ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಧನ್ವಂತರಿಯವರು ಹೇಳಿದರು: ಈಗ ನಾನು ಯಕ್ಷ್ಮ ಎಂಬ ರೋಗದ ಮೂಲವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಉಪರೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಲವು ವಿಧಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಈ ರೋಗವನ್ನು ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮ, ಕ್ಷಯ, ಶೋಷ, ಹಾಗೂ ರೋಗಗಳಾಧಿಪತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರಾಜನಿಗೂ, ದ್ವಿಜರಿಗೊ ಕೂಡ ಬಾಧೆಯಾಯಿತು. "ರಾಜ" ಮತ್ತು "ಯಕ್ಷ್ಮ" ಎಂಬ ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇಹ ಮತ್ತು ಜೀವಧಾತುಗಳ ಕ್ಷಯದಿಂದ ಇದು ಕ್ಷಯ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ದೇಹದ ದ್ರವಗಳು ಒಣಗಿ ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಶೋಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ರೋಗಗಳ ರಾಜನಂತೆ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವೇಗಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು, ವೀರ್ಯ, ಬಲ ಮತ್ತು ಸ्नेಹಗಳ ನಾಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು—ಈ ನಾಲ್ಕು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ವಾತವು ಪ್ರಚೋದಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತವು ದೇಹದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೋಷಗಳು ದೇಹದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನರಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ, ನಾಡಿಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಂದ ಅತಿಯಾದ ಸ್ರಾವ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಇವು ದೇಹದ ಮಧ್ಯ, ಮೇಲ್ಭಾಗ, ಕೆಳಭಾಗ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೂ ನೋವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮೂಗಿನಲ್ಲಿನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಶ್ಲೇಷ್ಮ, ಜ್ವರ ಮೊದಲಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. Excessive salivation, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಮಧುರತೆ, ಮೃದುತೆ, ಜಠರಾಗ್ನಿಯ ದುರ್ಬಲತೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳ ತೀವ್ರ ಆಸೆ, ಶುಚಿ-ಅಶುಚಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು—ಇವುಗಳೂ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವು, ಹುಲ್ಲು, ಕೂದಲು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಅಶುದ್ಧತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಂತಿ, ರುಚಿಯ ಕೊರತೆ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ ದುರ್ಬಲತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೈ, ತೊಡೆ, ಹೃದಯ, ಕಾಲು, ಬಾಯಿ, ಹೊಟ್ಟೆ, ಕಣ್ಣು ಇವುಗಳು ಬಹಳ ಬಿಳುಪಾಗುತ್ತವೆ; ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಚುಟುಕು ನೋವು, ನಾಲಿಗೆಯ ಸುಡುವಿಕೆ, ದೇಹದ ಅಸಹ್ಯ ರೂಪವೂ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಮಹಿಳೆಯರು, ಮದ್ಯ, ಮಾಂಸ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಿ, ವಿರಕ್ತತೆ, ತಲೆ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನೇಲು, ಕೂದಲು, ಎಲುಬುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಧೆ—ಇವುಗಳೂ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುವು, ನರಿ, ಹಾವು, ಪಿಶಾಚಿ, ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಕೂದಲು, ಎಲುಬು, ಹುರಳಿಕಾಯಿ, ಭಸ್ಮದ ಗೂಡುಗಳ ಮೇಲೆ ಹತ್ತುವ ಕನಸುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಹಾಳಾದ ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಒಣಗುತ್ತಿರುವ ನೀರು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು, ಕಾಡು ಬೆಂಕಿ, ಸುಡುವ ಮರಗಳು—ಇವುಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಗಟ್ಟುವುದು, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಕೆಮ್ಮು, ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ, ತಲೆ ನೋವು, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ಮೇಲ್ಮುಖವಾದ ಉಸಿರಿನ ಒಣಗುವುದು, ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ವಾಂತಿ—ಇವುಗಳೂ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೋವು, ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವರ—ಈ ಹನ್ನೊಂದು ಲಕ್ಷಣಗಳು ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಉಪದ್ರವಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟಲನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ ನೋವು, ಆಲಸ್ಯ, ದೇಹ ನೋವು, ಉಗುಳುವುದು, ಜಠರಾಗ್ನಿಯ ದುರ್ಬಲತೆ, ಬಾಯಿಯ ದುರ್ಗಂಧ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ. ವಾತದಿಂದ ತಲೆ ಮತ್ತು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೋವು, ದೇಹ ನೋವು, ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಗಟ್ಟುವುದು, ಧ್ವನಿಯ ನಾಶ; ಪಿತ್ತದಿಂದ ಕಾಲು, ಭುಜ, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ನೋವು, ಸುಡುವಿಕೆ, ಜೀರ್ಣದೋಷ, ರಕ್ತವಾಂತಿ, ಬಾಯಿಗೆ ದುರ್ಗಂಧ, ಜ್ವರ, ಭ್ರಮೆ; ಕಫದಿಂದ ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ವಾಂತಿ, ಕೆಮ್ಮು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಾರ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರಭಾರಿತ್ವ—ಇವುಗಳೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಅತಿಯಾಗಿ ಉಗುರು, ಮೂಗಿನಿಂದ ಸ್ರಾವ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ, ಜಠರಾಗ್ನಿಯ ದುರ್ಬಲತೆ; ದೋಷಗಳಿಂದ ಜಠರಾಗ್ನಿಯ ಕ್ಷೀಣತೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಊತ, ಲೇಪ, ಅತಿಕಫ—ಇವುಗಳೂ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ನಾಡಿಗಳು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಿದಾಗ, ಧಾತುಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸುಡುವಿಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಇನ್ನು ಹಲವು ಉಪದ್ರವಗಳು ಆಗಬಹುದು. ಆಹಾರವು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಜೀರ್ಣವಾಗಿ, ಆಮ್ಲ ರಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರವಾಗುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಷಯ ಪೀಡಿತರಿಗೆ ಆಹಾರ ದೇಹದ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಪೋಷಣೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ರಸವು ರಕ್ತ, ಮಾಂಸವಾಗದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಕ್ಷಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗ, ರೋಗ ತೀವ್ರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಆರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳು ಕಳಪೆಯಾಗಿರುವಾಗ, ದೇಹದ ಎಲ್ಲಾ ಸ्नेಹಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ಧ್ವನಿ ಕುಗ್ಗಿ, ಒಣಗಿಹೋಗಿ, ಅಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಟಲು ಬಿಳಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ವಾತದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯಾದ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ; ಪಿತ್ತದಿಂದ ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಸುಡುವಿಕೆ, ಒಣಗುವುದು ಇರುತ್ತದೆ. ಗಂಟಲು ಕಫದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಗುಳುಗು ಶಬ್ದ ಬರುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದಾಗ ಕ್ಷಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಗೆಯಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೇಲೇಳುತ್ತದೆ, ಕಫದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ; ಈ ರೀತಿ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಕ್ಷಯವನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಗರುಡ ಮಹಾಪುರಾಣವು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಧನ್ವಂತರಿಯವರು ಮುಂದುವರೆದು ಹೇಳಿದರು: ಈಗ ನಾನು ಸುಶ್ರುತರು ಬೋಧಿಸಿದಂತೆ ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ ದೇಹದ ದೋಷಗಳು ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಿಂದ ಐದನೇ ವಿಧದ ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ವಾತಾದಿ ದೋಷಗಳಿಂದ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತುಪ್ಪು, ಕಹಿ, ಸಿಹಿ ರುಚಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ದುಃಖ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಯಾವ ರುಚಿಯನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸದಂತೆ, ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಮತೆಗಳಿಂದ ಐದನೇ ವಿಧದ ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲೇರೋಣೆಯು ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದಾಗ, ಅದು ಜೀರ್ಣವಾಗಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ; ತಕ್ಷಣವೇ ವ್ಯಾಕುಲತೆ, ಕಾಂತಿ ನಷ್ಟ, ಅತಿಯಾದ ಉಗುರು, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೋವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ಬದಿಗೆ ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ; ನಂತರ, ಸ್ವಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ, ತುಪ್ಪು, ನೊಣದಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಾಂತಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜೋರಾಗಿ, ಶಬ್ದದೊಡನೆ ಉಗುಳುವುದು, ವಾತದಿಂದ ಕೆಮ್ಮು, ಬಾಯಿಯ ಒಣಗುವುದು, ಧ್ವನಿಯ ದುರ್ಬಲತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತದಿಂದ ಉಗುರು ಉಪ್ಪಿನ ನೀರಿನಂತೆ, ಹೊಗೆಯಂತೆ, ಹಸಿರುಪಚೆಯಂತೆ, ರಕ್ತ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ, ಹುಳಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣ, ಕಹಿ, ಹುಲ್ಲಿನ ವಾಸನೆ, ಸುಡುವಿಕೆ, ಪಾಕ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಫದಿಂದ ಉಗುರು ಸ्नेಹಮಯ, ದಪ್ಪ, ಹಳದಿ, ಶ್ಲೇಷ್ಮದಿಂದ ಜೇನುಹೋಲುವಂತೆ, ಸಿಹಿ, ಉಪ್ಪು, ಹೆಚ್ಚು, ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಊತ, ಸಿಹಿ, ನಿದ್ರಾ, ವಾಂತಿ, ಆನಂದ, ಕೆಮ್ಮು—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಇದ್ದರೆ, ಈ ರೋಗವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬೇಕು. ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಲ್ಲವೂ—ಕಾಣುವುದು, ಕೇಳುವುದು—ವಾತಾದಿ ದೋಷಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಹುಳಿನಿಂದ ಅಶುದ್ಧ ಆಹಾರದಿಂದ—ಇವುಗಳಿಂದ ನೋವು, ಕಂಪನ, ಆನಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಳಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಧನ್ವಂತರಿಯವರು ಮುಂದುವರೆದು ಹೇಳಿದರು: ಈಗ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದವನೇ, ಹೃದಯದ ರೋಗಗಳ ಮತ್ತು ಹುಳಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಬಂಧಿತ ರೋಗಗಳ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಐದು ವಿಧಗಳ ರೋಗಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ವಾತದಿಂದ ಬಹಳ ಖಾಲಿತನ, ವ್ಯಕ್ತಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅಳುತ್ತಾನೆ; ಹೃದಯ ಮುರಿದುಹೋದಂತೆ, ಒಣಗಿದಂತೆ, ಬಿಗಿದಂತೆ, ಖಾಲಿಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಲೆಸುತ್ತು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.