ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಈ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪವಿತ್ರ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಔಷಧೀಯ ಹಾಗೂ ಲೋಹಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರ್ಯಾಯಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕಾಶೀಶ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಕಾಶೀಶ ಎಂಬುವನ್ನು ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಔಷಧಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಧಾತುಕಾಶೀಶ ಮತ್ತು ಕಾಶೀ ಎಂಬುವೂ ಕೂಡಾ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸೌರಾಷ್ಟ್ರೀ ಎಂಬುದು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಕ್ಷಾರ, ಕಾಕ್ಷೀ ಎಂಬುದು ಪಂಕಪರ್ಪಟೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಸಮಾಕ್ಷಿಕ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಖನಿಜ, ತಾಪ್ಯ ಎಂಬುದು ತಾಪ್ಯುತ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಲಾ, ಮನಃಶಿಲಾ, ನೇಪಾಲೀ, ಕುಳಟಿ ಎಂಬುವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಆಲ ಅಥವಾ ಮನಸ್ತಾಲಕ ಎಂಬುದನ್ನು ಹರಿತಾಲ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಂಧಕವನ್ನು ಗಂಧಪಾಷಾಣ ಎಂದು, ರಸವನ್ನು ಪಾರದ ಎಂದು, ತಾಮ್ರಮೌದುಂಬರ ಮತ್ತು ಶುಲ್ಬ ಎಂಬುವನ್ನು ಕೂಡಾ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೆಲ್ಚಮುಖ ಎಂಬುದೂ ಇದೆ. ಅಡ್ರಿಸಾರ ಎಂಬುದು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಕಬ್ಬಿಣ, ಲೋಹಕಂಚ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು; ಮಾಕ್ಷಿಕ, ಮಧು ಮತ್ತು ಕ್ಷೌದ್ರ ಎಂಬುವನ್ನು ಹೂವಿನ ಸಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜ್ಯೇಷ್ಠವನ್ನು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕಲಿಸಿದರೆ ಕಾಂಜಿಕ ಅಥವಾ ಸುವೀರಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸೀತಾ, ಸಿತೋಪಲಾ, ಮತ್ಸ್ಯಂಡೀ ಎಂಬುವನ್ನು ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ತುಗ, ಎಲಾ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕ ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ತ್ರಿಸುಗಂಧಿ ಅಥವಾ ತ್ರಿಜಾತಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದಕ್ಕೆ ನಾಗಕೇಶರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಚತುರ್ಜಾತ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರುತ್ತದೆ. ಪಿಪ್ಪಲಿ, ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲ, ಚವ್ಯ, ಚಿತ್ರಕ ಮತ್ತು ನಾಗರ ಎಂಬ ಐದು ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಪಂಚಕೋಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಕೋಲಕ ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು. ಪ್ರಿಯಂಗು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಗುಕಾ ಎಂದು, ಕೊರದುಷವನ್ನು ಕೊಡ್ರವ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ತ್ರಿಪುಟ ಎಂಬುದು ಪುಟ, ಕಲಾಪವನ್ನು ಲಂಗಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸತೀನ, ವೃತ್ತ, ವೇಣು, ಪಿಚುಕ, ಪಿತಲ, ಚಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಬಿಡಾಲಪದಕ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ. ಕರ್ಷ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣ, ಹಾಗೆಯೇ ಸುವರ್ಣ; ಕವಲಗ್ರಹ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮಾಣ, ಅರ್ಧ ಪಲವನ್ನು ಶುಕ್ತಿ ಎಂದು, ಎಂಟು ಮಾಷಕಗಳೂ ಕೂಡಾ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಒಂದು ಪಲವನ್ನು ಬಿಲ್ವ ಎಂದು, ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಎರಡು ಪಲಗಳ ಸಮ ಎಂದು, ಪ್ರಸೃತಿ ಕೂಡಾ ಎರಡು ಪಲಗಳ ಸಮ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತು ಕುಡವ ಎನ್ನುವವು ನಾಲ್ಕು ಪಲಗಳ ಸಮ. ಎಂಟು ಪಲಗಳು ಒಂದೇ ಅಷ್ಟಮಾನ, ಇದು ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾನವಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಕುಡವಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಸ್ಥ, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಸ್ಥಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆಢಕ. ಕಾಶ ಎಂಬ ಪಾತ್ರೆಯೂ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ, ನಾಲ್ಕು ಆಢಕಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ದ್ರೋಣ; ತುಲಾ ಎಂಬುದು ನೂರು ಪಲಗಳು, ಭಾಗ ಎಂಬುದು ಇಪ್ಪತ್ತು ಪಲಗಳ ಸಮ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ಥದ್ರವ್ಯಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪಂಡಿತರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಇದರ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭದ್ರದಾರು ಎಂಬುದು ದೈವಿಕ ಮರ, ದಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ದೇವದಾರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕುಷ್ಟ ಎಂಬುದು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯ, ಮಾಂಸಿ ಎಂಬುದು ನಲದ ಮೂಲ. ಶಂಖ ಎಂಬುದು ಶಂಖದೋಳ, ಶುಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಮುತ್ತಿನ ಚಿಪ್ಪು, ನಖ ಎಂದರೆ ಕೈಯ ನಖ; ಶಂಖವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಶಂಖ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಘ್ರ ಎಂದರೆ ಹುಲಿ, ವ್ಯಾಘ್ರನಖ ಎಂದರೆ ಹುಲಿಯ ನಖ; ಪುರ ಎಂಬುದು ಪಲಂಕಷ, ಮಹಿಷಾಕ್ಷ ಎಂಬುದು ಗುಗ್ಗುಲು. ರಸ ಎಂದರೆ ಪಾರದ, ಗಂಧರಸ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿ, ಸರ್ಜ ಎಂದರೆ ಸರ್ಜ ಮರದ ಗಂಧ; ಪ್ರಿಯಂಗು, ಫಲಿನಿ, ಶ್ಯಾಮಾ ಮತ್ತು ಗೌರಿ ಎಂಬುವನ್ನು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕರಂಜ ಮತ್ತು ನಕ್ತಮಾಲ, ಪೂತಿಕ ಮತ್ತು ಚಿರಬಿಲ್ವ ಕೂಡಾ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ. ಶಿಗ್ರು ಎಂಬುದು ಶೋಭಾಂಜನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಜ್ಞಾನಮಾನ ಎಂಬುದು ಕೂಡಾ ಇದೆ. ಜಯಾ, ಜಯಂತೀ, ಶರಣೀ, ನಿರ್ಗುಂಡಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಧುವಾರ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮೊರಟಾ, ಪೀಲುಪರ್ಣ ಮತ್ತು ತುಂಡೀ ಎಂಬುವನ್ನು ತುಂಡಿಕೆರಿಕಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮದನ, ಗಾಲವ, ಬೋಧ, ಘೋಟಾ ಮತ್ತು ಘೋಟಿ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಗಳ ಹೆಸರುಗಳೂ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿವೆ; ಚತುರಂಗುಲ ಎಂಬ ಪ್ರಪರೇಷನ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಧಿಘಾತ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆರಗ್ವಧ ಎಂಬುದನ್ನು ರಾಜವೃಕ್ಷ ಮತ್ತು ರೈವತ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದಂತಿ, ಕಾಕೆಂದುತಿಕ್ತ, ಕಂಟಕಿ ಮತ್ತು ವಿಕಂಕಟ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಿಂಬ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಷ್ಟ ಎಂದೂ, ಪಟ್ಟೋಳವನ್ನು ಕೋಲಕ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ವಯಸ್ಥಾ ಮತ್ತು ವಿಶಲ್ಯಾ ಎಂಬುವನ್ನು ಚಿನ್ನಾ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನರುಹಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಶಾ ಮತ್ತು ದಂತ್ಯಮೃತಾ ಎಂಬುದು ಗುಡುಚಿಯ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು. ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕ, ಭೂನಿಂಬ ಮತ್ತು ಕಾಂಡತಿಕ್ತಕ ಕೂಡಾ ಸೇರಿವೆ. ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಹೇ ಹರೀ, ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾಡು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಹೆಸರುಗಳು. ಈಗ ನಾನು ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕುಮಾರನು ಶೌನಕನಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ." ಅನಂತರ ಕುಮಾರನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಈಗ ನಾನು ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಹೇ ಕಾತ್ಯಾಯನ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪದಗಳ ವಿವೇಚನೆಗೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೋಧನೆಗಾಗಿ. ಒಂದು ಪದವು ಸುಪ್ ಅಥವಾ ತಿಂಗ್ ಅಂತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. 'ಸುಪ್' ಎಂದರೆ ಏಳು ವಿಭಕ್ತಿಗಳು; 'ಸ್ವೌಜಸಃ' ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿ, ಇದು ಧಾತುವಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಸಂಬೋಧನದಲ್ಲಿ, ಲಿಂಗಾದಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕರ್ತೃ ಅಥವಾ ಕರ್ಮ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಧಾತು ಪದವನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಪ್ರತ್ಯಯವಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 'ಅಮೌಶಸಃ' ಎಂಬುದು ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ, ಇದು ಕ್ರಿಯೆಯ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗ ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 'ಟಾಭ್ಯಾಂಭಿಸ್' ಎಂಬುದು ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ, ಇದು ಕರಣ ಅಥವಾ ಕರ್ತೃಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧನವೇ ಕರಣ, ಮಾಡುವವನೇ ಕರ್ತೃ. ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಭಕ್ತಿ 'ಙೇಭ್ಯಾಮ್ ಭ್ಯಸ್' ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಮಪ್ರದಾನದರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕೊಡಲು, ಅರ್ಪಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದಾಗ ದತ್ತಿಯ ವಿಭಕ್ತಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐದನೇ ವಿಭಕ್ತಿ 'ಙಸಿಭ್ಯಾಂ ಭ್ಯಸ್' ಆಗಿದ್ದು, ಅಪಾದಾನಾರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೋದು ಬೇರ್ಪಡುವುದು, ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಭಯ ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅಪಾದಾನ ವಿಭಕ್ತಿ ನೆನಪಿಸಬೇಕು. ಆರನೆಯ ವಿಭಕ್ತಿ 'ಙಸ್ ಆಮ್' ಆಗಿದ್ದು, ಸಮ್ಬಂಧಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; 'ಙ' ಮತ್ತು 'ಸು'ಗಳಿಂದ ಏಳನೇ ವಿಭಕ್ತಿ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಧಿಕರಣಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕರಣವೇ ಆಧಾರ, ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇಚ್ಛಿತ ಅಥವಾ ಅನಿಚ್ಛಿತವಾದುದನ್ನು ಅಪಾದಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐದನೇ ವಿಭಕ್ತಿ ಪರ್ಯುಪಾಂಗ್ ಜೊತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೂಚಿಸುವಾಗ; 'ಎನ್' ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುನಃ ಪುನಃ ಕಾರ್ಯ, ಆಧಾರದ ಸೂಚನೆ, ವಿಭಜನೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿತರಣಾ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ; ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಕೊರತೆ, ಸಮೀಪತೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ಈ ವಿಭಕ್ತಿಗಳು ವಿವರಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಚಲನಾಕ್ರಿಯಾಪದಗಳಿಗೆ ದ್ವಿತೀಯಾ ಮತ್ತು ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು; ಜಡ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ನಿರಪೇಕ್ಷ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಎರಡು ವಿಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. 'ನಮಃ', 'ಸ್ವಸ್ತಿ', 'ಸ್ವಧಾ', 'ಸ್ವಾಹಾ', 'ಅಲಂ', 'ವಷಟ್' ಎಂಬ ಪದಗಳು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು, ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾರ್ಥಕ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸೂಚಕ ಪದಗಳಿಗೆ. ತೃತೀಯ ವಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಅವಮಾನ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; ಏಳನೇ ವಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗೆ, ಮತ್ತು 'ಏತೈರ್' ಎಂಬ ಪದದೊಂದಿಗೆ ಆರನೆಯ ವಿಭಕ್ತಿಯೂ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಮಿ, ಪ್ರಭು, ಅಧಿಪ, ಸಾಕ್ಷಿ, ಪತ್ನಿ, ಸಂತಾನ ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಧರಣೆಗೆ ಎರಡು ವಿಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; ಕಾರಣಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆರನೆಯ ವಿಭಕ್ತಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿ, ಪವಿತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಹೆಸರುಗಳೂ, ಪ್ರಮಾಣಗಳ ವಿವರಣೆಯೂ, ವ್ಯಾಕರಣದ ಮೂಲ ಅಂಶಗಳೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.