ગરુડપુરાણમ્

ભૃઙ્ગારકરકાદર્શં પઞ્ચવર્ણં વિતાનકમ્ । શય્યામેવંવિધાં કૃત્વા બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્ ॥ ૨,૩૪.

અરીસો, શૃંગારપેટી અને પાંચ રંગનું છતાનું પણ શૈયા સાથે રાખવું. આવી રીતે તૈયાર કરેલી શૈયા બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવી.

સપત્નીકાય સમ્પૂજ્ય સ્વર્લોકસુખદાયિનીમ્ । વસ્ત્રૈઃ સુશોભનૈઃ પૂજ્ય ચૈલકં પરિધાપયેત્ ॥ ૨,૩૪.

પત્ની સાથે પૂજા કરીને, સ્વર્ગલોકમાં સુખ આપનારી એવી શૈયાને સુંદર વસ્ત્રોથી શોભાવવી અને સુંદર ચાદરથી ઢાંકી દેવી.

કર્ણકણ્ઠાઙ્ગુલીબાહુભૂષણૈશ્ચિત્રભૂષણૈઃ । ગૃહોપકરણૈર્યુક્તં ગૃહં ધેન્વા સમન્વિતમ્ ॥ ૨,૩૪.

કાન, ગળા, આંગળી અને હાથ માટેના ગહણા, વિવિધ શોભા સામગ્રી, ઘરગથ્થુ વાસણો અને એક ગાય સાથે એ બધું આપવું.

તતોર્ઽઘઃ સમ્પ્રદાતવ્યઃ પઞ્ચરત્નફલાક્ષતૈઃ ॥ ૨,૩૪.

પછી પાંચ પ્રકારના રત્નો અને અખંડિત ધાનથી અર્ઘ્ય આપવું.

યથા ન કૃષ્ણશયનં શૂન્યં સાગરકન્યયા । શય્યા મમાપ્યશૂન્યાસ્તુ તથા જન્મનિજન્મનિ ॥ ૨,૩૪.

જેમ કૃષ્ણની શૈયા કદી પણ સમુદ્રકન્યા લક્ષ્મી વિના ખાલી રહેતી નથી, તેમ મારા દરેક જન્મમાં મારી શૈયા ક્યારેય ખાલી ન રહે.

દત્ત્વૈવં તલ્પમમલં ક્ષમાપ્ય ચ વિસર્જયેત્ । તથા ચૈકાદશાહે તુ વિધિરેષ પ્રકીર્તિતઃ ॥ ૨,૩૪.

આ રીતે નિર્મળ શૈયા દાન આપીને, ક્ષમા માંગવી અને પછી બ્રાહ્મણને વિદાય આપવી. આ એકાદશી દિવસે કરવાનું વિધિ છે.

દદાતિ યો હિ ધર્માર્થે બાન્ધવો બાન્ધવે મૃતે । વિશેષમત્ર પક્ષે તુ કથ્યમાનં મયા શૃણુ ॥ ૨,૩૪.

જે કોઈ ધર્મ માટે મૃત વ્યક્તિના સંબંધીને કંઈ આપે છે, એ વિષયમાં ખાસ જે કહેવાનું છે, તે હવે સાંભળ.

ઉપયુક્તઞ્ચ તસ્યાસીત્યત્કિઞ્ચિત્સ્વગૃહે પુરા । તસ્ય યદ્ગાત્રસં લગ્નં વસ્ત્રં ભાજનવાહનમ્ । યદભીષ્ટઞ્ચ તસ્યાસીત્તત્સર્વં પરિકલ્પયેત્ ॥ ૨,૩૪.

મૃત વ્યક્તિએ પોતાના ઘરે જે વસ્ત્ર, વાસણ, વાહન વગેરે ઉપયોગમાં લીધાં હોય, કે જે તેની ઈચ્છા હતી, એ બધું વ્યવસ્થિત કરવું.

સ્થાપયેત્પુરુષં હૈમં શય્યોપરિ શુભં બુધઃ । પૂજયિત્વા પ્રદાતવ્યા મૃતશય્યા યથોદિતા ॥ ૨,૩૪.

વિદ્વાન વ્યક્તિએ શૈયા પર સોનાની પુરુષમૂર્તિ રાખવી. પૂજા કરીને, ઉપરોક્ત રીતે મૃત વ્યક્તિ માટેની શૈયા દાન આપવી.

પુરન્દરગૃહે સર્વં સૂર્યપુત્રાલયે તથા । ઉપતિષ્ઠેત્સુખં જન્તોઃ શય્યાદાનપ્રભાવતઃ ॥ ૨,૩૪.

ઇન્દ્રના મહેલમાં અને સૂર્યપુત્રના ગૃહમાં પણ, શૈયા દાનના પુણ્યથી જીવ સુખ પામે છે.

પીડયન્તિ ન તં યામ્યાઃ પુરુષા ભીષણાનનાઃ । ન ઘર્મેણ ન શીતેન બાધ્યતે સ નરઃ ક્વચિત્ ॥ ૨,૩૪.

યમરાજના ભયાનક દૂતો તેને ક્યારેય દુઃખ આપતા નથી; એ મનુષ્યને ક્યારેય ગરમી કે ઠંડીનો કષ્ટ થતો નથી.

શય્યાદાનપ્રભાવેણ પ્રેતો મુચ્યતે બન્ધનાત્ । અપિઃ પાપસમાયુક્તઃ સ્વર્ગલોકં સ ગચ્છતિ ॥ ૨,૩૪.

શૈયા દાનના પુણ્યથી મૃત આત્મા બંધનમાંથી મુક્ત થાય છે. ભલે પાપી હોય, છતાં એ સ્વર્ગલોકમાં જાય છે.

વિમાનવરમારૂઢઃ સેવ્યમાનોઽપ્સરોગણૈઃ । આભૂતસંપ્લવં યાવત્તિષ્ઠેત્પાતકવર્જિતઃ ॥ ૨,૩૪.

શ્રેષ્ઠ વિમાન પર બેસીને, અપ્સરાઓની સેવા મેળવે છે અને સમગ્ર કલ્પ સુધી પાપમુક્ત રહે છે.

નવકં ષોડશશ્રાદ્ધં શય્યા સાંવત્સરં તથા । ભર્તુર્યા કુરુતે નારી તસ્યાઃ શ્રેયો હ્યનન્તકમ્ ॥ ૨,૩૪.

જે સ્ત્રી નવ કે સોળ શ્રાદ્ધ કરે છે અને પતિ માટે આખું વર્ષ શૈયા તૈયાર કરે છે, તેને અનંત પુણ્ય મળે છે.

ઉપકારાય સા ભર્તુર્જીવન્તી ન મૃતા તથા । ઉદ્ધરેજ્જીવમાના સા સતી સત્યવતી પ્રિયમ્ ॥ ૨,૩૪.

પતિ જીવતો હોય ત્યારે તે તેના કલ્યાણ માટે કાર્ય કરે છે અને પતિના અવસાન પછી પણ સાચી અને પતિપ્રેમી પત્ની તેને ઉદ્ધાર કરે છે.

સ્ત્રિયા દધ્યન્નશયને હેમકુઙ્કુમમઞ્જનમ્ । વસ્ત્રભૂષા તથા શય્યા સર્વમેતદ્ધિ દાપયેત્ ॥ ૨,૩૪.

સ્ત્રીએ દહીંભાત, શૈયા, સોનુ, કુંકુ, કાજળ, કપડા, આભૂષણ અને શૈયા જેવી બધી વસ્તુઓ દાનમાં આપવી જોઈએ.

ઉપકારકરં સ્ત્રીણાં યદ્ભવોદિહ કિઞ્ચન । ભૂષણં ગાત્રલગ્નઞ્ચ વસ્તુ ભોગ્યાદિકઞ્ચ યત્ ॥ ૨,૩૪.

આ દુનિયામાં સ્ત્રીઓ માટે જે કંઈ ઉપયોગી હોય — જેમ કે આભૂષણ, શરીરે પહેરવાની વસ્તુઓ, ભોગવટાની વસ્તુઓ અને બીજું બધું —

તત્સર્વં મેલયિત્વા તુ સ્વેસ્વે સ્થાને નિયોજયેત્ । પૂજયેલ્લોકપાલાંશ્ચ ગ્રહાન્ દેવીં વિનાયકમ્ ॥ ૨,૩૪.

આ બધી વસ્તુઓ ભેગી કરીને યોગ્ય જગ્યાએ રાખવી જોઈએ અને પછી લોકપાલો, ગ્રહો, દેવી અને વિનાયકની પૂજા કરવી જોઈએ.

તતઃ શુક્લામ્બરધરો ગૃહીતકુસુમાઞ્જલિઃ । ઇમમુચ્ચારયેન્મન્ત્રં વિપ્રસ્ય પુરતો બુધઃ ॥ ૨,૩૪.

પછી, સફેદ વસ્ત્ર પહેરી અને ફૂલોથી અંજલિ લઈને, વિદ્વાન વ્યક્તિએ બ્રાહ્મણની સામે આ મંત્ર બોલવો જોઈએ.

પ્રેતસ્ય પ્રતિમા હ્યેષા સર્વોપકરણૈર્યુતા । સર્વરત્નસમાયુક્તા તવ વિપ્રનિવેદિતા ॥ ૨,૩૪.

