ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರೌಢವೈರಾಗ್ಯಮಾಸ್ಥಾಯ ಭಜತೇ ಮಾಮನನ್ಯಭಾಕ್ । ಪೂರ್ಣದೃಷ್ಟಿಃ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ ಸ ವೈ ಮೋಕ್ಷಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥ ೨,೪೯.

ಪೂರ್ಣವಾದ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ದೃಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇರುವವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಗೃಹಂ ಚ ಯಸ್ತೀರ್ಥೇ ನಿವಸೇನ್ಮರಣೋತ್ಸುಕಃ । ಮುಕ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರೇಷು ಮ್ರಿಯತೇ ಸ ವೈ ಮೋಕ್ಷಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾರು ಮನೆ ತೊರೆದು, ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಮರಣದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಮುಕ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಯೋಧ್ಯಾ ಮಥುರಾ ಮಾಯಾ ಕಾಶೀ ಕಾಞ್ಚೀ ಅವನ್ತಿಕ । ಪುರೀ ದ್ವಾರವತೀ ಜ್ಞೇಯಾಃ ಸಪ್ತೈತಾ ಮೋಕ್ಷದಾಯಿಕಾಃ ॥ ೨,೪೯.

ಅಯೋಧ್ಯೆ, ಮಥುರಾ, ಮಾಯಾ, ಕಾಶಿ, ಕಾಂಚಿ, ಅವಂತಿಕ, ಪುರಿ ಮತ್ತು ದ್ವಾರವತಿ—ಈ ಏಳು ನಗರಗಳು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವವೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಇತಿ ತೇ ಕಥಿತಂ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮಂ ಸನಾತನಮ್ । ಜ್ಞಾನವೈರಾಗ್ಯಸಹಿತಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮೋಕ್ಷಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥ ೨,೪೯.

ಹೇ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶಾಶ್ವತ ಮುಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆನು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದವನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಮೋಕ್ಷಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾ ಧಾರ್ಮಿಕಾಃ ಸ್ವರ್ಗತಿಂ ನರಾಃ । ಪಾಪಿನೋ ದುರ್ಗತಿಂ ಯಾನ್ತಿ ಸಂಸರನ್ತಿ ಖಗಾದಯಃ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾರು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ ಅವರು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ; ಪಾಪಿಗಳು ಕೆಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳು ಪುನರ್ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಸೂತ ಉವಾಚ । ಸ್ವಪ್ರಶ್ರೋತ್ತರರಾದ್ಧಾನ್ತಮೇವಂ ಭಗವತೋ ಮುಖಾತ್ । ಶ್ರುತ್ವಾ ಹೃಷ್ಟತನುಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯೋ ನನಾಮ ಜಗದೀಶ್ವರಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ತನ್ನದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ-ಉತ್ತರಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಅಂತಿಮ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಭಗವಂತನ ಬಾಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳಿ, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.

ಸನ್ದೇಹೋ ಮೇ ಮಹಾನ್ನಷ್ಟೋ ಭವದ್ವಾಕ್ಯವಿರೋಚನಾತ್ । ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ವಿಷ್ಣುಮಾಮನ್ತ್ರ್ಯ ಸ ಗತಃ ಕಶ್ಯಪಾಶ್ರಮಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ನಿನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮಾತಿನಿಂದ ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಸಂಶಯವು ದೂರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವನು ಕಶ್ಯಪನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಸದ್ಯೋ ದೇಹಾನ್ತರಂ ಯಾತಿ ಯಥಾ ಯಾತಿ ವಿಲಮ್ಬತಃ । ಅನಯೋರುಭಯೋಶ್ಚೈವ ನ ವಿರೋಧಸ್ತಥೈವ ವಃ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾರಾದರೂ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು; ಈ ಎರಡಕ್ಕೂ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲ, ನಿಮಗೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತವಾಂಸ್ತಾತ ಶ್ರುತೋ ಭಗವತೋ ಯಥಾ । ಮಾರೀಚೋಽಪಿ ಮುದಂ ಲೇಭೇ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ರಮಾಪತೇಃ ॥ ೨,೪೯.

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಹೇ ಪ್ರಿಯನೇ, ಭಗವಂತನಿಂದ ಕೇಳಿದಂತೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಾರೀಚನು ಕೂಡ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು.

ಅಪಾಕೃತಸ್ತು ಸನ್ದೇಹೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಭವತಾಂ ಮಯಾ । ಉಕ್ತಂ ಸುಪರ್ಣಸಂಜ್ಞನ್ತು ಪುರಾಣಂ ಪರಮಾದ್ಭುತಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ನಿಮ್ಮ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ನಾನು ದೂರಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ಸುಪರ್ಣ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಅದ್ಭುತ ಪುರಾಣವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.

ಇದಮಾಪ ಹರೇಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಾದಾಪ ತತೋ ಭೃಗುಃ । ಭೃಗೋರ್ವಸಿಷ್ಠಃ ಸಂಪ್ರಾಪ ವಾಮದೇವಸ್ತತಃ ಪುನಃ ॥ ೨,೪೯.

ಈ ಪವಿತ್ರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನು ಹರಿಯಿಂದ ಪಡೆದನು; ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನಿಂದ ಭೃಗು, ಭೃಗುವಿನಿಂದ ವಸಿಷ್ಠ, ವಸಿಷ್ಠನಿಂದ ವಾಮದೇವನು ಪಡೆದನು.

ಪರಾಶರಮುನಿಃ ಪ್ರಾಪ ತಸ್ಮಾದ್ವ್ಯಾಸಸ್ತತೋ ಹ್ಯಹಮ್ । ಮಯಾ ತು ಭವತಾಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪರಂ ಗುಹ್ಯಂ ಹರೇರಿದಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಅವನಿಂದ ಪರಾಶರ ಮುನಿಯವರು, ನಂತರ ವ್ಯಾಸರು, ನಂತರ ನಾನು ಪಡೆದೆನು; ಈಗ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಈ ಪರಮ ಗುಪ್ತವಾದ ಹರಿಯರ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.

ಯ ಇದಂ ಶೃಣುಯಾನ್ಮರ್ತ್ಯೋ ಯೋ ವಾಪ್ಯಭಿದಧಾತಿ ಚ । ಇಹಾಮುತ್ರ ಚ ಲೋಕೇ ಸ ಸರ್ವತ್ರ ಸುಖಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾರು ಈ ಪವಾಡವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವ್ರಜತಃ ಸಂಯಮನ್ಯಾಂ ಯದ್ದುಃ ಖಮತ್ರ ನಿರೂಪಿತಮ್ । ಅಸ್ಯ ಶ್ರವಣತಃ ಪುಣ್ಯಂ ತನ್ಮುಕ್ತೋ ಜಾಯತೇ ತತಃ ॥ ೨,೪೯.

ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವನ್ನು ತಪ್ಪಿದವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ದುಃಖವನ್ನು, ಇದನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಅತ್ರೋಕ್ತಕರ್ಮಪಾಕಾದಿಶ್ರವಣಾಚ್ಚ ನೃಣಾಮಿಹ । ವೈರಾಗ್ಯಮಾವಹೇದ್ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾಚ್ಛ್ರೋತವ್ಯಮೇವ ಚ ॥ ೨,೪೯.

ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕರ್ಮಫಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಫಲವನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಜನರಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವು ಮೂಡುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕೇಳಬೇಕು.

ಭಜತ ಜಿತಹೃಷೀಕಾಃ ಕೃಷ್ಣಮೇನಂ ಮುನೀಶಂ ಸಮಜನಿ ಬತ ಯಸ್ಮಾದ್ಗೀಃ ಸುಧಾಸಾರಧಾರಾ । ಪೃಷತಮಪಿ ಯದೀಯಂ ವರ್ಣರೂಪಂ ನಿಪೀಯ ಶ್ರುತಿಪುಟಚುಲುಕೇನ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾದಾತ್ಮನೈಕ್ಯಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು, ಮುನಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಂದ ಅಮೃತದಂತೆ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳು ಹರಿದುಬಂದವು. ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹನಿಯನ್ನೂ ಕಿವಿಯ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವವನು ಆತ್ಮನೊಂದಿಗಿನ ಏಕ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ವ್ಯಾಸ ಉವಾಚ । ಇತಿ ಸೂತಮುಖೋದ್ಗೀರ್ಣಾಂಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಮಣ್ಡಿತಾಮ್ । ವೈಷ್ಣವೀಂ ವಾಕ್ಸುಧಾಂ ಪೀತ್ವಾ ಋಷಯಸ್ತುಷ್ಟಿಮಾಯಯುಃ ॥ ೨,೪೯.

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ಸೂತನ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೈಷ್ಣವ ಮಾತಿನ ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಮುನಿಗಳು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.

ಪ್ರಶಶಂಸುಸ್ತಥಾನ್ಯೋನ್ಯಂ ಸೂತಂ ಸರ್ವಾರ್ಥದರ್ಶಿನಮ್ । ಪ್ರಹರ್ಷಮತುಲಂ ಪ್ರಾಪುರ್ಮುನಯಃ ಶೌನಕಾದಯಃ ॥ ೨,೪೯.

ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಸೂತನನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು; ಶೌನಕ ಮುಂತಾದ ಮುನಿಗಳು ಅಪಾರವಾದ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.

ಇತಿ ಹರಿವಚನಾನಿ ಸೂತವಾಚಾ ಖಗಪತಿಸಂಶಯಭೇದಕಾನಿ ಯಾನಿ । ಸ ಮುನಿರಪಿ ನಿಶಮ್ಯ ಶೌನಕೇನ್ದ್ರೋ ಬಹುತರಮಾನಯತಿ ಸ್ಮ ಚಾತ್ಮನಿ ಸ್ವಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಹೀಗೆ, ಸೂತನು ಹೇಳಿದ ಹರಿಯ ಮಾತುಗಳು, ಪಕ್ಷಿರಾಜನ ಸಂಶಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದವು. ಅವನ್ನು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಶೌನಕನು ಕೇಳಿ, ತನ್ನೊಳಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದನು.

ಅಪೂಜಯಂಸ್ತೇ ಮುನಯಸ್ತದಾನೀಮುದಾಖಾಗ್ಭಿರ್ಮುಹುರೇವ ಸೂತಮ್ । ಧನ್ಯೋಽಸಿ ಸೂತ ತ್ವಮಿಹೇತ್ಯುದೈರಯನ್ವ್ಯಸರ್ಜಯಂಸ್ತಂ ಚ ನಿವರ್ತಿತೇಽಧ್ವರೇ ॥ ೨,೪೯.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸೂತನನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸ್ಮರಿಸಿ, 'ನೀನು ಧನ್ಯನು ಸೂತ, ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ಧನ್ಯನು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞ ಮುಗಿದಾಗ ಅವನನ್ನು ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿದರು.

ಪುರಾಣಂ ಗಾರುಡಂ ಪುಣ್ಯಂ ಪವಿತ್ರಂ ಪಾಪನಾಶನಮ್ ೨,೪೯.

ಈ ಗರುಡ ಪುರಾಣವು ಪವಿತ್ರ, ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಶ್ರುತ್ವಾ ದಾನಾನಿ ದೇಯಾನಿ ವಾಚಕಾಯಾಖಿಲಾನಿ ಚ । ಪೂರ್ವೋಕ್ತಶಯನಾದೀನಿ ನಾನ್ಯಥಾ ಸಫಲಂ ಭವೇತ್ ॥ ೨,೪೯.

ದಾನಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿದರೂ, ಪಾಠ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ ಹಾಸಿಗೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕೊಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಫಲ ಸಿಗದು.

ಪುರಾಣಂ ಪೂಜಯೇತ್ಪೂರ್ವಂ ವಾಚಕಂ ತದನನ್ತರಮ್ । ವಸ್ತ್ರಾಲಙ್ಕಾರಗೋದಾನೈರ್ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಶ್ಚ ಸಾದರಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಮೊದಲು ಪುರಾಣವನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ನಂತರ ಪಾಠ ಮಾಡುವವರನ್ನು ವಸ್ತ್ರ, ಆಭರಣ, ಹಸು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಬೇಕು.

ಅನ್ನದಾನೈರ್ಹೇಮದಾನೈರ್ಭಮಿದಾನೈಶ್ಚ ಭೂರಿಭಿಃ । ಪೂಜಯೇದ್ವಾಚಕಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಬಹುಪುಣ್ಯಫಲಾಪ್ತಯೇ ॥ ೨,೪೯.

ಅನ್ನ, ಬಂಗಾರ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಮುಂತಾದ ದಾನಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಾಠ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ನೀಡಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಬಹಳ ಪುಣ್ಯ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಯಶ್ಚೇದಂ ಶೃಣುಯಾನ್ಮರ್ತ್ಯೋ ಯಥಾಪಿ ಪರಿಕೀರ್ತಯೇತ್ । ವಿಹಾಯ ಯಾತನಾಂ ಘೋರಾಂ ಧೂತಪಾಪೋ ದಿವಂ ವ್ರಜೇತ್ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾರು ಇದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಭಯಾನಕ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪಾಪಗಳು ತೊಳೆದು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯೇತಿ ತಸ್ಮೈ ವೈ ಮೂಲರೂಪಿಣೇ । ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಾರಾಯಣಕಥಾಮಿಮಾಮ್ ॥ ೩,೧.

ಮೂಲರೂಪನಾದ ನಾರಾಯಣರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅವರಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಈಗ ಈ ನಾರಾಯಣ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಶೌನಕಾದ್ಯಾ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಹ್ಯೃಷಯೋ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ । ನೈಮಿಷಾಖ್ಯೇ ಮಹಾಪುಣ್ಯೇ ತಪಸ್ತೇಪುರ್ಮಹತ್ತರಮ್ ॥ ೩,೧.

ಶೌನಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಾತ್ಮರು, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಋಷಿಗಳು, ಪುಣ್ಯವಂತಾದ ನೈಮಿಷ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಾತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಾ ಜಿತಾಹಾರಾಃ ಸಂತಃ ಸತ್ಯಪರಾಯಣಾಃ । ಯಜನ್ತಃ ಪರಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ವಿಷ್ಣುಮಾದ್ಯಂ ಜಗದ್ಗುರುಮ್ ॥ ೩,೧.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು, ಸದ್ಗುಣಿಗಳಾಗಿ, ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದವರು, ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವಗುರುವಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.