ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಧನ್ವಂತರಿ ಮಹರ್ಷಿಯವರು ಸುಶ್ರುತನಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ಟಿನ ರೋಗಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. “ಸುಶ್ರುತಾ, ನಾನು ಈಗ ಪೆಟ್ಟಿನ ರೋಗಗಳ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು. ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಠರಾಗ್ನಿಯ ದುರ್ಬಲತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಪೆಟ್ಟಿನ ರೋಗಗಳು ಇದರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗದ ಕೆಲವು ರೋಗಗಳು ದೇಹದಲ್ಲಿ ದುಷಿತಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮುಖ ಹಾಗೂ ಕೆಳಮುಖ ವಾಯುಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದಾಗ ಅವು ಚಂಚಲವಾಗಿ, ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹರಡದೆ, ದೇಹವನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ದುಷಿತಗಳು ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನ ವಾಯುಗಳನ್ನು ದುಷಿತಗೊಳಿಸಿ ಮಾಂಸಪೇಶಿಗಳ ಸಂಧಿಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬು ಉಂಟಾಗಿ, ಈ ರೋಗಗಳು ಎಂಟು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಯುತ ಅಥವಾ ಸಂಯುಕ್ತ ದೋಷಗಳಿಂದ, ಪ್ಲಿಹ, ಸೊಂಟ ಅಥವಾ ಗಾಯಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ದ್ರವಗಳಿಂದ, ಈ ರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನೊಗೆಯು ಮತ್ತು ತುಟಿಗಳು ಒಣಗಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ದೇಹದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬಿದಿರುತ್ತವೆ. ಚಲನೆ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಹೊಟ್ಟೆ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಉಬ್ಬಿದಂತೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಭೂತದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಹಸಿವಿನ ನಷ್ಟ, ಎಲ್ಲಾ ಆಹಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಹ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುಡುವ ನೋವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಜೀರ್ಣವಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಅಜೀರ್ಣವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಅಹಿತಕರವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇಹದ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರಾಟ ದೀರ್ಘವಾಗುತ್ತದೆ, ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಲಾಡರ್ ಮತ್ತು ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ನೋವು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದರೂ; ಪೆಟ್ಟಿನ ರೋಗದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅಜೀರ್ಣತೆಯಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಲಸ್ಯ, ಸುಸ್ತು, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿದ್ರೆ ಬರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು; ಕಡಿಮೆ ಮಲ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಜಠರಾಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸುಡುವ, ಉಬ್ಬುವ, ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀರಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ. ನೀರಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಶೋಕ ವ್ಯರ್ಥ; ಹೊಟ್ಟೆ, ನರಗಳ ಜಾಲದಂತೆ, ಗರ್ಗರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಭಿ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಿಂದ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ; ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹೃದಯ, কোমರು, ನಾಭಿ, ಗುದ, ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ, ಕಡಿಮೆ ಮೂತ್ರ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ; ಅತಿಯಾದ ಹಸಿವಿಲ್ಲ, ಬಾಯಿಗೆ ರುಚಿಯಿಲ್ಲ. ಗಾಳಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪೆಟ್ಟಿನ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಕೈ, ಕಾಲು, ಮುಖ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ; ಸೊಂಟ, ಬದಿಗಳು, ಹೊಟ್ಟೆ, কোমರು, ಬೆನ್ನು, ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಒಣ ಕೆಮ್ಮು, ದೇಹದ ನೋವು, ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರ, ದುಷಿತಗಳ ಸಂಗ್ರಹ; ಚರ್ಮ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕೆಂಪಾಗುತ್ತದೆ, ಬಾಯಿಗೆ ರುಚಿಯಿಲ್ಲ. ಪೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿನ ನೋವಿನಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆ ವಿಭಜಿಸಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ, ನರಗಳು ನೀಲಿ-ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತವೆ; ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬಿದಾಗ ವಿಚಿತ್ರ ಧ್ವನಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋವು ಮತ್ತು ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಪಿತ್ತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪೆಟ್ಟಿನ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಜ್ವರ, ಮೂರ್ಛೆ, ಸುಡು ನೋವು, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕಹಿತನ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇಸರ, ಜೀರ್ಣರೋಗ, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ; ನರಗಳು ಹಳದಿ ಅಥವಾ ತಾಮ್ರ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ, ಬೆವರು ಮತ್ತು ಶಾಖದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸುಡು ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ಧೂಮವರ್ಣದಲ್ಲಿ, ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಮೃದು, ಶೀಘ್ರ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಫದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪೆಟ್ಟಿನ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಭಾರ, ಬೆವರು, ಉಬ್ಬು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ನಿದ್ರೆ, ಅಸಹ್ಯತೆ, ಹಸಿವಿನ ನಷ್ಟ, ಉಸಿರಾಟ ಕಡಿಮೆ, ಕೆಮ್ಮು, ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ; ಹೊಟ್ಟೆ ಮೋಡದಂತೆ, ಎಣ್ಣೆಯಂತೆ, ಬಿಳಿ-ಕಪ್ಪು ನರಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದೆ. ಅತಿಯಾದ ದೋಷಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ, ಹೊಟ್ಟೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ, ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಶೀತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಭಾರ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿತನ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಮೂರು ದೋಷಗಳ ಪ್ರಚೋದನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ದುಷಿತಗಳಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆ ಕಲುಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ದುಷಿತಗಳು, ವಿವಿಧ ಕಲುಷದಿಂದ ಮತ್ತು ರಕ್ತದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ, ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಸೇರಿ, ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದ ಕ್ಷಯ, ಮೂರ್ಛೆ, ಬೇಸರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಮೂರು ರೀತಿಯ ಪೆಟ್ಟಿನ ರೋಗಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪರಿಪಕ್ವವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಶೀತ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಗೆ ತೊಡಗಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಅತಿಯಾದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ, ಚಂಚಲತೆ, ಅಸಮರ್ಪಕ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನ, ಅಸಮರ್ಪಕ ಪಾನೀಯಗಳು, ಉಲಿಬಡಿಸುವ ಅಥವಾ ಇತರ ರೋಗಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ತೊಂದರೆ—ಇವೆಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ಲಿಹ, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಂಗ, ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ; ರಕ್ತ ಅಥವಾ ದೇಹದ ದ್ರವಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅತಿಯಾದ ಗಟ್ಟಿತನ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಆಮೆ ಬಾಯಿಯಂತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುತ್ತದೆ; ಕ್ರಮೇಣ ಉಬ್ಬುತ್ತಾ, ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಉಸಿರಾಟ ಕಡಿಮೆ, ಕೆಮ್ಮು, ದಾಹ, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ರುಚಿ, ಉಬ್ಬು, ಜ್ವರ, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ, ಮೂರ್ಛೆ, ವಾಂತಿ, ಸುಡು ನೋವು, ಗೊಂದಲ—ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ಲಿಹ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ, ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ತೊಡಗಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಮೇಲ್ಮುಖ ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆ, ವಾಂತಿ, ಮೂರ್ಛೆ, ತೀವ್ರ ದಾಹ, ನಿರಂತರ ಜ್ವರ ಇದೆ. ಭಾರ, ಹಸಿವಿನ ನಷ್ಟ, ಗಟ್ಟಿತನ, ಅಡ್ಡಿ, ಬೇಸರದಿಂದ, ಪ್ಲಿಹ ಎಡಭಾಗದಿಂದ ಬಲಭಾಗಕ್ಕೂ ಸರಿಯಬಹುದು. ಯಕೃತ್ ದುಷಿತವಾಗಿದಾಗ, ಮಲ ಸದಾ ಗುದದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಷ್ಟಕರ ಹೆಸರುಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ನೋವುಗಳ ಮೇಲ್ಮುಖ ಚಲನೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಳಮುಖ ಗಾಳಿ (ಅಪಾನ) ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದೀಪನಗೊಂಡಾಗ ಮಲ, ಪಿತ್ತ, ಕಫವನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಜ್ವರ ಮತ್ತು ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಮ್ಮು, ಉಸಿರಾಟ ಕಡಿಮೆ, ಎದೆಯ ನೋವು, ತಲೆಯ ನೋವು, ನಾಭಿ ಮತ್ತು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೋವು, ಮಲಬದ್ಧತೆ, ಹಸಿವಿನ ನಷ್ಟ, ವಾಂತಿ—ಇವು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ, ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ನರಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ನಾಭಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಸು ಬ尾ದಂತೆ ಆಕಾರ ಕಾಣಬಹುದು. ಹೊಟ್ಟೆ ಬೋನ್ ಅಥವಾ ಇತರ ವಿದೇಶಿ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿದಾಗ, ಯಕೃತ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಗಳು ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಆ ಭಾಗಗಳಿಂದ ದ್ರವ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ. ಗುದದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚು ಅಥವಾ ಸುಡು ನೋವು ಇದ್ದರೆ, ಮಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ದುರ್ವಾಸನೆ, ಪೆಸಲು, ಹಳದಿ ಮತ್ತು ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಮಲ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿ, ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅದು ನಾಭಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನೀರಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೋಷಗಳು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ಆವರಿಸಿದಾಗ, ಉಸಿರಾಟ ಕಡಿಮೆ, ದಾಹ, ಬೇಸರದೊಂದಿಗೆ, ಇದನ್ನು 'ಪೆಟ್ಟಿನ ರಂಧ್ರ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು 'ಊಹ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬರು ಎಣ್ಣೆ ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣ ಅಹಿತಕರ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಅತಿಯಾದ ನೀರು ಕುಡಿದರೆ, ದುರ್ಬಲ ಜಠರಾಗ್ನಿಯುಳ್ಳವರು, ಅಥವಾ ಬಹಳ ಕ್ಷೀಣರಾಗಿದ್ದರೆ—ಗಾಳಿಯು ತನ್ನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದಾಗ, ನೀರಿನಿಂದ ಕಫ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ನೀರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಆ ಸಾರದಿಂದ ಒಂದು ಹನಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ದಾಹ, ಪೆಸಲು ಹರಿವುದು, ನೋವು, ಕೆಮ್ಮು, ಉಸಿರಾಟ ಕಡಿಮೆ, ಹಸಿವಿನ ನಷ್ಟ, ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣದ ನರಗಳು ಹರಡುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧನ್ವಂತರಿ ಮಹರ್ಷಿಯವರು ಪೆಟ್ಟಿನ ರೋಗಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಾರಣಗಳು, ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸುಶ್ರುತನಿಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರು, ಆ ಪ್ರಾಚೀನ ಜ್ಞಾನವು ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯದ ತತ್ವವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.