આ પ્રેતની પ્રતિમા છે, જે તમામ ઉપકરણો અને વિવિધ રત્નોથી સજ્જ છે, અને હે બ્રાહ્મણ, તમને અર્પણ કરવામાં આવે છે.

આત્મા શમ્ભુઃ શિવા ગૌરી શક્રઃ સુરગણૈઃ સહ । તસ્માચ્છય્યાપ્રદાનેન સૈષ આત્મા પ્રસીદતુ ॥ ૨,૩૪.

આત્મા એટલે શંભુ, શિવા એટલે ગૌરી અને શક્ર દેવતાઓ સાથે છે; તેથી, આ શૈયાનું દાન આપવાથી આ આત્મા પ્રસન્ન થાય.

આચાર્યાય પ્રદાતવ્યા બ્રાહ્મણાય કુટુમ્બિને । ગૃહીતે બ્રાહ્મણસ્તત્ર કોઽદાદિતિ ચ કીર્તયેત્ ॥ ૨,૩૪.

આ દાન આચાર્ય કે ગૃહસ્થ બ્રાહ્મણને આપવું જોઈએ; જ્યારે બ્રાહ્મણે સ્વીકારી લે, ત્યારે 'હવે કોણ આપશે?' એવું જાહેર કરવું જોઈએ.

તતઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પ્રણિપત્ય વિસર્જયેત્ । વિધિનાનેન વૈ પક્ષિન્ દાનમેકસ્ય દાપયેત્ ॥ ૨,૩૪.

પછી, પ્રદક્ષિણ કરીને અને વંદન કરીને તેને વિદાય આપવી જોઈએ; હે પક્ષી, આ વિધિ પ્રમાણે દાન એક જ વ્યક્તિને આપવું જોઈએ.

બહુભ્યો ન પ્રદેયાનિ ગૌર્ગૃહં શયનં સ્ત્રિયઃ । વિભક્તદક્ષિણા હ્યેતે દાતારં પાતયન્તિ હિ ॥ ૨,૩૪.

ગાય, ઘર, શૈયા કે સ્ત્રી — આ વસ્તુઓ બહુ લોકોને આપવી નહીં; ભાગેલીSouth દક્ષિણાથી આપશો તો તે દાતા માટે વિનાશ લાવે છે.

એવં યો વિતરેત્તાર્ક્ષ્ય શૃણુ તસ્ય ચ યત્ફલમ્ । સાગ્રં વર્ષશતં દિવ્યં સ્વર્ગલોકે મહીયતે ॥ ૨,૩૪.

હે તાર્ક્ષ્ય, જે આ રીતે દાન આપે છે, તેનું ફળ સાંભળ — તે સ્વર્ગલોકમાં પૂરા સો દિવ્ય વર્ષ સુધી સન્માન પામે છે.

યત્પુણ્યન્તુ વ્યતીપાતે કાર્તિક્યામયનદ્વયે । દ્વારકાયાન્તુ યત્પુણ્યં ચન્દ્રસૂર્યગ્રહે તથા ॥ ૨,૩૪.

વ્યતીપાત, કાર્તિકી, બંને અયન, દ્વારકામાં ચંદ્ર કે સૂર્ય ગ્રહણ સમયે જે પુણ્ય મળે છે —

પ્રયાગે નૈમિષે યચ્ચ કુરુક્ષેત્રે તર્થાબુદે । ગઙ્ગાયાં યમુનાયાઞ્ચ સિન્ધુસાગરસંગમે ॥ ૨,૩૪.

પ્રયાગ, નૈમિષ, કુરુક્ષેત્ર, પુષ્કર, ગંગા અને યમુના સંગમ, કે સિંધુ અને સાગર સંગમ પર જે પુણ્ય મળે છે —

તેષુ યદ્દીયતે દાનં તસ્માદપ્યધિકન્ત્વિદમ્ । એતચ્છય્યાપ્રદાનસ્ય નાપ્નોતિ ષોડશીં કલામ્ ॥ ૨,૩૪.

આ બધાં સ્થળોએ જે દાન આપવું, એ કરતાં આ શૈયા દાનનું પુણ્ય વધારે છે; એના સોળમા ભાગ જેટલું પણ પુણ્ય બીજાથી મળતું નથી.

યત્રાસૌ જાયતે પ્રાણી ભુઙ્ક્તે તત્રૈવ તત્ફલમ્ । કર્મક્ષયે ક્ષિતૌ યાતિ માનુષઃ શુભદર્શનઃ ॥ ૨,૩૪.

જે સ્થળે એ જીવ જન્મે છે, ત્યાં જ તે ફળ ભોગવે છે; જ્યારે કર્મ ખૂટી જાય, ત્યારે એ શુભ રૂપ ધરાવતો મનુષ્ય બની પૃથ્વી પર આવે છે.