾಗ, ತಮಸ್ಸು ಹನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಒಂದು ಭಾಗ ರಾಜಸ್ಸು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಹೀಗೆಯೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮಹಾಮತಿವಂತನೇ, ಕೇಳು.

ಮಹತ್ತತ್ತ್ವಸಮುತ್ಪತ್ತಾ ಉಪಾದಾನಂ ಖಗೇಶ್ವರ । ತ್ರಯೋದಶಾಂಶಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ದ್ವಾದಶಾಶಂ ರಜಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೩,೪.

ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ ಉದಯವಾದಾಗ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಮೂಲಕಾರಣವನ್ನು ಹದಿಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ರಾಜಸ್ಸು ಹದಿನೆರಡು ಭಾಗ ಎಂದು ನೆನಪಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಏಕಾಂಶಸ್ತಮಸೋ ಜ್ಞೇಯಸ್ತತ್ರ ಭಾಗಾಞ್ಛೃಣು ದ್ವಿಜಾ । ಆದೌ ತು ದ್ವಾದಶಾಂಶೇಷು ಭಾಗಾನ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತಚ್ಛೃಣು ॥ ೩,೪.

ಒಂದು ಭಾಗ ತಮಸ್ಸು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಈಗ ಅವುಗಳ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೇಳು, ದ್ವಿಜನೇ; ಮೊದಲಿಗೆ ಹದಿನೆರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅದನ್ನು ಕೇಳು.

ಏಕಾಂಶಸ್ತಮಸೋ ಜ್ಞೇಯಸ್ತದ್ದಶಾಂ ಶಾಧಿಕಂ ರಜಃ । ತಚ್ಛತಾಂಶಾಧಿಕಂ ಸತ್ತ್ವಮೇವಮಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ ॥ ೩,೪.

ಒಂದು ಭಾಗ ತಮಸ್ಸು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಹತ್ತು ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜಸ್ಸು, ಮತ್ತು ನೂರು ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸತ್ವ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಏಕಾಂಶತಮಸಿ ಹ್ಯೇವಂ ವಿಭಾಗಾಞ್ಛೃಣು ಸತ್ತಮ । ಏಕಾಂಶಸ್ತು ರಜೋ ಜ್ಞೇಯಸ್ತಮೋ ಹ್ಯೇಕಾ ದಶಾಧಿಕಮ್ ॥ ೩,೪.

ಒಂದು ಭಾಗ ತಮಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೇಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ; ಒಂದು ಭಾಗ ರಾಜಸ್ಸು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ತಮಸ್ಸು ಹನ್ನೊಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ತಮೋಭಾಗಾಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯಾಸ್ತದ್ದಶಾಂಶಾಧಿಕಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಸತ್ತ್ವಭಾಗ ಇತಿ ಜ್ಞೇಯೋ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವೇ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೪.

ತಮಸ್ಸಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹತ್ತು ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಮಹತ್ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸತ್ವದ ಭಾಗವನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ.

ಸತ್ತ್ವಾಂಶೋ ಬಹುಲೋ ಯಸ್ಮಾಚ್ಛುದ್ಧಸತ್ತ್ವಂ ಚತುರ್ಮುಖಃ । ಉತ್ಪತ್ತಿರ್ಮಹತಶ್ಚೋಕ್ತಾ ಏವಂ ಚ ವಿನತಾಸುತ ॥ ೩,೪.

ಸತ್ವದ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚು ಇರುವುದರಿಂದ, ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳ ಬ್ರಹ್ಮನು ಶುದ್ಧ ಸತ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾನೆ; ಮಹತ್ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಅವನ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ವಿನತೆಯ ಮಗನೇ.

ತಜ್ಜ್ಞಾನಾನ್ಮೋಕ್ಷಮಾಪ್ನೋತಿ ನಾನ್ಯಥಾ ತು ಕಥಞ್ಚನ ॥ ೩,೪.

ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗದು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೫ ಏತಾದೃಶೇ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವೇ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಸಹ ಹರಿಃ ಸ್ವಯಮ್ । ಪ್ರವಿವೇಶ ಮಹಾಭಾಗ ಕ್ಷೋಭಯಾಮಾಸ ವೈ ಹರಿಃ ॥ ೩,೫.

ಹೀಗೆ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀಹರಿ ಸ್ವತಃ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಉದ್ರೇಕಗೊಳಿಸಿದನು, ಮಹಾಭಾಗನೇ.

ಅಹನ್ತತ್ತ್ವಮಭೂತ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜ್ಞಾನದ್ರವ್ಯಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಮ್ । ಅಹಙ್ಕಾರಸಮುತ್ಪತ್ತಾವೇಕಾಂಶಸ್ತಮಸಿ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೩,೫.

