ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಧನ್ವಂತರಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ರೋಗಗಳ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೋದ್ರವ, ಉದ್ದಾಲಕ ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಿತ್ತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪಿತ್ತವು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಚಲಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದ್ರವ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು, ರಕ್ತವನ್ನು ಕೂಡ ಅಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ರಕ್ತವು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಾಗ, ಅವು ದೇಹದಾದ್ಯಂತ ಹರಡುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡರ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೇವಲ ಕಡಿತದಿಂದಲೂ, ಪಿತ್ತ-ರಕ್ತದ ವ್ಯಾಧಿಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ರಕ್ತವು ಪಿತ್ತದಂತೆ ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣವನ್ನು ತೋರಿದಾಗ, ಅದು ಪಿತ್ತ-ರಕ್ತದ ಅಶುದ್ಧಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ರಕ್ತದ ಮೂಲಸ್ಥಳಗಳಿಂದ, ಪ್ಲಿಹಾ ಮತ್ತು ಯಕೃತ್‌ನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ತಲೆ ಭಾರವಾಗುವುದು, ರುಚಿ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದು, ಶೀತವನ್ನು ಬಯಸುವುದು, ಧೂಮ ಅಥವಾ ಹುಳಿಯೆಂಬ ಉಬ್ಬಸ, ವಾಂತಿ, ಆಹಾರದ ಮೇಲಿನ ಅಸಹ್ಯತೆ, ಕೆಮ್ಮು, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ತಲೆಸುತ್ತು, ಮತ್ತು ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ರಕ್ತ ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಬಾಯಿಗೆ ಮೀನು ವಾಸನೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಜ್ವರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಗಳು ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಮನುಷ್ಯನು ನೀಲಿ, ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಪಿತ್ತ-ರಕ್ತದ ಅಶಾಂತಿ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಅದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಮೂಗು, ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ, ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ; ಕೆಳಗೆ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಗುದದಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ರೋಮಕೂಪಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ—ಇವು ಅವುಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳು. ಕಫದ ಜೊತೆಗೆ ಇದಿದ್ದರೆ, ವಿಲಯ (ಪೂರಣ) ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರೆ ಗುಣವಾಗಬಹುದು. ಪಿತ್ತದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಅನೇಕ ಔಷಧಿಗಳಿದ್ದರೂ, ವಿಲಯವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಕಫವೂ ಇದ್ದರೆ, ಶೋಧನೆ ಉಪಯುಕ್ತ; ತುಪ್ಪು, ಮಧುರ ರುಚಿಗಳು ಕಫವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ತುಪ್ಪು, ಕಹಿ ಅಥವಾ ತುಪ್ಪುpadarthagalu, ಕಫವನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತವೆ; ಇವು ಕೆಳಗೆ ಹರಿಯುವ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ವಾಂತಿಯನ್ನು ಕೊಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಪಿತ್ತ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ವಾಂತಿ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ; ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ಶಮನಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದು ಯೋಗ್ಯ. ಅವನಿಗೆ ತುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮಧುರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಉಪಯುಕ್ತ. ಆದರೆ ಕಫ ಮತ್ತು ವಾತದ ಜೊತೆ ಇದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಅಸಾಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೆಸರು ಇದೆ. ಅಸಹ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಔಷಧಿ ಫಲಿಸದಿದ್ದರೆ, ಶುದ್ಧಿಕರಣ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪಿತ್ತ-ರಕ್ತದ ವ್ಯಾಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶೋಧನೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಶಮನ ಮತ್ತು ಶೋಧನೆ ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ದೋಷಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಶೋಧನೆ ಉಪಯುಕ್ತ; ಉಳಿದ ದೋಷವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಬಾಣದಂತೆ ಭಯಾನಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಅನೇಕ ಗಂಭೀರತೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧನ್ವಂತರಿ ಮತ್ತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: "ಈಗ ನಾನು ಕೆಮ್ಮಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕೆಮ್ಮಿಗೆ ಐದು ವಿಧಗಳಿವೆ—ವಾತ, ಪಿತ್ತ, ಕಫ, ಗಾಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವವು. ಕ್ಷಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಎಲ್ಲ ಕೆಮ್ಮುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂ, ರುಚಿ ಹಾನಿಯೂ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಕಿವಿ, ಬಾಯಿ, ಗಂಟಲು ಒಣಗುತ್ತವೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಳಗೆ ಹರಿಯುವ ವಾತ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅದು ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಸanchiಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದು ದೇಹದ ನಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ರೋತಸ್ಸುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ, ಅಂಗಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ; ತೀವ್ರವಾದ ನೋವು, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೋವು, ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಗಿತ, ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಮ್ಮು ಒರಟಾದ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ, ಮುರಿದ ತಾಮ್ರದಂತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ; ಹೃದಯ, ಪಾರ್ಶ್ವ, ತಲೆ, ಗೊಂದಲ, ಚಂಚಲತೆ, ಧ್ವನಿ ಹಾನಿ—all these occur. ಒಣ ಕೆಮ್ಮು, ಭಾರೀ ನೋವು, ಕಠಿಣ ಶಬ್ದ, ರೋಮಾಂಚನ, ಒಣ ಕಫವನ್ನು ಕಷ್ಟದಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವುದು—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಪಿತ್ತದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಹಳದಿಯಾಗುವುದು, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕಹಿ, ಜ್ವರ, ತಲೆಸುತ್ತು, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ರಕ್ತ ವಾಂತಿ, ದಾಹ, ಧ್ವನಿ ಬಿಗಿತ, ಧೂಮದ ಅನುಭವ, ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನದಂತಹ ಭ್ರಮೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಮ್ಮು ನಿರಂತರವಾದಾಗ, ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕುಗಳು ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕಫದಿಂದ ತಲೆ ನೋವು ಕಡಿಮೆ, ಹೃದಯ ಭಾರವಾಗುವುದು, ಗಂಟಲು ಮೆತ್ತಗಿರುವುದು, ರುಚಿ ಹಾನಿ, ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮ, ವಾಂತಿ, ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಹಾನಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ರೋಮಾಂಚನ, ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯಾದ ಕಫ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಗೆ ಮೀರಿ ಶ್ರಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ವಾತ ಪಿತ್ತದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಪ್ರಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕೆಮ್ಮಿನಲ್ಲಿ ಕಫದ ಜೊತೆಗೆ ರಕ್ತ, ಹಳದಿ, ಕಪ್ಪು, ಒಣ, ಗುಡ್ಡೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ, ಉಗ್ರವಾದ ಶ್ಲೇಷ್ಮ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಗಂಟಲಿನಿಂದ ನೋವಿನಿಂದ ಉಗುಳುವುದು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಾರ, ಉರಿಯುವ ನೋವು, ಸೂಜಿ ಅಥವಾ ಬಾಣದಂತೆ ತೀವ್ರ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೂ ನೋವು, ಪಿಡುಗು, ಜೋಡಣೆಗಳ ಭಂಗ, ಜ್ವರ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ದಾಹ, ಧ್ವನಿ ಬಿಗಿತ, ಕಂಪನ—all these are seen. ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ನೋವು, ಪಾರಿವಾಳದಂತೆ ಧ್ವನಿ, ಕಫ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ವಾಂತಿ, ಬಲ, ವರ್ಣ, ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ—all are diminished. ಕ್ಷಯದಿಂದ ಬಳಲಿದವರಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ಬಿಗಿತ; ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕ್ಷಯದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಕ್ಷಯದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕೆಮ್ಮು, ನಂತರ ಕಫದೊಂದಿಗೆ ಉಗುಳುವುದು; ಅದು ಕುಡುಕಿದ ಪುಯ್‌ನಂತೆ, ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಣದಂತೆ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಹೃದಯ ಉರಿಯುವಂತೆ, ಏಕಾಏಕಿ ಶೀತ ಅಥವಾ ಉಷ್ಣ ಬಯಕೆ, ಅತಿಯಾದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ, ಬಲಹಾನಿ—all these are experienced. ಮುಖ ಮೆತ್ತಗಾಗುವುದು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗುವುದು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಂಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುವುದು; ಈ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯದ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕ್ಷಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕೆಮ್ಮು ದುರ್ಬಲರ ದೇಹವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಬಲಿಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಗಾಯದ ರೂಪಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಗುಣವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಗತಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಮಿಶ್ರ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಮ್ಮು, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಕ್ಷಯ, ವಾಂತಿ, ಧ್ವನಿ ಬಿಗಿತ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರ ನಿವಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ಧನ್ವಂತರಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಧನ್ವಂತರಿ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಅದು ಹೆಚ್ಚಿದ ಕೆಮ್ಮಿನಿಂದ ಅಥವಾ ದೋಷಗಳ ಪೂರ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಹಾನಿ, ಅತಿಸಾರ, ವಾಂತಿ, ವಿಷ, ಅನಿಮಿಯಾ, ಜ್ವರ, ಧೂಳು, ಧೂಮ, ಗಾಳಿ, ಪ್ರಾಣಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಗಾಯ, ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಶೀತಜಲದಿಂದಲೂ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಈ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಐದು ವಿಧ—ಸುಲಭ, ಅಂಧಕಾರ, ಮುರಿದ, ಮಹಾ, ಮತ್ತು ಉರ್ಧ್ವ—ಎಂಬುವಂತೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಕಫದಿಂದ ಗಾಳಿಯು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಚಲಿಸಿ, ದೇಹದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿವರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಧನ್ವಂತರಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ದೇಹದ ಅನೇಕ ರೋಗಗಳ ಮೂಲ, ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.