ನ ವೈ ಜ್ಞಾನೀತ್ಯನ್ತರಂ ಯೋ ನ ವೇದ ಸ ವೇದವಾದೀ ನ ಚ ವೇದಪಾಠಕಃ ॥ ೩,೨.
ಈ ಭೇದವನ್ನು ತಿಳಿಯದವನು ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಿಯಲ್ಲ, ಅವನು ವೇದವನ್ನು ಹೇಳುವವನು ಕೂಡ ಅಲ್ಲ, ವೇದವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು ಕೂಡ ಅಲ್ಲ.
ವೇದಾಕ್ಷರಾಣಿ ಯಾವನ್ತಿ ಪಠಿತಾನಿ ದ್ವಿಜಾತಿಭಿಃ । ತಾವನ್ತಿ ಹರಿನಾಮಾನಿ ಪ್ರಿಯಾಣಿ ಚ ಹರೇಃ ಸದಾ ॥ ೩,೨.
ಯಾವಷ್ಟು ವೇದದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ದ್ವಿಜರು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅಷ್ಟೇ ಹರಿಯ ಪ್ರಿಯವಾದ ಹೆಸರುಗಳು ಸದಾ ಇವೆ.
ಮಮ ಸ್ವಾಮೀ ಹರಿರ್ನಿತ್ಯಂ ದಾಸೋಹಂ ಸರ್ವದಾ ಹರೇಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯಾ ದೇವತಾಃ ಸರ್ವಾ ಗುರವೋ ಮೇ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ॥ ೩,೨.
ಹರಿ ಸದಾ ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ, ನಾನು ಸದಾ ಹರಿಯ ದಾಸನು. ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನನ್ನ ಗುರುಗಳು.
ಏತೇಷಾಂ ಚ ಹರಿಃ ಸ್ವಾಮೀ ವೇದೇ ಸರ್ವತ್ರ ಗೀಯತೇ । ಏವಂ ಜಾನಂಸ್ತು ಯೋ ವೇದಾನ್ಸಂಪಠೇತ್ಸ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ ॥ ೩,೨.
ಈ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹರಿ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ವೇದದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ವೇದಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು.
ಸ ವೇದಪಾಠಕೋ ಜ್ಞೇಯಸ್ತದನ್ಯೇ ವೇದವಾದಿನಃ । ವೇದಭಾರಭರಾಕ್ರಾನ್ತಃ ಸ ವೈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗರ್ದಭಃ ॥ ೩,೨.
ಅವನೇ ವೇದಪಾಠಕನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಉಳಿದವರು ವೇದವನ್ನು ಹೇಳುವವರಷ್ಟೆ. ವೇದದ ಭಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊತ್ತಿರುವವನು ನಿಜವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಕತ್ತೆ.
ಜ್ಞಾನಾಭಿಮಾನೀ ವೇದಮಾನೀ ಉಭೌ ತು ಪರಸ್ಪರಂ ಹ್ಯೂಚತುಃ ಸರ್ವದೈವ । ಜಲಂ ವೇದೋ ಯತ್ರ ವಾಸೋ ಮುರಾರೇರಾಚಾರ್ಯಾಣಾಂ ಸಂಗದೋಷಾದ್ದ್ವಿಜಾನಾಮ್ ॥ ೩,೨.
ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರ ಇರುವವನು ಮತ್ತು ವೇದದಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರ ಇರುವವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಸ್ಪರ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೇದವು ನೀರಂತೆ, ಮುರಾರಿಯ ನಿವಾಸವಾಗಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಗುರುಗಳ ಮತ್ತು ದ್ವಿಜರ ದೋಷದಿಂದ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಹಾಪರಾಧಾಃ ಸಂತಿ ಲೋಕೇ ಮಹಾತ್ಮನ್ಸಹಸ್ರಶಃ ಶತಶಃ ಕೋಟಿಶಶ್ಚ । ಹರಿಶ್ಚ ತಾನ್ಕ್ಷಮತೇ ಸರ್ವದೈವ ನಾಮತ್ರಯಸ್ಮರಣಾದ್ವೈ ಕುಪಾಲುಃ ॥ ೩,೨.
ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು, ನೂರಾರು, ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಮಹಾಪಾಪಗಳು ಇವೆ. ಆದರೆ ಹರಿ ಸದಾ ದಯಾಮಯನಾಗಿ ತನ್ನ ಮೂರು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ಅವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸರ್ವಾಪರಾಧಾದ್ರಹಿತಂ ದಾನಮಾನೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಸದಾ ತಾರತಮ್ಯಾಚ್ಚ ಹೀನಮ್ । ದೃಷ್ಟ್ವಾಪರಾಧಂ ತಸ್ಯ ವಿಷ್ಣುರ್ಮಹಾತ್ಮಾ ಹಾಹಾಕಾರಂ ಕುರುತೇ ಕ್ರೋಧಬುದ್ಧ್ಯಾ ॥ ೩,೨.
ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲದ, ಸದಾ ಗೌರವದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಹೇರಳತೆ ಇಲ್ಲದ ದಾನವನ್ನು ಕೊಡುವವನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡರೆ, ಮಹಾತ್ಮ ವಿಷ್ಣು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ ಬಹಳ ಕಳವಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಉತ್ತಿಷ್ಠ ಗೋವಿನ್ದ ಸುವೇದವೇದ್ಯ ಸೋವ್ಯಾತ್ಕೃತಾಖ್ಯೋ ಮಯಿ ಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಸೀದ । ಭೋ ಕೇಶವೋತ್ತಿಷ್ಠ ಸುಖಸ್ವರೂಪ ಸೃಷ್ಟೌ ವ್ಯಯೇ ವರ್ತಯಿತುಂ ಸಮರ್ಥಃ ॥ ೩,೨.
ಗೋವಿಂದಾ, ವೇದಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವವನು, ರಕ್ಷಕ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನೇ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನನಗೆ ದಯೆ ತೋರಿಸು. ಕೇಶವ, ಸುಖಸ್ವರೂಪ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಶಕ್ತನಾದವನೇ, ಎದ್ದು ಬಾ.
ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಪ್ರೇರಯೇತ್ಪೂಜ್ಯಸೃಷ್ಟೌ ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ರುದ್ರಂ ಪ್ರೇರಯೇತ್ಸಂಹೃತೌ ಚ । ಪ್ರಾಪ್ತವ್ಯಯೋಗ್ಯಾನ್ಬ್ರಹ್ಮಶೇಷಾದಿದೇವಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇಹಿ ಮೋಕ್ಷಂ ಚ ಸಮ್ಯಕ್ ॥ ೩,೨.
ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅವನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ರುದ್ರನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅವನಿಂದ ಲಯವನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ಶೇಷ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಕಾಣದೆ, ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡು.
ಹರೇ ಮುರಾರೇ ಸ್ವಾಪಹೀನಾದ್ಯ ತಿಷ್ಠ ಕಲ್ಪಾ ದಿಕಾನನ್ತರಜ್ಞಾನ (ರಂ ಬುದ್ಧಿ) (ಜಾನ) ಹೀನಾತ್ । ಸಮ್ಯಗ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕರ್ಮದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಮಹಾತ್ಮಲ್ಲಂಬ್ಧಂ ತಮೋ ದಾಹಿ ದುಃ ಖಸ್ವರೂಪಮ್ ॥ ೩,೨.
ಹರಿ, ಮುರಾರಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನೇ, ಈಗ ಒಂದು ಕಲ್ಪದ ಕಾಲದವರೆಗೆ ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಿಲ್ಲು; ದಿಕ್ಕುಗಳ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಇರಬಾರದು. ಕರ್ಮದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿ, ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಹುಟ್ಟಿದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು, ಅದು ದುಃಖದ ಸ್ವರೂಪವಾದುದನ್ನು, ನಾಶಮಾಡು.
ದೈತ್ಯಾದಿಕಾನ್ದುಃ ಖಮತೀನ್ಹ ಯಸ್ಮಾತ್ತಮಸ್ಯನ್ಧೇಸರ್ವದಾ ಚಿತ್ಸ್ವರೂಪೀ । ತಸ್ಮಾದಾಹುರ್ದುಃ ಸ್ವರೂಪೀ ಹರಿಸ್ತ್ವಂ ದುಃ ಖಸ್ವರೂಪಾತ್ತ್ವಂ ಚ ದುಃ ಖೀ ಹರೇ ತ್ವಮ್ ॥ ೩,೨.
ನೀನು ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ಇತರರ ದುಃಖವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ದೂರಮಾಡುತ್ತೀಯೆ, ಅಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ದುಃಖವಿನಾಶಕ, ಆನಂದಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಹರಿ.
ಉತ್ತಿಷ್ಠ ನಾರಾಯಣ ವಾಸುದೇವ ಹ್ಯುತ್ತಿಷ್ಠ ಕೃಷ್ಣಾಚ್ಯುತ ಮಾಧವೇತಿ । ಉತ್ತಿಷ್ಠ ವೈಕುಣ್ಠ ದಯಾರ್ದ್ರಮೂರ್ತೇ ಉತ್ತಿಷ್ಠ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ ನಮೋನಮಸ್ತೇ ॥ ೩,೨.
ಊಟು ನಾರಾಯಣ, ವಾಸುದೇವ, ಊಟು ಕೃಷ್ಣ, ಅಚ್ಯುತ, ಮಾಧವ. ಊಟು ವೈಕುಂಠ, ದಯಾಮಯ ಸ್ವರೂಪ, ಊಟು ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿ, ನಾನೇಕು ಸಲಾಂ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಉತ್ತಿಷ್ಠ ಮಧ್ವೇಶ ಸರಸ್ವತೀಶ ಉತ್ತಿಷ್ಠ ರುದ್ರೇಶ ತಥಾಂಬಿಕೇಶ । ಉತ್ತಿಷ್ಠ ಚನ್ದ್ರೇಶ ತಥಾ ಶಚೀಶ ವಿಪ್ರೇಶ ಭಕ್ತೇಶ ಗವೇಶ ನಿತ್ಯಮ್ ॥ ೩,೨.
ಊಟು ಮಧ್ವೇಶ, ಸರಸ್ವತಿಯ ಸ್ವಾಮಿ, ಊಟು ರುದ್ರೇಶ, ಅಂಬಿಕೆಯ ಸ್ವಾಮಿ, ಊಟು ಚಂದ್ರೇಶ, ಶಚಿಯ ಸ್ವಾಮಿ, ದ್ವಿಜರ ಸ್ವಾಮಿ, ಭಕ್ತರ ಸ್ವಾಮಿ, ಗೋವಿನ ಸ್ವಾಮಿ, ಸದಾ.
ಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರಿಯೋತ್ತಿಷ್ಠ ಋಚಿ ಪ್ರಿಯಸ್ತ್ವಂ ಯಜುಃ ಪ್ರಿಯೋತ್ತಿಷ್ಠ ನಿದಾನಮೂರ್ತೇ । ಸಾಮಪ್ರಿಯಸ್ತ್ವಂ ಚ ತಥಾ ಮುರಾರೇ ಅಥರ್ವವೇದಪ್ರಿಯ ಸರ್ವದಾ ತ್ವಮ್ ॥ ೩,೨.
ವೇದಗಳ ಪ್ರಿಯನೇ, ಎದ್ದೇಳು! ಋಗ್ವೇದಕ್ಕೆ ನೀನು ಬಹಳ ಪ್ರಿಯ, ಯಜುರ್ವೇದದ ರೂಪವನ್ನೂ ನೀನು ತಾಳಿದವನು, ಎದ್ದೇಳು! ಸಾಮವೇದಕ್ಕೂ ನೀನು ಹಿತ, ಮೂರಾರಿಯೇ, ಅಥರ್ವಣವೇದಕ್ಕೂ ಸದಾ ಪ್ರಿಯನಾದವನು ನೀನೇ.
ಗದ್ಯಪ್ರಿಯಸ್ತ್ವಂ ಚ ಪುರಾಣಮೂರ್ತೇ ಸ್ತುತಿಪ್ರಿಯೋತ್ತಿಷ್ಠ ವಿಚಿತ್ರಮೂರ್ತೇ । ಸುಗಾಯನಪ್ರೀತಿಕರಸ್ತ್ವಮೇವ ಹ್ಯುತಿಷ್ಠ ಶೀಘ್ರಂ ಕಮಲಾ ಪತಿಸ್ತ್ವಮ್ ॥ ೩,೨.
ಗದ್ಯಗಳ ಪ್ರಿಯನೇ, ಪುರಾತನ ರೂಪವನು, ಎದ್ದೇಳು! ವಿಚಿತ್ರವಾದ ರೂಪವನು, ಸ್ತುತಿಗೆ ಹಿತನಾದವನು, ಎದ್ದೇಳು! ಸುಗಮವಾಗಿ ಹಾಡುವುದರಿಂದ ಸಂತೋಷ ನೀಡುವವನು ನೀನೇ, ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ಎದ್ದೇಳು, ಕಮಲಾದೇವಿಯ ಒಡೆಯನೇ!
ಏವಂ ಸ್ತುತೋ ವಿಷ್ಣುರಜಃ ಪುರಾಣೋ ಹ್ಯತಿತ್ವರಾವಾನುತ್ಥಿತೋ ನಿತ್ಯಬದ್ಧಃ ॥ ೩,೨.
ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಪುರಾತನನಾದ ವಿಷ್ಣುವು ತಕ್ಷಣವೇ ಎದ್ದು ನಿಂತನು, ಸದಾ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದವನಾಗಿ.
ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೩ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಬಭೂವೇಚ್ಛಾ ಮಮ ದೇವಸ್ಯ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸ್ರಷ್ಟುಂ ಸೃಜ್ಯಾನ್ಮೋಕ್ಷಯೋಗ್ಯಾಂಶ್ಚ ಮೋಕ್ತುಮ್ । ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಃ ಸರ್ವದೈವಾಸ್ತಿ ವಿಷ್ಣೋಸ್ತಥಾಪಿ ತದ್ವ್ಯಾಹರಣಂ ಚ ಲೌಕಿಕಮ್ ॥ ೩,೩.
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ನನಗೆ, ದೇವರಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ, ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾದವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸದಾ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಇದೆ, ಆದರೂ ಆ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ.
ತದಾ ಹರಿರ್ಜಗೃಹೇ ಲೌಕಿಕಂ ಚ ತಮಃ ಪಾನಂ ತೇನ ರೂಪೇಣ ಚಕ್ರೇ । ತದ್ರೂಪಮಾಹುಃ ಪ್ರಾಕೃತಂ ವೈ ತದಜ್ಞಾ ಹ್ಯನ್ಧಂ ತಮಃ ಪ್ರವಿಶನ್ತ್ಯೇವ ಸರ್ವೇ ॥ ೩,೩.
ಆಗ ಹರಿಯು ಲೋಕದ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆ ರೂಪದಿಂದ ಕತ್ತಲನ್ನು ಕುಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಆ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವರು, ಅಂಧರಾಗಿರುವವರು, ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ಅವತಾರಾ ಮಹಾವಿಷ್ಣೋಃ ಸರ್ವೇ ಪೂರ್ಣಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ । ಪೂರ್ಣಂ ಚ ತತ್ಪರಂ ರೂಪಂ ಪೂರ್ಣಾತ್ಪೂರ್ಣಾಃ ಸಮುದ್ಗತಾಃ ॥ ೩,೩.
ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅವತಾರಗಳೂ ಪೂರ್ಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆ ಪರಮ ರೂಪವೂ ಪೂರ್ಣ, ಆ ಪೂರ್ಣದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಪೂರ್ಣರೂಪಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ.
ಪರಾವರತ್ವಂ ತೇಷಾಂ ತು ವ್ಯಕ್ತಿಮಾತ್ರವಿಶೇಷತಃ । ನ ದೇಶಕಾಲಸಾಮರ್ಥ್ಯಾತ್ಪಾರಾವರ್ಯಂ ಕಥಞ್ಚನ ॥ ೩,೩.
ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ-ಕೆಳಮೈ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ರೂಪದ ಭೇದ ಮಾತ್ರ; ದೇಶ, ಕಾಲ ಅಥವಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಭೇದವಿಲ್ಲ.
ಪೂರ್ವರೂಪಂ ಚ ಪೂರ್ಣಂ ಚ ಪೂರ್ಣಂ ಪದವಿತಾರಗಮ್? । ರೂಪಂ ತದಾತ್ಮನ್ಯಾದಾಯ ಪೂರ್ಣಮೇವಾವಶಿಷ್ಯತೇ ॥ ೩,೩.
ಹಿಂದಿನ ರೂಪವೂ ಪೂರ್ಣವೇ, ಆ ಪೂರ್ಣರೂಪವು ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ; ಆ ರೂಪವನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಉಳಿಯುವುದು ಪೂರ್ಣತೆಯೇ.
ಲೌಕಿಕವ್ಯವಹಾರೋಯಂ ಭೂಭಾರಕ್ಷಪಣಾದಿಕಃ । ತಸ್ಯ ದೃರ್ಷ್ಟಿ ವಿನಾ ನಾನ್ಯೋ ಲಯಃ ಕೃಷ್ಣಾದಿನಾ ಕ್ವಚಿತ್ ॥ ೩,೩.
ಈ ಲೋಕದ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಭೂಭಾರದ ನಿವಾರಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ; ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕೃಷ್ಣನಾದವರಿಂದ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಲಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ತತ್ತ್ವೇ ಪೀಡಾ ನ ಕರ್ತವ್ಯಾ ತಯಾ ದುಃ ಖಾನಿ ವಿನ್ದತಿ । ಅತ್ಯನ್ತಪೀಡನಾತ್ತಸ್ಯ ರೋಗಸ್ತಸ್ಯ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೩.
ನಿಜವಾಗಿ ನೋವುಂಟುಮಾಡಬಾರದು; ಅದರಿಂದ ದುಃಖವೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅತಿಯಾದ ಪೀಡೆ ಮಾಡಿದರೆ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಜ್ಞಾತವ್ಯಾಂಶೇ ತು ಪೀಡಾ ತು ಕರ್ತವ್ಯಾ ಗುರುಣಾ ಸಹ । ತಮನ್ತೇವಾಸಿನಂ ಚಾಹುಃ ಸ ಏವ ಚು ಗುರುಃ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೩,೩.
ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗುರು ಜೊತೆಗೆ ಪೀಡೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಆ ಶಿಷ್ಯನನ್ನೇ ಅಂತೇವಾಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವನೇ ಗುರು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೇ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಹರೇಸ್ತತ್ತ್ವವಿಚಾರಂ ತು ಪರಸ್ಪರಮ್ । ತಾವೇವ ಗುರುಶಿಷ್ಯೌ ತು ವಿನತಾನನ್ದಸಂಯುತ ॥ ೩,೩.
ಹರಿಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವಿಚಾರಿಸುವವರು, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ವಿನತಾದೇವಿಯ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವವರು.
ಗುರುಣಾಪಿ ಸಮಂ ಹಾಸ್ಯಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಕುಟಿಲಂ ವಿನಾ । ಹರ್ಷಾಮರ್ಷಯುತಃ ಶಿಷ್ಯೋ ಗುರುಃ ಕೌಟಿಲ್ಯಸಂಯುತಃ ॥ ೩,೩.
ಗುರು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಗುವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಆದರೆ ವಕ್ರತೆ ಇಲ್ಲದೆ. ಶಿಷ್ಯನು ಹರ್ಷ ಮತ್ತು ಅಸಹನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವನು, ಗುರು ವಕ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವನು.
ಉಭೌ ತೌ ನಿರಯಂ ಯಾತೋ ಯಾವದಾಚನ್ದ್ರತಾರಕಮ್ । ಸಾಕ್ಷಾದ್ಧರಿಃ ಪುರುಷಃ ಪಿಙ್ಗಲಾಕ್ಷಃ ಸ್ವಮಾಯಾಯಾಂ ಗುಣಮಯ್ಯಾಂ ಮಹಾತ್ಮಾ । ಸ್ವಪೌರುಷೇಣೈವ ಸುಮಙ್ಗಲೇನ ಅಧಾತ್ತು ವೀರ್ಯಂ ಭಗವಾನ್ವೀರ್ಯವಾಂಶ್ಚ ॥ ೩,೩.
ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಚಂದ್ರ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಇರುವವರೆಗೆ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ನೇರವಾಗಿ, ಪಿಂಗಣಿಯ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಹರಿಯು, ಮಹಾತ್ಮನು, ತನ್ನ ಗುಣಮಯ ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಪುಣ್ಯದಿಂದ, ತನ್ನ ವೀರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದನು, ವೀರ್ಯಶಾಲಿಯಾದನು.
ಗರುಡ ಉವಾಚ । ವೀರ್ಯಸ್ವರೂಪಂ ಬ್ರೂಹಿ ಮೇ ವಾಸುದೇವ ವೀರ್ಯೇ ತ್ವದೀಯೇ ಸಂಶಯೋ ಮೇ ವಿಭಾತಿ । ಕಿಂ ವೀರ್ಯಮೀಶಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪಭೂತಂ ಕಿಂ ವಾ ವಿಭಿನ್ನಂ ವದ ಸಾಧು ವೇತ್ಸಿ ॥ ೩,೩.
ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು: ವಾಸುದೇವಾ, ವೀರ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು; ನಿನ್ನ ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈಶ್ವರನ ವೀರ್ಯ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲೇ ಇರುವದೋ, ಬೇರೆ ಆಗಿರುವದೋ? ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದವನು, ತಿಳಿಸು.
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಯದ್ವೀರ್ಯಮಾಧತ್ತ ಹರಿಃ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಭುರ್ಮಾಯಾಭಿಧಾಯಾಂ ವಿನತಾತನೂಜ । ತದ್ವೀರ್ಯಮಾಹುರ್ನೃಹರೇಃ ಸ್ವರೂಪಂ ವಿಪಶ್ಚಿತೋ ನಿಶ್ಚಿತತತ್ತ್ವದರ್ಶಿನಃ ॥ ೩,೩.
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಹರಿಯು ಸ್ವತಃ ವಿನತೆಯ ಮಗನಾದ ಮಾಯೆಗೆ ನೀಡಿದ ವೀರ್ಯವನ್ನು, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನೃಹರಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.