ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಜೀವನದ ಜಲಸ್ಥಳಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಅಲ್ಲಿ ದುಃಖಿಸಿ ಅಳುವುದು ವ್ಯರ್ಥ. ಮನುಷ್ಯನ ಹೊಟ್ಟೆ, ಶಿರಾ ಜಾಲದಂತೆ ಕಿಟಕಿಯಂತಿರುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಗರಗಸ ಶಬ್ದಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ನಾಭಿ ಭಾಗವು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ, ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ವಾತದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಹೃದಯ, ಕಮರು, ನಾಭಿ, ಗುದ, ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯಲ್ಲಿ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ವಾತವು ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪಮಾತ್ರ ಮಲಮೂತ್ರ ಹೊರಡುತ್ತದೆ; ಅತಿ ಭಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಆಸೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ರುಚಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಉಡರರೋಗದಲ್ಲಿ ಕೈ, ಕಾಲು, ಮುಖ, ಹೊಟ್ಟೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಇಂಗು, ಪಾರ್ಶ್ವ, ಹೊಟ್ಟೆ, ಕಮರು, ಬೆನ್ನು, ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನೋವು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಒಣ ಕೆಮ್ಮು, ದೇಹವ್ಯಥೆ, ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರ, ಅಶುದ್ಧಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ರುಚಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು—all ಇವುಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೋವಿನಿಂದ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಶಿರೆಗಳು ನೀಲಿ-ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಹರಡುತ್ತವೆ; ಹೊಟ್ಟೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಾಗ ವಿಚಿತ್ರ ಶಬ್ದಗಳು ಕೇಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾತವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋವು, ಗದ್ದಲ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಉಡರರೋಗದಲ್ಲಿ ಜ್ವರ, ಮೂರ್ಛೆ, ಸುಡು, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕಹಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ತಲೆಸುತ್ತುವುದು, ಜಠರದೋಶ, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ, ಶಿರೆಗಳು ಹಳದಿ ಅಥವಾ ತಾಮ್ರ ಬಣ್ಣದಿಂದ, ಬೆವರು, ಬಿಸಿ, ಸುಡುವ ಅನುಭವ—all ಇವುಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಕತ್ತಲೆಯಂತಹ ರೂಪ, ಮುಟ್ಟಲು ಮೃದುವಾಗಿರುವುದು, ಶೀಘ್ರ ಕ್ಷಯವಾಗುವುದು—all ಇವುಗಳು ಪಿತ್ತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಕಫದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಉಡರರೋಗದಲ್ಲಿ ಭಾರ, ಬೆವರು, ಊತ, ನಿದ್ರೆ, ಅಸಹ್ಯ, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ಉಸಿರಾಡಲು ತೊಂದರೆ, ಕೆಮ್ಮು, ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡುರ, ಹೊಟ್ಟೆ ಮಬ್ಬಾಗಿ, ಎಣ್ಣೆಯಂತೆ, ಬಿಳಿ-ಕಪ್ಪು ಶಿರೆಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದರೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮುಟ್ಟಲು ಚಳಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಭಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಮೂರು ದೋಷಗಳೂ ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ ಉಂಟಾಗಿ, ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅಶುದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆ ಮಾದುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಅಶುದ್ಧಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ದೋಷಗಳಿಂದ ಮಿಶ್ರಣಗೊಂಡು, ರಕ್ತದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ; ಅಲ್ಲಿಂದ ಕ್ಷಯ, ಮೂರ್ಛೆ, ತಲೆಸುತ್ತು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಮೂರು ವಿಧದ ಉಡರರೋಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಅವು ಬಹಳ ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದು, ತಕ್ಷಣವೇ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶೀತ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ಅತಿಭಕ್ಷಣೆ, ಅಶಾಂತಿ, ಅಯೋಗ್ಯ ಆಹಾರ-ಪಾನ, ತಕ್ಕದಕ್ಕದ ಪಾನೀಯಗಳು, ವಾಂತಿ ಅಥವಾ ಅನ್ಯ ರೋಗಗಳಿಂದ—ಇವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಡರರೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಲೀಹೆ (ಸ್ಪ್ಲೀನ್) ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ರಕ್ತ ಅಥವಾ ದೇಹದ ದ್ರವಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಬಹಳ ದೃಢವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆಮೆ ಬೆನ್ನಿನಂತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಕ್ರಮೇಣ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಕೆಮ್ಮು, ತಹತಹ, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ರುಚಿ, ಹೊಟ್ಟೆ ಹಬ್ಬಿಕೆ, ಜ್ವರ, ಪಾಂಡುರ, ಮೂರ್ಛೆ, ವಾಂತಿ, ಸುಡು, ಗೊಂದಲ—all ಇವುಗಳೂ ಜೊತೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ರಕ್ತವರ್ಣ ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣ, ನೀಲಿ-ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ರೂಪ, ಗಾಳಿಯು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವುದು, ವಾಂತಿ, ಮೂರ್ಛೆ, ತೀವ್ರ ದಾಹ, ನಿರಂತರ ಜ್ವರ—all ಇವುಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರ, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ಗಟ್ಟಿತನ, ಅಡ್ಡಿ, ತಲೆಸುತ್ತು ಇವುಗಳಿಂದ ಪ್ಲೀಹೆ ಎಡದಿಂದ ಬಲಭಾಗಕ್ಕೂ ಸರಿಯಬಹುದು. ಲಿವರ್‌ಗೆ ತೊಂದರೆ ಆಗಿ, ಮಲವು ಗುದದಲ್ಲಿ ಉಳಿದರೆ, ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಕರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಹೊಟ್ಟೆಯ ಅಪಾನ ವಾಯು ಪ್ರಚಂಡವಾದಾಗ, ಮಲ, ಪಿತ್ತ, ಕಫ—all ಬಂಧಿಸಿ ಜ್ವರ, ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಮ್ಮು, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಮೂಳೆ ನೋವು, ತಲೆನೋವು, ನಾಭಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವ ನೋವು, ಮಲಬದ್ಧತೆ, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ವಾಂತಿ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಹೊಟ್ಟೆಯ ವಾತದಿಂದ ಆಗುತ್ತವೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನೀಲಿ, ಕೆಂಪು ಶಿರೆಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ನಾಭಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಸುವಿನ ಬಾಲದಂತೆ ಆಕಾರ ಕಾಣಬಹುದು. ಅಸ್ಥಿ ಮುರುಕಿನ ತುಂಡುಗಳು ಅಥವಾ ಅನ್ಯ ವಿದೇಶಿ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆ ತೂಡಿ ಹೋದರೆ, ಲಿವರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಗಳು ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ, ಆ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ದ್ರವ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ. ಗುದದಲ್ಲಿ ಹುಳಿಯ ಅಥವಾ ಸುಡುವ ಭಾವನೆ ಇದ್ದರೆ, ಮಲ ಕಡಿಮೆ, ದುರ್ಗಂಧ, ಲೇಪಿತ, ಹಳದಿ, ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಅಶುದ್ಧಿಗಳು ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತುಂಬಿ, ತೀವ್ರ ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ; ಅದು ನಾಭಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜಲರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೋಷಗಳು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇಹವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆವರಿಸಿದಾಗ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ದಾಹ, ತಲೆಸುತ್ತು ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು "ಚಿದ್ರೋದರ" ಅಥವಾ "ಊತಾಡುವುದು" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎಣ್ಣೆ ಯುಕ್ತ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಯೋಗ್ಯ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವವರು, ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಕುಡಿಯುವವರು, ದುರ್ಬಲ ಜಠರಾಗ್ನಿಯವರು ಅಥವಾ ಬಹಳ ಕ್ಷೀಣರಾದವರು—ಇವರಲ್ಲಿ ವಾತ ಸ್ವಮಾರ್ಗದಿಂದ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಕಫ ಜಲದಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಜಲವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅದರ ಸಾರದಿಂದ ಹನಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆ ಹಬ್ಬಿಕೆ ಉಂಟಾಗಿ, ದಾಹ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಹರಿವು, ನೋವು, ಕೆಮ್ಮು, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣದ ಶಿರೆಗಳು ಹರಡುವುದು—all ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮುಟ್ಟಲು ಮೃದುವಾಗಿ, ಕಂಪಿಸುವಂತೆ, ನಡುಕ ಉಂಟಾಗಿ, ಸ್ಥಿರವಾದ, ಎಣ್ಣೆಯಂತಹ "ಬಕೋದರ" ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ನಾಳಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಿರೋಗಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ, ಅವು ಅಶಾಂತಿಯಾದಾಗ, ಜೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಅಜೀರ್ಣ ದ್ರವಗಳು ಸಂಧಿ ಮತ್ತು ನಾಳಗಳ ರಂಧ್ರಗಳವರೆಗೆ ಕರಗುತ್ತವೆ. ಬೆವರು ಕೂಡ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಒಳಗಿನ ದ್ರವಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ಆ ದ್ರವವೇ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತುಂಬಿ ಉಡರರೋಗ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭಾರವಾದ ಹೊಟ್ಟೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ, ಗಾಯಗೊಂಡಂತೆ, ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ, ದುರ್ಬಲವಾಗಿ, ತೀವ್ರವಾಗಿ, ನಾಳವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ತಡೆದು ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಶಿರೆಗಳ ಕಾಣಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ವಾತ, ಪಿತ್ತ, ಕಫ, ಪ್ಲೀಹೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಜಲೋದರ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ರೋಗಗಳ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪೋಷಕರಿಂದ ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಜಲೋದರ ಇದ್ದರೆ, ಅಡ್ಡಿ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಇಂತಹ ಜನ್ಯ ಉಡರರೋಗಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಧನ್ವಂತರಿ ಭಗವಂತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ಈಗ ಪಾಂಡುರೋಗ ಮತ್ತು ಊತದ ಮೂಲವನ್ನು ಕೇಳು. ಪಿತ್ತ ಪ್ರಭಲವಾದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದಾಗ, ಅದು ಬಲವಾದ ವಾತದಿಂದ ಹೊರಹಾಕದಿದ್ದರೆ, ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು, ಹತ್ತು ಶಿರೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಹವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಚರ್ಮ, ರಕ್ತ, ಕಫ, ಮಾಂಸ—all ಅನ್ನು ದುಷಿತಗೊಳಿಸಿ, ಸಾರಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿ, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಮಾಂಸದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಹಳದಿ ಅರಿಶಿನದಂತೆ, ಮತ್ತು ಆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಳದಿತನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಈ ತೀವ್ರ ರೋಗ ಬಂದು ಭಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.