ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಮೇಹದ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಮೂತ್ರದ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರವು ಸ್ಪಷ್ಟ, ತುಂಬಾ ಬಿಳುಪಾಗಿದ್ದು, ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಯಾವುದೇ ವಾಸನೆ ಇಲ್ಲದೆ ನೀರಿನಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಕಮೇಹದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರವು ನೀರಿನಂತೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಮಂಜುಗಟ್ಟಿದ ಹಾಗು ಲೇಪದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಇಕ್ಷುಮೇಹದಲ್ಲಿ ಅದು ತುಂಬಾ ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಕ್ಷುರಸದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾಂದ್ರಮೇಹದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರವು ದಟ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಹಳೆಯದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಸುರಾಮೇಹದಲ್ಲಿ ಅದು ಮದ್ಯದಂತೆ—ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ರಮೇಹದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಮೂತ್ರವು ದಟ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಹಿಟ್ಟುಬಣ್ಣದಂತೆ, ಶುಕ್ರದಂತೆ ಅಥವಾ ಶುಕ್ರದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಿಕತಾಮೇಹದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮರಳುಕಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಶೀತಮೇಹದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೆಚ್ಚು, ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದು, ತುಂಬಾ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶನೈರ್ಮೇಹದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರವು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಕ್ರಮೇಣ ಹೊರ ಬರುತ್ತದೆ; ಲಾಲಾಮೇಹದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರವು ಲೇಪದಂತೆ, ಲಾಲೆಯ ತಂತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಾರಮೇಹದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರವು ಕ್ಷಾರ ನೀರಿನ ವಾಸನೆ, ಬಣ್ಣ, ರುಚಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ನೀಲಮೇಹದಲ್ಲಿ ಅದು ನೀಲ ಬಣ್ಣದಂತೆ, ಕಾಲಮೇಹದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಶಾಯಿಯಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಂಧಿಗಳು, ಪ್ರಾಣಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಂಸಕಾನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬುಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಅವು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದಂತೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿದಂತೆ, ಒಣವಾಗಿದ್ದು, ನೋವು ಇಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಶರಾವಿಕಾ ಎಂಬ ಉಬ್ಬು ತಟ್ಟೆಯಂತೆ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಕಚ್ಛಪಿಕಾ ಎಂದರೆ ಸದಾ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ, ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಕಚ್ಛಪದಂತೆ ಕಾಣುವ ಉಬ್ಬು. ದೊಡ್ಡ, ನೀಲಬಣ್ಣದ ಉಬ್ಬು ವಿನತಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಜ್ವಾಲಿನಿ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿ ಉರಿಯುವ ನೋವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಾಸೂರಿಕಾ ಉಬ್ಬು ಕೆಂಪು, ಬಿಳುಬಾಗಿದ್ದು, ಬಿಳ್ಳೆಗಳು ಸಿಡಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು lentil ಆಕಾರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪುತ್ರಿಣಿ ಉಬ್ಬು ಸಾಸಿವೆ ಬೀಯಿನ ಆಕಾರದಂತೆ, ತೀವ್ರ ನೋವು ಮತ್ತು ನಾಲಿಗೆಯ ಉಲ್ಸರೇಷನ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಅದು ದೊಡ್ಡದು, ಚಿಕ್ಕದು ಅಥವಾ ತುಂಬಾ ಸಣ್ಣದು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿದಾರಿಕ MULದ ಮೂಲದಂತೆ, ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, abscess ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿದ್ರಾಧಿಕಾ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಪುತ್ರಿಣಿ ಮತ್ತು ವಿದಾರಿಕ ಉಬ್ಬುಗಳು ತುಂಬಾ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಕೊಬ್ಬು ಇರುವವರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಇತರವುಗಳು ಪಿತ್ತದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಕಡಿಮೆ ಕೊಬ್ಬು ಇರುವವರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಉಬ್ಬುಗಳು ದೋಷಗಳ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಮೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಕೊಬ್ಬು ದೋಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲದವರೆಗೆ ಅವು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ, ಅಥವಾ ಪ್ರಮೇಹದ ಆರಂಭಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕೊರತೆ ಇದ್ದರೆ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿಯ ಮೂತ್ರವನ್ನು ಹೊರಸೂಡುವವನು ರಕ್ತಪಿತ್ತ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಬೆವರು, ದೇಹದ ವಾಸನೆ, ಅಂಗಗಳ ಶಿಥಿಲತೆ, ನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿ, ಹೃದಯ, ಕಣ್ಣು, ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವಿಕೆ, ಭಾರತೆ, ಕೂದಲು ಮತ್ತು ನಖಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿವೆ. ತಂಪನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದು, ಗಂಟಲು ಮತ್ತು ಪಲ್ಲವನ್ನು ಒಣಗಿಸುವುದು, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ, ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವಿಕೆ—ಇವು ಪ್ರಮೇಹದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು; ಮೂತ್ರದ ಬಳಿ ಚಿಟಪಟೆಗಳು ಕೂಡ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರಮೇಹದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ದಾಹ, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಹಿತನ ಮತ್ತು ಲೇಪ, ವಿವಿಧ ವ್ಯಾಧಿಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ದೇಹದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಕಫದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ದೋಷಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕಫ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರಮೇಹವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಾಮದಿಂದ ಉಂಟಾದವುಗಳು ಪಿತ್ತದಿಂದ ಉಂಟಾದರೆ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗದಿದ್ದರೆ ಪ್ರಮೇಹವು ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ಸುಶ್ರುತಾ, ನಾನು abscess (ವಿದ್ರಧಿ) ಉಂಟಾಗುವ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಗುಲ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಕೇಳು!" ಹಳೆಯ, ತುಂಬಾ ಬಿಸಿ, ಒಣ, ರough ಅಥವಾ ಉರಿಯುವ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ, ಅಸಮತಲ ಹಾಸಿಗೆ ಮೇಲೆ ಮಲಗುವುದು, ತಪ್ಪಾದ ಚಲನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರಕ್ತದ ದೋಷಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಂಸ, ಕೊಬ್ಬು, ಮಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಆಸನವಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಉಬ್ಬು, ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ, ತೀವ್ರ ನೋವು ಮತ್ತು ಬಾಧೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅದು ವೃತ್ತಾಕಾರ ಅಥವಾ ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ವಿದ್ರಧಿ (abscess) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಥವಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಅದು ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ; ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಗುಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, discharge ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಳಗಿನ abscess ಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಆಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ, tumarಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ; anthill (ಹುಳಿಯ ಹೋಳು)ದಂತೆ discharge ಆಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ನಾಭಿ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡಿ, ಯಕೃತ್, ಪ್ಲೀಹಾ, ಹೃದಯ, ಹೊಟ್ಟೆ, ಹಾಗೂ ಕೊಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು; ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ಆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪನೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉಬ್ಬುಗಳು ಕಪ್ಪು-ಕೆಂಪು ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, maturation (ಪಕ್ವತೆ) ಅಸಮತಲು, ಆಕಾರವು ಅಸಮತಲು, ಜ್ಞಾಪಕಶಕ್ತಿಯ ನಷ್ಟ, ಗೊಂದಲ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬು, ಸ್ರಾವ, ಹಲ್ಲುಹಲ್ಲು ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪಿತ್ತದಿಂದ ಉಂಟಾದವು ಕೆಂಪು, ತಾಮ್ರ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತವೆ, deliriium, ಜ್ವರ, ಉರಿಯುವಿಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ತೀವ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಪಕ್ವವಾಗುತ್ತವೆ; ಕಫದಿಂದ pale ಮತ್ತು itching ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮಿಶ್ರಿತ ದೋಷಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಬಾಧೆ, ತಣ್ಣಗೆ, stiffness, ಜಂಬ, ಭಾರತೆ, ವಿಳಂಬ, ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. disorder ಗಿಂತಲೂ stools abnormal ಆಗುತ್ತವೆ, ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಕಪ್ಪು eruptions, dark discoloration, ತೀವ್ರ ಉರಿಯುವಿಕೆ, ನೋವು, ಜ್ವರ. ಪಿತ್ತದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೊರಗಿನ bleeding ನಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು; ರಕ್ತವು ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಗಾಯವಾದಾಗ ರೋಗವು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಗಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ರಕ್ತವು ವಾತದಿಂದ ಉದ್ದೀಪನಗೊಂಡಾಗ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ, ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳೊಂದಿಗೆ abscess ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಜಟಿಲತೆಗಳು ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, swelling ನಾಭಿ ಅಥವಾ ಮೂತ್ರಪಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದರೆ, ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಉಸಿರಾಟ ಮತ್ತು ಉಸಿರಿನ ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆ ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಪ್ಲೀಹಾ disorder, ತೀವ್ರ ದಾಹ ಮತ್ತು ಗಂಟಲು ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ದೇಹದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರ್ತಿಹೀನತೆ, ಕಣ್ಣು ಮುಂದೆ ಕತ್ತಲೆ, ಕೆಮ್ಮು, ಹೃದಯದ ಸ್ಪಂದನೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೋವು, ದೋಷಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಕೂಡ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಪಾದಸಂಧಿಗಳು, ಕೊಕ್ಕು, ಹಿಪ್ಸ್, ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಗುದದಲ್ಲಿ ನೋವು ಮತ್ತು ವಾತದ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ crude, ripe ಅಥವಾ suppurated swelling ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಕೆಲವು ನಾಭಿಯಿಂದ ripe ಆಗಿದ ಮೇಲೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ discharge ಆಗುತ್ತವೆ, ಇತರವು ಗುದದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ discharge ಆಗುತ್ತವೆ. ಗುದ, ಸ್ತನ ಅಥವಾ ನಾಭಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ abscess ಗಳನ್ನು ದೋಷಗಳ moistening ಕಾರಣ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ದೋಷಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ತಾವು ತಲುಪುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪಕ್ವವಾದ abscess ನಾಭಿ ಅಥವಾ ಮೂತ್ರಪಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ಒಳಗೆ ಅಥವಾ ಹೊರಗೆ rupture ಆಗಬಹುದು; abscess depleted ಆಗಿದ್ದರೆ, ಜಟಿಲತೆಗಳು ಉಂಟಾದರೆ, suppuration ಒಳಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದುಷ್ಟ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಪಾಪಿಗಳು ಈ ರೀತಿ abscess ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ; ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ fetus ಸತ್ತಿದ್ದರೆ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ swelling ಕೂಡ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಧನ್ವಂತರಿಯವರು ಪ್ರಮೇಹ ಮತ್ತು ವಿದ್ರಧಿ (abscess) ರೋಗಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಜಟಿಲತೆಗಳನ್ನು ಸುಶ್ರುತರಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ದೋಷಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.