ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಕೃಷ್ಣರಾಮಾದಿವಚ್ಚೈವ ತ್ವೇಕೀಭಾವೋ ವಿವಕ್ಷಿತಃ । ಬಿಂಬಾನಾಂ ಮೂಲರೂಪಸ್ಯ ಭೇದೋ ನಾತ್ರ ವಿವಕ್ಷಿತಃ ॥ ೩,೨.

ಕೃಷ್ಣ, ರಾಮ ಮತ್ತು ಇತರರಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳ ಒಂದಾಗುವಿಕೆ ಮಾತ್ರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ; ಮೂಲರೂಪದ ಭೇದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿಲ್ಲ.

ತತ್ರಾಪಿ ಚ ವಿಶೇಷೋಸ್ತಿ ಜ್ಞಾತವ್ಯಸ್ತತ್ತ್ವಮಿಚ್ಛುಭಿಃ । ಏಕಾಂಶೇನ ತು ಬಿಂಬೈಸ್ತು ಚೈಕೀಭಾವಂ ವ್ರಜನ್ತಿ ತೇ ॥ ೩,೨.

ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಒಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಇದೆ, ಅದನ್ನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ.

ಏಕಾಂಶೇನ ತು ಜೀವತ್ವೇ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ಬಿಂಬಮೂಲಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ ತೇ ಜನಾ ಹ್ಯಸುರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೩,೨.

ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಮೂಲವನ್ನು ತಿಳಿಯದ ಜನರನ್ನು ಅಸುರರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಏಕ ಏವ ಹರಿಃ ಪೂರ್ವಂ ಹ್ಯವಿದ್ಯಾವಶತಃ ಸ್ವಯಮ್ । ಅನೇಕೋ ಭವತಿ ಹ್ಯಾರಾದಾದರ್ಶಪ್ರತಿಬಿಂಬವತ್ ॥ ೩,೨.

ಹರಿಯು ಮೊದಲಿಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದನು, ಆದರೆ ಅಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅನೇಕನಾದನು, ಅದು ಹಲವಾರು ಕನ್ನಡಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಂತೆ.

ಏವಂ ವದನ್ತಿ ಯೇ ಮೂಢಾಸ್ತೇಪಿ ಯಾನ್ತ್ಯಧರಂ ತಮಃ । ಉಪಾಧಿರ್ದ್ವಿವಿಧಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸ್ವರೂಪೋ ಬಾಹ್ಯ ಏವ ಚ ॥ ೩,೨.

ಹೀಗೆ ಹೇಳುವ ಮೂಢರು ಕೂಡ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಉಪಾಧಿ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ: ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ.

ಬಾಹ್ಯೋಪಾಧಿರ್ಲಯೇ ಯಾತಿ ಮುಕ್ತಾವನ್ಯಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥಿತಿಃ । ಸರ್ವೋಪಾಧಿವಿನಾಶೇ ಹಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಃ ಕಥಂ ಭವೇತ್ ॥ ೩,೨.

ಬಾಹ್ಯ ಉಪಾಧಿ ಲಯದಲ್ಲಿ ಅಳಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಉಪಾಧಿಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಹೇಗೆ ಉಳಿಯಬಹುದು?

ಚಿದ್ರೂಪಾಖ್ಯೋ ಹ್ಯುಪಾಧಿಸ್ತು ಮೋಕ್ಷೇ ಯೇಪ್ಯಧಿಕಾರಿಣಃ । ದುಃಖರೂಪೋ ಹ್ಯುಪಾಧಿಸ್ತು ತಮಸೋ ಯೇಧಿಕಾರಿಣಃ ॥ ೩,೨.

ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪ ಉಪಾಧಿಯು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾದವರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ; ದುಃಖಸ್ವರೂಪ ಉಪಾಧಿಯು ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾದವರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.

ಮಿಶ್ರರೂಪೋ ಹ್ಯುಪಾಧಿಸ್ತು ನಿತ್ಯಸಂಸಾರಿಣಾಂ ಮತಃ । ಬಾಹ್ಯೋಪಾಧಿರ್ಲಿಙ್ಗದೇಹಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೨.

ಮಿಶ್ರಸ್ವರೂಪ ಉಪಾಧಿಯು ಸದಾ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬಾಹ್ಯ ಉಪಾಧಿಯು ಲಿಂಗದೇಹವೇ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ದೈತ್ಯಾಃ ದುಃಖಾಯತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾದುಃಖೀ ಹರಿಃ ಸ್ವಯಮ್ । ತತ್ತದ್ದುಃಖಸ್ವರೂಪತ್ವಾದ್ದೈತ್ಯಾನಾಂ ಬಿಂಬರೂಪಕಃ ॥ ೩,೨.

ದೈತ್ಯರು ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದರಿಂದ ಹರಿಯೂ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ದುಃಖಸ್ವರೂಪ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವನು ಅವರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ.

ದೈತ್ಯಸ್ಥಿತಾನಾಂ ಬಿಂಬಾನಾಂ ಮೂಲರೂಪಸ್ಯ ವೈ ಪ್ರಭೋಃ । ಪರಸ್ಪರಂ ತಥಾ ಭೇದಂ ಹ್ಯನ್ತರಂ ವಾ ನ ಚಿನ್ತಯೇತ್ ॥ ೩,೨.

ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಿಗೆ, ಪ್ರಭುವಿನ ಮೂಲರೂಪದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಭೇದ ಅಥವಾ ದೂರವನ್ನು ಯಾರು ಯೋಚಿಸಬಾರದು.

ಶ್ರೀಭೂದುರ್ಗಾದಿರೂಪಾಣಾಂ ತಥಾ ಸೀತಾದಿರೂಪಿಣಾಮ್ । ಅನ್ಯೋನ್ಯಂ ನಾಣುಮಾತ್ರಂ ಚ ಭೇದೋ ಬಾಹ್ಯಾನ್ತರೇಪಿ ಚ ॥ ೩,೨.

ಶ್ರೀ, ಭೂ, ದುರ್ಗಾ ಮತ್ತು ಸೀತಾದಿ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಗಾಗಲಿ ಒಳಗಾಗಲಿ, ಪರಸ್ಪರ ಒಂದು ಅಣುವಷ್ಟು ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ.

ಚಿನ್ತನೀಯಃ ಕಥಮಪಿ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಯಾನ್ತ್ಯಧರಂ ತಮಃ । ಪ್ರತಿಬಿಂಬಸ್ಥಿತೋ ಬಿಂಬಃ ಸ್ತ್ರೀರೂಪೋ ಹ್ಯಸ್ತಿ ಸರ್ವದಾ ॥ ೩,೨.

ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಕೂಡ ಯಾರು ಭೇದವನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಕೆಳಗಿನ ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಹೆಣ್ಣಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಸದಾ ಇರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಲಯೇ ಸಮನುಪ್ರಾಪ್ತೇ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಸಹ ಖಗೋತ್ತಮ । ಏಕೀಭಾವಂ ನಾಪ್ನುವನ್ತಿ ಬಿಂಬೇನ ಸಹ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ ॥ ೩,೨.

ಪ್ರಳಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಲ್ಲೇ ಇರುವವರು ಮೂಲರೂಪದೊಂದಿಗೇ ಒಂದಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಬಿಂಬಸ್ಥಿತಾನಾಂ ರೂಪಾಣಾಂ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಶ್ಚ ವಿನತಾಸುತ । ಭೇದಸ್ತು ನಾಣುಮಾತ್ರಂ ಚ ಶಙ್ಕನೀಯಃ ಕಥಞ್ಚನ ॥ ೩,೨.

ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಲ್ಲಿರುವ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ, ವಿನತೆಯ ಮಗನೇ, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಣುವಷ್ಟು ಭೇದವೂ ಯಾರು ಅನುಮಾನಿಸಬಾರದು.

ಯದಾ ಹಿ ಶೇತೇ ಪ್ರಲಯಾರ್ಣವೇ ವಿಭುರ್ಜೀವಾಂಶ್ಚ ಸರ್ವಾನುದರೇ ನಿವೇಶ್ಯ । ಮುಕ್ತಾಂಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮೇನ್ದ್ರಮರುದ್ಗಣಾದೀನ್ಪ್ರಾತ್ಪವ್ಯಮುಕ್ತೀಂಶ್ಚ ಸುತೌ? ಚ ಸಂಸ್ಥಿತಾನ್ ॥ ೩,೨.

ಪ್ರಳಯ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ—ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆದವರು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ಮರುದ್ಗಣಗಳು, ಮತ್ತೂ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆದವರು, ಪುತ್ರರು—ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಾಪ್ತಾನ್ಧಕೂಪಾದಿಸಮಸ್ತಜೀವಾಂಸ್ತಥೈವ ಪ್ರಾಪ್ತವ್ಯಕಲೀನಥಾಪರಾನ್ । ತಥೈವ ನಿತ್ಯಂ ಸೃತಿಸಂಸ್ಥಿತಾಞ್ಜನಾನಚೇತನಾನೃಕ್ಷರೂಪಾದಿಜೀವಾನ್ ॥ ೩,೨.

ಅದೇ ರೀತಿ, ನರಕಾದಿ ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಹೋದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಬೇಕಾದವರನ್ನು, ಸದಾ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವವರನ್ನು, ಜಡಗಳನ್ನೂ, ಮರದ ರೂಪದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಅವನು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಏವಂ ಜನಾಞ್ಜಠರೇ ಸಂನಿಧಾಯ ಸಮ್ಯಕ್ಶೇತೇ ಹ್ಯಂಭಸಿ ವೈ ಸ ಕಲ್ಪೇ । ಲಕ್ಷ್ಮೀಸ್ತು ಸಾ ಸರ್ವವೇದಾತ್ಮಿಕಾ ಚ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಹರೌ ನಿತ್ಯಸಂವರ್ಧಿತಾಪಿ ॥ ೩,೨.

ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅವನು ಕಾಲಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳ ಸಾರವಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಸದಾ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ಅತ್ಯಾದರಂ ದರ್ಶಯತೀವ ಸಾ ತು ಈಡೇ ವಿಷ್ಣುಂ ಭಕ್ತಿಸಂವರ್ಧಿತಾಪಿ । ಚೇಷ್ಟಾದಿರೂಪೇಣ ತದಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿದಾಸೀದ್ವಿನಾ ವಿಷ್ಣುಮಥ ಶ್ರಿಯಂ ಚ ॥ ೩,೨.

ಆಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಂತೆಯೇ ಕಂಡರೂ, ನಾನು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಕೆಯೊಳಗೆ ಭಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಶ್ರೀಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಪರ್ಯಙ್ಕರೂಪೇಣ ಬಭೂವ ದೇವೀ ವಾಸಸ್ವರೂಪೇಣ ರಮಾ ವಿರೇಜೇ । ಸರ್ವಂ ರಮಾ ಸೈವ ತದೈವ ಚಾಸೀತ್ಸೈಕಾ ದೇವೀ ಬಹುರೂಪಾ ಬಭಾಷೇ ॥ ೩,೨.

ಆ ದೇವಿ ಹಾಸಿಗೆಯ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದರು, ರಮಾ ವಸ್ತ್ರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ರಮೆಯೇ ಆಗಿದ್ದಳು—ಅವಳೇ ದೇವಿ, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು.

ತ್ವಮುತ್ಕೃಷ್ಟಃ ಸರ್ವದೇವೋತ್ತಮತ್ವಾನ್ನ ತ್ವತ್ಸಮಃ ಕಶ್ಚಿದೇವಾಧಿಕೋ ವಾ । ತ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಏಕೋ ನ ಚತುರ್ಮುಖಶ್ಚ ನಾಹಂ ರುದ್ರೋ ನ ಬೃಹಸ್ಪತಿಶ್ಚ ॥ ೩,೨.

ನೀನು ಎಲ್ಲ ದೇವರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ನಿನಗೆ ಸಮನಾಗಲಿ, ಹೆಚ್ಚು ಆಗಲಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ನೀನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳವನು ಅಲ್ಲ, ನಾನು ರುದ್ರನೂ ಅಲ್ಲ, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಾದವನು ಕೂಡ ಅಲ್ಲ.

ವಿಷ್ಣಾವೇವ ಬ್ರಹ್ಮಶಬ್ದೋ ಹಿ ಮುಖ್ಯೋ ಹ್ಯನ್ಯೇಷ್ವಮುಖ್ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮರುದ್ರಾದಿಕೇಷು । ಅನನ್ತಗುಣಪೂರ್ಣತ್ವಾದ್ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ಹರಿರುಚ್ಯತೇ ॥ ೩,೨.

‘ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; ಬ್ರಹ್ಮಾ, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಅದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಲ್ಲ. ಅನಂತ ಗುಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಗುಣಾದಿಪೂರ್ಣತಾಭಾವಾನ್ನಾನ್ಯೇ ಬ್ರಹ್ಮೇತ್ಯುದಾಹೃತಾಃ । ದೇಶಾನನ್ತ್ಯಂ ಗುಣತಃ ಕಾಲತೋ ವಾ ನಾಸ್ತ್ಯಾನನ್ತ್ಯಂ ಕ್ವಾಪಿ ದೇಶೇ ಚ ಕಾಲೇ ॥ ೩,೨.

ಪೂರ್ಣ ಗುಣಗಳು ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಇತರರನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲೆಂದಿಗೂ ಅನಂತತೆ ಇಲ್ಲ; ಗುಣಗಳಲ್ಲೇ ಮಾತ್ರ ಅನಂತತೆ ಇದೆ.

ಯದಾ ನನ್ತ್ಯಂ ಕಿಮು ವಕ್ತವ್ಯಮತ್ರ ಗುಣಾನನ್ತ್ಯಂ ನಾಸ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಕೇಷು । ಯದ್ಯಪ್ಯಹಂ ದೇಶತಃ ಕಾಲತಶ್ಚ ಸಮಸ್ತದಾ ವಾಸುದೇವೇನ ಸಾರ್ಧಮ್ ॥ ೩,೨.

ಯಾವುದಾದರೂ ಅನಂತತೆ ಇದ್ದರೆ, ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕೆ? ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳ ಅನಂತತೆ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದರೂ, ಸದಾ ವಾಸುದೇವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ.

ತಥಾಪಿ ಮೇ ಗುಣತೋ ನಾಸ್ತ್ಯನನ್ತಂ ತತೋ ಧರ್ಮಾ ಗುಣತೋನನ್ತತಶ್ಚ । ಸಂತಿ ಶ್ರುತಾವವಿರುದ್ಧಾಶ್ಚ ದೇವೇ ಚಿನ್ತ್ಯಾ ಹ್ಯಚಿನ್ತ್ಯಾ ಬಹುಧಾ ತೇ ಹ್ಯನನ್ತಾಃ ॥ ೩,೨.

ಆದರೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳ ಅನಂತತೆ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಧರ್ಮಗಳೂ ಅನಂತವಲ್ಲ. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿವೆ—ಕೆಲವು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದವು, ಕೆಲವು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದವು—ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅನಂತ.

ಅತೋ ಗುಣಾಂಸ್ತವ ದೇವಸ್ಯ ವಿಷ್ಣೋ ಸ್ತೋತುಂ ಸದಾ ಸ್ಮೋ ನ ಹರೇಃ ಕದಾಪಿ । ನಾಹಂ ನ ಕೇಶೌ ನ ಚ ಗೀರ್ನ ರುದ್ರೋ ನ ದಕ್ಷಕನ್ಯಾ ನ ಚ ಮೇನಕಾಸುತಾ ॥ ೩,೨.

ಆದುದರಿಂದ, ದೇವರಾದ ವಿಷ್ಣುವೆ, ಹರಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ತುತಿಸಲಾರೆವು. ನಾನು, ಕೇಶವ, ಗಿರ್ಣ, ರುದ್ರ, ದಕ್ಷನ ಮಗಳು, ಮೆನಕೆಯ ಮಗಳು—ಯಾರೂ ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ನ ವೈ ಬಿಡೌಜಾ ನ ಚ ವಾ ಪುಲೋಮಜಾ ನ ಚೇಧ್ಮವಾಹೋ ನ ಯಮೋ ನ ಚಾನ್ಯಃ । ನ ನಾರದೋ ನಾಪಿ ಭೃಗುರ್ವಸಿಷ್ಠೋ ನ ವಿಘ್ನಪೋ ನಾಪಿ ಬಲ್ಯಾದಯಶ್ಚ ॥ ೩,೨.

ಬಿಡೌಜ, ಪುಲೋಮಜ, ಅಗ್ನಿ, ಯಮ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲ; ನಾರದ, ಭೃಗು, ವಸಿಷ್ಠ, ಗಣಪತಿ, ಬಲಿ ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಅಲ್ಲ.

ನ ವೈ ವಿರಾಟೋ ನಾಪಿ ಭೀಮಃ ಶನಿಶ್ಚ ನ ಪುಷ್ಕರೋ ನ ಕಶೇರುಸ್ತಥೈವ । ನ ಕಿನ್ನರಾಃ ಪಿತರೋ ನೈವ ದೇವಾ ಗನ್ಧರ್ವಮುಖ್ಯಾ ನಾಪಿ ವಾ ತುಷ್ಯಸಂಜ್ಞಾಃ ॥ ೩,೨.

ವಿರಾಟ್, ಭೀಮ, ಶನಿ, ಪುಷ್ಕರ, ಕಶೇರು ಕೂಡ ಅಲ್ಲ; ಕಿನ್ನರರು, ಪಿತೃಗಳು, ದೇವರು, ಗಂಧರ್ವರ ಮುಖ್ಯರು, ತುಷ್ಯರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರೂ ಅಲ್ಲ.

ನ ವೈ ಕ್ಷಿತೀಶಾ ನ ಚ ಮಾನುಷಾಶ್ಚ ವಿಷ್ಣೋರ್ನ ಜಾನನ್ತಿ ಕಿಮತ್ರ ಚಾನ್ಯೇ । ಮತ್ತೋಧಮಃ ಕೋಚಿಗುಣೇನ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಮೋ ಹಿ ತಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಮಾತರಿಶ್ವ ॥ ೩,೨.

ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿಗಳೂ ಅಲ್ಲ, ಮಾನವರೂ ಅಲ್ಲ—ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಯಾರೂ ಅರಿಯಲಾಗದು; ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕೆ? ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ; ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿಗೆ ಸಮಾನ.

ತೌ ವೈ ವಿರಾಗೇ ಹರಿಭಕ್ತಿಭಾವೇ ಧೃತಿಸ್ತಿತಿಪ್ರಾಣಬಲೇಷುಯೋಗೇ । ಬುದ್ಧೌ ಸಮಾನೌ ಸಂಸೃತೌ ಮೋಕ್ಷಕಾಲೇ ಪರಸ್ಪರಾಧಾರಸಮನ್ವಿತೌ ಚ ॥ ೩,೨.

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಹರಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ವೈರಾಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾನರು; ಸ್ಥೈರ್ಯ, ತಾಳ್ಮೆ, ಪ್ರಾಣಬಲ, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಮಾನರು; ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪುನರ್ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ, ಮೋಕ್ಷಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬಿತರು.