ગરુડપુરાણમ્

કન્યાં વિવાહયેદ્યસ્તુ બ્રાહ્મણં વેદપારગમ્ । ઇન્દ્રલોકે વસેત્સોઽપિ સ્વકુલૈઃ પરિવેષ્ટિતઃ ॥ ૨,૩૮.

જે પોતાની દીકરીને વેદમાં પારંગત બ્રાહ્મણને વિવાહે આપે છે, તે પોતાના કુટુંબ સાથે ઇન્દ્રલોકમાં વસે છે.

મહાદાનાનિ દત્વા ચ નરસ્તત્ફલમામુયાત્ ॥ ૨,૩૮.

જે મનુષ્ય મહાદાન આપે છે, તેને તેનું ફળ મળે છે.

વાપી કૂપતડાગાનામારામસુરસદ્મનામ્ । જીર્ણોદ્ધારં પ્રકુર્વાણઃ પૂર્વકર્તુઃ ફલં લભેત્ । જીર્ણોદ્ધારેણ વા તેષાં તત્પુણ્યં દ્વિગુણં ભવેત્ ॥ ૨,૩૮.

જે ખૂણ, કૂવા, તળાવ, બગીચા કે મંદિરોનું જિર્ણોદ્ધાર કરે છે, તેને પહેલાના બનાવનાર જેટલું ફળ મળે છે; અને જિર્ણોદ્ધારથી તે પુણ્ય બે ગણું થાય છે.

શીતવા તાતપહરમપિ પર્ણકુટીરકમ્ । કૃત્વા વિપ્રાય વિદુષે પ્રદદાતિ કુટુમ્બિને ॥ ૨,૩૮.

જે વ્યક્તિ ઠંડી અને ગરમીથી બચાવતી પાંદડાની ઝૂંપડી બનાવી, તેને કુટુંબ ધરાવતા વિદ્વાન બ્રાહ્મણને આપે છે,

તિસ્રઃ કોટ્યોર્ધકોટી ચ નરઃ સ્વર્ગે મહીયતે ॥ ૨,૩૮.

એ વ્યક્તિ ત્રીસ કરોડ પચાસ લાખ વર્ષ સુધી સ્વર્ગમાં સન્માન પામે છે.

યા સ્ત્રી સવર્ણા સંશુબા મૃતં પતિમનુવ્રજેત્ । સા મૃતા સ્વર્ગમાપ્નોતિ વર્ષાણાં રોમસંખ્યતા ॥ ૨,૩૮.

જે સજ્જન સ્ત્રી પોતાના જ જાતની અને સારા ગુણવાળી હોય, અને પતિના અવસાન પછી પણ તેની સાથે જાય છે, એ સ્ત્રી મૃત્યુ પછી પોતાના શરીર પર જેટલા વાળ હોય એટલા વર્ષો સુધી સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કરે છે.

પુત્રપૌત્રાદિકં ત્યક્ત્વા સ્વપતિં યાનુગચ્છતિ । સ્વર્ગં લભેતાં તૌ ચોભૌ દિવ્યસ્ત્રીભિરલઙ્કૃતૌ ॥ ૨,૩૮.

જે સ્ત્રી પોતાના પુત્ર, પૌત્ર વગેરેને છોડી પોતાના પતિને અનુસરે છે, એ બંને સ્વર્ગમાં દિવ્ય સ્ત્રીઓથી શોભાયમાન થઈને રહે છે.

કૃત્વા પાપાન્યનેકાનિ ભર્તૃદ્રોહમતિઃ સદા । પ્રક્ષાલયતિ સર્વાણિ યા સ્વં પતિમનુવ્રજેત્ ॥ ૨,૩૮.

જે સ્ત્રી અનેક પાપો કરી હોય અને હંમેશા પતિ સાથે દગો કરવાનો વિચાર કર્યો હોય, પણ જ્યારે પોતાના પતિને અનુસરે છે, ત્યારે તેના બધા પાપ ધોવાઈ જાય છે.

મહાપાપસમાચારો ભર્તા ચેદ્દુષ્કૃતી ભવેત્ । તસ્યાપ્યનુવ્રતા નારી નારાયેત્સર્વકિલ્બિષમ્ ॥ ૨,૩૮.

જો પતિ બહુ મોટાં પાપ કરે અને દુષ્ટ હોય, તો પણ જે સ્ત્રી તેના પ્રત્યે નિષ્ઠાવાન રહે છે, એ તેના બધા દોષ દૂર કરી દે છે.

ગ્રાસમાત્રં નિયમતો નિત્યદાનં કરોતિ યઃ । ચતુશ્ચામરસંયુક્તવિમાનેનાધિગચ્છતિ ॥ ૨,૩૮.

જે વ્યક્તિ નિયમિત રીતે માત્ર એક ગ્રાસ દાન આપે છે, તે ચાર ચામરાવાળા દિવ્ય વિમાનમાં બેસી સ્વર્ગ પામે છે.

