ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂತನು ಪವಿತ್ರ ಋಚ್ಛಗಳ metres ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು, ವೃತ್ತಾ metresನ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ: ರಾಜೌ, ರಾಜೌ ಪದಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜೌ, ಗೋ ಮತ್ತು ಲಃ ಇರುವುದನ್ನು ಕೃತಿಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮೂರು ಏಳುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಗ್ಧರಾ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮ್ನಭನೈಸ್ತ್ರಿಯೈಃ ರೂಪಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಬದ್ಧರಕ metresನ digarka ರೂಪ, ಭ್ರೌ, ನ್ರೌ, ನರನಾ ಮತ್ತು ಗೋಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ; ನಜೌ, ಭಶ್ವಾಶ್ವ, ಲಲಿತ, ಜಭೌ ಮತ್ತು ಜಭಲಗಾ metresಗಳು ಕೂಡ ವಿವರವಾಗುತ್ತವೆ. ಮತ್ತಾಕ್ರೀಡಾ metresನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಬಾಣ ಮತ್ತು ಹತ್ತು, ಮಾವ್, ತನೌ ಮತ್ತು ನನೌಗಳು ಸೇರಿವೆ; ನಲೌ ಮತ್ತು ಗುರು, ವಿಕೃತಿಯೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಚಿನ್ನಾ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಕೃತಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಐದು ಅಶ್ವ ಮತ್ತು ಅರ್ಕ, ಭತೌ, ತನ್ವೀ, ನಸಭಾ ಮತ್ತು ಭನಯಾ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕ್ರೌಂಚ ಪಾದಗಳು, ಬಾಣ, ಶರ, ವಸುಶೈಲ, ಭಮೌ ಮತ್ತು ಸಭೌ ಸೇರಿವೆ. ನೌ, ನೌ ಮತ್ತು ಗೋ—ಅತಿಕೃತಿಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉತ್ಕೃತಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ metresಗಳು; ವಸ್ವೀ, ಈಶ, ಅಶ್ವ ಮತ್ತು ಮಮತಾನೈಃ, ಭುಜಂಗವಿಜೃಂಭಿತ metresಗಳಿವೆ. ನನರಸ್ ಮತ್ತು ಲಘುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಪವಾಹಾಖ್ಯಕ metresಗಳು ಬರುತ್ತವೆ; ಆರು ಗುಹ ಮತ್ತು ರಸ, ಬಾಣ, ಮೊನಾಹ್ ಮತ್ತು ಆರು ಸಗಗಾ ಗಣಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಚಂಡ metres, ಪ್ರಪಾತ, ದಂಡಕ, ನೌ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಗರ; ರಫೆ, ವೃದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಉಳಿದವುಗಳು ವ್ಯಾಲ, ಜಿಮೂತ ಮತ್ತು ಇತರ metresಗಳಿವೆ. ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಅಸಮ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಸಸಸಲಗಾ ಬಂದರೆ ಅದನ್ನು ಉಪಚಿತ್ರಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಸಮ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಭೌ, ಭಗಗಾ ದೃತಮಧ್ಯಾ ಮತ್ತು ಭಭೌ, ಭಗೌಗಳಿವೆ. ಅಸಮ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಗಃ’ ಕಾಣಬಹುದು; ಬೇರೆಡೆ ‘ನಜೌ’, ‘ಜ್ಯೌ’ ಮತ್ತು ‘ಗಣೌ’ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ‘ಗಃ’ ಅಸಮ metresನಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿದೆ; ಸಮ metresನಲ್ಲಿ ‘ಭೌ’, ‘ಭೋ’, ‘ಗಗೌ’ ಮತ್ತು ‘ಗಣಾಃ’. ಅಸಮ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ತಜೌ’, ‘ರೋ’, ‘ಗಃ’; ಸಮ metresನಲ್ಲಿ ‘ಮಸೌ’, ‘ಜಗೌ’, ‘ಗರುಃ’. ಭದ್ರವಿರಾಟ್ಕೇತುಮತಿ metresನಲ್ಲಿ ಅಸಮ metresನಲ್ಲಿ ‘ಸಜೌ’ ಇದೆ. ‘ಸಗೌ’ ಸಮ metresನಲ್ಲಿ, ‘ಭ್ರೌ’, ‘ನಗಗಾ’ ಮತ್ತು ‘ಆಖ್ಯಾನಕಿ’; ನಂತರ, ಅಸಮ metresನಲ್ಲಿ ‘ತೌ’, ‘ಜೋ’, ‘ಗಗೌ’. ಸಮ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಪಾದೆ’, ‘ಜತಜಾ’ ಮತ್ತು ಎರಡು ‘ಗುರುಕ’ಗಳಿವೆ. ‘ವಿಪರೀತಾಖ್ಯಾನಕ’ ಅಸಮ metresನಲ್ಲಿ ‘ಜಸ್’, ‘ತಜೌ’, ‘ಗಗೌ’; ‘ತತೌ’, ‘ಜಗೌ’ ಸಮ metresನಲ್ಲಿ; ‘ಗಃ’ ಪಿಂಗಲನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪಾದದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಸಮ metresಗಳಲ್ಲಿ ‘ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾ’, ‘ನನೌ’, ‘ರಯೌ’; ಸಮ metresನಲ್ಲಿ ‘ನಜೌ’, ‘ಜರೌ’, ‘ಗಃ’—ಇದು ‘ವೈತಾಲೀಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು metresನ್ನು ‘ಅಪರವಕ್ತ್ರ’ ಮತ್ತು ‘ಔಪಚ್ಛಂದಸಿಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ‘ವಾಂಮತಿ’ ಎಂದರೆ ‘ರಾಜರಾ’; ಪಾದದ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಜರಜಾ’ ಮತ್ತು ‘ರಗೌ’ಗಳು. ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಮೊದಲ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳು, ಎರಡನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಹದಿನೆರಡು, ಮೂರನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು, ನಾಲ್ಕನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ‘ಆಪೀಡ’ ಅನ್ನು ‘ಸರ್ವಲ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳು, ಮೊದಲ ಪಾದಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಕಲಿಕಾ’ ಎಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ; ಮೊದಲ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಅರ್ಕಜ’; ಮೂರನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಲವಲೀ’, ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನಂತೆ, ಎಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳು. ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ‘ಅಮೃತಧಾರಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ metresಗಳ ವಿಭಾಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ: ಮೊದಲ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಸಜೌ’ ಮತ್ತು ‘ಸಲೌ’; ಎರಡನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ನಸಜಾ’ ಮತ್ತು ‘ಗೋ’; ಮೂರನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಭನಭಾ’ ಮತ್ತು ‘ಗಃ’; ನಾಲ್ಕನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಸಜಸಾ’ ಮತ್ತು ‘ಜಗೌ’. ಹಿಂದಿನಂತೆ, ‘ಸೌರಭಕ’ ಬರುತ್ತದೆ; ಮೂರನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಘ್ರೌ’, ‘ರಣೌ’ ಮತ್ತು ‘ಭಗೌ’. ‘ಲಲಿತ’ ಅನ್ನು ‘ಅದ್ಗತಾ’ಯಂತೆ; ಮೂರನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಘ್ರೌ’, ‘ನನೌ’ ಮತ್ತು ‘ಸಸೌ’. ‘ಉದ್ಗತಾ’ ವಿಭಾಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ‘ಉಪಸ್ಥಿತ’ ಮತ್ತು ‘ಪ್ರಚುಪಿತ’: ಮೊದಲ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಘ್ರೌ’, ‘ಮಸೌ’, ‘ಜಭೌ’; ಎರಡನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಗೌ’; ಮೂರನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಸನಜರಾ’, ‘ಗಃ’ ಮತ್ತು ‘ನನೌ’; ನಾಲ್ಕನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ನೌ’, ‘ನಜೌ’ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಪಾದಗಳು ಹಿಂದಿನಂತೆ. ಮೂರನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಘ್ರೌ’ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ; metresಗಳು ‘ನೌ’, ‘ಸನೌ’ ಮತ್ತು ‘ನಸೌ’. ‘ಆರ್ಷಭ’ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ತಜರಾಃ’; ಮೂರನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ. ಉಳಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಾದ ಹಿಂದಿನಂತೆ; ‘ತಜ್ರಾಃ’ ಅನ್ನು ‘ಶುದ್ಧವಿರಾಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ‘ಉಪಸ್ಥಿತ’ ಮತ್ತು ‘ಪ್ರಚುಪಿತ’ ವಿಭಾಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಅಸಮ ಪಾದ, ಇಲ್ಲಿ metres ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗದು; ಇದು ಗಾಥಾ ರೂಪದ ‘ದಶಧರ್ಮಾ’ ಮತ್ತು ಇತರ metresಗಳಂತೆ. ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಪ್ರಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ‘ಗೋ’, ನಂತರ ‘ಲಃ’, ನಂತರ ‘ಪರತುಲ್ಯೋ’, ನಂತರ ‘ಪೂರ್ವಗಃ’. ಮಧ್ಯಭಾಗವು ನಷ್ಟವಾದರೆ, ಸಮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ‘ಲಃ’; ಸಮದ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅಸಮದಲ್ಲಿ ‘ಗುರುಃ’. ಪರ್ಯಾಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ‘ಪ್ರತಿಲೋಮಗುಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ‘ಲಃ’ದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ‘ಏಕ’ದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ರೂಪದಂತೆ; ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಇದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಗುಣಿಸಿ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಡಿಮೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ, ಪೂರ್ಣತೆ; ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ, ಪೂರ್ಣತೆ; ಮೆರು ಪ್ರಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತದ ಎಣಿಕೆ, ಮೊದಲಿಗೆ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಲಂಬವಾಗಿ; ಅದೇ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ದ್ವಿಗುಣಿಸಿ, ಏಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ, metresಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗದ ನಂತರ, ಸೂತನು ಧರ್ಮದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಹರಿ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಬ್ರಹ್ಮನು ವ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಶೌನಕರಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಇತರರ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ನಂತರ, ವೇದದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ವೇದದ ವಿಧಿ ನಿರ್ಧಾರವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಸ್ಮಾರ್ತ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಸದಾಚಾರವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲು ವೇದ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿ ಎರಡೂ ಕಣ್ಣುಗಳಂತೆ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಾದ ಪರಮಧರ್ಮ, ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಮೂರನೆಯದು ಸಜ್ಜನರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ—ಈ ಮೂರು ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮಗಳು. ಸತ್ಯ, ದಾನ, ದಯೆ, ಲೋಭರಹಿತತೆ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಪೂಜೆ, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ—ಈ ಎಂಟು ಶುದ್ಧವಾದ, ಸದಾಚಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಪೂರ್ವಜರ ದೇಹ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಅವು ಪಾಪದಿಂದ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಕಮಲದ ಎಲೆ ಮೇಲೆ ನೀರಿನಂತೆ. ವರ್ಣಗಳ ಮುಖ್ಯ ನಿವಾಸಗಳು ಘೋಷಿತ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ; ಸತ್ಯ, ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ—ಇವು ಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಅಪರಾಧ ಮಾಡದಿರುವುದು, ದಾನ, ಅಧ್ಯಯನ, ಪಠಣ; ಜ್ಞಾನ, ಸಂಪತ್ತು, ತಪಸ್ಸು, ಶುದ್ಧತೆ, ಉತ್ತಮ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ, ರೋಗರಹಿತತೆ. ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯ ಕಾರಣ ಧರ್ಮದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮದಿಂದ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞ, ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ದಾನ—ಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆ—ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧರ್ಮ. ಶುದ್ಧ officiating, ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಸ್ವೀಕಾರ—ಈ ಮೂರು ಜೀವನೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಉನ್ನತ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಜೀವನ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ; ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಪಶುಪಾಲನೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ—ಇವು ವೈಶ್ಯರ ಜೀವನೋಪಾಯ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ metresಗಳ ವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಶಾಶ್ವತ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸೂತನು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.