ગરુડપુરાણમ્

વસ્ત્રોપાનહસંયુક્તં દદ્યાદષ્ટવિધં પદમ્ । દાપયેત્સર્વવિપ્રેભ્યો ન કુર્યાત્પઙ્ક્તિબન્ધનમ્

વસ્ત્ર અને પાદરખાં સહિત આઠ પ્રકારની વસ્તુઓ આપે, બધા બ્રાહ્મણોને જુદા-જુદા વિતરે અને એક જ પંક્તિમાં બેસાડે નહીં.

ભૂમૌ સ્થિતેષુ પિણ્ડેષુ ગન્ધપુષ્પાક્ષતાન્વિતમ્ । શઙ્ખપાત્રે તથા તામ્રે તર્પણઞ્ચ પૃથક્પૃથક્

જ્યારે પિંડો જમીન પર સુગંધ, ફૂલ અને અક્ષતથી શોભાયમાન થાય, ત્યારે શંખ અને તાંબાના વાસણમાં જુદા-જુદા તર્પણ કરે.

ધ્યાનધારણસંયુક્તો જાનુભ્યામવનિં ગતઃ । દાતવ્યં સર્વવિપ્રેભ્યો વેદશાસ્ત્રવિધાનતઃ

ધ્યાન અને એકાગ્રતાથી, ઘૂંટણે જમીન પર જઈ, બધા બ્રાહ્મણોને વેદશાસ્ત્ર મુજબ દાન આપે.

ઋચા વૈ દાપયેદર્ઘ્યમેકોદ્દિષ્ટે પૃથક્પૃથક્ । આપોદેવીર્મધુમતીરાદિપીઠે પ્રકલ્પિતમ્

ઋચાથી દરેક માટે જુદું અર્ઘ્ય આપે; મધ જેવી મીઠી જળો નિર્ધારિત આસન પર ગોઠવે.

ઉપયામગૃહીતોઽસિ દ્વિતીયેઽર્ઘં નિવેદયેત્ । યેનાપાવકચક્ષુષા તૃતીયે ચ સકલ્પિતમ્

'તમે આવકાર્યા' એમ કહી બીજું અર્ઘ્ય અર્પણ કરે; અગ્નિદ્રષ્ટિ ધરાવનારા માટે ત્રીજું અર્ઘ્ય નિયમ પ્રમાણે આપે.

યે દેવાસશ્ચતુર્થે તુ સમુદ્રં ગચ્છ પઞ્ચમે । અગ્નિર્જ્યોતિ સ્તથા ષષ્ઠે હિરણ્યગર્ભઃ સપ્તમે

ચોથા અર્ઘ્ય દેવતાઓને, પાંચમું સમુદ્રને, છઠ્ઠું અગ્નિ અને પ્રકાશને, સાતમું હિરણ્યગર્ભને આપે.

યમાય ત્વાષ્ટમે જ્ઞેયં યજ્જગ્રન્નવમે તથા । દશમે યાઃ ફલિનીતિ પિણ્ડે ચૈકાદશે તતઃ

આઠમું યમને, નવમું જે ભોજનરૂપ છે તેને, દસમું ફળદાયકને અને અગિયારમું પિંડ પછી આપે.

ભદ્રં કર્ણેભિરિતિ ચ કુર્યાત્પિણ્ડવિસર્જનમ્ । કૃત્વૈકાદશદેવત્યં શ્રાદ્ધં કુર્યાત્પરેઽહનિ

'ભદ્રં કર્ણેભિઃ' એમ ઉચ્ચારી પિંડવિસર્જન કરે; અગિયાર દેવતાઓનું શ્રાદ્ધ પૂર્ણ કરી, બીજે દિવસે શ્રાદ્ધ કરે.

વિપ્રાનાવાહયેત્પઞ્ચ ચતુર્વેદવિશારદાન્ । વિદ્યાશીલગુણોપેતાન્સ્વ કીયાઞ્છીલસત્તમાન્ । અબ્યઙ્ગાન્સપ્રશસ્તાંશ્ચ ન ત્વર્જ્યાન્કદાચન

પાંચ બ્રાહ્મણોને બોલાવે, જે ચારે વેદમાં નિપુણ, જ્ઞાન, સદાચાર અને ગુણોથી યુક્ત, દોષરહિત અને પ્રશંસનીય હોય, અને ક્યારેય ત્યાજ્ય ન હોય.

વિષ્ણુઃ સ્વર્ણમયઃ કાર્યો રુદસ્તામ્રમયસ્તથા । બ્રહ્મા રૂપ્યમયસ્તદ્વદ્યમો લોહમયો ભવેત્

વિષ્ણુ સુવર્ણનો, રુદ્ર તાંબાનો, બ્રહ્મા ચાંદીનો અને યમ લોહાનો બનાવવો.

સીસકં તુ ભવેત્પ્રેતં ત્વથ વા દર્ભકં તથા । શન્નોદેવીતિ મન્ત્રેણ ગોવિન્દં પશ્ચિમે ન્યસેત્

પ્રેત સીસાનો કે દર્ભાનો બનાવવો; 'શન્નો દેવી' મંત્રથી પશ્ચિમમાં ગોવિંદને સ્થાપિત કરવો.

અગ્ન આયાહીતિ રુદ્રમુત્તરત્રૈવ વિન્યસેત્ । અગ્નિમીળેતિ મન્ત્રેણ પૂર્વેણૈવ પ્રજાપતિમ્

'અગ્ને આયાહિ' મંત્રથી રુદ્રને ઉત્તર તરફ અને 'અગ્નિમ ઈળે' મંત્રથી પૂર્વમાં પ્રજાપતિને સ્થાપિત કરવો.

ઇષેત્વોર્જોતિ મન્ત્રેણ દક્ષિણે સ્થાપયેદ્યમમ્ । મધ્યે મણ્ડલકં કૃત્વા સ્થાપ્યો દર્ભમયો નરઃ

'ઇષેત્વોર્જે' મંત્રથી દક્ષિણમાં યમને સ્થાપિત કરવો; મધ્યમાં મંડળ બનાવી દર્ભાનો મનુષ્ય મૂકે.

બ્રહ્મા વિષ્ણુસ્તથા રુદ્રો યમઃ પ્રેતશ્ચ પઞ્ચમઃ । પૃથક્કુમ્ભે તતઃ સ્થાપ્યાઃ પઞ્ચરત્નસમન્વિતાઃ

બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, રુદ્ર, યમ અને પાંચમો પ્રેત, દરેકને જુદા કુંભમાં, પાંચ રત્નોથી શોભાયમાન કરી સ્થાપિત કરવું.

વસ્ત્રયજ્ઞોપવીતાનિ પૃથઙ્મુદ્રાપરાણિ ચ । જપં કર્યાત્પૃથક્તત્ર બ્રહ્માદૌ દેવતાસુ ચ

વસ્ત્ર, યજ્ઞોપવીત અને જુદી મુદ્રાઓ આપે; બ્રહ્માદિ દેવતાઓ માટે જુદું જપ કરવો.

પઞ્ચ શ્રાદ્ધાનિ કુર્વીત દેવતાનાં યથાવિધિ । જલધારાં તતો દદ્યત્પીઠેપીઠે પૃથક્પૃથક્

દેવતાઓ માટે પાંચ શ્રાદ્ધ વિધિ પ્રમાણે કરવી જોઈએ; પછી દરેક બેઠકે અલગથી પાણી અર્પણ કરવું જોઈએ.

શઙ્ખે વા તામ્રપાત્રે વા અલાભે મૃન્મયેઽપિ વા । તિલોદકં સમાદાય સર્વૌષધિસમન્વિતમ્

શંખમાં, તાંબાના વાસણમાં, અથવા એ ન મળે તો માટીના વાસણમાં પણ, તલ અને સર્વ ઔષધિઓ સાથે પાણી ભરી લેવું જોઈએ.

આસનોપાનહૌ ચ્છત્રં મુદ્રિકા ચ કમણ્ડલુઃ । ભાજનં ભાજનાધારં વસ્ત્રાણ્યષ્ટવિધં પદમ્

બેઠક, પાદુકા, છત્રી, મુદ્રિકા, કમંડલુ, વાસણ, વાસણ રાખવાનું સ્ટેન્ડ અને આઠ પ્રકારના કપડા—આ આઠ વસ્તુઓ આપવી જોઈએ.

તામ્રપાત્રં તિલૈઃ પૂર્ણં સહિરણ્યં સદક્ષિણમ્ । દદ્યાદ્બ્રાહ્મણમુખ્યાય વિધિયુક્તં ખગેશ્વર

તલથી ભરેલું તાંબાનું વાસણ, સોનુ અને યોગ્ય દક્ષિણાસહીત, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને નિયમ પ્રમાણે આપવું જોઈએ, હે ખગેશ્વર.

ઋગ્વેદપારગે દદ્યાજ્જાતસસ્યાં વસુન્ધરામ્ । યજુર્વેદમયે વિપ્રે ગાઞ્ચ દદ્યાત્પયસ્વિનીમ્

ઋગ્વેદ જાણનારા બ્રાહ્મણને નવાં પાક સાથે જમીન આપવી; યજુર્વેદ જાણનારા બ્રાહ્મણને દૂધ આપતી ગાય આપવી.

સામગાય શિવોદ્દેશાત્પ્રદદ્યાત્કલધૌતકમ્ । યમોદ્દેશાત્તિલાંલ્લોહં તતો દદ્યાચ્ચ દક્ષિણામ્

સામવેદ ગાનારા માટે શિવના ઉદ્દેશથી ક્ષારથી ધોઈને વાસણ આપવું; યમના ઉદ્દેશથી તલ અને લોહું આપવું, પછી યોગ્ય દક્ષિણ પણ આપવી.

પશ્ચાત્પુત્તલકં કાર્યં સર્વૌષધિસમન્વિતમ્ । પલાશસ્ય ચ વૃન્તાનાં વિભાગં શૃણુ કાશ્યપ

પછી સર્વ ઔષધિઓથી યુક્ત પুতળું બનાવવું; હવે, હે કાશ્યપ, પલાશના ડાળીઓનું વિભાજન સાંભળ.

કૃષ્ણાજિનં સમાસ્તીર્ય કુશૈશ્ચ પુરુષાકૃતિમ્ । શતત્રયેણ ષષ્ટ્યા ચ વૃન્તૈઃ પ્રોક્તોઽસ્થિસઞ્ચયઃ

કૃષ્ણમૃગચર્મ પાથરીને, કુશથી માનવ આકાર બનાવવો; ત્રણસો સાઠ પલાશના ડાંગર હાડકાં માટે રાખવા જણાવ્યા છે.

વિન્યસ્ય તાનિ વૃન્તાનિ અઙ્ગેષ્વેષુ પૃથક્પૃથક્ । ચત્વારિંશચ્છિરોદેશે ગ્રીવાયાં દશ વિન્યસેત્

એ ડાંગરો દરેક અંગ પર અલગ-અલગ ગોઠવવા; ચાળીસ માથા પર, અને દસ ગળામાં ગોઠવવા.

વિંશત્યુરઃ સ્થલે દદ્યાદ્વિંશતિં જઠરેઽપિ ચ । બાહુયુગ્મે શતં દદ્યાત્કટિ દેશે ચ વિંશતિમ્

વીસ છાતી પર, વીસ પેટ પર, બન્ને હાથમાં મળીને સો, અને કમર પર વીસ ગોઠવવા.

ઊરુદ્વયે શતઞ્ચાપિ ત્રિંશજ્જઙ્ઘાદ્વયે ન્યસેત્ । દદ્યાચ્ચતુષ્ટયં શિશ્ને ષડ્દદ્યાદ્વૃષણદ્વયે । દશ પાદાઙ્ગુલીભાગે એવમસ્થીનિ વિન્યસેત્

બન્ને જાંઘમાં સો, બન્ને પિંડળીમાં ત્રીસ, લિંગ પર ચાર, બન્ને વૃષણમાં છ, અને પગની આંગળીઓમાં દસ—આ રીતે હાડકાં ગોઠવવા.

નારિકેલં શિરઃ સ્થાને તુમ્બં દદ્યાચ્ચ તાલુકે । પઞ્ચરત્નં મુખે દદ્યાજ્જિહ્વાયાં કદલીફલમ્

માથા પર નાળિયેર, તાળુ પર દુધી, મોઢામાં પાંચ રત્ન અને જીભ પર કેળાનું ફળ મૂકવું.

અન્ત્રેષુ નાલકં દદ્યાદ્બાલકં પ્રાણ એવ ચ । વસાયીં મેદકં દદ્યાદ્ગોમૂત્રેણ તુ મૂત્રકમ્

આંતરમાં નળી, શ્વાસસ્થાને નાનકડો લાકડો, ચરબી માટે મજ્જા, અને મૂત્ર માટે ગાયનું મૂત્ર મૂકવું.

ગન્ધકં ધાતવો દેયો હરિતાલં મનઃ શિલા । રેતઃ સ્થાને પારદઞ્ચ પુરીષે પિત્તલં તથા

ગંધક અને ધાતુઓ, હરતાળ અને અભ્રક આપવું; વીર્યસ્થાને પારદ અને વિસર્જનસ્થાને પિત્તલ મૂકવું.