ಅದರಿಂದ ಜ್ಞಾನ, ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಹಂ ತತ್ತ್ವವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅಹಂಕಾರದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ತಮಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಭಾಗ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತದ್ದಶಾಂಶಾಧಿಕರಜಸ್ತದ್ದಶಾಂಶಾಧಿಕಂ ಪ್ರಭೋ । ಸತ್ತ್ವಮಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಸದ್ಭಿರ್ಹ್ಯೇತದಾತ್ಮಾ ತ್ವಹಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೩,೫.

ಅದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜಸ್ಸು, ಹತ್ತು ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸತ್ವ, ಪ್ರಭುವೇ; ಇದನ್ನು ಸದ್ಗಣರು ಆತ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ನಾನು ಅದರ ಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಹನ್ತತ್ತ್ವಾಭಿಮಾನೀ ತು ಆದೌ ಶೇಷೋ ಬಭೂವಹ । ಸಹಸ್ರಾಬ್ದಾಚ್ಚ ಪಶ್ಚಾತ್ತೌ ಜಾತೌ ಖಗಹರೌ ದ್ವಿಜ ॥ ೩,೫.

ಅಹಂ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತನ್ನದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದವನು ಮೊದಲಿಗೆ ಶೇಷನಾಗಿದ್ದನು; ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಹಕ್ಕಿಯೇ, ಹರಿಯೂ ಗರುಡನೂ ಜನಿಸಿದರು, ದ್ವಿಜನೇ.

ಅಹನ್ತತ್ತ್ವೇ ಖಗ ಹ್ಯೇಷು ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ಹರಿರವ್ಯಯಃ । ಕ್ಷೋಭಯಾಮಾಸ ಭಗವಾಲ್ಲಙ್ಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಸಹ ಹರಿಃ ಸ್ವಯಮ್ ॥ ೩,೫.

ಅಹಂ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ, ಹಕ್ಕಿಯೇ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಹರಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಭಗವಂತನಾದ ಹರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಉದ್ರೇಕಗೊಳಿಸಿದನು.

ವೈಕಾರಿಕಸ್ತಾಮಸಶ್ಚ ತೈಜಸಶ್ಚೇತ್ಯಹಂ ತ್ರಿಧಾ । ತ್ರಿಧಾ ಬಭೂವ ರುದ್ರೋಪಿ ಯತಸ್ತೇಷಾಂ ನಿಯಾಮಕಃ ॥ ೩,೫.

ಅಹಂ ತತ್ತ್ವವು ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿದೆ: ವೈಕಾರಿಕ, ತಾಮಸ ಮತ್ತು ತೈಜಸ; ರುದ್ರನು ಕೂಡ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಅವುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಕನು.

ವೈಕಾರಿಕಸ್ಥಿತೋ ರುದ್ರೋ ವೈಕಾರಿಕ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ । ತಾಮಸೇ ತು ಸ್ಥಿತೋ ರುದ್ರಸ್ತಾಮಸೋ ಹ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ॥ ೩,೫.

ವೈಕಾರಿಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ ರುದ್ರನನ್ನು ವೈಕಾರಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ತಾಮಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದಾಗ ಆ ರುದ್ರನನ್ನು ತಾಮಸ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತೈಜಸೇ ತು ಸ್ಥಿತೋ ರುದ್ರೋ ಲೋಕೇ ವೈ ತೈಜಸಃ ಸ್ಮೃತಃ । ತೈಜಸೇ ತು ಹ್ಯಹನ್ತತ್ತ್ವೇ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಸಹ ಹರಿಃ ಸ್ವಯಮ್ ॥ ೩,೫.

ತೈಜಸದಲ್ಲಿ ಇರುವ ರುದ್ರನನ್ನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತೈಜಸ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದೇ ತೈಜಸದಲ್ಲಿ, ಅಹಂ ಎಂಬ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಹರಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ.

ವಿಶಿತ್ವಾ ಕ್ಷೋಭಯಾಮಾಸ ತದಾಸೌ ದಶಧಾ ತ್ವಭೂತ್ । ಶ್ರೋತ್ರಂ ಚಕ್ಷುಃ ಸ್ಪರ್ಶನಂ ಚ ರಸನಂ ಘ್ರಾಣಮೇವ ಚ ॥ ೩,೫.

ಅವನನು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅದನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಹತ್ತು ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು: ಕಿವಿ, ಕಣ್ಣು, ಸ್ಪರ್ಶ, ರುಚಿ ಮತ್ತು ಘ್ರಾಣ.

ವಾಕ್ಪಾಣಿಪಾದಂ ಪಾಯುಶ್ಚ ಉಪಸ್ಥೇತಿ ದಶ ಸ್ಮೃತಾಃ । ವೈಕಾರಿಕೇ ಹ್ಯಹನ್ತತ್ತ್ವೇ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಕ್ಷೋಭಯದ್ಧರಿಃ ॥ ೩,೫.

ಮಾತು, ಕೈಗಳು, ಕಾಲುಗಳು, ಗುದ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ—ಈ ಹತ್ತು ಅಂಗಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಹರಿಯು ವೈಕಾರಿಕ ಅಹಂ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅದನ್ನು ಚಲನೆಗೆ ತಂದನು.

ಮಹತ್ತತ್ತ್ವಾದಿಮಾ ಅದಾವಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ದೇವತಾಃ । ಏಕಾದಶವಿಧಾ ಆಸನ್ಕ್ರಮೇಣ ತು ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೫.

ಮಹತ್ತತ್ವದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ದೇವತೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವು; ಅವು ಹನ್ನೊಂದಾಗಿ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದವು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೆ.

ಮನೋಭಿಮಾನಿ ನೀ ಹ್ಯಾದೌ ವಾರುಣೀ ತ್ವಭವತ್ತದಾ । ಅನನ್ತರಂ ಚ ಸೌಪರ್ಣೀ ಗೌರೋಜಾಪಿ ತಥೈವ ಚ ॥ ೩,೫.

ಮೊದಲಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಧಿಪತಿ ದೇವತೆ ವಾರುಣಿ ಆಗಿದ್ದಳು; ಆಮೇಲೆ ಸೌಪರ್ಣಿ, ಗೌರಜ ಮತ್ತು ಇತರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಂದರು.

ಶೇಷಾದನನ್ತರಾಸ್ತಾಸಾಂ ದಶವರ್ಷಾದನಂರಮ್ । ಉತ್ಪತ್ತಿರಿತಿ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಕ್ರಮೇಣ ತು ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೫.

ಮಿಗಿಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ಅವಳ ನಂತರ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವು; ಹೀಗೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೆ, ಅವುಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಮನೋಭಿಮಾನಿನಾವನ್ಯಾವಿನ್ದ್ರಕಾಮೌ ಪ್ರಜಜ್ಞತುಃ । ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಹ್ಯನನ್ತರೌ ಜ್ಞೇಯೌ ಮುಕ್ತೌ ಸಂಸಾರ ಏವ ಚ ॥ ೩,೫.

ಮನಸ್ಸಿನ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದರು; ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವನ ನಂತರದವರು ಮುಕ್ತರೂ ಕೂಡ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿರುವವರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ತತಸ್ತ್ವಗಾತ್ಮಾ ಹ್ಯಭವತ್ಸೋಹಂ ಕಾರಿಕ ಈರಿತಃ । ತತಃ ಪಾಣ್ಯಾತ್ಮಕಾಶ್ಚೈವ ಜಜ್ಞಿರೇ ಪಕ್ಷಿಸತ್ತಮ ॥ ೩,೫.

ಆಮೇಲೆ ಚರ್ಮದ ಅಧಿಪತಿ ದೇವತೆ ಸೋಹಂ ಕಾರಿಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು; ನಂತರ, ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿಯೆ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಕೈಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಶಚೀ ರತಿಶ್ಚಾನಿರುದ್ಧಸ್ತಥಾ ಸ್ವಾಯಂಭುವೋ ಮನುಃ । ಬೃಹಸ್ಪತಿಸ್ತಥಾ ದಕ್ಷ ಏತೇ ಪಾಣ್ಯಾತ್ಮಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೩,೫.

ಶಚಿ, ರತಿ, ಅನಿರುದ್ಧ, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷ—ಇವರು ಕೈಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದಕ್ಷಸ್ಯಾನನ್ತರಂ ಜಜ್ಞೇ ಪ್ರವಾಹೋ ನಾಮ ಚಾಣ್ಡಜ । ಸ ಏವೋಕ್ತಶ್ಚಾತಿಂವಾಹೋ ಯಾಪಯತ್ಯಾತ್ಮಚೋದಿತಃ ॥ ೩,೫.

ದಕ್ಷನ ನಂತರ ಪ್ರವಾಹ ಎಂಬ ಚಂಡಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನನ್ನು ಆತಿವಾಹ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆತನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಹಸ್ತಾದನನ್ತರಂ ಜ್ಞೇಯೋ ನ ತು ಶಚ್ಯಾದಿವತ್ಸ್ಮೃತಃ । ತತೋಭವನ್ಮಹಾಭಾಗ ಚಕ್ಷುರಿದ್ರಿಯಮಾತ್ಮನಃ ॥ ೩,೫.

ಕೈಗಳ ನಂತರದ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಆದರೆ ಶಚಿ ಮುಂತಾದವರಂತೆ ನೆನಪಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ನಂತರ, ಮಹಾಭಾಗನೆ, ಕಣ್ಣುಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.