ಒಮ್ಮೆ ಋಷಿಗಳು ಜ್ವರಗಳ ಗುಟ್ಟನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ, ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ವಿಷದಿಂದ ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ಜಲೋದರ, ಕತ್ತಲೆ, ದಹನ, ಮತ್ತು ತಲೆಸುತ್ತು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಕ್ರೋಧದಿಂದ ದೇಹ ಕಂಪಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ತಲೆನೋವು ಬರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಭಯ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾಮದಿಂದ ತಲೆಸುತ್ತು, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ದಹನ, ಲಜ್ಜೆ, ನಿದ್ರೆ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿ—all these arise. ಸ್ವಾಧೀನತೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ, ದೋಷಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಮೊದಲಿಗೆ ವಾತ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅಥವಾ ಪಿತ್ತದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಬರುವ ಜ್ವರಗಳು, ಶಾಪ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಜ್ವರಗಳು, ಮತ್ತು ದೋಷಗಳ ಗಂಭೀರ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತದಿಂದ ಬರುವ ಎರಡು ಭಯಾನಕ ಜ್ವರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬರವಾಗಿವೆ. ತಂತ್ರಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದಾಗ, ಮೊದಲಿಗೆ ದೇಹವೇ ಪೀಡಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಉಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರಿಗಾದರೂ ಸದಾ ದಹನ ಮತ್ತು ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತಿದೆಯೋ, ಅವರಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಜ್ವರವನ್ನು ಎಂಟು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿ ಅದು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಅದು ದೈಹಿಕ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ, ಸೌಮ್ಯ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ, ಆಂತರಿಕ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅಥವಾ ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ, ಸೌಖ್ಯಕರ ಅಥವಾ ಅಸಾಧ್ಯ, ಸರಳ ಅಥವಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರಬಹುದು. ದೈಹಿಕ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ದಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಮಾನಸಿಕ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ವಾತದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಶೀತ, ಕಫದಿಂದ ಶೀತತೆ, ಪಿತ್ತದಿಂದ ದಹನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದೋಷಗಳು ಮಿಶ್ರವಾದಾಗ, ಅವು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜ್ವರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಂಭೀರ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು, ಆಂತರಿಕ ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮಲಮೂತ್ರದ ಸ್ಥಗಿತವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಜ್ವರದ ಶಕ್ತಿ ಹೊರಗಿನದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ, ದಹನವೂ ಹೊರಗಡೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಮಳೆ, ಶರತ್ಕಾಲ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಾತ, ಪಿತ್ತ, ಕಫಗಳಿಂದ ಜ್ವರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಜ್ವರವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಗುಣಪಡಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ; ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಜ್ವರವು ಬಹುಪಾಲು ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಾತದ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದ ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫ ಸಹಿತ ಜ್ವರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಿತ್ತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ನಂತರ ಕಫ ಬರುತ್ತದೆ; ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲ. ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಕಫ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ನಂತರ ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ಕೂಡ ಬರುತ್ತದೆ. ರೋಗವು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಜ್ವರ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುಣವಾಗಬಹುದು. ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಾದರೂ, ರೋಗದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಜ್ವರದ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಜಠರಾಗ್ನಿಯ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆ ಸೇರಿವೆ. ಹಸಿವೂ ಇಲ್ಲ, ಸರಿಯಾದ ಜೀರ್ಣವೂ ಇಲ್ಲ, ಜ್ವರದ ರೂಪವೂ ವಿಶಿಷ್ಟ. ಜ್ವರದ ತೀವ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ದಾಹ, ಗೊಂದಲ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ತಲೆಸುತ್ತು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಇಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಜ್ವರದ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯ ಸೂಚನೆ. ಹಿಂತಿರುಗುವಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಏಳು ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಪರಿಹಾರವಾಗಬಹುದು. ಜ್ವರವನ್ನು ಮಲ, ಕಾಲ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಐದು ವಿಧಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಬಹುಪಾಲು ಮೂರು ದೋಷಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರಂತರ, ನಿರಂತರವಲ್ಲದ, ಪ್ರತಿದಿನ, ಮೂರನೇ ದಿನ, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ಬರುವ ಜ್ವರಗಳು—ಅವು ದೋಷಗಳು, ಮೂತ್ರ, ಮಲಗಳಿಂದ ಸಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಲದಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ. ದೇಹವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಸಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆರಂಭದಿಂದ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ; ಅವು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಜೀವಸಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೇ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದ ನಿರಂತರ ಜ್ವರವು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬರವಾಗಿದೆ; ಜ್ವರ ಅಥವಾ ದಹನ, ಅಥವಾ ಅಸ್ಥಿರ ದೋಷಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಶೀಘ್ರವೇ ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಜೀವಸಾರಗಳು ಶುದ್ಧವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಶುದ್ಧವಾಗಿರಲಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಾತ, ಪಿತ್ತ, ಕಫಗಳು ಏಳು, ಆರು ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪರಿಹಾರ ಅಥವಾ ನಾಶಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಗಡಿ ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಅಗ್ನಿವೇಶನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಹರಿತನ ಪರಂಪರೆ. ಏಳನೇ ದಿನ, ಅದು ದ್ವಿಗುಣವಾದಾಗ, ಒಂಬತ್ತನೇ ಮತ್ತು ಹನ್ನೊಂದನೇ ದಿನಗಳು—ಇವು ಮೂರು ದೋಷಗಳ ಗಡಿಯಾಗಿದೆ, ಪರಿಹಾರಕ್ಕೂ ನಾಶಕ್ಕೂ. ಶುದ್ಧತೆ ಅಥವಾ ಅಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ, ಜ್ವರ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣರಾದವರು, ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದವರು, ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಲ್ಲಿ. ಸಣ್ಣ ದೋಷವೂ ಅಶುದ್ಧತೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಬಲ ಪಡೆದು, ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಸಮಂಜಸವಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ತಗ್ಗುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದ, ಅದು ಜ್ವರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆಯೊಂದಿಗೆ; ದೋಷಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಜ್ವರ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ವಿರೋಧಿ ಶಕ್ತಿಯ ಬಲ ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲತೆಯಿಂದ ಅದು ಮತ್ತೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ; ದೋಷ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜ್ವರ ಜೀವಸಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲೀನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಕ್ಷೀಣತೆ, ವರ್ಣಹೀನತೆ, ನिस्तೇಜತೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಜೀವಸಾರಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ನಾಳಗಳ ಬಾಯಿಗಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ. ದೋಷವು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದೇಹದಾದ್ಯಂತ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲ; ಸದಾ ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಇದು ಹೀಗೆ, ಆದರೆ ವಿರುದ್ಧವಾದವರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಅಸ್ಥಿರ ಆರಂಭದೊಂದಿಗೆ, ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ದೋಷವು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರಂತರ ಜ್ವರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾರಿ, ಮತ್ತೊಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ—it affects the muscle and fat channels in the third instance. ಗ್ರಾಹಿ ಜ್ವರವು ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ವಾತದಿಂದ ತಲೆಯಲ್ಲೂ, ಕಫ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತದಿಂದ ತ್ರಿಕದಲ್ಲಿ; ವಾತ ಮತ್ತು ಕಫದಿಂದ ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ, ಇದು ಒಂದು ದಿನದ ನಂತರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಧವು ಮಲ, ಮೇದುಳಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತ್ರ ಮೇದುಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಫ ಎರಡು ವಿಧ, ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊದಲು ತಲೆಯಲ್ಲಿನ ವಾತದಿಂದ; ಅದು ಅಸ್ಥಿ ಮತ್ತು ಮೇದುಳಿಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಇದು ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಧದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೂರು ವಿಧದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ದಿನ ಜ್ವರ ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಒಂದು ದಿನ ಬಿಡುತ್ತದೆ; ದೋಷಗಳ ಬಲದಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲದಿಂದ. ಹಿಂತಿರುಗುವಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಏಳು ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸ; ಜ್ವರ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ. ದೋಷಗಳು ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ, ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ, ಸಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ, ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಧದ ಜ್ವರವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದ ಜ್ವರಗಳಲ್ಲಿ, ದೋಷ ರಕ್ತದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಸ್ವಲ್ಪ, ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ದೇಹಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಏನನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಿಡದೆ, ದಹನ ಮುಂತಾದವು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಯಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಜ್ವರ ದಹನದೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸಮ, ಕಷ್ಟಕರ ಆರಂಭದಿಂದ, ರಾತ್ರಿ ಪಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಹಂತವೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಅದು ಅನುರೂಪವಾದ ರುಚಿ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ; ರೋಗವು ಪ್ರಚೋದನೆಯಾಗುವಾಗ ಭಯಾನಕವಾಗಿ ದಹನ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೀರ್ಘ ಸಮಯದ ನಂತರ. ಹೀಗೆ ಋಷಿಗಳು ಜ್ವರಗಳ ಸ್ವರೂಪ, ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು.