ವೇದೈಸ್ತುಲ್ಯ ಸಮ ಪಾಠೇ ಶ್ರವಣೇ ಚ ತದರ್ಧಕಮ್ । ಅರ್ಥತಃ ಶ್ರವಣೇ ಚಾಸ್ಯ ಪುಣ್ಯಂ ದಶಗುಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೩,೧.
ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೇಳುವುದು ವೇದಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ; ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಅರ್ಧ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ವಕ್ತುಃ ಸ್ಯಾದ್ದ್ವಿಗುಣಂ ಪುಣ್ಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತುಶ್ಚ ತಥಾಧಿಕಮ್ । ಅನನ್ತವೇದೈಃಸಾಮ್ಯಮಾಹುರ್ಮಹಾನ್ತಃ ಭಾರಾನ್ಮಹತ್ತ್ವಾದ್ಭಾರತಸ್ಯಾಪಿ ವಿಪ್ರಾಃ ॥ ೩,೧.
ಪಠಿಸುವವನಿಗೆ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ವಿವರಿಸುವವನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾತ್ಮರು ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ವೇದಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಪಂಡಿತರು ಇದರ ಮಹತ್ವದಿಂದ ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವೇದೋಭ್ಯೋಸ್ಯ ತ್ವರ್ಥತಶ್ಚಾಧಿಕತ್ವಂ ವದನ್ತಿ ಬೈ ವಿಷ್ಣುರಹಸ್ಯವೇದಿನಃ ॥ ೩,೧.
ವಿಷ್ಣುವಿನ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದವರು, ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ವೇದಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ತತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಂ ಗೀತಿಕಾಮಾಹುರಾರ್ಯಾಸ್ತಥೈವ ವಿಷ್ಣೋರ್ನಾಮಸಾಹಸ್ರಕ ಚ । ತಯೋಸ್ತತ್ರ ಶ್ರವಣಾದ್ಭಾರತಸ್ಯ ದಶಾಧಿಕಂ ಫಲಮಾಹುರ್ಮಹಾನ್ತಃ ॥ ೩,೧.
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗೀತಿಕಾ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮಹಾಜನರು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಮಹಾತ್ಮರು ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೈತ್ಯಾಃ ಸರ್ವ ವಿಪ್ರಕುಲೇಷು ಭೂತ್ವಾ ಕೃತೇ ಯುಗೇ ಭಾರತೇ ಷಟ್ಸಹಸ್ರ್ಯಾಮ್ । ನಿಷ್ಕಾಸ್ಯ ಕಾಂಶ್ಚಿನ್ನವನಿರ್ಮಿತಾನಾಂ ನಿವೇಶನಂ ತತ್ರ ಕುರ್ವನ್ತಿ ನಿತ್ಯಮ್ ॥ ೩,೧.
ದೈತ್ಯರು ಎಲ್ಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರು ಸಾವಿರನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಕೆಲವೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಓಡಿಸಿ, ಸದಾ ಅಲ್ಲೇ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮತ್ವಾ ಹರಿಂ ಭಗವಾನ್ವ್ಯಾಸರೂಪೀ ಚಕ್ರೇ ತದಾ ಭಾಗವತಂ ಪುರಾಣಮ್ । ತಥಾ ಸಮಾಖ್ಯಾಯ ಚ ವೈಷ್ಣವಂ ತತ್ತತಃ ಪರಂ ಗಾರುಡಾಖ್ಯಂ ಸ ಚಕ್ರೇ ॥ ೩,೧.
ಹರಿಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಭಗವಂತನಾದ ವ್ಯಾಸರು ಭಾಗವತಪುರಾಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ವೈಷ್ಣವಪುರಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು, ನಂತರ ಗರುಡಪುರಾಣವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
ಅತೋ ಹಿ ಗಾರುಡಂ ಮುಖ್ಯಂ ಪುರಾಣಂ ಶಾಸ್ತ್ರಸಂಮತಮ್ । ಗಾರುಡೇನ ಸಮಂ ನಾಸ್ತಿ ವಿಷ್ಣುಧರ್ಮಪ್ರದರ್ಶನೇ ॥ ೩,೧.
ಆದುದರಿಂದ ಗರುಡಪುರಾಣವೇ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪುರಾಣ, ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ಇದನ್ನು ಮಾನ್ಯವೆಂದು ಒಪ್ಪಿವೆ. ವಿಷ್ಣುಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಗರುಡಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಇಲ್ಲ.
ಯಥಾ ಸುರಾಣಾಂ ಪ್ರವರೋ ಜನಾರ್ದನೋ ಯಥಾಯುಧಾನಾಂ ಪ್ರವರಃ ಸುದರ್ಶನಮ್ । ಯಥಾಶ್ವಮೇಧಃ ಪ್ರವರಃ ಕ್ರತೂನಾಂ ಛಿನ್ನೇಷು ಭಕ್ತೇಷು ತಥೈವ ರುದ್ರಃ ॥ ೩,೧.
ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿತವಾದವರಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದಂತೆ, ಇದೇ ರೀತಿ.
ನದೀಷು ಗಙ್ಗಾ ಜಲಜೇಷು ಪದ್ಮಮಚ್ಛಿನ್ನಭಕ್ತೇಷು ತಥೈವ ವಾಯುಃ । ತಥಾ ಪುರಾಣೇಷು ಚ ಗಾರುಡಂ ಚ ಮುಖ್ಯಂ ತದಾಹುರ್ಹರಿತತ್ತ್ವದರ್ಶನೇ ॥ ೩,೧.
ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯು, ಜಲಜಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲವು, ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿತವಾದವರಲ್ಲಿ ವಾಯುವು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಹಾಗೆಯೇ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಗರುಡಪುರಾಣವೇ ಹರಿತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಗಾರುಡಾಖ್ಯಪುರಾಣೇ ತು ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯೋ ಹರಿಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಅತೋ ಹರಿರ್ನಮಸ್ಕಾರ್ಯೋ ಗಮ್ಯೋ ಯೋಗ್ಯೋ ಹರಿಃ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೩,೧.
ಗರುಡಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಬೇಕು, ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು, ಅವನನ್ನು ಸೇರುವದು, ಅವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವದು ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾಗ್ಯಾತ್ಮಕತ್ವಾಚ್ಛ್ರೀದೇವ್ಯಾ ನಮನಂ ನದನು ಸ್ಮೃತಮ್ । ಪರೋ ನರೋತ್ತಮೋ ವಾ ಸ ಸಾಧಕೇಶೋಪಿ ಚ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೩,೧.
ಶ್ರೀದೇವಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗ್ಯಸ್ವರೂಪವಿರುವುದರಿಂದ ಅವಳ ಆರಾಧನೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿರಲಿ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿರಲಿ, ಸಾಧಕರಲ್ಲಿರಲಿ, ಅವಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.
ಅತೋ ನಮ್ಯೋ ವಾಯುರಪಿ ಪುರಾಣಾದೌ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ । ಭಾರತೀ ವಾಕ್ಯರೂಪತ್ವಾನ್ನಮ್ಯಾ ವಾಯೋರನನ್ತರಮ್ ॥ ೩,೧.
ಆದ್ದರಿಂದ ಪುರಾಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಾಯುವನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ. ವಾಯುವಿನ ನಂತರ ಭಾಷೆ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಭಾರತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.
ಉಪಸಾಧಕೋ ನರಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಯತೋತಸ್ತದನನ್ತರಮ್ । ನಮ್ಯ ಇತ್ಯಚ್ಯತೇ ಸದ್ಭಿಸ್ತಾರತಮ್ಯೇನ ಸರ್ವದಾ ॥ ೩,೧.
ಯಾರು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅವರನ್ನು ಉಪಸಾಧಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ನಂತರ ಯಾರು ನಮಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರೋ, ಅವರನ್ನು ಸದಾ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಅತೋ ವ್ಯಾಸಂ ನಮಸ್ಕುರ್ಯಾದ್ಗ್ರನ್ಥಕರ್ತೃತ್ವಹೇತುತಃ । ಶೌನಕ ಉವಾಚ । ವ್ಯಾಸಸ್ಯ ನಮನಂ ಹ್ಯನ್ತೇ ಕಥಂ ಕಾರ್ಯಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ ೩,೧.
ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರಂಥದ ಕರ್ತೃವನ್ನಾಗಿ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ಶೌನಕನು ಕೇಳಿದನು: ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು?
ಅನ್ತೇ ಚ ವನ್ದನೇ ತಸ್ಯ ಕಾರಣಂ ಬ್ರೂಹಿ ಸುವ್ರತ । ಸೂತ ಉವಾಚ । ವಿಷ್ಣೋರನನ್ತರಂ ವ್ಯಾಸನಮನಂ ಮುಖ್ಯಮೇವ ಹಿ ॥ ೩,೧.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು, ಧೈರ್ಯವಂತನೆ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಂತರ ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಹರಿರೇವ ಯತೋ ವ್ಯಾಸೋ ವಾಚ್ಯಚಕ್ರಸ್ವರೂಪಕಃ । ವ್ಯಾಸೋ ನೈವ ಸಮತ್ವೇನ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಭಗವತೋ ಹರೇಃ ॥ ೩,೧.
ಹರಿಯೇ ವ್ಯಾಸನು, ವಾಕ್ಚಕ್ರಸ್ವರೂಪನು. ವ್ಯಾಸನು ಭಗವಂತನಾದ ಹರಿಗೆ ಸಮಾನನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ತತ್ರಾಪಿ ಕಾರಣಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಸಾದರೇಣ ಮುನೀಶ್ವರಾಃ । ವ್ಯಾಸಸ್ತು ಕಶ್ಚನ ಋಷಿಃ ಪುರಾಣೇ ತಾಮಸೇ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೩,೧.
ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ಗೌರವದಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ. ತಾಮಸಿಕ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸನು ಒಂದು ಋಷಿಯಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
ಇತಿ ಜ್ಞಾನಾ ವಲಂಬೇನ ದೈತ್ಯಾ ದೈತ್ಯಾನುಗೈಃ ಸಮಾಃ । ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ ಹ್ಯನ್ಧತಮ ಇತಿ ತ್ವನ್ತೇ ನಮಸ್ಕೃತಃ ॥ ೩,೧.
ಹೀಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ದೈತ್ಯರು ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಾಢ ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯದಿದಂ ಪರಮಂ ಗೋಪ್ಯಂ ಹೃದಿ ಧಾರ್ಯಂ ನ ಸಂಶಯಃ । ಪರಾಣಾಂ ನಮ್ಯಮೇವೋಕ್ತಂ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯಂ ಯತೋತ್ರ ಹಿ ॥ ೩,೧.
ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾದ ರಹಸ್ಯ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಬೇಕಾದದು, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ನಮಸ್ಕಾರಯೋಗ್ಯವಾದುದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಮಾಸವ್ಯಾಸಭಾವಾದ್ಧಿ ಪರಾಣಾಂ ತತ್ಪ್ರತೀಯತೇ । ವಾಸ್ತವಂ ತಂ ನ ಜಾನೀಯುರುಪಜೀವ್ಯೋ ಯತೋ ಹರಿಃ ॥ ೩,೧.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮತ್ತು ವಿಶದ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವರು ನಿಜವಾದವನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಹರಿಯೇ ಸೇವಿಸಬೇಕಾದವನು.
ಹರಿರ್ವ್ಯಾಸಸ್ತ್ವೇಕ ಏವ ವ್ಯಾಸಸ್ತು ಹರಿವತ್ಸ್ಮೃತಃ । ಉಪಜೀವ್ಯತದೀಶತ್ವೇ ತಯೋರೇವ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೩,೧.
ಹರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ. ವ್ಯಾಸನು ಹರಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಸೇವಿಸಬೇಕು, ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಈಶಕೋಟಿಪ್ರವಿಷ್ಟತ್ವಾಚ್ಛ್ರಿಯಃ ಸ್ವಾಮಿತ್ವಮೀರಿತಮ್ । ತ್ರಯಾಣಾಮುಪಜೀವ್ಯತ್ವಾತ್ಸೇವ್ಯತ್ವಾತ್ಸ್ವಾಮಿತಾ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೩,೧.
ಅನೇಕ ಸ್ವಾಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂವರನ್ನೂ ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ, ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಾಯ್ವಾದೀನಾಂ ತ್ರಯಾಣಾಂ ಚ ಸೇವ್ಯತ್ವಾತ್ಸೇವ್ಯತಾ ಸ್ಮೃತಾ । ಭೂಭಾರಹರಣೇ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪ್ರಧಾನಾಙ್ಗಂ ಹಿ ಮಾರುತಿಃ ॥ ೩,೧.
ಮೂವರು — ವಾಯು ಮತ್ತು ಇತರರು — ಪೂಜಿಸಬೇಕೋ ಬೇಡವೋ ಎಂಬುದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂವರಲ್ಲಿ, ಭೂಭಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಮಾರುತಿ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ವಾಕ್ಯರೂಪಾ ಭಾರತೀ ತು ದ್ವಿತೀಯಾಙ್ಗಂ ಹಿ ಸಾ ಸ್ಮೃತಾ । ತೃತೀಯಾಙ್ಗ ಹರೇಃ ಶೇಷೋ ನ ನಮ್ಯಾಃ ಸಾಮ್ಯತೋ ಹರೇಃ ॥ ೩,೧.
ಭಾರತಿಯು ಮಾತಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅಂಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೇಷನು ಹರಿಯ ಮೂರನೇ ಅಂಗ. ಇವರು ಹರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದವರು ಅಲ್ಲ.
ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯಾ ಮುಖ್ಯತಯಾ ನಮ್ಯಾ ಏವ ಸಮೀರಿತಾಃ । ಅವಾನ್ತರಾಶ್ಚ ವಾಯ್ವಾದ್ಯಾ ನ ನಮ್ಯಾಸ್ತೇನ ತೇ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೩,೧.
ಯಾರನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಅವರೇ ಪೂಜ್ಯರು. ವಾಯು ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭೀಷ್ಮದ್ರೋಣಾದಿನಾಮಾನಿ ಭೀಮಾದಿಷ್ವೇವ ಮುಖ್ಯತಃ । ವಾಚಕಾನಿ ಯತೋ ನಿತ್ಯಂ ತನ್ನಮ್ಯಾಸ್ತೇ ಮುನೀಶ್ವರಾಃ ॥ ೩,೧.
ಭೀಷ್ಮ ಮತ್ತು ದ್ರೋಣ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೀಮ ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಅವರನ್ನೇ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ಪರಾಣಾಮೇವ ನಮ್ಯತ್ವಂ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯತ್ವಮೇವ ಹಿ । ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಮಯಾಖ್ಯಾತಂ ಕಿಮನ್ಯಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಥ ॥ ೩,೧.
ಪರಮೋನ್ನತರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ಉಳಿದವರು ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದೆ, ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀರಿ?
ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨ ಶ್ರೀಶೌನಕ ಉವಾಚ । ಕಥಂ ಸಸರ್ಜ ಭಗವಾಂಸ್ತತ್ತತ್ತತ್ತ್ವಾಭಿಮಾನಿನಃ । ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಮಂ ನ ಜಾನಾಮಿ ದೇವಾನಾಂ ಹ್ಯನ್ತರಂ ಮುನೇ ॥ ೩,೨.
ಶೌನಕನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನು ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು? ದೇವತೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಮವೂ, ಅವರ ನಡುವಿನ ಭೇದವೂ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು, ಮುನಿಯೇ.
ಶೌನಕೇನೈವ ಮುಕ್ತಸ್ತು ಸೂತೋ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ । ಶೂತ ಉವಾಚ । ಸಮ್ಯಗ್ವ್ಯವಸಿತಾ ಬುದ್ಧಿಸ್ತವ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಸತ್ತಮ ॥ ೩,೨.
ಶೌನಕನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಸೂತನು ಹೀಗೆಂದನು: ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಏವಮೇವ ಕೃತಃ ಪ್ರಶ್ರೋ ಹರೌ ತು ಗರುಡೇನ ವೈ । ಯದುಕ್ತವಾನ್ಹರಿಸ್ತಸ್ಮೈತದ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತವಾನಘ । ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಸೃಷ್ಟಿಂ ವ್ರೂಹಿ ಮಹಾಭಾಗ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದವಿಗ್ರಹ ॥ ೩,೨.
ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಗರುಡನು ಹರಿಗೆ ಕೇಳಿದ್ದನು. ಹರಿ ಗರುಡನಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಿದನೋ, ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪನೇ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ತಿಳಿಸು.