ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಈ ಪವಿತ್ರ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ anemia (ಪಾಂಡುರೋಗ) ಮತ್ತು swelling (ಶೋಫ) ಮೊದಲಾದ ರೋಗಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇಹದ ಕಪಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ತಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶ ಶೈಥಿಲ್ಯ ಉಂಟಾಗಿ, ಹজಮೆಯಾಗದ ಅಂಶಗಳಿಂದ ದೇಹದ ಗುಣಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ರಕ್ತ, ಮೇದು ಮತ್ತು ಎಲುಬುಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಹೃದಯ ಕರಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ, ಬಾಯಿ ಒಣಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಜಡತೆ ಹಾಗೂ ಜಲಬಿಂದುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದಾಹ ಕಡಿಮೆ, ಚಳಿಗೆ ಅಸಹ್ಯ, ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಹಜಮೆ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದಿರುವುದು, ದುರ್ಬಲತೆ, ಜ್ವರ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ನೋವು, ತಲೆಸುತ್ತು ಇವು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ರೋಗವು ಐದು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ — ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹ್ಯೂಮರ್‌ಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ, ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಸೇವನೆಯಿಂದ ಕೂಡ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಇದರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೃದಯದ ಧಡಕೂ, ಚರ್ಮದ ಒಣತೆ ಇವುಗಳಾಗಿವೆ. ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ಮೂತ್ರ ಪಿತ್ತಳಿಕೆ, ಬೆವರಿನ ಕೊರತೆ, ಮತ್ತು ಮೂತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯೂ ಕಾಣಬಹುದು. ವಾತದಿಂದ ಮೇದುಗೆ ಹಾನಿಯಾದಾಗ ದೇಹ ತುಂಬಾ ಒಣಗುತ್ತದೆ, ಕರಕಶವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತೇವವೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಕಣ್ಣುಗಳು, ಶಿರಾ, ನಖಗಳು, ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಪ್ಪಾಗುತ್ತವೆ; ದೇಹದಲ್ಲಿ ಊತ, ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ರುಚಿಗೆ ಅಸಹ್ಯ, ಪಾಯದ ಒಣತೆ, ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಇವುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಪಿತ್ತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಜ್ವರ ತಲೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಳದಿ-ಹಸಿರಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ದಾಹ, ಒಣತೆ, ಮೂರ್ಛೆ, ದುರ್ವಾಸನೆ, ಚಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ, ಕಹಿ ಮತ್ತು ವಕ್ರ ರುಚಿ ಇವುಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಪಿತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯ ದುರ್ಬಲತೆ, ಜ್ವರ, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ವಕ್ರ ರುಚಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚನ, ಧ್ವನಿಯ ನಷ್ಟ, ಜಠರದ ಉರಿಯೂಂಟಾಗಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಮ್ಮು, ವಾಂತಿ, ಅಥವಾ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ವಾತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಕಫ ಕಹಿ ಅಥವಾ ಸಿಹಿಯಾದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಮೇದು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಹಕಾಂಶಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾದಾಗ, ಒಣತೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ರಕ್ತಸ್ರಾವವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇಹದ ನಾಳಿಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾಂಡುರೋಗ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯದಲ್ಲಿ, ನಾಭಿ, ಕಾಲುಗಳು, ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗುತ್ತವೆ; ಪಾಯವು ಹುಳುಗಳಂತೆ, ಮುರಿದು, ಶ್ಲೇಷ್ಮಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತದಿಂದ ಬಳಲುವವನು ಪಿತ್ತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಕಾಮಲಾ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಪಿತ್ತವು ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಾಂಸವನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳು ಹಳದಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಪಾಯ ಕೆಂಪಾಗುತ್ತವೆ; ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂ, ಜಠರದ ವೈಪರಿತ್ಯ, ದಾಹ, ಹಪ್ಪಳದಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಇಂದ್ರಿಯ ದುರ್ಬಲತೆ ಇವುಗಳೂಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಪಿತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ anemia ಇದ್ದಾಗ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಊತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ, ಈ ಊತ ಮತ್ತು ಇತರ ರೋಗಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ — ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜಲನಿರೋಧ (dropsy), ಭಯಾನಕ ಕಾಮಲಾ. ಪಾಂಡುರೋಗದ ಜೊತೆಗೆ ಹಸಿರು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಪಿತ್ತ ಇದ್ದರೆ, ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ಸೇರಿಕೊಂಡರೆ, ತಲೆಸುತ್ತು, ದಾಹ, ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಕಾಮೋದ್ದೀಪನ, ಸಣ್ಣ ಜ್ವರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಿದ್ರೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಅಥವಾ ಜಠರಾಗ್ನಿಯ ನಾಶವಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಹಲೀಮಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹೆಚ್ಚು ಆಲಸ್ಯವು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸಂಕಟವಾಗಿದೆ. ದೇಹದ ಊತವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ರೋಗವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಪಿತ್ತ, ರಕ್ತ, ಕಫ ಮತ್ತು ವಾತ ದುಷ್ಟವಾದಾಗ ಅವು ದುಷ್ಟ ಅಂಶಗಳನ್ನು ದೇಹದ ಹೊರಗಿನ ಶಿರೆಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಅವು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮ ಹಾಗೂ ಮಾಂಸದಲ್ಲಿ ಊತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ; ಈ ಘನ, ಎತ್ತಿದ ಊತವನ್ನು ಕೆಲವರು ಸಂಚಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದ, ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಹ್ಯೂಮರ್‌ಗಳಿಂದ, ಗಾಯ ಅಥವಾ ವಿಷದಿಂದ ಕೂಡ ಇಂತಹ ಊತಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಊತ ದೇಹದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಕಾಮಜ ಕಾಮಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದು ವಿಶಾಲ, ಎತ್ತಿದ, ಗುಂಡುಗಳಿರುವ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಊತಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವು ಹ್ಯೂಮರ್‌ಗಳ ವ್ಯತ್ಯಯ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪವಾಸ ಅಥವಾ ಇತರ ದುರ್ಬಲವಾದವರಲ್ಲಿ ರೋಗ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರವಾದ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಚಳಿಯಾದ ಆಹಾರ, ಉಪ್ಪು, ಕ್ಷಾರ, ತೀಕ್ಷ್ಣ, ಹುಳಿ ತರಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ನೀರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಅಥವಾ ನಿದ್ರೆ-ಏಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿಯಮ ಇವೆಂದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೇಗಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮಾಂಸ ಸೇವನೆ, ಅಜೀರಣೆ, ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ಕಾಮಕ್ರೀಡೆ, ಪ್ರಯಾಣ, ವಾಹನಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಉದ್ವೇಗ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಕೆಮ್ಮು, ಜಠರದ ಕಾಯಿಲೆ, ಪೈಲ್ಸ್, ಜ್ವರ, ಹೊಟ್ಟೆ ಹಬ್ಬುವುದು, ಆಲಸ್ಯ, ವಾಂತಿ, ಹಿಕ್ಕೆ, ಪಾಂಡುರೋಗ, ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆ ಹರಡುವುದು ಇವುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಊತವು ಮೂತ್ರಾಶಯದ ಮೇಲ್ಭಾಗ, ಕೆಳಭಾಗ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದರೆ, ಮತ್ತು ಅದು ದೇಹದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ಅದು ದೇಹಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹರಡಿದರೆ 'ಸರ್ವಾಂಗಗ', ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದರೆ 'ಸರ್ವಗತ', ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದರೆ 'ಪ್ರತ್ಯಪ್ರತ್ಯಗ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಜಪ್ಪು, ತಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರ, ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಊತ ಚಲಿಸುವ, ಒಣ, ಕರಕಶವಾದ ಕೂದಲು, ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮೂತ್ರಾಶಯ, ಸಂಧಿಗಳು, ಮೇದು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಊತ, ನಂಬುತನ, ವಾತದ ಮೇಲೇರಿಕೆ, ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ತ್ವರಿತ ವ್ಯತ್ಯಯ ಇವೆಲ್ಲಾ ದೇಹಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಊತವು ಎಣ್ಣೆಯಾದರೆ, ಮಸಾಜ್ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ರಾತ್ರಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಹಗಲು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಚುಚ್ಚುವಿಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಊತ ಹಳದಿ-ಕೆಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಒಣತೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಬೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ, ದೇಹವನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತದೆ. ದಾಹ, ಉರಿ, ಜ್ವರ, ಬೆವರು, ತಲೆಸುತ್ತು, ತೇವ, ಮೂರ್ಛೆ, ಆಸಕ್ತಿ, ಜಠರದ ಕಾಯಿಲೆ, ದುರ್ವಾಸನೆ, ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಮೃದುತೆ, ಮತ್ತು ನಾಜೂಕು ಇವುಗಳೂಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆರಕಲು, ಬಿಳಿ ಕೂದಲು, ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಚಳಿಯಾದ ಚರ್ಮ, ಭಾರ, ಎಣ್ಣೆ, ಸ್ಮೂತ್, ದೃಢತೆ, ನೋವು, ನಿದ್ರೆ, ವಾಂತಿ, ದುರ್ಬಲ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಇವುಗಳೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಗಾಯ, ಕತ್ತರಿಕೆ, ಗಾಯಗಳು, ಚಳಿಯಾದ ಗಾಳಿ, ಹುಳಿ ಗಾಳಿ, ಭಲ್ಲಾತಕ ಮತ್ತು ಕಪಿಕಚ್ಚು ಗಿಡಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಊತ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಥವಾ ಒಣ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ, ಹರಡುವ ಉರಿಯೂ, ತೀವ್ರವಾದ ಉರಿ, ಕೆಂಪಾದ ರೂಪ, ಮತ್ತು ಬಹುಪಾಲು ಪಿತ್ತದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಷದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಊತವು ಕಡಿತ, ಸೊಕ್ಕು ಅಥವಾ ವಿಷಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ, ಮತ್ತು ವಿಷವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದಲೂ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಮಲ, ಮೂತ್ರ, ವೀರ್ಯ ಅಥವಾ ಇತರ ಅಶುದ್ಧ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ, ವಿಷಕಾರಿ ಗಿಡಗಳು ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯಿಂದ, ಅಥವಾ ವಿಷಪೂರಿತ ಪುಡಿಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕೂಡ ಊತ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಅಂತಹ ಊತವು ಮೃದು, ಚಲಿಸುವ, ಕುಸಿಯುವ, ಬೇಗ ಉರಿ ಮತ್ತು ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡುವ, ಹತ್ತಿರದ, ಮತ್ತು ಸಂಕಟವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧನ್ವಂತರಿ, ಸುಶ್ರುತನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಈಗ ನಾನು ಹರಡುವ ರೋಗಗಳಾದ ವಿಷರ್ಪಾದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ವಿಷರ್ಪಾ ಗಾಯದಿಂದ ಮತ್ತು ದೋಷಗಳ ದುಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಶೋಫದಂತೆಯೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸ್ಥಾನ ದೇಹದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಯ ಅಥವಾ ದೌರ್ಬಲ್ಯದಿಂದ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತದೆ; ಯಾವ ದೋಷದಿಂದ ಉಂಟಾದೆಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅದರ ಗುಣಮುಖತೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೀಪನಗಳಿಂದ ದುಷ್ಟ ದೋಷಗಳು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ, ಒಳಗೆ ಉಳಿಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೊರಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬಹುದು. ಅತ್ಯಧಿಕ ದಾಹ, ವೇಗಗಳ ತಡೆ, ಅನಿಯಮಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ಜಠರಾಗ್ನಿಯ ತುರ್ತು ನಾಶದಿಂದ ಈ ರೋಗ ಹೊರಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.