ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ರಾಶಿಭೂತಂ ಗುಣಾನಾಂ ತು ದರ್ಶಯಿಷ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಿಂ ಚ ವೈ । ರಾಶೀಭೂತಸ್ಯ ತಸಮಃ ಸಕಾಶಾದ್ವಿನತಾಸುತ ॥ ೩,೪.

ಗುಣಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ, ವಿನತೆಯ ಪುತ್ರ.

ರಾಶೀಭೂತಂ ರಜೋ ಜ್ಞೇಯನ್ದ್ವಿಗುಣಂ ತತ್ತು ನಾನ್ಯಥಾ । ರಾಶೀಭೂತಸ್ಯ ರಜಸಃ ಸಕಾಶಾದ್ವಿನತಾಸುತ ॥ ೩,೪.

ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿರುವ ರಾಜೋಗುಣವು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಬೇರೆ ರೀತಿ ಅಲ್ಲ. ಈ ರಾಜೋಗುಣದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ, ವಿನತೆಯ ಪುತ್ರ—

ರಾಶೀಭೂತಂ ತಥಾ ಸತ್ತ್ವಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ಸಮುದಾಹೃತಮ್ । ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿಜಾ ಹ್ಯೇತೇ ನ ಮೂಲಾ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೩,೪.

ಹಾಗೆಯೇ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿರುವ ಸತ್ವಗುಣವೂ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವು, ಆದರೆ ಮೂಲವೇ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗದು.

ಯತಃ ಪ್ರಕೃತಿರೂಪಾಣಾಂ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ಅತಃ ಪ್ರಕೃತಿಜಾ ಜ್ಞೇಯಾ ನ ಮೂಲಾಸ್ತೇ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೪.

ಪ್ರಕೃತಿಯ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಗಡಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವುಗಳನ್ನು ಮೂಲವೆಂದು ತಿಳಿಯಬಾರದು, ಖಗೇಶ್ವರ.

ಏವಂ ತವ ಗುಣಾನಾಞ್ಚ ಪರಿಮಾಣಂ ಖಗೇಶ್ವರ । ಉಕ್ತಂ ಸ್ವರೂಪಂ ತೇಷಾಂ ತು ತವ ಸಮ್ಯಕ್ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೪.

ಈ ರೀತಿ, ಖಗೇಶ್ವರ, ನಿನಗೆ ಗುಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ; ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಖಗೇಶ್ವರ.

ತತ್ರ ರಾಶಿತ್ರಯೇ ಸತ್ತ್ವಂ ಕೇವಲಂ ಸಮುದಾಹೃತಮ್ । ರಜಸ್ತಮೋಭ್ಯಾಂ ಗರುಡ ಹ್ಯವಿಮಿಶ್ರಂ ಹ್ಯತಸ್ತು ತತ್ ॥ ೩,೪.

ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ವಗುಣ ಮಾತ್ರವೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆದರೆ, ಗರುಡ, ಅದು ರಾಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಲಸದೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಕೇವಲಂ ಸತ್ತ್ವಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ನ ತು ಶ್ರೇಷ್ಠತ್ವತಃ ಪ್ರಭೋ । ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲೇ ಕೇವಲಂ ಸ್ಯಾತ್ಪ್ರಲಯೇ ಮಿಶ್ರಿತಂ ಭವೇತ್ ॥ ೩,೪.

ಇದು ಶುದ್ಧ ಸತ್ವಗುಣವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಆದರೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಭೋ; ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಶುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಲಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಲಸಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವದಾಪ್ಯವಿಮಿಶ್ರಂ ಚ ಸತ್ತ್ವರಾಶಿಂ ಖಗೇಶ್ವರ । ಸರ್ವದಾಪಿ ವಿಮಿಶ್ರಂ ಚ ಸತ್ತ್ವರಾಶಿಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ ॥ ೩,೪.

ಯಾವಾಗಲೂ, ಖಗೇಶ್ವರ, ಸತ್ವಗುಣದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಸ್ಥಿತಿ ಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವಾಗಲೂ, ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಅದು ಕಲಸಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.

