ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಧನ್ವಂತರಿಯವರು ಸುಶ್ರುತನಿಗೆ ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಅಮ್ಮಲಿಗಾಗಿ ವಾಸಾ ತುಪ್ಪ, ಕಹಿ ತುಪ್ಪ, ಪಿಪ್ಪಲೀ ತುಪ್ಪ, ಜೊತೆಗೆ ಗುಡ ಮತ್ತು ಕೂಷ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪಿಪ್ಪಲಿಯನ್ನು ಜೇನಿನಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅಮ್ಮಲಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ; ಪಿಪ್ಪಲಿ, ಗುಡ ಮತ್ತು ನೀರು ಕೂಡ ಕೆಫ, ಜೀರ್ಣದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಿತವಾಗಿದೆ. ಅಜಾಜಿ ಮತ್ತು ಧನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡಿ ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದರೆ ಕೆಫ, ಪಿತ್ತ, ರುಚಿ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಪ್ಪಲಿ, ಅಮೃತ, ಭೂನಿಂಬ, ವಾಸಾ, ಅರಿಷ್ಠ, ಪರ್ಪಟ ಮತ್ತು ಖದಿರ ಅರಿಷ್ಠದಿಂದ ತಯಾರಾದ ಕಷಾಯವು ಚರ್ಮದ ಉಬ್ಬು, ನೋವು ಮತ್ತು ಜ್ವರವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ತ್ರಿಫಲಾರಸ ಮತ್ತು ತ್ರಿವೃತ್‌ನ್ನು ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಪುರ್ಗೇಶನ್‌ಗಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ ವಿಷಮಜ್ವರ ಮತ್ತು ಜ್ವರ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ. ಖದಿರ, ತ್ರಿಫಲಾ ಅರಿಷ್ಠ, ಪಟ್ಟೋಲ, ಅಮೃತ ಮತ್ತು ವಾಸಾ ಈ ಐದು ಔಷಧಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಅಷ್ಟಕ ಕಷಾಯವು ಚರ್ಮರೋಗ, ಉಬ್ಬು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣಜ್ವರವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕುಷ್ಠ, ವಿಷಮಜ್ವರ, ಉಬ್ಬು, ಕೊರೆತ, ಮುಡಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಪುಡಿಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಕರ್ಮುಡಿಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ. ಚರ್ಮದ ಟ್ಯಾಗ್, ಮುಡಿಕೆ, ಕರ್ಮುಡಿ, ಕಲೆ, ಕಪ್ಪು ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಚೂರಿಯಿಂದ ತೆಗೆದು, ಕ್ಷಾರ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟರೆ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟೋಲ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಲೇಪವು ಕತ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಗ್ಲ್ಯಾಂಡುಗಳ ಉಬ್ಬನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ; ಗುಂಜಾ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಭೃಂಗರಾಜ ರಸವನ್ನು ತಲೆಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಗಂಟಲು, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ವಾತದೋಷಗಳು ನಿವಾರಣೆ ಆಗುತ್ತವೆ. ಅರ್ಕ, ಎಲುಬು ಮಜ್ಜೆ, ತ್ರಿಫಲಾ, ನಾಳಿಚಾ ಮತ್ತು ಭೃಂಗರಾಜವನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣದ ಪುಡಿ ಹಾಗೂ ಹುಳಿ ಗಂಜಿಯಿಂದ ಬೇಯಿಸಿದರೆ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ಕರೆ, ಎರಡು ಪ್ರಮಾಣ ಮಧುಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣ ಎಣ್ಣೆ ಸೇರಿಸಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ನಾಸಿಕಾದ್ರವ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬರುವ ಬೂದು ಕೂದಲು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬಾಯಿಯ ರೋಗಗಳಿಗೆ ತ್ರಿಫಲಾ, ಮನೆ ಹೊಗೆಯು, ಜೋಳದ ಬೂದಿ, ಪಾಥಾ, ವ್ಯೋಪರ ಮತ್ತು ಅಂಜನದಿಂದ ಗರ್ಗಲ್ ಮಾಡುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ತೇಜೋದ, ತ್ರಿಫಲಾ, ಲೋಧ್ರಾ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕ ಪುಡಿಯನ್ನು ಜೇನಿನಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೆ ಗಂಟಲು, ಮೆದುಳು, ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯ ರೋಗಗಳು ನಿವಾರಣೆ ಆಗುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟೋಲ, ನಿಂಬೆ, ವಾಗ್ರ, ಮಾಲತಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಎಲೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಐದು ಎಲೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಬಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಮಾಲಗೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಹಸಿರು ಶುಂಠಿ, ಶೆಣಗ, ಮುಲ್ಲಂಗಿ ಮತ್ತು ರುದಂತಿಯ ರಸವು ಕಿವಿಗೆ ತುಂಬಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ನೋವು, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಸ್ರಾವ ಇದ್ದರೆ ಹಸಿವಾದ ಎಮ್ಮೆ ಮೂತ್ರವನ್ನು ಉಪ್ಪಿನ ಪುಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಬೆಚ್ಚಗಾಗಿಸಿ ಹಾಕಬೇಕು. ಜಾತೀ ಎಲೆಗಳ ರಸದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹಾಕಿದರೆ ಕೆಟ್ಟ ವಾಸನೆ ಇರುವ ಕಿವಿರೋಗ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಒಣ ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಾಗಿಸಿ ಹಾಕಿದರೆ ಕಿವಿನ ನೋವು ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಚಮೂಲವನ್ನು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ, ಚಿತ್ರಕ, ಹರೀತಕಿ, ತುಪ್ಪ, ಗುಡ ಮತ್ತು ಷಡ್ರಸ ಕಷಾಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಮೂಗಿನ ಒತ್ತಡ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣು, ಹೊಟ್ಟೆ, ಕೆಫ, ಪಿಡಕ, ಜ್ವರ—ಈ ಐದು ರೋಗಗಳು ಐದು ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಶಮನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕಣ್ಣು ಉರಿಯುವುದನ್ನು ಆವಲಕದ ರಸವನ್ನು ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಸಹಜಿಕ ಮತ್ತು ಮುಲ್ಲಂಗಿ ರಸವನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ ಲೇಪದಿಂದ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಳದಿ, ದೇವದಾರು, ಉಪ್ಪು, ಪಾಥ್ಯಾ, ಅಜ್ವೈನ್ ಮತ್ತು ಹಸುವಿನ ತುಪ್ಪದಿಂದ ತಯಾರಾದ ಲೇಪವನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ. ತ್ರಿಫಲಾ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಒಣ ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ನಿಂಬೆ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಉಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಾಡಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಉಬ್ಬು, ಉರಿ ಮತ್ತು ನೋವು ತಕ್ಷಣ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅಭಯಾ ಮತ್ತು ಹರೀತಕಿ ಕಷಾಯವನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಣ್ಣಿನ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಚಂದನ, ತ್ರಿಫಲಾ, ಅಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಲಾಶ ಮೂಲವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪಿಸಿದು ಲೇಪ ಮಾಡಿದರೆ ಕಣ್ಣು ಕತ್ತಲಾಗುವುದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮೊಸರು ಕಲಸಿ ಪಿಸಿದ ಲೇಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿದರೆ ರಾತ್ರಿ ಅಂಧತೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ತ್ರಿಫಲಾ ಲೇಪ ಮತ್ತು ಕಷಾಯವನ್ನು ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ರಾತ್ರಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಕಣ್ಣು ಕತ್ತಲಾಗುವುದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಪಿಪ್ಪಲಿ, ತ್ರಿಫಲಾ, ದ್ರಾಕ್ಷೆ, ಕಬ್ಬಿಣ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಕೂಡ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಭೃಂಗರಾಜ ರಸವನ್ನು ಪಿಸಿದು ಲೇಪ ಮಾಡಿದರೆ ಅಂಧತೆ, ಕತ್ತಲೆ, ಮೋತಿಬಿಂದು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಣ್ಣಿನ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ತ್ರಿಕಟು, ತ್ರಿಫಲಾ, ಸೈಂಧವ, ಮನಃಶಿಲಾ, ರುಚಕ, ಶಂಖ, ಜಾತೀ ಹೂ ಮತ್ತು ನಿಂಬವನ್ನು ರಸಾಂಜನ, ಭೃಂಗರಾಜ, ತುಪ್ಪ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪಿಸಿದು ಗುಳಿಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಣ್ಣಿನ ರೋಗಗಳು ನಿವಾರಣೆ ಆಗುತ್ತವೆ. ಎರಂಡೆ ಮೂಲವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಕಾಗೆ ಬೆನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಅಥವಾ ಮುಕುಕುಂದ ಹೂವನ್ನು ಲೇಪ ಮಾಡಿದರೆ ತಲೆನೋವು ತಕ್ಷಣ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಶತಮೂಲೀ, ಎರಂಡೆ ಮೂಲ, ಚಕ್ರ, ವ್ಯಾಘ್ರಿ ಮತ್ತು ಪಲಾಶವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ನಾಸಿಕಾದ್ರವ್ಯವಾಗಿ ಹಾಕಿದರೆ ಒಣತೆ, ಕೆಫ, ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಭಾಗದ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ನಾಚನ ಅಥವಾ ಲಣಣವನ್ನು ಗುಡದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಿಪ್ಪಲಿಯನ್ನು ಉಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಕೈಗೆ ಬಂದ ವಾತ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಅಂಗಗಳ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದ ಸಂಬಂಧಿತ ರೋಗಗಳಿಗೆ ನಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ದಶಮೂಲ ಕಷಾಯವನ್ನು ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ ನಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ ಅಂಗವಿಚ್ಛೇದ ಮತ್ತು ತಲೆನೋವು ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ. ವಾತ ಅಥವಾ ರಕ್ತದೋಷದಿಂದ ಬಳಲುವ ಮಹಿಳೆ ಮೊಸರು, ಕಪ್ಪು ಉಪ್ಪು, ಅಜ್ವೈನ್, ಮಧುಕ, ನೀಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಪಿತ್ತದೋಷಕ್ಕೆ ವಾಸಕ ಅಥವಾ ಗುಡುಚಿಯ ಹಸಿರು ರಸವನ್ನು ಅಥವಾ ಆಮಲಕಿಯ ಬೀಜವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪಿಸಿದ ಪೇಸ್ಟ್, ವಾಸಾ, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಜೇನು ಜೊತೆ ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಪಾಂಡುರೋಗ ಮತ್ತು ಅತಿಸ್ರಾವವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಆಮಲಕಿಯ ಸಿಹಿ ರಸ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿ ಮೂಲವನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು. ತಂಡೂಲಿಯಕ ಮೂಲವನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ರಸದಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ ಅಕ್ಕಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಅತಿಸ್ರಾವ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಕುಶ ಮೂಲವನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೂ ಅತಿಸ್ರಾವ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಧನ್ವಂತರಿಯವರು ಸುಶ್ರುತನಿಗೆ ಹೆಂಗಸರ ರೋಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: "ಓ ಸುಶ್ರುತ, ಹೆಂಗಸರ ಗರ್ಭದೋಷಗಳಲ್ಲಿ ವಾತಶಮನ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು," ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಚಾ, ಪಕುಂಚಿಕಾ, ಜಾತೀ, ಕೃಷ್ಣಾ, ವಾಸಕ, ಉಪ್ಪು, ಅಜಮೋದ, ಯವಕ್ಷಾರ, ಚಿತ್ರಕ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಇತರ ದ್ರವಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಸಿದು ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಹುರಿದು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಗರ್ಭ, ಬದಿಯ ನೋವು, ಹೃದಯದ ನೋವು, ಹೊಟ್ಟೆ ಗಡ್ಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಶಗಳು ನಿವಾರಣೆ ಆಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಿಹಾಗಿ ಧನ್ವಂತರಿಯವರು ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಔಷಧೋಪಚಾರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಔಷಧಿಯ ಗುಣಧರ್ಮವನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸುಶ್ರುತನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.