ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಜೀವಃ ಸದಾ ಸ್ವಲ್ಪಕರ್ತಾಸ್ತಿ ಪೂರ್ಣಃ ಸಂಸಾರರೂಪೇ ದುಃ ಖರೂಪೇ ಚ ನಿತ್ಯಮ್ । ವಿರುದ್ಧಯೋಶ್ಚಾನಯೋರೈಕ್ಯಮಾಹುರೀಶಸ್ಯ ಮಾಯಾವಶತೋ ಮಾಯಿನಶ್ಚ ॥ ೩,೩.

ಜೀವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಯಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಅವನು ಸಂಸಾರರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದುಃಖರೂಪದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪೂರ್ಣನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧಗಳ ಏಕತೆ, ಭಗವಂತನ ಮಾಯೆಯೂ ಜೀವನ ಮಾಯೆಯೂ ಕಾರಣವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯೇ ವೈಷ್ಣವಾ ವೈಷ್ಣವದಾಸವಶ್ಯಾಸ್ತೇಷಾಂ ದ್ರೋಹಂ ಸರ್ವದಾ ಸಂಚರೇದ್ಯಃ । ಹರಿಪ್ರೀತಿಸ್ತೇನ ಭವೇನ್ನ ನಿತ್ಯಮಾನನ್ದವೃದ್ಧಿಸ್ತೇನ ಭವೇನ್ನ ಮುಕ್ತೌ ॥ ೩,೩.

ಯಾರು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಯಾವಾಗಲೂ ದ್ವೇಷವಿರಬಾರದು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಹರಿಯ ಪ್ರೀತಿ ಸಿಗದು, ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆನಂದವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗದು.

ಮಾಯೀ ಸದಾ ಮಾಯಿಭೃತ್ಯಸ್ತಥಾಪಿ ಭೇದಜ್ಞಾನಾನ್ನಿನ್ದ್ಯತೇ ಕಾರ್ಯತೇ ಚ । ತೇನಾಪಿ ತೇಷಾಂ ದುಃ ಖವೃದ್ಧಿರ್ಭವೇಚ್ಚ ಹ್ಯಧಂ ತಮಃ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಹೀನಮ್ ॥ ೩,೩.

ಜೀವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾಯಿಯ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಭಗವಂತನು ಮಾಯೆಗೆ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದರೂ, ಭೇದಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜೀವನು ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರ ದುಃಖವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವರು ಕತ್ತಲಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಹೊರಬರುವ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.

ಖಗೇನ್ದ್ರಾತಃ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪಾ ಸಾ ನಿತ್ಯಾ ಸಾ ಸತ್ಯಭೂತಾ ಸದೈವ । ಏವಂ ಸ್ವಯಂ ಕಾಲವಾಯ್ವಾದಿಕಾನಾಂ ಪರಾ (ರಮಾ)ಣವಃ ಸತ್ಯರೂಪಾಶ್ಚ ಸನ್ತಿ ॥ ೩,೩.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಪ್ರಕೃತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವೂ, ನಿಜವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಕಾಲ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮಾಣುಗಳು ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿವೆ.

ಪರಾ (ಮಾಣೂ)ನಾಂ ಲಕ್ಷಣಂ ವೇದಿತವ್ಯಂ ಜ್ಞಾನೇಚ್ಛುಭಿರ್ನಾನ್ಯಥಾ ವೇದಿತವ್ಯಮ್ । ಪದಾರ್ಥಾನಾಂ ಪಾರ್ಥಿವಾನಾಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ವಿಶೇಷಾಣಾಂ ಚರಮಾಖ್ಯೋ ವಿಶೇಷಃ ॥ ೩,೩.

ಪರಮಾಣುಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುವವರು ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಲಾಗದು. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಅಂತಿಮವಾದ ಭೇದವೇ ಪರಮಾಣು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ ಏವಃ ಸ್ಯಾತ್ಪರಮಾಣುರ್ದ್ವಿಜೇನ್ದ್ರ ಯೋನ್ತ್ಯೋವಿ (ವ) ಶೇಷೋವಯವಶ್ಚ ಸ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೩,೩.

ಯಾವುದು ಅಂತಿಮವಾದ ಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಪರಮಾಣು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಹೇ ಕೃಷ್ಣ ಹೇ ಮಾಧವ ಸಾತ್ತ್ವತಾಂ ಪತೇ ಪದಾರ್ಥಾನಾಂ ಚರಮಾಂಶಃ ಪರಾಣು ॥ ೩,೩.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ಕೃಷ್ಣನೇ, ಮಾಧವನೇ, ಸಾತ್ತ್ವತರಿಗೆ ಒಡೆಯನೇ, ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವೇ ಪರಮಾಣು.

ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತತ್ರ ಮೇ ಸಂಶಯೋಸ್ತಿ ಯೋನ್ತ್ಯೋ ವಿಶೇಷಃ ಸ ತು ನಾಂಶಯುಕ್ತಃ । ಯೋ ಹ್ಯಂಶಯುಕ್ತೋ ನ ತು ಸೋಂತ್ಯೋ ವಿಶೇಷ ಏವಂ ಮಮಾಭಾತಿ ವಚಸ್ತು ತಥ್ಯಮ್ ॥ ೩,೩.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ನನಗೆ ಸಂಶಯವಿದೆ: ಅಂತಿಮ ಭೇದವು ಭಾಗವಿಲ್ಲದದು, ಆದರೆ ಭಾಗವಿರುವುದು ಅಂತಿಮ ಭೇದವಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಸತ್ಯವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಯ ಏವ ಲೋಕೇ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ಮಾನುಷಾಸ್ತು ವಿಶೇಷಾಣಾಂ ದರ್ಶನೇ ಶಕ್ತಿಯುಕ್ತಾಃ । ತಥಾಪಿ ತೇ ಯಸ್ಯ ಚಾಂಶಿತ್ವಮೇವ ವಿಶೇಷಂ ವೈ ನೈವ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಸಮರ್ಥಾಃ ॥ ೩,೩.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಾನವರು ಭೇದವನ್ನು ನೋಡಲು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಾದರೂ, ಯಾವುದು ಭಾಗವಿರುವದೋ, ಅವರು ಆ ಅಂತಿಮ ಭೇದವನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ತಮೇವಾಹುಶ್ಚರಮಾಂಶಂ ವಿಶೇಷಂ ಯೇ ಚೈವಮಾಹುರ್ಮುನಯಸ್ತೇನ ಚಾನ್ಯೇ । ಯೇ ಕಾಣಾದಾ ಗೌತಮಾದ್ಯಾಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ ನಿರಂಶಕಂ ಪರಮಾಣುಂ ವದನ್ತಿ ॥ ೩,೩.

ಯಾರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆ ಋಷಿಗಳು ಅಂತಿಮ ಭಾಗವನ್ನೇ ಭೇದವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಣಾದ ಮತ್ತು ಗೌತಮರು, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಭಾಗವಿಲ್ಲದ ಪರಮಾಣುವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅನನ್ತಾಂಶೈಃ ಸಂಯುತತ್ವೇಪಿ ತಾಂಶ್ಚ ನಿರಂಶಿನೋ ಭ್ರಾನ್ತಿದೃಷ್ಟ್ಯಾ ವದನ್ತಿ । ತಸ್ಮಾತ್ಪರಾ (ರಮಾ) ಣೋಃ ಪರಮಾಣುತ್ವಮಸ್ತಿ ತದಂಶಾನಾಂ ವಿನತಾಗರ್ಭಜಾತ ॥ ೩,೩.

ಅದು ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವರು ತಪ್ಪು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಭಾಗವಿಲ್ಲದವು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿನತೆಯ ಮಗನೇ, ಪರಮಾಣುವಿಗೆ ಪರಮಾಣುತ್ವವಿದೆ, ಅದರ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಇದೆ.

ಪರಾ (ರಮಾ) ಣೂನಾಮೇಕದೇಶೇ ಖಗೇನ್ದ್ರ ತನ್ನೋ ಸಂತಿ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ರಾಶಯಶ್ಚ । ಪ್ರತ್ಯೇಕಶ ಸಂತಿ ರೂಪಾ ಹರೇಶ್ಚ ಹ್ಯತಶ್ಚ ತತ್ಪರಮಾಣೋರಣೀಯಃ ॥ ೩,೩.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಪರಮಾಣುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವರೂಪವಿದೆ, ಹರಿಗೂ ಇದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಮಾಣು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆ.

ಯೋ ವಾ ತ್ವಣೀಯಾನ್ಪರಮಸ್ಯ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸ ಏವ ರೂಪೋ ಮಹತೋ ಮಹೀಯಾನ್ । ತೇಷಾಮನ್ಯೋನ್ಯಂ ನ ವಿಶೇಷೋಸ್ತಿ ಕಶ್ಚಿದಚಿನ್ತ್ಯರೂಪೇ ಚ ವಿಚಿನ್ತನೀಯಃ ॥ ೩,೩.

ಯಾವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೋ, ಅದು ಪರಮ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ವರೂಪ. ಆ ರೂಪವು ಮಹತ್ತರವಾದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಭೇದವಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಆ ಅಚಿಂತ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಕಾಲಕೋಟಿವಿಹೀನತ್ವಂ ಕಾಲಾನನ್ತ್ಯಂ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ । ದೇಶಕೋಟಿವಿಹೀನತ್ವಂ ದೇಶಾನನ್ತ್ಯಂ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ ॥ ೩,೩.

ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಂಚಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಕಾಲದ ಅನಂತತೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅಂಚಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಸ್ಥಳದ ಅನಂತತೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಗುಣಾನಾಮಪ್ರಮೇಯತ್ವೇ ಗುಣಾನನ್ತ್ಯಂ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ । ಆನನ್ತ್ಯಂ ತ್ರಿವಿಧಂ ನಿತ್ಯಂ ಹರೇರ್ನಾನ್ಯಸ್ಯ ಕಸ್ಯಚಿತ್ ॥ ೩,೩.

ಗುಣಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗದಿರುವುದೇ ಗುಣಗಳ ಅನಂತತೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂರು ವಿಧದ ಅನಂತತೆ ಹರಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿದ್ದು, ಬೇರೆ ಯಾರಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ.

ತಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ವರೂಪೇಷು ಚಾನನ್ತ್ಯಂ ತು ತ್ರಿಲಕ್ಷಣಮ್ । ತಥಾಪಿ ದೇಶತಸ್ತಸ್ಯ ಪರಿಚ್ಛೇದೋಪಿ ಯುಜ್ಯತೇ ॥ ೩,೩.

ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ವಿಧದ ಅನಂತತೆ ಇದೆ. ಆದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಸ್ಥಳದ ಮಿತಿಯೂ ಸಾಧ್ಯ.

ಪರಿಚ್ಛೇದಸ್ತಥಾ ವ್ಯಾಪ್ತೇರೇಕರೂಪೇಪಿ ಯುಜ್ಯತೇ । ತಸ್ಯಾಚಿನ್ತ್ಯಾದ್ಭುತೈಶ್ವರ್ಯಂ ವ್ಯವಹಾರಾರ್ಥಮೇವ ಚ ॥ ೩,೩.

ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮಿತಿಯು ಸಾಧ್ಯ. ಅವನ ಅಚಿಂತ್ಯ, ಅದ್ಭುತ ಐಶ್ವರ್ಯವು ಲೋಕದ ವ್ಯವಹಾರದ ನಿಮಿತ್ತ ಮಾತ್ರ.

ಗುಣತಃ ಕಾಲತಶ್ಚೈವ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನ ಕುತ್ರಚಿತ್ । ವ್ಯಾಪ್ತತ್ವಂ ದೇಶತೋ ಹ್ಯಸ್ತಿ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಯದ್ಯಾಪಿ ॥ ೩,೩.

ಗುಣದಿಂದಲೋ ಕಾಲದಿಂದಲೋ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದು ಇದ್ದರೂ ಸಹ.

ನ ಚ ಭೇದಃ ಕ್ವಚಿತ್ತಸ್ಯ ಹ್ಯಣುಮಾತ್ರೇಪಿ ಯುಜ್ಯತೇ । ತಥಾಪಿ ವಿದ್ಯತೇಣುತ್ವಂ ತಸ್ಮಾದೈಶ್ವರ್ಯಯೋಗತಃ ॥ ೩,೩.

ಅವನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ, ಅತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ, ಬೇಧವಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಆಣುವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶವೂ ಇದೆ, ಅದು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಮಾದ್ವಿದ್ಧ್ಯವತಾರಾರ್ಥಂ ವ್ಯಾಪ್ತತ್ವಂ ಚಾಪಿ ಭಣ್ಯತೇ । ಯತ್ತಸ್ಯ ವ್ಯಾಪಕಂ ರೂಪಂ ಪರಂ ನಾರಾಯಣಂ ವಿದುಃ ॥ ೩,೩.

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವತರಣಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕತೆಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅವನ ಪರಮ ರೂಪವೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ನಾರಾಯಣನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಅತಶ್ಚ ಪರಮಾಣೂನಾಂ ಪಾರ್ಥಿವಾಽನನ್ತ್ಯವಾದಿನಾಮ್ । ಭೇದಃ ಪರಸ್ಪರಂ ಜ್ಞೇಯಸ್ತಥೇಶಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ ೩,೩.

