ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದ ವೈದ್ಯರು, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಗಟ್ಟಿಯಾದ, ಚಲಿಸಲಾರದ, ಮೊಲೆಯಂತಿರುವ ಚರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಆಗುವ ನೋವು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಕಠಿಣತೆ ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಬಾಯಿಯ ಕಪ್ಪಾಗುವುದು ಪಿತ್ತದಿಂದ.另一方面, ಚರ್ಮದ ಮೆತ್ತನೆಯು, ಗುಡ್ಡದಂತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸಹಜ ವರ್ಣವು ಕಫದಿಂದ ಆಗುತ್ತವೆ. ಈ ರೋಗಗಳು ಶೀಘ್ರವೇ ಗುದ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದವರು ಪೈಲ್ಸ್‌ನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಇದಾದ ನಂತರ ಧನ್ವಂತರಿ ಸುಶ್ರುತನಿಗೆ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: ನಾನು ಈಗ ನಿನ್ನಿಗೆ ಅಜೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿಸಾರದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅತಿಸಾರವು ಆರು ವಿಧಗಳಾಗಿದ್ದು, ದೋಷಗಳ ವ್ಯತ್ಯಸದಿಂದ, ಒಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಭಯ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಅತಿಸಾರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅತಿಯಾದ ನೀರಿನ ಸೇವನೆಯಿಂದ, ಒಣ ಆಹಾರ, ಕಚ್ಚಾ ಮಾಂಸ, ಎಣ್ಣೆಯುಕ್ತ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಎಳ್ಳಿನ ಹಿಟ್ಟು, ಸರಿಯಾಗಿ ಬೇಯದ ಧಾನ್ಯಗಳ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಮದ್ಯಪಾನ, ಒಣ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಆಹಾರ, ರುಚಿಯ ಗೊಂದಲ, ಎಣ್ಣೆಯುಕ್ತತೆ, ಹುಳುಗಳ ವಿರೋಧ, ಹಾಗೂ ಅನರ್ಹ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ವಾತ ಪ್ರಚೋದಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಾತ ದೋಷ ಜಠರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಕೆಡವಿ, ಆಹಾರ, ಮಲ ಮತ್ತು ಪಾಯುವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಮಲ ಸಡಿಲವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಹೃದಯ, ಗುದ, ಪಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕುಲತೆ, ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆವರು, ಮತ್ತು ಮಲಿನಗಳ ಸ್ಥಗಿತವಾಗುವುದು ಅತಿಸಾರದ ಪೂರ್ವ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಗೊಬ್ಬರಿಕೆ, ಜೀರ್ಣವಾಗದಿರುವುದು, ಜ್ವರವಿಲ್ಲದೆ ಮಲ ಕಡಿಮೆ, ಶಾಂತವಾಗಿ, ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಹೊರಡುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಲ ಒಣ, ಬಂಡಿದ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಪುನಃ ಪುನಃ ಅಥವಾ ವಿರಾಮದಿಂದ ಹೊರಡಬಹುದು; ಅದು ಸುಟ್ಟ ಅಥವಾ ವಿಷಯುಕ್ತ, ಲೇಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಕತ್ತರಿಸುವ ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಗುದ ಒಣ, ಕುಗ್ಗಿದಂತೆ, ಕೂದಲು ನಿಂತುಹೋಗುವುದು, ದೀರ್ಘ ಉಸಿರಾಟ—ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಿತ್ತದ ಪ್ರಭಾವವಿದ್ದರೆ, ಮಲ ಹಳದಿ, ಅರಿಶಿಣ ಅಥವಾ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದು ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತ, ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗಂಧ, ಜೀರ್ಣವಾಗದ ಹುಲ್ಲಿನ ತುಂಡುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬೆವರು ಮತ್ತು ಸುಡುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ; ನೋವು, ಗುದದಲ್ಲಿ ಉರಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ರುಚಿಯ ಆಸೆ, ಮತ್ತು ದಪ್ಪ ಕಫ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಲ ಲೇಪಯುಕ್ತ, ಕಡಿಮೆ, ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಕೂದಲು ಉದುರುವಿಕೆ, ತೀವ್ರ ಅಸೌಖ್ಯ, ಮೂತ್ರಾಶಯ, ಗುದ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇಹವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಭಯದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಕಳವಳಗೊಂಡಾಗ ಮಲ ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ಆಗ ವಾತವನ್ನು ಬಿಸಿ, ದ್ರವ, ಹಗುರ ಆಹಾರದಿಂದ ಶೀಘ್ರ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು; ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತದ ಅತಿಸಾರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯೂ, ದುಃಖದಲ್ಲಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾರಾಂಶವಾಗಿ, ಅತಿಸಾರ ಎರಡು ವಿಧ: ಮಲಿನಯುತ ಮತ್ತು ಅಮಲಿನ. ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತವಾದರೆ ಅದು ದ್ರವದೋಷದಿಂದ, ಭಾರದಿಂದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಡುವುದು; ಮಲ ದುರ್ಗಂಧ, ಶಬ್ದಯುಕ್ತ, ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದು ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅಮಲಿನ ಅತಿಸಾರ ಕಫದಿಂದ, ಆದರೆ ಅದು ಮುಳುಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅತಿಸಾರದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರದವರು ಗ್ರಹಣೀ ರೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಜಠರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಕಾರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮಲ ಶುದ್ಧವೋ ಅಶುದ್ಧವೋ ಆದರೂ, ಅದು ಜೀರ್ಣಗೊಂಡು ನಂತರ ಅತಿಸಾರವಾಗಿ ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ಈ ಅತಿಸಾರ ಸ್ವಭಾವತಃ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಲವನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ; ಮಲಿನಯುತವಾದರೆ ಜೀರ್ಣವಾಗದೆ, ಜೀರ್ಣವಾದರೆ ಹಾಗೆ ಅಲ್ಲ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗ್ರಹಣೀ ರೋಗ ಮಲವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಉಪವಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಚಾನಕ್ ಕಂಪನ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಯುಕ್ತ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ದೋಷಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಗಳ ದುರ್ಬಲತೆ, ನಿರಂತರ ವಾತ, ಸ್ವಲ್ಪ ಲಾಲಾಜಲ, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ರುಚಿ, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ದಾಹ, ಆಯಾಸ, ಮತ್ತು ತಲೆಸುತ್ತು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಹೊಟ್ಟೆಗೊಬ್ಬರಿಕೆ, ವಾಂತಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಜ್ಜು ಶಬ್ದ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಷಯ, ವಾಂತಿ, ಭ್ರಮೆ, ಜ್ವರ ಇರುತ್ತದೆ. ಭ್ರಮೆ, ತಲೆ ಮತ್ತು ತೊಡೆಯ ಭಾರ, ಕೈಕಾಲುಗಳು ಊದಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ವಾತದಿಂದ ನಿದ್ರೆ, ಬಾಯಿಯ ಒಣತೆ, ಕಣ್ಣು ಮುಂದೆ ಕತ್ತಲೆ, ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಜ್ಜು ಶಬ್ದ ಇರುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ಶ್ವ, ಸೊಂಟ, ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೋವು, ತೀವ್ರ ಹೊಟ್ಟೆನೋವು, ಮತ್ತು ರೋಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ, ಹಸಿವೂ ದಾಹವೂ ತಣಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀರ್ಣವಾದಾಗ ಹೊಟ್ಟೆಗೊಬ್ಬರಿಕೆ, ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ನಂತರ ಸುಖ, ವಾತದಿಂದ ಹೃದಯರೋಗ, ಗರ್ಭಾಶಯ ಗಡ್ಡೆ, ಪೈಲ್ಸ್, ಪ್ಲಿಹಾ ರೋಗ, ಪಾಂಡುರೋಗದ ಅಪಾಯ ಇರುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ ಮಲ ತೆಳ್ಳಗೆ, ದ್ರವ, ಒಣ, ಕಠಿಣ, ಶಬ್ದಯುಕ್ತ, ಬಂಡಿದ; ಪುನಃ ಪುನಃ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ, ಗುದದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಕೆಮ್ಮು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಹಳದಿ-ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಮಲ ದ್ರವವಾಗಿ ಹೊರಡುತ್ತದೆ; ದುರ್ಗಂಧ, ಹಸಿ ಉಬ್ಬಸ, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಸುಡುವಿಕೆ, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ದಾಹ, ನೋವು ಇರುತ್ತದೆ. ಕಫದಿಂದ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ವಾಂತಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ವಾಂತಿ, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ಹಪ್ಪಳ ಲಾಲಾಜಲ, ಉಗುಳುವುದು, ಕೆಮ್ಮು, ಹೃದಯದ ತೀವ್ರತೆ, ಮೂಗಿನ ಹರಿವು ಇರುತ್ತದೆ. ಹೃದಯ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಜಡ, ಭಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಉಬ್ಬಸ ದುರ್ಗಂಧ ಮತ್ತು ಸಿಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆನಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲ ಲೇಪಯುಕ್ತ, ಭಾರವಾದ, ಹಸಿವಾದರೂ ಕ್ಷಯ, ಎಲ್ಲಾ ರೋಗ-ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ದೇಹ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಮೂರು ಮಲಿನಗಳು—ದಾಹ ಮತ್ತು ಇತರವು—ಗ್ರಹಣೀ ದೋಷದಿಂದ ಕೂಡ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ವಾತ, ಅಶ್ಮರಿ, ಕುಷ್ಠ, ಪ್ರಮೇಹ, ಉದರಶೋಥ, ದುರ್ಗಂಧ, ಪೈಲ್ಸ್, ಗ್ರಹಣೀ—ಈ ಎಂಟು ಮಹಾರೋಗಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಇದಾದ ನಂತರ ಧನ್ವಂತರಿ ಸುಶ್ರುತನಿಗೆ ಮೂತ್ರನಿರೋಧದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಮೂತ್ರಾಶಯ, ಅದರ ಕಂಠ, ಶಿಶ್ನ, ಕಟಿಕೋಶ, ವೃಷಣ, ಗುದ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಒಂದೊಂದೆ ನಾಡಿಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಗೊಂಡಿವೆ, ಅವು ಪಾಯುವ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಗಳ ಒಳಗೆ ಇರುತ್ತವೆ; ಮೂತ್ರಾಶಯವೂ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಮೂತ್ರನಾಳಗಳ ದ್ವಾರಗಳೊಂದಿಗೆ. ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಿಂದ ಸಣ್ಣ ಹರಿವಿನಿಂದ ಅದು ಸದಾ ತುಂಬುತ್ತದೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವಿಧದ ರೋಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಮೂತ್ರನಿರೋಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಮೇಹ—ಇವು ಎರಡೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡುತ್ತವೆ; ಮೂತ್ರಾಶಯ, ಸೊಂಟ, ಶಿಶ್ನದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಲ್ಲದ, ಆದರೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ವಾತದ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ಕಡಿಮೆ; ಪಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ, ಸದಾ ಸುಡುವಿಕೆ; ಕಫದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತ, ಮೂತ್ರಾಶಯ ಮತ್ತು ಶಿಶ್ನದಲ್ಲಿ ಭಾರ, ಊತ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೂತ್ರ ಲೇಪಯುಕ್ತ, ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಮಲಿನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ; ವಾತವು ಮೂತ್ರದ್ವಾರವನ್ನು ತಡೆಯುವಾಗ ಮತ್ತು ಒಣಗಿಸುವಾಗ— ಆಗ ಮೂತ್ರ ಪಿತ್ತ, ಕಫ ಅಥವಾ ಶುಕ್ರದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿ, ಹಸುವಿನ ಪಿತ್ತದಂತೆ ಹಳದಿಯ ಭಯಾನಕ ಅಶ್ಮರಿ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಕಫಾಧಾರಿತ; ಇದರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಮೂತ್ರಾಶಯದ ಊತ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ನೋವು. ಮೂತ್ರಾಶಯದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ಸ್ಥಗಿತ, ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ನೋವು, ಜ್ವರ, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ; ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ನಾಭಿ, ಗುಪ್ತಾಂಗ, ಮೂತ್ರಾಶಯ, ತಲೆಯ ನೋವು. ಈ ರೀತಿ, ಧನ್ವಂತರಿ ಮಹರ್ಷಿಯವರು ದೇಹದ ವಿವಿಧ ದೋಷಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗಗಳ ಲಕ್ಷಣ, ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸುಶ್ರುತನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು.