ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಹರಿಂ ವಿನಾ ಶ್ರೀರಪಿ ದೇಶಕಾಲೇ ನಾಸ್ತೀತಿ ಮೋಕ್ಷೇಚ್ಛುಭಿರೇವ ವೇದ್ಯಮ್ । ಯಸ್ಯಾಮಧಾದ್ವೀರ್ಯಮನುಕ್ಷಣಂ ಚ ಸಾ ಮಾಮಿಕಾ ಚೇನ್ದ್ರಜಾಲಾ ತ್ಮಿಕೇತಿ ॥ ೩,೩.

ಹರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಶ್ರೀಯೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲೆಂದೂ ಇಲ್ಲ; ಇದನ್ನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅವಳು ಯಾರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ಇಡುತ್ತಾಳೋ, ಅವನೇ ನನ್ನವನು, ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು.

ವದನ್ತಿ ಯೇ ಅಸುರಾ ಮೂಢರೂಪಾ ಅಧಂಮತಃ ಪ್ರವಿಶನ್ತ್ಯೇವ ಸರ್ವೇ । ಮಾಯಾ ನಾಮ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತ್ವೇಮಾಹುಃ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪಾ ನ ತು ಚೇನ್ದ್ರಜಾಲಿಕಾ ॥ ೩,೩.

ಯಾರು ಅಸುರರು, ಮೂಢ ಸ್ವರೂಪದವರು, ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಬುದ್ಧಿಯವರು, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅಧೋಗತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಮಾಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದದು, ಕೇವಲ ಜಾದೂವಲ್ಲ.

ತಸ್ಯಾಭಿಮಾನಃ ಶ್ರೀರಿತಿ ವೇದಿತವ್ಯೋ ವೀರ್ಯಾಧಾನಂ ತತ್ರ ತೇಷಾಂ ಚ ಮೇಲಃ । ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖಂ ಮೇಲನಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾ ಇತೋ ರೂಪಂ ನಾಹುರಾಯ್ಯಾಶ್ಚ ವಿಷ್ಣೋಃ ॥ ೩,೩.

ಅವಳ ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನವನ್ನೇ ಶ್ರೀ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ, ಅವರ ಸಂಗಮವೇ ಅವರ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆ. ಮಹಾತ್ಮರು ಆ ಸಂಗಮವನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಈ ರೂಪವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಾನಾದಿ ನಿತ್ಯಾ ಸತ್ಯರೂಪಾ ಚ ವಿಷ್ಣೋರ್ಮಿಥ್ಯಾ ರೂಪಾ ಸಾ ಕಥಂ ಸ್ಯಾತ್ಖಗೇನ್ದ್ರ । ಸತ್ಯಾ ತನುಃ ಪ್ರಕೃತೇಸ್ತನ್ನಿಗೂಢಾ ಸತ್ಯತ್ವಮಾಹುರ್ವ್ಯವಹಾರಾರ್ಥರೂಪಮ್ ॥ ೩,೩.

ಅವಳು ಆದಿಯಿಲ್ಲದವಳು, ಶಾಶ್ವತವಳು, ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪವಳು; ಅವಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಿಥ್ಯಾ ರೂಪವೆಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು, ಖಗೇಂದ್ರ? ಅವಳ ದೇಹವು ಸತ್ಯವಾದದು, ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅವಳ ಸತ್ಯತ್ವವನ್ನು ವ್ಯವಹಾರದ ನಿಮಿತ್ತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ವ್ಯವಹಾರರೂಪಾ ಸತ್ಯತಾ ಚೇತ್ಪ್ರಕೃತ್ಯಾಸ್ತದಾ ಕಥಂ ಸ್ಯಾದ್ಯದನಾದಿಭೂತಾ । ಅನಾದಿನಿತ್ಯಾ ಯದಿ ನ ಸ್ಯಾತ್ಖಗೇನ್ದ್ರ ಸುಶೂಕ್ಷ್ಮರೂಪೇಣ ನ ಕಾರಣಂ ಸ್ಯಾತ್ ॥ ೩,೩.

ವ್ಯವಹಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸತ್ಯವೆಂದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯು ಆದಿಯಿಲ್ಲದದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಅವಳು ಆದಿಯಿಲ್ಲದವಳೂ ಶಾಶ್ವತವಳೂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಖಗೇಂದ್ರ, ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದಿಂದ ಕಾರಣವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಸೂಕ್ಷ್ಮೇಣ ರೂಪೇಣ ಚ ಕಾರಣಂ ಸ್ಯಾತ್ತರ್ಹಿ ಪ್ರಪಞ್ಚಸ್ಯ ಚ ಕಾರಣಂ ವದ । ಅವಿದ್ಯಾಯಾ ವಶತೋ ವಿಷ್ಣುರೇವ ನಾನಾರೂಪೈರ್ದೃಶ್ಯತೇ ವಿಷ್ಣುರೇವ ॥ ೩,೩.

ಅವಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದಿಂದ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಹಾಗಾದರೆ, ಈ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೂ ಅವಳು ಹೇಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳು. ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವೇ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಕಾಣುವವನು ವಿಷ್ಣುವೇ.

ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನಾನ್ನಾಶಮೇತಿ ಹ್ಯವಿದ್ಯಾ ನ ಸಂಶಯೋ ಹರಿಣಾ ಚೈಕ್ಯಮೇತಿ । ಏವಂ ಬ್ರೂಷೇ ಯದಿ ವಾದತ್ಖಗೇನ್ದ್ರ ವಕ್ಷ್ಯೇಹಂ ತೇ ತತ್ರ ಯುಕ್ತಿಂ ಶೃಣು ತ್ವಮ್ ॥ ೩,೩.

ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಹರಿ ಜೊತೆ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರೆ, ಖಗೇಂದ್ರ, ನಾನು ಅದರ ಯುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಈಗ ಕೇಳು.

ಸರ್ವಜ್ಞರೂಪಸ್ಯ ಹಿ ಮೇ ಮುರಾರೇಃ ಕಥಂ ಹರೇರ್ಘಟತೇ ಹ್ಯಜ್ಞತಾ ಚ । ಸೂರ್ಯೇ ಯಥಾ ತಮೋ ನಾಸ್ತಿ ತಥಾ ನಾರಾಯಣೇ ಹರೌ । ಅಜ್ಞಾನಂ ನಾಸ್ತಿ ಪಕ್ಷೀದ್ರ ಕಥಂ ತತ್ವಂ ಬ್ರವೀಷ್ಯಹೋ ॥ ೩,೩.

ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವ ಮೂರಾರಿಯ ರೂಪವಿದ್ದಾಗ, ಹರಿಗೆ ಅಜ್ಞಾನ ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು? ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕತ್ತಲೆ ಇರದುವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾರಾಯಣನಲ್ಲಿ, ಹರಿಯಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಇಲ್ಲ, ಪಕ್ಷೀಂದ್ರ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳುತ್ತೀಯೋ?

ಅತೋ ನಾಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತ್ವಾದಿಕಾಲಾದುಪಾಧಿಸಂಬನ್ಧವಶಾದಜ್ಞತಾಚೇತ್ । ಸರ್ವಜ್ಞೋಸೌ ಕುತ್ರ ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ವಿಷ್ಣುರಲ್ಪಜ್ಞಜೀವೋ ಜ್ಞಾನಶೂನ್ಯಶ್ಚ ಕುತ್ರ ॥ ೩,೩.

ಆದುದರಿಂದ, ನಾನು ಆದಿಕಾಲದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಲ್ಲ, ಉಪಾಧಿಗಳ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನವಿದ್ದರೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವ ವಿಷ್ಣುವು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ಪಕ್ಷೀಂದ್ರ, ಅಲ್ಪಜ್ಞಾನಿ ಜೀವನು, ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ?

ವಿರುದ್ಧಯೋಶ್ಚಾನಯೋಃ ಸರ್ವದೈವ ಕಥಂ ಚೈಕ್ಯಂ ಸಂವಾದಿಷ್ಯನ್ತಿ ವೇದಾಃ । ದೇಶೇ ಕಾಲೇ ಸರ್ವದಾ ದ್ದುಃ ಖಹೀನೋ ಜಗತ್ಕರ್ತಾ ಪೂರ್ಣಶಕ್ತಿಃ ಸದೈವ ॥ ೩,೩.

ಈ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧವಾದವುಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಏಕತೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವೇದಗಳು ಸದಾ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ, ಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಜೀವಃ ಸದಾ ಸ್ವಲ್ಪಕರ್ತಾಸ್ತಿ ಪೂರ್ಣಃ ಸಂಸಾರರೂಪೇ ದುಃ ಖರೂಪೇ ಚ ನಿತ್ಯಮ್ । ವಿರುದ್ಧಯೋಶ್ಚಾನಯೋರೈಕ್ಯಮಾಹುರೀಶಸ್ಯ ಮಾಯಾವಶತೋ ಮಾಯಿನಶ್ಚ ॥ ೩,೩.

ಜೀವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಯಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಅವನು ಸಂಸಾರರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದುಃಖರೂಪದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪೂರ್ಣನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧಗಳ ಏಕತೆ, ಭಗವಂತನ ಮಾಯೆಯೂ ಜೀವನ ಮಾಯೆಯೂ ಕಾರಣವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯೇ ವೈಷ್ಣವಾ ವೈಷ್ಣವದಾಸವಶ್ಯಾಸ್ತೇಷಾಂ ದ್ರೋಹಂ ಸರ್ವದಾ ಸಂಚರೇದ್ಯಃ । ಹರಿಪ್ರೀತಿಸ್ತೇನ ಭವೇನ್ನ ನಿತ್ಯಮಾನನ್ದವೃದ್ಧಿಸ್ತೇನ ಭವೇನ್ನ ಮುಕ್ತೌ ॥ ೩,೩.

ಯಾರು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಯಾವಾಗಲೂ ದ್ವೇಷವಿರಬಾರದು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಹರಿಯ ಪ್ರೀತಿ ಸಿಗದು, ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆನಂದವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗದು.

ಮಾಯೀ ಸದಾ ಮಾಯಿಭೃತ್ಯಸ್ತಥಾಪಿ ಭೇದಜ್ಞಾನಾನ್ನಿನ್ದ್ಯತೇ ಕಾರ್ಯತೇ ಚ । ತೇನಾಪಿ ತೇಷಾಂ ದುಃ ಖವೃದ್ಧಿರ್ಭವೇಚ್ಚ ಹ್ಯಧಂ ತಮಃ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಹೀನಮ್ ॥ ೩,೩.

ಜೀವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾಯಿಯ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಭಗವಂತನು ಮಾಯೆಗೆ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದರೂ, ಭೇದಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜೀವನು ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರ ದುಃಖವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವರು ಕತ್ತಲಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಹೊರಬರುವ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.

ಖಗೇನ್ದ್ರಾತಃ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪಾ ಸಾ ನಿತ್ಯಾ ಸಾ ಸತ್ಯಭೂತಾ ಸದೈವ । ಏವಂ ಸ್ವಯಂ ಕಾಲವಾಯ್ವಾದಿಕಾನಾಂ ಪರಾ (ರಮಾ)ಣವಃ ಸತ್ಯರೂಪಾಶ್ಚ ಸನ್ತಿ ॥ ೩,೩.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಪ್ರಕೃತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವೂ, ನಿಜವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಕಾಲ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮಾಣುಗಳು ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿವೆ.

ಪರಾ (ಮಾಣೂ)ನಾಂ ಲಕ್ಷಣಂ ವೇದಿತವ್ಯಂ ಜ್ಞಾನೇಚ್ಛುಭಿರ್ನಾನ್ಯಥಾ ವೇದಿತವ್ಯಮ್ । ಪದಾರ್ಥಾನಾಂ ಪಾರ್ಥಿವಾನಾಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ವಿಶೇಷಾಣಾಂ ಚರಮಾಖ್ಯೋ ವಿಶೇಷಃ ॥ ೩,೩.

ಪರಮಾಣುಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುವವರು ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಲಾಗದು. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಅಂತಿಮವಾದ ಭೇದವೇ ಪರಮಾಣು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ ಏವಃ ಸ್ಯಾತ್ಪರಮಾಣುರ್ದ್ವಿಜೇನ್ದ್ರ ಯೋನ್ತ್ಯೋವಿ (ವ) ಶೇಷೋವಯವಶ್ಚ ಸ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೩,೩.

