ગરુડપુરાણમ્

વયમાપો વયં પૃથ્વી વયં દર્ભા વયં તિલાઃ । વયં ગાવો વયં રાજા વયં વાયુર્વયં પ્રજાઃ ॥ ૨,૩૦.

અમે જ પાણી, અમે જ પૃથ્વી, અમે જ દર્ભા ઘાસ, અમે જ તલ છે; અમે જ ગાય, અમે જ રાજા, અમે જ પવન, અમે જ પ્રજા છીએ.

વયં હેમ વયં ધાન્યં વયં મધુ વયં ઘૃતમ્ । વયં વિપ્રા વયં દેવા વયં શમ્ભુશ્ચ ભૂર્ભુવઃ ॥ ૨,૩૦.

અમે જ સોનું, અમે જ અનાજ, અમે જ મધ, અમે જ ઘી છીએ; અમે જ બ્રાહ્મણ, અમે જ દેવતા, અમે જ શંભુ, અને ભૂલોક-ભુવર્લોક છીએ.

અહં દાતા અહં ગ્રાહી અહં યજ્વા અહં ક્રતુઃ । અહં હર્તા અહં ધર્મો અહં પૃથ્વી હ્યહં જલમ્ ॥ ૨,૩૦.

હું જ દાતા, હું જ ગ્રહીત, હું જ યજમાન, હું જ યજ્ઞ છું; હું જ હરનાર, હું જ ધર્મ, હું જ પૃથ્વી અને હું જ પાણી છું.

ધર્માધર્મે મતિં દદ્યાં કર્મભિસ્તુ શુભાશુભૈઃ । યત્કર્મ ક્રિયતે ક્વાપિ પૂર્વજન્માર્જિતં ખગ ॥ ૨,૩૦.

હું જ ધર્મ-અધર્મમાં સમજ આપું છું, શુભ-અશુભ કર્મોથી; પંખી, જે કંઈ પણ કર્મ થાય છે, એ બધું પૂર્વજન્મના સંસ્કારથી થાય છે.

ધર્મે મતિમહં દદ્યામધર્મેઽપ્યહમેવ ચ । યાતનાં કુરુતે સોઽપિ ધર્મે મુક્તિં દદામ્યહમ્ ॥ ૨,૩૦.

ધર્મમાં પણ હું સમજ આપું છું, અધર્મમાં પણ હું જ સમજ આપું છું; જે દુઃખ આપે છે, પણ ધર્મથી હું મોક્ષ પણ આપું છું.

મનુજાનાં હિતા તાર્ક્ષ્ય અન્તે વૈતરણી સ્મૃતા । તયાવમત્ય પાપૌઘં વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ ॥ ૨,૩૦.

માનવના કલ્યાણ માટે, તાર્ખ્ષ્ય, અંતે વૈતરણી યાદ આવે છે; તેને પાર કરીને, પાપના ભારને છોડીને, જીવ વિષ્ણુના લોકને પામે છે.

બાલત્વે યચ્ચ કૌમારે યચ્ચ પરિણતૌ ચ યત્ । સર્વાવમ્થાકૃતં પાપં યચ્ચ જન્માન્તરેષ્વપિ ॥ ૨,૩૦.

બાળપણમાં, યુવાનીમાં કે વૃદ્ધાવસ્થામાં જે કંઈ પણ કરેલું હોય, અને બીજા જન્મોમાં પણ જે પાપ થયું હોય, એ બધું...

યન્નિશાયાં તથા પ્રાતર્યન્મધ્યાહ્નાપરાહ્નયોઃ । સન્ધ્યયોર્યત્કૃતં કર્મ કર્મણા મનસા ગિરા ॥ ૨,૩૦.

રાતે, સવારે, બપોરે, સાંજના સમયે કે બંને સંધ્યાઓમાં, જે પણ કર્મો શરીરે, મનથી કે વાણીથી થાય છે,

દત્ત્વા વરાં સકૃદપિ કપિલાં સર્વકામિકામ્ । ઉદ્ધરેદન્તકાલે સ આત્માનં પાપસઞ્ચયાત્ ॥ ૨,૩૦.

જે વ્યક્તિ મરણ સમયે એકવાર પણ સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરતી પીળા ગાય દાન આપે છે, તે પોતાના પાપોના ભારમાંથી મુક્ત થઈ જાય છે.

ગાવો મમાગ્રતઃ સન્તુ પૃષ્ઠતઃ પાર્શ્વતસ્તથા । ગાવો મે હૃદયે સન્તુ ગવાં મધ્યે વસામ્યહમ્ ॥ ૨,૩૦.

મારી આગળ, પાછળ અને બાજુઓએ ગાયો રહે, મારા હૃદયમાં પણ ગાયો વસે અને હું ગાયોમાં વસું.

યા લક્ષ્મીઃ સર્વભૂતાનાં યા ચ દેવે વ્યવસ્થિતા । ધેનુરૂપેણ સા દેવી મમ પાપં વ્યપોહતુ ॥ ૨,૩૦.

જે લક્ષ્મી સર્વ જીવોમાં અને દેવોમાં વસે છે, એ દેવી ગાય રૂપે મારી બધી ખોટ દૂર કરે.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૩૧ શ્રીવિષ્ણુરુવાચ । યે નરાઃ પાપસંયુક્તાસ્તે ગચ્છન્તિ યમાલયમ્ । નૃણાં મત્સાક્ષિકં દત્તમનન્તફલદં ભવેત્ ॥ ૨,૩૧.

શ્રીવિષ્ણુ કહે છે: જે મનુષ્યો પાપથી બંધાયેલા છે, તેઓ યમલોકમાં જાય છે; પણ મારી હાજરીમાં જે કંઈ દાન આપે છે, તે મનુષ્યને અનંત ફળ આપે છે.

યાવદ્રજઃ પ્રમાણાબ્દંસ્વર્ગે તિષ્ઠતિ ભૂમિદઃ । અશ્વારૂઢાશ્ચ તે યાન્તિ દદતે યે હ્યુપાનહૌ ॥ ૨,૩૧.

જેટલું ધૂળનું માપ થાય છે, એટલા વર્ષો સુધી જમીન દેનારો સ્વર્ગમાં રહે છે; અને જે લોકો જૂતાં કે ચંપલ દાન આપે છે, તેઓ ઘોડા પર ચડીને ત્યાં પહોંચે છે.

આતપે શ્રમયોગેન ન દહ્યન્તે ચ કુત્રચિત્ । છત્ત્રદાનેન વૈ પ્રેતા વિચરન્તિ સુખં પથિ ॥ ૨,૩૧.

છાંયડાનું દાન આપવાથી, મૃત આત્માઓને ક્યાંયે પણ તાપ કે થાક લાગતો નથી, તેઓ માર્ગમાં આનંદથી ફરે છે.

યમુદ્દિશ્ય દદાત્યન્નં તેન ચાપ્યાયિતો ભવેત્ ॥ ૨,૩૧.

યમને ધ્યાનમાં રાખીને જે ભોજન આપે છે, તે યમને તૃપ્ત કરે છે.

અન્ધકારે મહાઘોરે અમૂર્તે લક્ષ્યવર્જિતે । ઉદ્દ્યોતેનૈવ તે યાન્તિ દીપદાનેન માનવાઃ ॥ ૨,૩૧.

ઘોર અંધકારમાં, જ્યાં કોઈ આકાર કે નિશાની નથી, ત્યાં દીવો આપવાથી લોકો પ્રકાશમાં આગળ વધે છે.

આશ્વિને કર્તિકે વાપિ માઘે મૃતતિથાવપિ । ચતુર્દશ્યાઞ્ચ દીયેત દીપદાનં સુખાય વૈ ॥ ૨,૩૧.

આશ્વિન, કાર્તિક કે માઘ મહિનામાં, મૃત્યુ તિથિએ કે ચૌદસના દિવસે, સુખ માટે દીવો આપવો જોઈએ.

પ્રત્યહઞ્ચ પ્રદાતવ્યં માર્ગે સુવિષમે નરૈઃ । યાવત્સંવત્સરં વાપિ પ્રેતસ્ય સુખલિપ્સયા ॥ ૨,૩૧.

મૃત આત્માની શાંતિ માટે, પુરુષોએ દરરોજ કે આખું વર્ષ, કઠિન રસ્તા પર દીવો આપવો જોઈએ.

કુલે દ્યોતતિ શુદ્ધાત્મા પ્રકાશત્વં સ ગચ્છતિ । જ્યોતિર્મયોઽસૌ પૂજ્યોઽસૌ દીપદાનપ્રદો નરઃ ॥ ૨,૩૧.

જેનું હૃદય શુદ્ધ છે, તે પોતાના કુટુંબમાં તેજથી ઝળકે છે; દીવો આપનાર મનુષ્ય પ્રકાશમય અને પૂજનીય બને છે.

પ્રાઙ્મુખોદઙ્મુખં દીપં દેવાગારે દ્વિજાતયે । કુર્યાદ્યામ્યમુખં પિત્રે અદ્ભિઃ સઙ્કલ્પ્ય સુસ્થિરમ્ ॥ ૨,૩૧.

દેવસ્થાનમાં બ્રાહ્મણ માટે પૂર્વ કે ઉત્તર દિશામાં દીવો રાખવો, અને પિતાજી માટે દક્ષિણ દિશામાં, પાણી સાથે, મક્કમ સંકલ્પથી દીવો મૂકવો.

સર્વોપહારયુક્તાનિ પદાન્યત્ર ત્રયોદશ । યો દદાતિ મૃતસ્યેહ જીવન્નપ્યાત્મહેતવે । સ ગચ્છતિ મહામાર્ગે મહાકષ્ટવિવર્જિતઃ ॥ ૨,૩૧.

જે જીવતા કે મૃત્યુ પામેલા માટે, ત્રયોદશ પ્રકારની સંપૂર્ણ સામગ્રીયુક્ત વસ્તુઓ આપે છે, તે મહામાર્ગે કોઈ મોટું દુઃખ વિના આગળ વધે છે.

આસનં ભાજનં ભોજ્યં દીયતે યદ્દ્વિજાયતે । સુખે ન ભુઞ્જમાનસ્તુ દેન ગચ્છત્યલં પથિ ॥ ૨,૩૧.

બ્રાહ્મણને આપેલું આસન, વાસણ અને ભોજન—even જો તે આરામથી ન ભોગવે, તો પણ મૃત આત્મા સરળતાથી માર્ગ પર આગળ વધે છે.

કમણ્ડલુપ્રદાનેન તૃષિતઃ પિબતે જલમ્ ॥ ૨,૩૧.

કમંડળુ આપવાથી તરસેલો મનુષ્ય પાણી પી શકે છે.

ભાજનં વસ્ત્રદાનઞ્ચ કુસુમઞ્ચાઙ્ગુલીયકમ્ । એકાદશા હે દાતવ્યં પ્રેતોદ્ધરણહેતવે ॥ ૨,૩૧.

વાસણ, કપડાં, ફૂલો અને આંગળીમાં પહેરવાનું વળય—આ અગિયાર વસ્તુઓ મૃત આત્માને ઉદ્ધાર માટે આપવી જોઈએ.

ત્રયોદશ પદાનીત્થં પ્રેતસ્ય શુભમિચ્છતા । દાતવ્યાનિ યથાશક્ત્યા પ્રેતોઽસૌ પ્રીણિતો ભવેત્ ॥ ૨,૩૧.

મૃત આત્માના કલ્યાણ ઇચ્છનાર વ્યક્તિએ, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, ત્રયોદશ પ્રકારની વસ્તુઓ આપવી જોઈએ, જેથી મૃત્યુ પામેલો પ્રસન્ન થાય.

ભોજના નિ તિલાંશ્ચૈવ ઉદકુમ્ભાંસ્ત્રયોદશ । મુદ્રિકાં વસ્ત્રયુગ્મઞ્ચ તયા યાતિ પરાં ગતિમ્ ॥ ૨,૩૧.

જે વ્યક્તિ ભોજન, તલ, તેર પાણીના ઘડા, મુદ્રિકા અને કપડાંનું જોડી દાન કરે છે, તેને ઉત્તમ અવસ્થા મળે છે.

યોઽશ્વં નાવં ગજં વાપિ બ્રાહ્મણે પ્રતિપાદયેત્ । સ મહિમ્નોઽનુસારેણ તત્તત્સુખમુપાશ્નુતે ॥ ૨,૩૧.

જે કોઈ બ્રાહ્મણને ઘોડો, નૌકા કે હાથી આપે છે, તે દાનની મહિમા પ્રમાણે સુખનો અનુભવ કરે છે.

નાનાલોકાન્ વિચરતિ મહિષીઞ્ચ દદાતિ યઃ । યમપુત્ત્રસ્ય યા માતા મહિષી સુગતિપ્રદા ॥ ૨,૩૧.

જે વ્યક્તિ મહિષીનું દાન કરે છે, તે અનેક લોકોમાં ફરતો રહે છે; યમપુત્રની માતા રૂપે મહિષીનું દાન સુગતિ આપે છે.

તામ્બૂલં કુસુમં દેયં યામ્યાનાં હર્ષવર્ધનમ્ । તેન સમ્પ્રીણિતાઃ સર્વે તસ્મિન્ ક્લેશં ન કુર્વતે ॥ ૨,૩૧.

યમના દૂતોને પાન, ફૂલ અને ભેટ આપવી જોઈએ, જેથી તેમનો આનંદ વધે; જ્યારે તેઓ પ્રસન્ન થાય છે, ત્યારે તે વ્યક્તિને કોઈ દુઃખ આપતા નથી.