ಭೂಮಿಯ ಪರಮಾಣುಗಳು ಅನಂತವೆಂದು ಹೇಳುವವರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬೇಧವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಈಶ್ವರನಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.

ಜಡೇಶಯೋರ್ಜಡಾನಾಂ ಚ ಜೀವಾನಾಂ ಚ ಪರಸ್ಪರಮ್ । ತಥೈವ ಜಡಜೀವಾನಾಂ ನಿತ್ಯಂ ಭೇದೋ ಜಡೇಶಯೋಃ ॥ ೩,೩.

ಜಡ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರನ ನಡುವೆ, ಜಡ ಜೀವಿಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಜಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಸದಾ ಜಡ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರನ ಬೇಧವಿದೆ.

ಪಞ್ಚ ಭೇದಾ ಇಮೇ ನಿತ್ಯಂ ಸರ್ವಾವಸ್ಥಾಸು ಸರ್ವಶಃ । ಏತಾದೃಶ್ಯಾಂ ತು ಮಾಯಾಯಾಂ ವೀರ್ಯಮಾಧತ್ತ ವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ ೩,೩.

ಈ ಐದು ಬೇಧಗಳು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಇರುತ್ತವೆ; ಇಂತಹ ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದವನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ಪುರುಷಾಖ್ಯೋ ಹರಿಸ್ತಸ್ಮಾತ್ತ್ರಿಗುಣಾನಸೃಜತ್ಪ್ರಭುಃ ॥ ೩,೩.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಪುರುಷನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹರಿಯು, ಪ್ರಭುವಾದವನು, ಆ ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೪ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಯಥಾ ಸಸರ್ಜ ಭಗವಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಗುಣಾನ್ಪ್ರಕೃತೇಸ್ತದಾ । ಲಕ್ಷ್ಮೀಸ್ತ್ರಿರೂಪಾ ಸಂಭೂತಾ ಶ್ರೀರ್ಭೂರ್ದುರ್ಗೋತಿ ಸಂಜ್ಞಿತಾ ॥ ೩,೪.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಶ್ರೀ, ಭೂ ಮತ್ತು ದುರ್ಗಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು.

ಸತ್ತ್ವಾಭಿಮಾನಿನೀ ಶ್ರೀಸ್ತು ಭೂರ್ದೇವೀ ರಜಮಾನಿನೀ । ತಮೋಭಿಮಾನಿನೀ ದುರ್ಗಾ ಹ್ಯೇವಮಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ ॥ ೩,೪.

ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸತ್ತ್ವ ಗುಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವಳು, ಭೂ ದೇವಿ ರಜೋ ಗುಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವಳು, ದುರ್ಗಾ ದೇವಿ ತಮೋ ಗುಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವಳಾಗಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅನ್ತರಂ ನ ವಿಜಾನೀಯಾದ್ರೂಪಾಣಾಂ ಚ ಪರಸ್ಪರಮ್ । ಗುಣಾನಾಂ ಚೈವ ಸಂಬನ್ಧಾದ್ದುರ್ಗಾದೀನಾಂ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೩,೪.

ಖಗಪತೇ, ದುರ್ಗಾದಿ ದೇವಿಯರು ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಅವರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಯಾವುದೂ ಭೇದವಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಅನ್ತರಂ ಯೇ ವಿಜಾನನ್ತಿ ತೇ ಯಾನ್ತ್ಯನ್ಧನ್ತಮಃ ಪರಮ್ । ಪುರುಷಸ್ತು ತ್ರಿರೂಪೋಭೂದ್ವಿಷ್ಣುರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಭವೇತಿಸಃ ॥ ೩,೪.

ಯಾರು ಈ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಗಾಢ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಪುರುಷನು ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಸತ್ತ್ವೇನ ಲೋಕಾನ್ವರ್ಧಯಿತುಂ ವಿಷ್ಣುಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಧರಿಃ ಸ್ವಯಮ್ । ಸೃಷ್ಟಿಂ ಕರ್ತುಂ ಚ ರಜಸಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಪ್ರಾವಿಶದ್ಧರಿಃ ॥ ೩,೪.

ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ವಿಷ್ಣುವೇ ಸ್ವಯಂ ಹರಿಯಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ರಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಹರಿಯು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.