યત્કૃતં હિ મનુષ્યેણ પાપમામરણાન્તિકમ્ । તત્સર્વં નાશમાયાતિ વર્ષવૃત્તિપ્રદાનતઃ ॥ ૨,૩૮.

માણસે જીવનભર જે પાપ કર્યું હોય, તે બધું વર્ષવાર દાન આપવાથી નાશ પામે છે.

ભૂતં ભવ્યં બવિષ્યઞ્ચ પાપં જન્મત્રયાર્જિતમ્ । પક્ષાલયતિ તત્સર્વં વિપ્રકન્યોપનાયનાત્ ॥ ૨,૩૮.

ભૂતકાળ, વર્તમાન અને ભવિષ્યમાં ત્રણ જન્મોમાં જે પાપ કમાયા હોય, તે બધું બ્રાહ્મણ કન્યાનું ઉપનયન કરાવવાથી ધોવાઈ જાય છે.

દશકૂપસમા વાપિ દશવાપીસમં સરઃ । સરો ભિર્દશભિસ્તુલ્યા યા પ્રપા નિર્જલે વને ॥ ૨,૩૮.

દસ કૂવામાં જેટલું પુણ્ય, એટલું એક તળાવમાં; દસ તળાવ જેટલું પુણ્ય એક સરોવરમાં; અને દસ સરોવર જેટલું પુણ્ય, પાણી વગરના જંગલમાં એક પ્રપા (પાણીનો ભંડાર) બનાવવામાં છે.

યા વાપી નિર્જલે દેશે યદ્દાનં નિર્ધને દ્વિજે । પ્રાણિનાં યો દયાં ધત્તે સ ભવેન્નાકનાયકઃ ॥ ૨,૩૮.

પાણી વગરના પ્રદેશમાં તળાવ બનાવવું, ગરીબ બ્રાહ્મણને દાન આપવું અને સર્વ જીવો પર દયા રાખવી—જે આ બધું કરે છે, તે સ્વર્ગમાં મુખ્ય સ્થાન પામે છે.

એવમાદિભિરન્યૈશ્ચ સુકૃતૈઃ સ્વર્ગભાગ્ભવેત્ । સ તત્સર્વં ફલં પ્રાપ્ય પ્રતિષ્ઠાં પરમાં લભેત્ ॥ ૨,૩૮.

આવા અને અન્ય સારા કાર્યો દ્વારા મનુષ્ય સ્વર્ગનો ભાગીદાર બને છે; એ બધું ફળ પામી, તે સર્વોત્તમ સ્થાન મેળવે છે.

ફલ્ગુ કાર્યં પરિત્યજ્ય સતતં ધર્મવાન્ ભવેત્ । દાનં દમો દયા ચેતિ સારમેતત્ત્રયં ભુવિ ॥ ૨,૩૮.

નકામા કાર્યો છોડીને હંમેશા ધર્મમાં સ્થિર રહેવું જોઈએ; દાન, દમ અને દયા—આ ત્રણેય ધરતી પરનું સાર છે.

દાનં સાધોર્દરિદ્રસ્ય શૂન્યલિઙ્ગસ્ય પૂજનમ્ । અનાથપ્રેતસંસ્કારઃ કોટિયજ્ઞફલપ્રદઃ ॥ ૨,૩૮.

સજ્જન ગરીબને દાન આપવું, ખાલી લિંગની પૂજા કરવી અને અનાથ મૃતકનું સંસ્કાર કરવું—આ બધું કરોડ યજ્ઞના ફળ જેટલું ફળ આપે છે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૩૯ તાર્ક્ષ્ય ઉવાચ । સૂતકાનાં વિધિં બ્રૂહિ દયાં કૃત્વા મયિપ્રભો । વિવેકાય હિ ચિત્તસ્ય માનવાનાં હિતાય ચ ॥ ૨,૩૯.

તાર્ક્ષ્યએ કહ્યું: પ્રભુ, કૃપા કરીને જન્મ અને મૃત્યુ પછીના અશૌચના નિયમો મને સમજાવો, જેથી મનનું વિવેક વધે અને માનવજાતનું કલ્યાણ થાય.

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ । મૃતે જન્મની પક્ષીન્દ્ર સૂતકં સ્યાચ્ચતુર્વિધમ્ । ચતુર્ણામપિ વર્ણાનાં સામાન્યતે વિવર્જિતમ્ ॥ ૨,૩૯.

શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું: પંખીઓના રાજા, જન્મ અને મૃત્યુ પછીનું અશૌચ ચાર પ્રકારનું છે, અને એ બધું ચારેય વર્ણ માટે એકસરખું નથી.

ઉભયત્ર દશાહાનિ કુલસ્યાન્નં વિવર્જિયેત્ । દાનં પ્રતિગ્રહો હોમઃ સ્વાધ્યાયશ્ચ નિવર્તતે ॥ ૨,૩૯.

બંને પ્રસંગે, દસ દિવસ સુધી કુટુંબે ભોજન છોડવું જોઈએ; દાન, દાન લેવું, હવન અને સ્વાધ્યાય—આ બધું રોકવું જોઈએ.

દેશં કાલં તથાત્માનં દ્રવ્યં દ્રવ્યપ્રયાજનમ્ । ઉપપત્તિંવ્મવસ્થાઞ્ચ જ્ઞાત્વાં કર્મ સમાચરેત્ ॥ ૨,૩૯.

સ્થળ, સમય, પોતાનું સ્વરૂપ, વસ્તુ, તેનો ઉપયોગ, પરિસ્થિતિ અને અવસ્થા જાણી, પછી જ યોગ્ય કર્મ કરવું જોઈએ.

ગુહાવહ્નિપ્રવેસે ચ દેશાન્તરમૃતેષુ ચ । સ્નાનં સચેલં કર્તવ્યં સદ્યઃ શૌચં વિધીયતે ॥ ૨,૩૯.

ગુહા, અગ્નિ કે વિદેશમાં પ્રવેશો ત્યારે કપડાં પહેરીને સ્નાન કરવું જોઈએ; એ રીતે તરત શુદ્ધિ થાય છે.

આમગર્ભાશ્ચ યે જીવા યે ચ ગર્ભાદ્વિનિઃ સૃતાઃ । ન તેષામગ્નિસંસ્કારો નાશૌચં નોદકક્રિયા ॥ ૨,૩૯.

જે જીવાતો ગર્ભમાં જ મરી જાય છે અથવા સમય પહેલાં જન્મે છે, તેમના માટે અગ્નિસંસ્કાર, અશૌચ્ય કે પાણીની ક્રિયા નથી.

શિલ્પિનઃ કારવો વૈદ્યા દાસીદાસાસ્તથૈવ ચ । રાજાનઃ શ્રોતિયાશ્ચૈવ સદ્યઃ શૌચાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥ ૨,૩૯.

શિલ્પી, કારીગર, વૈદ્ય, દાસી-દાસ, રાજા અને વેદપાઠક—આ બધાને તરત શુદ્ધ ગણવામાં આવે છે.

સત્રી ચ (વ્રતી) મન્ત્રપૂતશ્ચ આહિતાગ્નિર્નૃપસ્તથા । એતેષાં સૂતકં નાસ્તિ યસ્ય ચેચ્છન્તિ પાર્થિવાઃ ॥ ૨,૩૯.

વ્રત રાખતી સ્ત્રી, મંત્રથી શુદ્ધ થયેલા, અગ્નિ ધરાવતા ગૃહસ્થ અને રાજા—આ લોકો માટે, જો રાજા ઈચ્છે તો, અશૌચ્ય નથી ગણાતું.

પ્રસવે ચ સપિણ્ડાનાં ન કુર્યાત્સઙ્કરં દ્વિજઃ । દશાહાચ્છ્રુધ્યતે માતા અવગાહ્ય પિતા શુચિઃ ॥ ૨,૩૯.

પ્રસૂતિ સમયે, દ્વિજ જાતિના માણસે સગાંઓ સાથે મિશ્રણ ન કરવું જોઈએ; દસ દિવસ પછી માતા શુદ્ધ થાય છે અને પિતા સ્નાનથી શુદ્ધ થાય છે.

વિવાહોત્સવયજ્ઞેષુ અન્તરા મૃતસૂતકે । પૂર્વસઙ્કલ્પિતં વિત્તં ભોજ્યં તન્મનુરબ્રવીત્ ॥ ૨,૩૯.

લગ્ન, ઉત્સવ કે યજ્ઞ દરમિયાન મૃત્યુ કે જન્મનું અશૌચ્ય આવે તો, પહેલેથી નક્કી કરેલું ધન અને ભોજન વાપરી શકાય છે—મનુએ એમ કહ્યું છે.

સર્વેષામેવમાશૌચં માતાપિત્રોસ્તુ સૂતકમ્ । સૂકતં માતુરેવસ્યાદુપસ્પૃશ્ય પિતા શુચિઃ ॥ ૨,૩૯.

બધા માટે અશૌચ્ય આવું જ છે; પણ માતા-પિતામાંથી માત્ર માતાને અશૌચ્ય ગણાય છે, પિતા તો પાણી છાંટીને શુદ્ધ થાય છે.

અન્તર્દશાહે સ્યાતાઞ્ચેત્પુનર્મરણજન્મની । તાવત્સ્યાદશુચિર્વિપ્રો યાવત્તત્સ્યાદનિર્દશમ્ ॥ ૨,૩૯.

દસ દિવસની અંદર ફરી મૃત્યુ કે જન્મ થાય તો, દ્વિજ વ્યક્તિ છેલ્લી ઘટનાઓથી દસ દિવસ સુધી અશુદ્ધ ગણાય છે.