ಯೇ ವಿಜಾನನ್ತಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ವಿಶನ್ತಿ ಹ್ಯಧರಂ ತಮಃ । ರಜಸ್ತಮೋಗುಣೌ ವೀನ್ದ್ರ ಇತರಾಭ್ಯಾಂ ವಿಮಿಶ್ರಿತೌ ॥ ೩,೪.

ಯಾರು ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ; ರಾಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸು ಎಂಬ ಗುಣಗಳು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಇತರ ಎರಡು ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಲಸಾಗಿವೆ.

ಸೃಷ್ಟೌ ಪ್ರಲಯಕಾಲೇಪಿ ಮಿಶ್ರಾವೇವ ಖಗೇಶ್ವರ । ರಾಶಿಭೂತೇಪಿ ರಜಸಿ ರಜೋಭಾಗಾಚ್ಛತಾಧಿಕಮ್ ॥ ೩,೪.

ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಲಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಖಗೇಶ್ವರ, ಅವುಗಳು ಕಲಸಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ; ರಾಜೋಗುಣದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜಸ್ಸಿನ ಭಾಗವು ನೂರರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ.

ಸತ್ತ್ವಂ ಚ ಮಿಶ್ರಿತಂ ಜ್ಞೇಯಂ ನಾನ್ಯಥಾ ಪಕ್ಷಿಸತ್ತಮ । ರಜಸಃ ಶತಭಾಗಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ತು ವಿನತಾಸುತ ॥ ೩,೪.

ಸತ್ವಗುಣವು ಕಲಸಾಗಿರುವುದೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ನೂರರಷ್ಟು ರಾಜಸ್ಸಿನ ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ, ವಿನತೆಯ ಪುತ್ರ—

ಯ ಏಕೋ ಭಾಗ ಉದ್ದಿಷ್ಟಸ್ತಾವತ್ಪರಿಮಿತಂ ತಮಃ । ರಾಶಿಭೂತೇಪಿ ರಜಸಿ ಮಿಶ್ರಿತಂ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್ ॥ ೩,೪.

ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾದ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ತಮಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣ; ರಾಜೋಗುಣದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಕಲಸಾಗಿರುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ರಜೋರಾಶಿಸ್ಥಿತಿಸ್ತ್ವೇವಂ ತಾತ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ತಮೋಗುಣೈಃ । ರಾಶಿಭೂತೇಪಿ ತಮಸಿ ಸತ್ತ್ವಂ ಚ ವಿನತಾಸುತ ॥ ೩,೪.

ಈ ರೀತಿ, ಪ್ರಿಯವನೇ, ರಾಜೋಗುಣದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಸ್ಥಿತಿಯು ತಮೋಗುಣದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ತಮೋಗುಣದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ವಿನತೆಯ ಪುತ್ರ, ಸತ್ವಗುಣವೂ ಇದೆ.

ತಮಃ ಸಕಾಶಾದ್ಗರುಡ ದಶಭಾಗಾಧಿಕೇನ ಚ । ಮಿಶ್ರಿತಂ ಭವತೀತ್ಯೇವಂ ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೪.

ಗರುಡನೇ, ತಮೋಗುಣದಿಂದ ಹತ್ತು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಒಂದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ ಅದು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ತಮಸೋ ದಶಭಾಗಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ತು ವಿನತಾಸುತ । ಯ ಏಕೋ ಭಾಗ ಉದ್ದಿಷ್ಟಸ್ತಾವತ್ಪರಿಮಿತಂ ರಜಃ ॥ ೩,೪.

ವಿನತೆಯ ಮಗನೇ, ತಮೋಗುಣದ ಹತ್ತು ಭಾಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅದು ರಜೋಗುಣದ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ರಾಶಿಭೂತೇಪಿ ತಮಸಿ ಮಿಶ್ರಿತಂ ಭವತಿ ಧ್ರುವಮ್ । ತಮೋರಾಶಿಸ್ಥಿತಿಸ್ತ್ವೇವಂ ಜ್ಞಾತವ್ಯಾ ಪಕ್ಷಿಸತ್ತಮ ॥ ೩,೪.

ತಮೋಗುಣವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇದ್ದರೂ ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಬೆರೆತು ಇರುವುದೇ. ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ತಮೋಗುಣದ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇದೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ರಶಿಭೂತೇಪಿ ರಜಸಿ ರಾಶಿಭೂತೇ ತಮಸ್ಯಪಿ । ಸತ್ತ್ವಾಂಶಾ ಹ್ಯಧಿಕಾಃ ಸಂತೀತ್ಯೇವಮುಕ್ತಂ ಮಯಾನಘ ॥ ೩,೪.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ರಜೋಗುಣವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇದ್ದಾಗ, ತಮೋಗುಣವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇದ್ದಾಗ, ಸತ್ತ್ವಗುಣದ ಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಪಾಪರಹಿತನೇ.

ತತ್ರ ಮೇ ಸಂಶಯೋ ಹ್ಯಸ್ತಿ ಶೃಣು ತ್ವಂ ಸಾತ್ತ್ವತಾಂ ಪತೇ । ಯದ್ರಾಶ್ಯಾಂ ಯದ್ರಾ ಶಿಭಾಗಾ ಹ್ಯಧಿಕಾಃ ಸಂತಿ ಯಾವತಾ ॥ ೩,೪.

ಇದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಂಶಯವಿದೆ, ಸತ್ತ್ವಗುಣದ ಸ್ವಾಮಿಯೇ, ಪ್ರತಿ ಗುಣದ ಒಟ್ಟುಪದದಲ್ಲಿ ಯಾವಷ್ಟು ಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

ತಾವತಾ ವ್ಯವಹಾರಃ ಸ್ಯಾತ್ಕ್ಷೀರನೀರಮಿವ ಪ್ರಭೋ । ಶ್ರುತ್ವಾ ಸ ಗರುಡೇನೋಕ್ತಂ ಭಗವಾನ್ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ ॥ ೩,೪.

ಅಷ್ಟೇ ಭಾಗವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಹೇಗೆ ಹಾಲು-ನೀರು ಬೆರೆದು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದೋ ಹಾಗೆ. ಗರುಡನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಭಗವಂತನು, ಪರಮಾತ್ಮನು—

ಉವಾಚ ಪರ ಮಪ್ರೀತ್ಯಾ ಸಂಸ್ತುವನ್ ಗರುಡಂ ಹರಿಃ । ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ರಜೋರಾಶ್ಯಾ ತಮೋರಾಶ್ಯಾ ಸತ್ತ್ವರಾಶ್ಯಧಿಕಾ ಸದಾ ॥ ೩,೪.

ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಗರುಡನನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ ಹರಿ ಮಾತನಾಡಿದನು: ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ರಜೋಗುಣದ ಒಟ್ಟುಪದದಲ್ಲಿಯೂ, ತಮೋಗುಣದ ಒಟ್ಟುಪದದಲ್ಲಿಯೂ ಸತ್ತ್ವಗುಣದ ಭಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ.

ಮಿಶ್ರಿತಂ ಚಾಪಿ ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ನ ಸತ್ತವಮಿತಿ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ । ರಜೋರಾಶಿಸ್ತಮೋರಾಶಿರಿತ್ಯೇವಂ ವಿಬುಧಾ ವಿದುಃ ॥ ೩,೪.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಬೆರೆತು ಇದ್ದಾಗ ಅದನ್ನು ಸತ್ತ್ವಗುಣವೆಂದು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ರಜೋಗುಣದ ಒಟ್ಟು ಅಥವಾ ತಮೋಗುಣದ ಒಟ್ಟು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ವಿಷಂ ತು ಚರುದುಗ್ಧಸ್ಥಂ ವಿಷಮಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಯಥಾ । ಏವಂ ಮಯೋಕ್ತಾ ಗರುಡ ಗುಣಾನಾಂ ನಿಜಸಂಸ್ಥಿತಿಃ ॥ ೩,೪.

ಹೆಚ್ಚು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಷ ಇದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ವಿಷವೆಂದೇ ಕರೆಯುವುದು ಹೇಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಗರುಡನೇ, ಗುಣಗಳ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ಸಾಮ್ಯಾವಸ್ಥಾಂ ಗುಣಾನಾಂ ಚ ಶೃಣ್ವಿದಾನೀಂ ಖಗೇಶ್ವರ । ರಾಶೀಕೃತಾಚ್ಚ ರಜಸಃ ಜನ್ಯಂ ಯಚ್ಚ ಕಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೪.

ಪಕ್ಷಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಈಗ ನೀನು ಗುಣಗಳ ಸಮಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರಜೋಗುಣದ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವದನ್ನು ಕೇಳು.

ಮಹತ್ತತ್ತ್ವೇ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ಚ ಯದ್ರಜಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್ । ಪ್ರಲಯೇ ಸಮನುಪ್ರಾಪ್ತೇ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವೇ ಸ್ಥಿತಂ ರಜಃ ॥ ೩,೪.

ಮಹತ್ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ರಜೋಗುಣವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಪ್ರಲಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಮಹತ್ತತ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ದ್ವಾದಶಾಂಶೇನ ತು ಹ್ಯದ್ಧಾ ವಿಭಕ್ತಂ ಭವತಿಂ ಪ್ರಭೋ । ರಾಶೀಭೂತೇ ಹಿ ಸತ್ತ್ವೇ ತು ದಶಭಾಗೇನ ಮಿಶ್ರಿತಮ್ ॥ ೩,೪.

ಪ್ರಭುವೇ, ಅದು ಹನ್ನೆರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಸತ್ತ್ವಗುಣ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇದ್ದಾಗ ಅದು ಹತ್ತು ಭಾಗಗಳಷ್ಟು ಬೆರೆತು ಇರುತ್ತದೆ.

ಸಮ್ಯಕ್ಭವತಿ ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ತಥೈಕಾಂಶೇನ ಚಾಣ್ಡಜ । ತಮೋರಾಶ್ಯಾ ಮಿಶ್ರಿತಂ ಚ ಭವತ್ಯೇವ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೪.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಇದು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೀಗೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ, ಅಂಡಜನೇ, ತಮೋಗುಣದ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಬೆರೆತು ಇರುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಅನ್ಯೇನೈಕೇನ ಭಾಗೇನ ರಜೋರಾಶ್ಯಾ ಖಗೇಶ್ವರ । ಮಿಶ್ರಿತಂ ಭವತೀತ್ಯೇವಂ ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ನಾನ್ಯಥಾ ಕ್ವಚಿತ್ ॥ ೩,೪.

ಪಕ್ಷಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಅದು ರಜೋಗುಣದ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಇರುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಬೇರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲ.

ಗುಣತ್ರಯೇಪಿ ಭಗವಾನ್ಮಹತ್ತತ್ತ್ವಸ್ಯ ಚಾಣ್ಡಜ । ಏವಂ ಲಯಸ್ತು ಜ್ಞಾತವ್ಯೋ ಹೃದಿ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವೋದಿಭಿಃ ॥ ೩,೪.

ಅಂಡಜನೇ, ಗುಣತ್ರಯಗಳೂ ಮಹತ್ತತ್ವವೂ ಹೇಗೆ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಏವಂ ಗುಣತ್ರಯಾಣಾಂ ಚ ಮಿಶ್ರಿತತ್ತ್ವಾತ್ಖಗೇಶ್ವರ । ಗುಣಸಾಮ್ಯಮಿತಿ ಪ್ರಾಹುರೇವಂ ಜಾನೀಹಿ ವೈ ಖಗ ॥ ೩,೪.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಹೀಗೆ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಗುಣಸಾಮ್ಯವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ನೀನು ಇದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ, ಪಕ್ಷಿಯೇ.