ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ವೀರ್ಯಸ್ವರೂಪೀ ಭಗವಾನ್ವಾ ಸುದೇವಃ ಸರ್ವತ್ರ ದೇಶೇಪಿ ಚ ಸರ್ವಕಾಲೇ । ಸರ್ವಾರ್ಥವಾನ್ಯದಿ ನ ಸ್ಯಾತ್ಖಗೇನ್ದ್ರ ತರ್ಹೀಶ್ವರಃ ಪುರುಷೋ ನೈವ ಸ ಸ್ಯಾತ್ ॥ ೩,೩.

ವೀರ್ಯ ಸ್ವರೂಪನಾದ ವಾಸುದೇವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ. ಖಗೇಂದ್ರ, ಅವನು ಎಲ್ಲದರ ಮೂಲವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಈಶ್ವರನು, ಪುರುಷನು ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ.

ಅಚಿನ್ತ್ಯವೀರ್ಯೈಶ್ಚಿನ್ತ್ಯವೀರ್ಯೈರ್ದ್ವಿರೂಪಃ ಸ್ತ್ರೀರೂಪಮೇಕಂ ಪುರುಷಂ ತಥಾ ಪರಮ್ । ಉಭೇ ರೂಪೇ ವೀರ್ಯವತೀ ಖಗೇನ್ದ್ರ ತಯೋರಭೇದಶ್ಚಿನ್ತನೀಯೋ ಹಿ ಸಮ್ಯಕೂ ॥ ೩,೩.

ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪರಮಾತ್ಮನು, ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದಾದ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಮೀರಿದ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ, ಎರಡು ರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾನೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣಿನ ರೂಪ, ಇನ್ನೊಂದು ಗಂಡಿನ ರೂಪ. ಈ ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶಕ್ತಿಯು ಇದೆ, ಖಗೇಂದ್ರ, ಆದರೆ ಈ ಎರಡೂ ರೂಪಗಳು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮನನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸ್ತ್ರೀರೂಪವಾನ್ಯದಿ ನ ಸ್ಯಾತ್ಖರ್ಗೇದ್ರಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಕಥಂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬತ್ವಮೇವ ॥ ೩,೩.

ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಹೆಣ್ಣಿನ ರೂಪವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಖಗೇಂದ್ರ, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೇ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು?

ಸ್ತ್ರೀರೂಪಮಸ್ಮಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಜಂ (ದ್ವಾಸ್ತವಂ) ಚಿನ್ತನೀಯಂ ಸ್ವರೂಪಮೇತನ್ನಾನ್ಯಥಾ ಚಿನ್ತನೀಯಮ್ । ಸ್ತ್ರೀರೂಪವನ್ನೈವ ವಿಚಿನ್ತನೀಯಂ ನಪುಂಸಕಂ ತ್ಬಸ್ಯ ಜನ್ಯಂ ಹಿ ವಿದ್ಧಿ ॥ ೩,೩.

ಹೆಣ್ಣಿನ ರೂಪವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದೆ; ಇದನ್ನೇ ಅದರ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಬಾರದು. ಹೆಣ್ಣಿನ ರೂಪವನ್ನೇ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ನಪುಂಸಕ ರೂಪವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನಪುಂಸಕವು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನ.

ನಪುಂಸಕಂ ನವೈವ ಸ್ವರೂಪಭೂತಮತೋ ಹರೌ ನಾಸ್ತಿ ವಿಚಿನ್ತನೀಯಮ್ । ಸ್ತ್ರೀಬಿಂಬಭೂತೇ ಹರಿರೂಪೇ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಶ್ರೀರೂಪಮಸ್ತೀತಿ ವಿಚಿನ್ತನೀಯಮ್ ॥ ೩,೩.

ನಪುಂಸಕ ಸ್ವರೂಪವೇ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹರಿಯಲ್ಲಿ ನಪುಂಸಕತ್ವವನ್ನು ಯೋಚಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹರಿಯು ಹೆಣ್ಣಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ಕಾಣುವಾಗ, ಖಗೇಂದ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀದೇವಿಯ ರೂಪವಿದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಬೇಕು.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚ ಸಂಯೋಗಂ ವ್ಯರ್ಥಮಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ । ಸ್ತ್ರೀರೂಪಭೂತೇ ವಿಂಬೇ ತು ಸ್ತ್ರೀರೂಪಾಃ ಸನ್ತಿ ಸರ್ವದಾ ॥ ೩,೩.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಹೆಣ್ಣಿನ ರೂಪದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೆಣ್ಣಿನ ರೂಪಗಳೇ ಇರುತ್ತವೆ.

ಸ್ಥಿತೌ ತತ್ರ ನಿಮಿತ್ತಂ ಚ ಬ್ರೂಹಿ ಕೃಷ್ಣ ಮಮ ಪ್ರಭೋ ॥ ೩,೩.

ಅಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಕೃಷ್ಣಾ, ನನ್ನ ಪ್ರಭು.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಸ್ತ್ರೀಬಿಂಬಭೂತಸ್ತ್ರೀರೂಪೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ನ ಸ್ಯಾತ್ಖಗೇಶ್ವರ । ನಿತ್ಯಾವಿಯೋಗಿನೀ ದೇವೀ ಕಥಂ ಸ್ಯಾತ್ಪರಮಾತ್ಮನಃ ॥ ೩,೩.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಖಗೇಶ್ವರ, ಅವಳು ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಳಗದವಳಾಗಿ ಇರಬಹುದು?

ಹರೇರನನ್ತರೂಪಾಣಾಂ ಸ್ತ್ರೀರೂಪಾಣಾಂ ಖಗೇಶ್ವರ । ಅನನ್ತಾನನ್ತರೂಪೇಣ ನಿತ್ಯಂ ಶುಶ್ರೂಷಣೇ ರತಾ ॥ ೩,೩.

ಹರಿಯ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಖಗೇಶ್ವರ, ಹೆಣ್ಣಿನ ರೂಪಗಳು ಅನಂತ. ಆ ಅನಂತ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಸದಾ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಳು.

ಅತೋ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ವಿಯೋಗಸ್ತು ಶಙ್ಕನೀಯಃ ಕಥಞ್ಚನ । ನಾರಾಯಣೋ ನಾಮ ಹರಿಃ ಸ್ವತನ್ತ್ರಃ ಶ್ರಿಯಾ ವಿನಾ ನಾಸ್ತಿ ಕದಾಪಿ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ । ಹರೇರ್ಮುಕುನ್ದಸ್ಯ ಪದಾರವಿನ್ದೇ ಶುಶ್ರೂಷಮಾಣಾ ಪರಮಾದರೇಣ ॥ ೩,೩.

ಆದುದರಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಭವಿಸದು ಎಂದು ಯಾವಾಗಲೂ ನೆನಪಿಡಬೇಕು; ನಾರಾಯಣನು, ಹರಿಯೆಂಬವನು, ಶ್ರೀಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವನು ಎಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲ, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ. ಅವಳೇ ಪರಮಾದರದಿಂದ ಹರಿಯ ಮುಕುಂದನ ಪದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.

ಹರಿಂ ವಿನಾ ಶ್ರೀರಪಿ ದೇಶಕಾಲೇ ನಾಸ್ತೀತಿ ಮೋಕ್ಷೇಚ್ಛುಭಿರೇವ ವೇದ್ಯಮ್ । ಯಸ್ಯಾಮಧಾದ್ವೀರ್ಯಮನುಕ್ಷಣಂ ಚ ಸಾ ಮಾಮಿಕಾ ಚೇನ್ದ್ರಜಾಲಾ ತ್ಮಿಕೇತಿ ॥ ೩,೩.

ಹರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಶ್ರೀಯೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲೆಂದೂ ಇಲ್ಲ; ಇದನ್ನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅವಳು ಯಾರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ಇಡುತ್ತಾಳೋ, ಅವನೇ ನನ್ನವನು, ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು.

ವದನ್ತಿ ಯೇ ಅಸುರಾ ಮೂಢರೂಪಾ ಅಧಂಮತಃ ಪ್ರವಿಶನ್ತ್ಯೇವ ಸರ್ವೇ । ಮಾಯಾ ನಾಮ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತ್ವೇಮಾಹುಃ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪಾ ನ ತು ಚೇನ್ದ್ರಜಾಲಿಕಾ ॥ ೩,೩.

ಯಾರು ಅಸುರರು, ಮೂಢ ಸ್ವರೂಪದವರು, ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಬುದ್ಧಿಯವರು, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅಧೋಗತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಮಾಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದದು, ಕೇವಲ ಜಾದೂವಲ್ಲ.

ತಸ್ಯಾಭಿಮಾನಃ ಶ್ರೀರಿತಿ ವೇದಿತವ್ಯೋ ವೀರ್ಯಾಧಾನಂ ತತ್ರ ತೇಷಾಂ ಚ ಮೇಲಃ । ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖಂ ಮೇಲನಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾ ಇತೋ ರೂಪಂ ನಾಹುರಾಯ್ಯಾಶ್ಚ ವಿಷ್ಣೋಃ ॥ ೩,೩.

ಅವಳ ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನವನ್ನೇ ಶ್ರೀ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ, ಅವರ ಸಂಗಮವೇ ಅವರ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆ. ಮಹಾತ್ಮರು ಆ ಸಂಗಮವನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಈ ರೂಪವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಾನಾದಿ ನಿತ್ಯಾ ಸತ್ಯರೂಪಾ ಚ ವಿಷ್ಣೋರ್ಮಿಥ್ಯಾ ರೂಪಾ ಸಾ ಕಥಂ ಸ್ಯಾತ್ಖಗೇನ್ದ್ರ । ಸತ್ಯಾ ತನುಃ ಪ್ರಕೃತೇಸ್ತನ್ನಿಗೂಢಾ ಸತ್ಯತ್ವಮಾಹುರ್ವ್ಯವಹಾರಾರ್ಥರೂಪಮ್ ॥ ೩,೩.

ಅವಳು ಆದಿಯಿಲ್ಲದವಳು, ಶಾಶ್ವತವಳು, ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪವಳು; ಅವಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಿಥ್ಯಾ ರೂಪವೆಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು, ಖಗೇಂದ್ರ? ಅವಳ ದೇಹವು ಸತ್ಯವಾದದು, ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅವಳ ಸತ್ಯತ್ವವನ್ನು ವ್ಯವಹಾರದ ನಿಮಿತ್ತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ವ್ಯವಹಾರರೂಪಾ ಸತ್ಯತಾ ಚೇತ್ಪ್ರಕೃತ್ಯಾಸ್ತದಾ ಕಥಂ ಸ್ಯಾದ್ಯದನಾದಿಭೂತಾ । ಅನಾದಿನಿತ್ಯಾ ಯದಿ ನ ಸ್ಯಾತ್ಖಗೇನ್ದ್ರ ಸುಶೂಕ್ಷ್ಮರೂಪೇಣ ನ ಕಾರಣಂ ಸ್ಯಾತ್ ॥ ೩,೩.

ವ್ಯವಹಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸತ್ಯವೆಂದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯು ಆದಿಯಿಲ್ಲದದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಅವಳು ಆದಿಯಿಲ್ಲದವಳೂ ಶಾಶ್ವತವಳೂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಖಗೇಂದ್ರ, ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದಿಂದ ಕಾರಣವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಸೂಕ್ಷ್ಮೇಣ ರೂಪೇಣ ಚ ಕಾರಣಂ ಸ್ಯಾತ್ತರ್ಹಿ ಪ್ರಪಞ್ಚಸ್ಯ ಚ ಕಾರಣಂ ವದ । ಅವಿದ್ಯಾಯಾ ವಶತೋ ವಿಷ್ಣುರೇವ ನಾನಾರೂಪೈರ್ದೃಶ್ಯತೇ ವಿಷ್ಣುರೇವ ॥ ೩,೩.

ಅವಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದಿಂದ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಹಾಗಾದರೆ, ಈ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೂ ಅವಳು ಹೇಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳು. ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವೇ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಕಾಣುವವನು ವಿಷ್ಣುವೇ.

ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನಾನ್ನಾಶಮೇತಿ ಹ್ಯವಿದ್ಯಾ ನ ಸಂಶಯೋ ಹರಿಣಾ ಚೈಕ್ಯಮೇತಿ । ಏವಂ ಬ್ರೂಷೇ ಯದಿ ವಾದತ್ಖಗೇನ್ದ್ರ ವಕ್ಷ್ಯೇಹಂ ತೇ ತತ್ರ ಯುಕ್ತಿಂ ಶೃಣು ತ್ವಮ್ ॥ ೩,೩.

ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಹರಿ ಜೊತೆ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರೆ, ಖಗೇಂದ್ರ, ನಾನು ಅದರ ಯುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಈಗ ಕೇಳು.

ಸರ್ವಜ್ಞರೂಪಸ್ಯ ಹಿ ಮೇ ಮುರಾರೇಃ ಕಥಂ ಹರೇರ್ಘಟತೇ ಹ್ಯಜ್ಞತಾ ಚ । ಸೂರ್ಯೇ ಯಥಾ ತಮೋ ನಾಸ್ತಿ ತಥಾ ನಾರಾಯಣೇ ಹರೌ । ಅಜ್ಞಾನಂ ನಾಸ್ತಿ ಪಕ್ಷೀದ್ರ ಕಥಂ ತತ್ವಂ ಬ್ರವೀಷ್ಯಹೋ ॥ ೩,೩.

ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವ ಮೂರಾರಿಯ ರೂಪವಿದ್ದಾಗ, ಹರಿಗೆ ಅಜ್ಞಾನ ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು? ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕತ್ತಲೆ ಇರದುವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾರಾಯಣನಲ್ಲಿ, ಹರಿಯಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಇಲ್ಲ, ಪಕ್ಷೀಂದ್ರ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳುತ್ತೀಯೋ?

ಅತೋ ನಾಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತ್ವಾದಿಕಾಲಾದುಪಾಧಿಸಂಬನ್ಧವಶಾದಜ್ಞತಾಚೇತ್ । ಸರ್ವಜ್ಞೋಸೌ ಕುತ್ರ ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ವಿಷ್ಣುರಲ್ಪಜ್ಞಜೀವೋ ಜ್ಞಾನಶೂನ್ಯಶ್ಚ ಕುತ್ರ ॥ ೩,೩.

ಆದುದರಿಂದ, ನಾನು ಆದಿಕಾಲದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಲ್ಲ, ಉಪಾಧಿಗಳ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನವಿದ್ದರೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವ ವಿಷ್ಣುವು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ಪಕ್ಷೀಂದ್ರ, ಅಲ್ಪಜ್ಞಾನಿ ಜೀವನು, ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ?

ವಿರುದ್ಧಯೋಶ್ಚಾನಯೋಃ ಸರ್ವದೈವ ಕಥಂ ಚೈಕ್ಯಂ ಸಂವಾದಿಷ್ಯನ್ತಿ ವೇದಾಃ । ದೇಶೇ ಕಾಲೇ ಸರ್ವದಾ ದ್ದುಃ ಖಹೀನೋ ಜಗತ್ಕರ್ತಾ ಪೂರ್ಣಶಕ್ತಿಃ ಸದೈವ ॥ ೩,೩.

ಈ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧವಾದವುಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಏಕತೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವೇದಗಳು ಸದಾ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ, ಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಜೀವಃ ಸದಾ ಸ್ವಲ್ಪಕರ್ತಾಸ್ತಿ ಪೂರ್ಣಃ ಸಂಸಾರರೂಪೇ ದುಃ ಖರೂಪೇ ಚ ನಿತ್ಯಮ್ । ವಿರುದ್ಧಯೋಶ್ಚಾನಯೋರೈಕ್ಯಮಾಹುರೀಶಸ್ಯ ಮಾಯಾವಶತೋ ಮಾಯಿನಶ್ಚ ॥ ೩,೩.

ಜೀವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಯಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಅವನು ಸಂಸಾರರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದುಃಖರೂಪದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪೂರ್ಣನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧಗಳ ಏಕತೆ, ಭಗವಂತನ ಮಾಯೆಯೂ ಜೀವನ ಮಾಯೆಯೂ ಕಾರಣವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯೇ ವೈಷ್ಣವಾ ವೈಷ್ಣವದಾಸವಶ್ಯಾಸ್ತೇಷಾಂ ದ್ರೋಹಂ ಸರ್ವದಾ ಸಂಚರೇದ್ಯಃ । ಹರಿಪ್ರೀತಿಸ್ತೇನ ಭವೇನ್ನ ನಿತ್ಯಮಾನನ್ದವೃದ್ಧಿಸ್ತೇನ ಭವೇನ್ನ ಮುಕ್ತೌ ॥ ೩,೩.

ಯಾರು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಯಾವಾಗಲೂ ದ್ವೇಷವಿರಬಾರದು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಹರಿಯ ಪ್ರೀತಿ ಸಿಗದು, ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆನಂದವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗದು.

ಮಾಯೀ ಸದಾ ಮಾಯಿಭೃತ್ಯಸ್ತಥಾಪಿ ಭೇದಜ್ಞಾನಾನ್ನಿನ್ದ್ಯತೇ ಕಾರ್ಯತೇ ಚ । ತೇನಾಪಿ ತೇಷಾಂ ದುಃ ಖವೃದ್ಧಿರ್ಭವೇಚ್ಚ ಹ್ಯಧಂ ತಮಃ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಹೀನಮ್ ॥ ೩,೩.

ಜೀವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾಯಿಯ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಭಗವಂತನು ಮಾಯೆಗೆ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದರೂ, ಭೇದಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜೀವನು ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರ ದುಃಖವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವರು ಕತ್ತಲಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಹೊರಬರುವ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.

ಖಗೇನ್ದ್ರಾತಃ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪಾ ಸಾ ನಿತ್ಯಾ ಸಾ ಸತ್ಯಭೂತಾ ಸದೈವ । ಏವಂ ಸ್ವಯಂ ಕಾಲವಾಯ್ವಾದಿಕಾನಾಂ ಪರಾ (ರಮಾ)ಣವಃ ಸತ್ಯರೂಪಾಶ್ಚ ಸನ್ತಿ ॥ ೩,೩.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಪ್ರಕೃತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವೂ, ನಿಜವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಕಾಲ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮಾಣುಗಳು ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿವೆ.

ಪರಾ (ಮಾಣೂ)ನಾಂ ಲಕ್ಷಣಂ ವೇದಿತವ್ಯಂ ಜ್ಞಾನೇಚ್ಛುಭಿರ್ನಾನ್ಯಥಾ ವೇದಿತವ್ಯಮ್ । ಪದಾರ್ಥಾನಾಂ ಪಾರ್ಥಿವಾನಾಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ವಿಶೇಷಾಣಾಂ ಚರಮಾಖ್ಯೋ ವಿಶೇಷಃ ॥ ೩,೩.

ಪರಮಾಣುಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುವವರು ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಲಾಗದು. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಅಂತಿಮವಾದ ಭೇದವೇ ಪರಮಾಣು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ ಏವಃ ಸ್ಯಾತ್ಪರಮಾಣುರ್ದ್ವಿಜೇನ್ದ್ರ ಯೋನ್ತ್ಯೋವಿ (ವ) ಶೇಷೋವಯವಶ್ಚ ಸ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೩,೩.

ಯಾವುದು ಅಂತಿಮವಾದ ಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಪರಮಾಣು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಹೇ ಕೃಷ್ಣ ಹೇ ಮಾಧವ ಸಾತ್ತ್ವತಾಂ ಪತೇ ಪದಾರ್ಥಾನಾಂ ಚರಮಾಂಶಃ ಪರಾಣು ॥ ೩,೩.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ಕೃಷ್ಣನೇ, ಮಾಧವನೇ, ಸಾತ್ತ್ವತರಿಗೆ ಒಡೆಯನೇ, ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವೇ ಪರಮಾಣು.

ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತತ್ರ ಮೇ ಸಂಶಯೋಸ್ತಿ ಯೋನ್ತ್ಯೋ ವಿಶೇಷಃ ಸ ತು ನಾಂಶಯುಕ್ತಃ । ಯೋ ಹ್ಯಂಶಯುಕ್ತೋ ನ ತು ಸೋಂತ್ಯೋ ವಿಶೇಷ ಏವಂ ಮಮಾಭಾತಿ ವಚಸ್ತು ತಥ್ಯಮ್ ॥ ೩,೩.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ನನಗೆ ಸಂಶಯವಿದೆ: ಅಂತಿಮ ಭೇದವು ಭಾಗವಿಲ್ಲದದು, ಆದರೆ ಭಾಗವಿರುವುದು ಅಂತಿಮ ಭೇದವಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಸತ್ಯವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಯ ಏವ ಲೋಕೇ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ಮಾನುಷಾಸ್ತು ವಿಶೇಷಾಣಾಂ ದರ್ಶನೇ ಶಕ್ತಿಯುಕ್ತಾಃ । ತಥಾಪಿ ತೇ ಯಸ್ಯ ಚಾಂಶಿತ್ವಮೇವ ವಿಶೇಷಂ ವೈ ನೈವ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಸಮರ್ಥಾಃ ॥ ೩,೩.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಾನವರು ಭೇದವನ್ನು ನೋಡಲು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಾದರೂ, ಯಾವುದು ಭಾಗವಿರುವದೋ, ಅವರು ಆ ಅಂತಿಮ ಭೇದವನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.