ಯಾವುದು ಅಂತಿಮವಾದ ಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಪರಮಾಣು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಹೇ ಕೃಷ್ಣ ಹೇ ಮಾಧವ ಸಾತ್ತ್ವತಾಂ ಪತೇ ಪದಾರ್ಥಾನಾಂ ಚರಮಾಂಶಃ ಪರಾಣು ॥ ೩,೩.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ಕೃಷ್ಣನೇ, ಮಾಧವನೇ, ಸಾತ್ತ್ವತರಿಗೆ ಒಡೆಯನೇ, ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವೇ ಪರಮಾಣು.

ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತತ್ರ ಮೇ ಸಂಶಯೋಸ್ತಿ ಯೋನ್ತ್ಯೋ ವಿಶೇಷಃ ಸ ತು ನಾಂಶಯುಕ್ತಃ । ಯೋ ಹ್ಯಂಶಯುಕ್ತೋ ನ ತು ಸೋಂತ್ಯೋ ವಿಶೇಷ ಏವಂ ಮಮಾಭಾತಿ ವಚಸ್ತು ತಥ್ಯಮ್ ॥ ೩,೩.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ನನಗೆ ಸಂಶಯವಿದೆ: ಅಂತಿಮ ಭೇದವು ಭಾಗವಿಲ್ಲದದು, ಆದರೆ ಭಾಗವಿರುವುದು ಅಂತಿಮ ಭೇದವಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಸತ್ಯವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಯ ಏವ ಲೋಕೇ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ಮಾನುಷಾಸ್ತು ವಿಶೇಷಾಣಾಂ ದರ್ಶನೇ ಶಕ್ತಿಯುಕ್ತಾಃ । ತಥಾಪಿ ತೇ ಯಸ್ಯ ಚಾಂಶಿತ್ವಮೇವ ವಿಶೇಷಂ ವೈ ನೈವ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಸಮರ್ಥಾಃ ॥ ೩,೩.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಾನವರು ಭೇದವನ್ನು ನೋಡಲು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಾದರೂ, ಯಾವುದು ಭಾಗವಿರುವದೋ, ಅವರು ಆ ಅಂತಿಮ ಭೇದವನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ತಮೇವಾಹುಶ್ಚರಮಾಂಶಂ ವಿಶೇಷಂ ಯೇ ಚೈವಮಾಹುರ್ಮುನಯಸ್ತೇನ ಚಾನ್ಯೇ । ಯೇ ಕಾಣಾದಾ ಗೌತಮಾದ್ಯಾಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ ನಿರಂಶಕಂ ಪರಮಾಣುಂ ವದನ್ತಿ ॥ ೩,೩.

ಯಾರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆ ಋಷಿಗಳು ಅಂತಿಮ ಭಾಗವನ್ನೇ ಭೇದವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಣಾದ ಮತ್ತು ಗೌತಮರು, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಭಾಗವಿಲ್ಲದ ಪರಮಾಣುವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅನನ್ತಾಂಶೈಃ ಸಂಯುತತ್ವೇಪಿ ತಾಂಶ್ಚ ನಿರಂಶಿನೋ ಭ್ರಾನ್ತಿದೃಷ್ಟ್ಯಾ ವದನ್ತಿ । ತಸ್ಮಾತ್ಪರಾ (ರಮಾ) ಣೋಃ ಪರಮಾಣುತ್ವಮಸ್ತಿ ತದಂಶಾನಾಂ ವಿನತಾಗರ್ಭಜಾತ ॥ ೩,೩.

ಅದು ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವರು ತಪ್ಪು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಭಾಗವಿಲ್ಲದವು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿನತೆಯ ಮಗನೇ, ಪರಮಾಣುವಿಗೆ ಪರಮಾಣುತ್ವವಿದೆ, ಅದರ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಇದೆ.

ಪರಾ (ರಮಾ) ಣೂನಾಮೇಕದೇಶೇ ಖಗೇನ್ದ್ರ ತನ್ನೋ ಸಂತಿ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ರಾಶಯಶ್ಚ । ಪ್ರತ್ಯೇಕಶ ಸಂತಿ ರೂಪಾ ಹರೇಶ್ಚ ಹ್ಯತಶ್ಚ ತತ್ಪರಮಾಣೋರಣೀಯಃ ॥ ೩,೩.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಪರಮಾಣುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವರೂಪವಿದೆ, ಹರಿಗೂ ಇದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಮಾಣು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆ.

ಯೋ ವಾ ತ್ವಣೀಯಾನ್ಪರಮಸ್ಯ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸ ಏವ ರೂಪೋ ಮಹತೋ ಮಹೀಯಾನ್ । ತೇಷಾಮನ್ಯೋನ್ಯಂ ನ ವಿಶೇಷೋಸ್ತಿ ಕಶ್ಚಿದಚಿನ್ತ್ಯರೂಪೇ ಚ ವಿಚಿನ್ತನೀಯಃ ॥ ೩,೩.

ಯಾವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೋ, ಅದು ಪರಮ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ವರೂಪ. ಆ ರೂಪವು ಮಹತ್ತರವಾದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಭೇದವಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಆ ಅಚಿಂತ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಕಾಲಕೋಟಿವಿಹೀನತ್ವಂ ಕಾಲಾನನ್ತ್ಯಂ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ । ದೇಶಕೋಟಿವಿಹೀನತ್ವಂ ದೇಶಾನನ್ತ್ಯಂ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ ॥ ೩,೩.

ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಂಚಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಕಾಲದ ಅನಂತತೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅಂಚಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಸ್ಥಳದ ಅನಂತತೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಗುಣಾನಾಮಪ್ರಮೇಯತ್ವೇ ಗುಣಾನನ್ತ್ಯಂ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ । ಆನನ್ತ್ಯಂ ತ್ರಿವಿಧಂ ನಿತ್ಯಂ ಹರೇರ್ನಾನ್ಯಸ್ಯ ಕಸ್ಯಚಿತ್ ॥ ೩,೩.

ಗುಣಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗದಿರುವುದೇ ಗುಣಗಳ ಅನಂತತೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂರು ವಿಧದ ಅನಂತತೆ ಹರಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿದ್ದು, ಬೇರೆ ಯಾರಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ.

ತಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ವರೂಪೇಷು ಚಾನನ್ತ್ಯಂ ತು ತ್ರಿಲಕ್ಷಣಮ್ । ತಥಾಪಿ ದೇಶತಸ್ತಸ್ಯ ಪರಿಚ್ಛೇದೋಪಿ ಯುಜ್ಯತೇ ॥ ೩,೩.

ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ವಿಧದ ಅನಂತತೆ ಇದೆ. ಆದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಸ್ಥಳದ ಮಿತಿಯೂ ಸಾಧ್ಯ.

ಪರಿಚ್ಛೇದಸ್ತಥಾ ವ್ಯಾಪ್ತೇರೇಕರೂಪೇಪಿ ಯುಜ್ಯತೇ । ತಸ್ಯಾಚಿನ್ತ್ಯಾದ್ಭುತೈಶ್ವರ್ಯಂ ವ್ಯವಹಾರಾರ್ಥಮೇವ ಚ ॥ ೩,೩.

ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮಿತಿಯು ಸಾಧ್ಯ. ಅವನ ಅಚಿಂತ್ಯ, ಅದ್ಭುತ ಐಶ್ವರ್ಯವು ಲೋಕದ ವ್ಯವಹಾರದ ನಿಮಿತ್ತ ಮಾತ್ರ.

ಗುಣತಃ ಕಾಲತಶ್ಚೈವ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನ ಕುತ್ರಚಿತ್ । ವ್ಯಾಪ್ತತ್ವಂ ದೇಶತೋ ಹ್ಯಸ್ತಿ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಯದ್ಯಾಪಿ ॥ ೩,೩.

ಗುಣದಿಂದಲೋ ಕಾಲದಿಂದಲೋ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದು ಇದ್ದರೂ ಸಹ.

ನ ಚ ಭೇದಃ ಕ್ವಚಿತ್ತಸ್ಯ ಹ್ಯಣುಮಾತ್ರೇಪಿ ಯುಜ್ಯತೇ । ತಥಾಪಿ ವಿದ್ಯತೇಣುತ್ವಂ ತಸ್ಮಾದೈಶ್ವರ್ಯಯೋಗತಃ ॥ ೩,೩.

ಅವನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ, ಅತಿ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ, ಬೇಧವಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಆಣುವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶವೂ ಇದೆ, ಅದು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ.