ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಶುಶ್ರುತನು ಧನ್ವಂತರಿಯವರನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಧನ್ವಂತರಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಗೃಹಣೀ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಧಾರಣೆಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಗೃಹಣೀ ದೋಷದಿಂದಾಗಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬು, ವಾಂತಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ, ದೇಹ ಕ್ಷೀಣತೆ, ವಾಂತಿಭಾವ, ಮೂರ್ಛೆ ಮತ್ತು ಜ್ವರ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೆ ಮೂರ್ಛೆ, ತಲೆ ಮತ್ತು ತೊಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರ, ಕೈ ಹಾಗೂ ಕಾಲುಗಳ ಉಬ್ಬು, ವಾಯುದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನಿದ್ರೆ, ಜಿಹ್ವೆಯ ಒಣತೆ, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ, ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಇತ್ಯಾದಿ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬದಿಗಳು, ಕಪಾಳ, ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೋವು, ಭಾರವಾದ ಹೊಟ್ಟೆನೋವು, ರೋಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ತೀರಾ ತೀರ Hunger ಮತ್ತು ಪಿಪಾಸೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆಹಾರ ಜೀರ್ಣವಾದಾಗ ವಾಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಸ್ಥಿತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ವಾಯು ದೋಷದಿಂದ ಹೃದಯ ರೋಗ, ಹೊಟ್ಟೆ ಗಡ್ಡೆ, ಬದಿರ, ಪ್ಲಿಹಾ ದೋಷ ಮತ್ತು ರಕ್ತಹೀನತೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಅನೇಕ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಮಲವು ತೆಳ್ಳು, ದ್ರವ, ಒಣ, ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ, ಶಬ್ದದಿಂದ, ಫೋಮಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ; ಮಲವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಗುದದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಕೆಮ್ಮು ಕಾಣಬಹುದು. ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಹಳದಿ-ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ದ್ರವ ಮಲ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ; ದುರ್ಗಂಧ, ಹುಳಿ ಉಬ್ಬಸ, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಡುವುದು, ಆಹಾರದ ಆಸಕ್ತಿಯ ನಷ್ಟ, ಪಿಪಾಸೆ ಮತ್ತು ನೋವು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕಫದ ಕಾರಣದಿಂದ ಜೀರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆ ದುಃಖಕರ, ಮನಸ್ಸು ವಾಂತಿಭಾವದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ, ವಾಂತಿ, ಆಹಾರದ ಆಸಕ್ತಿಯ ನಷ್ಟ, ಅಂಟು ಲಾಲಾಜಲ, ಉಗುಳುವುದು, ಕೆಮ್ಮು, ಹೃದಯದ ಸ್ಪಂದನ, ಮೂಗಿನ ಸ್ರಾವ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೃದಯವು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ, ಹೊಟ್ಟೆ ಭಾರ ಮತ್ತು ನಿರ್ಜೀವವಾಗುತ್ತದೆ, ಉಬ್ಬಸ ದುರ್ಗಂಧ ಮತ್ತು ಮಧುರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉತ್ಸಾಹವೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮಲವು ಮಿಶ್ರಿತ, ಅಂಟು, ಭಾರ ಅಥವಾ ಹುಳಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಕ್ಷೀಣತೆ ಇಲ್ಲದವರಲ್ಲಿಯೂ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ದೇಹದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ thirst ಮತ್ತು ಇತರ ತ್ರಿವಿಧ ಅಶುದ್ಧಿಗಳು ಗೃಹಣೀ ದೋಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವಾಯು, ಮೂತ್ರಪಾಷಾಣ, ಕುಷ್ಠ, ಮಧುಮೇಹ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬು, ದುರ್ಗಂಧ, ಬದಿರ ಮತ್ತು ಗೃಹಣೀ—ಈ ಎಂಟು ಮಹಾ ರೋಗಗಳು ಬಹಳ ಕಠಿಣವಾಗಿವೆ. ಪರಮ ಧನ್ವಂತರಿ, ಮೂತ್ರಧಾರಣೆಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು: ಮೂತ್ರಾಶಯ, ಅದರ ಗಡಿಗಳು, ಲಿಂಗ, ಕಟಿಪ್ರದೇಶ, ವೃಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಗುದ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಒಂದೊಂದು ನಾಳಿಯಿಂದ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ, ಮಲಮೂತ್ರದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ; ಮೂತ್ರಾಶಯವು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರನಾಳಗಳ ಮುಚ್ಚು ಮುಳ್ಳುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಬದಿಗಳಿಂದ ಸಣ್ಣ ನಾಳಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೂತ್ರಾಶಯವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ; ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ, ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಮೂತ್ರಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮಧುಮೇಹ—ಇವುಗಳು ಜೀವಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ; ಮೂತ್ರಾಶಯ, ಕಪಾಳ ಮತ್ತು ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯವಾದರೂ ನಿರಂತರವಾದ ನೋವು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ವಾಯು ದೋಷದಲ್ಲಿ, ಮೂತ್ರ ಕಡಿಮೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಪಿತ್ತದೋಷದಲ್ಲಿ, ಮೂತ್ರ ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಸದಾ ಸುಡುತ್ತದೆ; ಕಫದೋಷದಲ್ಲಿ, ಮೂತ್ರ ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮೂತ್ರಾಶಯ ಮತ್ತು ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಭಾರ ಮತ್ತು ಉಬ್ಬು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮೂತ್ರವು ಅಂಟು, ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ, ಎಲ್ಲಾ ಅಶುದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ; ವಾಯು ಮೂತ್ರಾಶಯದ ಬಾಯಿಯನ್ನು ತಡೆದು ಒಣಗಿಸಿದಾಗ, ಮೂತ್ರವು ಪಿತ್ತ, ಕಫ ಅಥವಾ ಶುಕ್ಲಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಹಸುವಿನ ಪಿತ್ತದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಭಯಾನಕ ಪಾಷಾಣ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಕಫದಲ್ಲಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ; ಮೊದಲ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಮೂತ್ರಾಶಯದಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ನೋವು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮೂತ್ರಾಶಯದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಮೂತ್ರ ಬಿಡುವುದು ದುಃಖಕರ, ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಆಸಕ್ತಿಯ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಭಿ, ಗುದದ ಮಧ್ಯಭಾಗ, ಮೂತ್ರಾಶಯ ಮತ್ತು ತಲೆಯ ನೋವು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮೂತ್ರನಾಳ ತೆರೆದಿರುವಾಗ, ಮೂತ್ರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ; ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಗೊಮೇದಕ ರತ್ನದಂತೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿದ್ದು, ಕಷ್ಟದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ ಆಘಾತದಿಂದ, ನಾಳದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಾಂಸದಿಂದ ನೋವು, ವಾಯು ದೋಷದಿಂದ ರೋಗಿ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕಂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ನಾಭಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಬಹಳ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಾಯು ದೋಷದಿಂದ ಮಲ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರವನ್ನು ಪುಟಪುಟವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಪಾಷಾಣವು ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕಡುಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಪಿತ್ತದಿಂದ ಮೂತ್ರಾಶಯ ಸುಡುತ್ತಾನೆ. ಪಾಷಾಣವು ಭಲ್ಲಾತಕ ಬೀಜದಂತೆ, ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ; ಕಫದಿಂದ ಮೂತ್ರಾಶಯ ಶೀತ ಹಾಗೂ ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ, ಸ್ಮೂತ್, ಜೇನುಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಪಾಷಾಣವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನಾಳ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಬಿಡಬಹುದರಿಂದ, ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸುಸ್ಥಿತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಶುಕ್ಲದ ತಡೆವಾಗಿದ್ದಾಗ, ದೊಡ್ಡ ಪಾಷಾಣ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ಲವು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೊರ ಹೋಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ, ವಾಯು ಎರಡು ವೃಷಣಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಶುಕ್ಲವನ್ನು ಒಣಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಒಣಗಿದ ಶುಕ್ಲವು ಪಾಷಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೂತ್ರಾಶಯದಲ್ಲಿ ನೋವು, ಮೂತ್ರ ಬಿಡುವಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ, ಉಬ್ಬು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆಗಲೇ ಅದು ಒಣಗಿ ಕರಗುತ್ತದೆ. ರೋಗಿಯು ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಕೆಮ್ಮಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾನೆ, ಪಾಷಾಣವು ಗರಿಗರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ವಾಯು ಇದನ್ನು ಮುರಿದು, ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಹೊರಬಿಡಬಹುದು, ಅಥವಾ ವಾಯು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂತ್ರವು ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಮೂತ್ರ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ನೋವು, ಕೆರಕಾಟ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಬ್ಬು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಮೂತ್ರಾಶಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಪಾಷಾಣವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, ಅನಸ್‌ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನೋವು, ಸುಡುವುದು, ಸ್ಪಂದನ ಮತ್ತು ಮುರುಕಾಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಮೂತ್ರಾಶಯವನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ, ಮೂತ್ರ ಪುಟಪುಟವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಈ ತಡೆಯು "ಮೂತ್ರಾಶಯದ ವಾಯು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರ, ಮತ್ತೊಂದು ತೀವ್ರವಾದ ವಾಯು ಇನ್ನೂ ಕಷ್ಟಕರ. ವಾಯು ಗುದ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಾಶಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಾಗ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ, ಗೂಡುಗೊಂಡ, ಎತ್ತಿದ ಪಿಂಡವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ—ಇದು "ವಾಯು-ಮೌಳ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಳದ ವಾಯು ಇದನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ದೋಷಪೂರ್ಣ, ಗೂಡುಗೊಂಡ, ತೀವ್ರವಾದ, ಮೂತ್ರಾಶಯದ ವಾಯು ತೀವ್ರ ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೂತ್ರವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾ, ಚಲಿಸುತ್ತಾ, ಗಟ್ಟಿತನ, ಮುರುಕಾಟ ಮತ್ತು ಭಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಮೂತ್ರ ಪುಟಪುಟವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ವಾಯು-ಗೂಡು" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮೂತ್ರ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಹೊರಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಮೂತ್ರ ಬಿಡುವ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ನೋವು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ತಡೆಯಾದ ವಾಯು ಚಕ್ರಾಕಾರದಾಗಿ ತಿರುಗಿದಾಗ, ನಾಭಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ತುಂಬುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ತೀವ್ರ ನೋವು, ಉಬ್ಬು, ಅಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಲ-ಮೂತ್ರದ ಜಮಾವಣೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಮೂತ್ರದ ತೊಂದರೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಬಾಯಿಯ ದೋಷದಿಂದ ಅಥವಾ ವಾಯು ದೋಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ, ಧನ್ವಂತರಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಗೃಹಣೀ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಧಾರಣೆಯ ರೋಗಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಶುಶ್ರುತನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು.