ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಮಾನ್ಯರೆ, ಈಗ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಪವಿತ್ರ ಗರ್ಭೋಪನಿಷತ್‌ನ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫ ಎಂಬ ಮೂರು ದೋಷಗಳಿವೆ. ಕಫದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ, ಅತೃಪ್ತಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಭಾರ, ತೆಳ್ಳಗಾದ ಮತ್ತು ಮೆತ್ತಗಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉರಿ, ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಆಲಸ್ಯ ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಎರಡು ದೋಷಗಳ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಅದನ್ನು ದ್ವಿದೋಷಜ ವ್ಯಾಧಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಎಲ್ಲ ಮೂರು ದೋಷಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಸನ್ನಿಪಾತಿಕ ವ್ಯಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇಹವು ದೋಷಗಳು, ಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಲಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಅವು ಸಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಆರೋಗ್ಯ, ಹೆಚ್ಚಿದರೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಅದು ಅನಾರೋಗ್ಯ. ಕೊಬ್ಬು, ರಕ್ತ, ಮಾಂಸ, ಮೆದುಳು, ಎಲುಬು ಮತ್ತು ಶುಕ್ರ ಇವು ಧಾತುಗಳು; ವಾಯು, ಪಿತ್ತ, ಕಫ ಇವು ದೋಷಗಳು; ಮಲ, ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರವು ಮಲಗಳು. ವಾಯು ಶೀತ, ಲಘು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಧ್ವನಿ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ, ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಬಲವಾದುದು. ಪಿತ್ತ ತುಪ್ಪು, ಕಾರ, ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ದುರ್ಗಂಧಿ; ಇದು ರೋಗಗಳ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಫ ಮಧುರ, ಲವಣ, ತೈಲ, ಭಾರಿ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸ್ಲಿಪ್ಪಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾಯು ಗುದ ಮತ್ತು ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು; ಪಿತ್ತ ಪಕ್ಕಾಶಯದಲ್ಲಿ; ಕಫ ಜಠರ ಅಥವಾ ಗಂಟಲು ಮತ್ತು ತಲೆ ಜೋಡಣಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ತುಪ್ಪು, ಕಹಿ, ತುಪ್ಪು-ಕಾರ ರುಚಿಗಳು ವಾಯುವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ತುಪ್ಪು, ಹುಳಿ, ಉಪ್ಪು ರುಚಿಗಳು ಪಿತ್ತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮಧುರ, ಉಷ್ಣ, ಉಪ್ಪು ರುಚಿಗಳು ಕಫವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡಬಹುದು; ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಶಮನ, ಆರೋಗ್ಯಕರರಿಗೆ ಸುಸ್ಥಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಧುರ ರುಚಿ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಹಿತ, ರಸಧಾತುವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹುಳಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ, ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹಿತ, ಜಠರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಕಹಿ ಜಠರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ಜ್ವರ ಮತ್ತು ತೃಷೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಣಗಿಸುತ್ತದೆ. ತುಪ್ಪು ರುಚಿ ಪಿತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ, ಹಿಂಡುವುದು, ಆವಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಒಣಗಿಸುವ ಗುಣವಿದೆ. ದ್ರವ್ಯವು ರುಚಿ, ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಪಾಕದ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಅದು ರುಚಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ವೀರ್ಯವು ಶೀತ, ಉಷ್ಣ ಅಥವಾ ಲವಣವಾಗಿರಬಹುದು. ರುಚಿಯ ವಿಪಾಕ ಎರಡು ವಿಧ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತುಪ್ಪು. ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಅಂಗಗಳು: ವೈದ್ಯ, ಔಷಧಿ, ರೋಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಚಾರಕ. ಈ ನಾಲ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ತಪ್ಪಿದ್ದರೆ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗದು. ಪ್ರದೇಶ, ಕಾಲ, ವಯಸ್ಸು, ಜಠರಾಗ್ನಿ, ಸ್ವಭಾವ, ಔಷಧಿ, ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ಬಲ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಮಿಶ್ರ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಾಲ್ಯವು ಹದಿನಾರು ವಯಸ್ಸು ತನಕ, ಮಧ್ಯ ವಯಸ್ಸು ಎಪ್ಪತ್ತರವರೆಗೆ, ನಂತರ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಫ, ಪಿತ್ತ, ವಾಯು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗುತ್ತವೆ. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಾರ, ಅಗ್ನಿ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲದೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬೇಕು. ಕ್ಷೀಣ ದೇಹದವರಿಗೆ ಪೋಷಣಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು, ದಪ್ಪ ದೇಹದವರಿಗೆ ಶೋಧನಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು, ಮಧ್ಯಮ ದೇಹದವರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಇವು ಮೂರು ದೇಹರಚನೆಗಳು. ಬಲವನ್ನು ದೃಢತೆ, ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಬದಲಾಗದ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಧೈರ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ. ತಮಗೆ ಅನೂಕೂಲವಲ್ಲದ ಆಹಾರ-ಪಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಮಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗರ್ಭಿಣಿಯು ಕಫವರ್ಧಕ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಕಫಸ್ವಭಾವದ ಶಿಶು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಾತ ಅಥವಾ ಪಿತ್ತವರ್ಧಕ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಅಥವಾ ಸಮಪೋಷಣೆಯಿದ್ದರೆ, ಶಿಶುವಿನ ಸ್ವಭಾವ ಕೂಡ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರು ಕ್ಷೀಣ, ಒಣ, ಕಡಿಮೆ ಕೂದಲು, ಸ್ಥಿರವಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು, ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವುದು, ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಚಲನೆ ಕಾಣುವುದು—ಇವರೆಲ್ಲ ವಾತಸ್ವಭಾವದವರ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಬಿಳಿ ಕೂದಲು, ಹೊಳಪಿನ ಚರ್ಮ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆವರು, ಕ್ರೋಧ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ವಸ್ತುಗಳು—ಇವು ಪಿತ್ತಸ್ವಭಾವದವರು. ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸು, ಮೃದು ಧ್ವನಿ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸುಖಕರ ಮಾತು, ಮೃದುವಾದ ಕೂದಲು, ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಅಥವಾ ಕಲ್ಲುಗಳು ಕಾಣುವುದು—ಇವು ಕಫಸ್ವಭಾವದವರು. ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ದೋಷಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇದ್ದರೆ ಮಿಶ್ರ ಸ್ವಭಾವ; ಆದರೆ ಒಂದೇ ದೋಷ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾದರೆ ಅದನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಸ್ವಭಾವವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಠರಾಗ್ನಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧ—ಮಂದ, ತೀಕ್ಷ್ಣ, ವಿಶಮ, ಸಮ. ಈ ಅಗ್ನಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಫ, ಪಿತ್ತ, ವಾತ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಸಮಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಸಮ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ವಿಶಮದಲ್ಲಿ ವಾತವನ್ನು ಶಮನಿಸಬೇಕು; ತೀಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪಿತ್ತ ಶಮನ; ಮಂದದಲ್ಲಿ ಕಫ ಶೋಧನೆ. ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳ ಮೂಲ ಅಜೀರ್ಣ. ಇದು ಜಠರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಭಾರ, ತುಪ್ಪು, ಅಡಚಣೆ—ಇವು ನಾಲ್ಕು ವಿಧ. ಅಜೀರ್ಣದಿಂದ ಹಾಲೇರಿಯ ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಚಾ, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ವಾಂತಿ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ತುಪ್ಪಿನಿಂದ ಶುಕ್ರನಾಶ, ತಲೆ ಸುತ್ತುವುದು, ಅಚೇತನ, ತೃಷೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಣ್ಣೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು ಮತ್ತು ವಾತ ಶಮನ ಔಷಧಿ ನೀಡಬೇಕು. ಅಂಗ ಭಂಗ, ತಲೆಯ ಭಾರ, ತಪ್ಪಾದ ಆಹಾರದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಗಲು ನಿದ್ರೆ ತಪ್ಪಿಸಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಉರಿಯೂ, ಗರ್ಭಾಶಯದ ಗಡ್ಡೆಗಳು, ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲದ ಅಡಚಣೆ ಇದ್ದರೆ ಸ್ವೇದ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಭಾರ, ತುಪ್ಪು, ಅಡಚಣೆ—ಇವು ಕಫ, ಪಿತ್ತ ಅಥವಾ ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾದರೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಿಂಗು, ಕಪ್ಪು ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಪಿಪ್ಪಳಿಯನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಚ್ಚಬೇಕು. ಹಗಲು ನಿದ್ರೆ ಎಲ್ಲ ಅಜೀರ್ಣವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅಹಿತಕರ ಆಹಾರ ಅನೇಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಬಿಸಿನೀರು ಮತ್ತು ಜೇನು ಜಠರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಹಾಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂಲಂಗಿ, ಮೊಸರು ಅಥವಾ ಮೀನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಬಿಲ್ವ, ಶೋಣಾ, ಗಂಭಾರಿ, ಪಾಟಲಾ, ಗಣಿಕಾರಿಕಾ—ಈ ಐದು ಮಹಾಮೂಲಗಳು ಜಠರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಉರಿಯುತ್ತವೆ, ಕಫ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ. ಶಾಲಪರ್ಣ, ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣ, ಎರಡು ಬೃಹತಿ, ಗೋಕ್ಷುರ—ಈ ಐದು ಲಘುಮೂಲಗಳು ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ. ದಶಮೂಲದ ಎರಡು ವಿಧಗಳು ಜ್ವರ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ; ಇದನ್ನು ಕೆಮ್ಮು, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಆಲಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎಣ್ಣೆಗಳಿಂದ ಸ್ವೇದನೆ ಮತ್ತು ಲೇಪನ ಮಾಡಬೇಕು; ಕುಡಿಸುವ ನೀರು ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟು ಆಗಿರಬೇಕು, ಕಾಲಿಗೆ ಕೂಡ ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟು. ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಹಾಲು ಸಮಪ್ರಮಾಣ, ಲೇಪನವು ಎಣ್ಣೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವಾಗಿರಬೇಕು; ಔಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೇಯಿಸಬೇಕು. ಬಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪಾನಕ್ಕೆ ಸಮಪ್ರಮಾಣ; ಮಸಾಜ್‌ಗೆ ಹಿಗ್ಗುವಂತೆ, ನಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಮೃದುವಾಗಿ, ಅಗತ್ಯಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಬೇಕು. ಯಾರ ದೇಹ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ದೃಢವಾಗಿವೆ, ಸ್ವಭಾವ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ, ಅವನು ಆರೋಗ್ಯವಂತನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇಂತಹವರನ್ನು ಆಯುಷ್ಮಂತ ಎಂದು ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡಬೇಕು.