ગરુડપુરાણમ્

કિમર્થમાતુરો દાનં દદાતિ દ્વિજપુઙ્ગવે । બન્ધૂન્મિત્રાણ્યમિત્રાંશ્ચ ક્ષમાપયતિ તત્કથમ્ ॥ ૨,૨૮.

રોગી માણસ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને દાન શા માટે આપે છે? પોતાનાં સગાં, મિત્રો અને દુશ્મનોને માફી શા માટે માંગે છે અને એ કેવી રીતે થાય છે?

તિલા લોહં હિરણ્યં ચ કાર્પાસં લવણં તથા । સપ્તધાન્યં ક્ષિતિર્ગાવો દીયતે કેન હે તુના ॥ ૨,૨૮.

તલ, લોખંડ, સોનું, કપાસ, મીઠું, સાત પ્રકારના અનાજ, જમીન અને ગાય શા માટે અને કોણ આપે છે?

કથં ચ મ્રિયતે જન્તુર્મૃતસ્ય ચ કુતો ગતિઃ । અતિવાહશરીરં ચ કથં વિશ્રમતે તદા ॥ ૨,૨૮.

પ્રાણી કેવી રીતે મરે છે અને મૃત્યુ પછી તેની શું ગતિ થાય છે? એ સમયે સૂક્ષ્મ શરીર કેવી રીતે આરામ પામે છે?

શંવ સ્કન્ધે વહેત્પુત્રો વહ્નિદાતા ચ પૌત્રકઃ । કિમર્થં દેવ દેવેશ આજ્યેનાભ્યઞ્જનં કુતઃ ॥ ૨,૨૮.

પુત્ર શા માટે મૃતદેહને ખભા પર ઉઠાવે છે અને પૌત્ર અગ્નિ શા માટે આપે છે? દેવોના દેવ, ઘીથી શરીરને શા માટે ચોપડાય છે?

યમસૂક્તં કિમર્થં ચ ઉદીચીં દિશમાહરેત્ । પાનીયમેકવસ્ત્રેણ સૂર્યબિમ્બનિરીક્ષણમ્ ॥ ૨,૨૮.

યમસૂક્ત શા માટે બોલાય છે અને ઉત્તર દિશા શા માટે ધારણ થાય છે? એક જ વસ્ત્રથી પાણી શા માટે આપાય છે અને સૂર્યના ચકરાને શા માટે જોવાય છે?

યવસર્ષપદૂર્વાશ્ચપાષાણે નિમ્બચર્વણમ્ । વસ્ત્રં નરશ્ચ નારી ચ વિદધ્યાદધરોત્તરમ્ ॥ ૨,૨૮.

યવ, રાયડા અને દુર્વા ઘાસ પથ્થર પર શા માટે મુકાય છે અને નીમ શા માટે ચાવાય છે? પુરુષ અને સ્ત્રી નીચેનું અને ઉપરનું વસ્ત્ર શા માટે પહેરે છે?

અન્નાદ્યં ગૃહમાગત્ય ભોક્તવ્યં ગોત્રિભિઃ સહ । નવકાનિ ચ પિણ્ડાનિ કિમર્થં વિતરેત્સુતઃ ॥ ૨,૨૮.

ઘરે સગાંઓ સાથે ભોજન અને પાણી શા માટે લેવાય છે? પુત્ર નવ પિંડ શા માટે અર્પણ કરે છે?

કિમર્થં ચત્વરે દુગ્ધં પાત્રે પક્વે ચ મૃન્મયે । કાષ્ઠત્રયં ગુણે બદ્ધ્વા કૃત્વા રાત્રૌ ચતુષ્પથે ॥ ૨,૨૮.

ચોરાસ્તા પર માટીના વાસણમાં દૂધ શા માટે મુકાય છે? ત્રણ લાકડાં બાંધીને રાત્રે ચોરાસ્તા પર શા માટે મુકાય છે?

નિશાયાં દીયતે દીપો યાવદબ્દં દિનેદિને । દાહોદકં કિમર્થં ચ સંવાદઃ સ્વજનૈઃ સહ ॥ ૨,૨૮.

દરરોજ રાત્રે એક વર્ષ સુધી દીવો શા માટે પ્રગટાવાય છે? પાણી શા માટે અર્પણ થાય છે અને પોતાના લોકો સાથે વાતચીત શા માટે થાય છે?

ભગવન્નતિવાહસ્ય નવપિણ્ડૈસ્તુ કિં ભવેત્ । કથં દેવપિતૃભ્યશ્ચ વાહસ્યાવાહનં કથમ્ । ઇદં ચ ક્રિયતે દેવ કસ્માત્પિણ્ડં પ્રદાપયેત્ ॥ ૨,૨૮.

ભગવાન, નવ પિંડ આપવાથી મૃતાત્માને શું ફળ મળે છે? દેવો અને પિતૃઓનું આવાહન કેવી રીતે થાય છે અને પિંડદાન શા માટે કરવું જોઈએ?

કિં તત્પ્રદીયતે તસ્ય પિણ્ડદાનાદનન્તરમ્ । અસ્થિસઞ્ચયનં ચૈવ શય્યાદાનં કિમર્થકમ્ ॥ ૨,૨૮.

પિંડદાન પછી શું આપવું જોઈએ? હાડકાં એકત્ર કરવું અને શય્યા તૈયાર કરવાનું શું કારણ છે?

દ્વિતીયેઽહ્નિ કુતઃ સ્નાનં ચતુર્થે સાગ્નિકે દ્વિજે । દશમે કિં મલસ્નાનં કાર્યં સર્વજનૈઃ સહ ॥ ૨,૨૮.

બીજા દિવસે સ્નાન શા માટે કરવું જોઈએ અને ચોથા દિવસે અગ્નિ સાથે દ્વિજોએ શા માટે સ્નાન કરવું? દસમા દિવસે બધા લોકો મળીને મલશૌચનું સ્નાન શા માટે કરે છે?

કસ્માત્તૈલોદ્વર્તનં ચ સ્કન્ધવાહાન્ ગૃહં નયેત્ । તૈઃ સમુદ્વર્તનં ચાપિ દદ્યુઃ સ્થલજલાશ્રયે ॥ ૨,૨૮.

તેલથી માલિશ શા માટે કરવી અને મૃતદેહ ઉઠાવનારને ઘરે શા માટે લાવવું? જમીન અને પાણી હોય ત્યાં એ લોકોની માલિશ શા માટે કરવી જોઈએ?

દેશમેઽહનિ યઃ પિણ્ડસ્તં દદ્યાદામિષેણ તુ । પિણ્ડં ચૈકાદશે કસ્માદ્વૃષોત્સર્ગઃ કથં ભવેત્ ॥ ૨,૨૮.

કયા દિવસે માંસ સાથે પિંડ આપવો જોઈએ અને અગિયારમા દિવસે પિંડદાન શા માટે કરાય છે? વૃષોત્સર્ગ કેવી રીતે કરવો?

શ્રાદ્ધાનિ ષોડશૈતાનિ અબ્દં યાવત્કુતો વદ । અન્નાદિચોદકેનૈવ ષષ્ટ્યધિકશતત્રયમ્ ॥ ૨,૨૮.

વર્ષભર આ સોળ શ્રાદ્ધ શા માટે કરાય છે? અને અન્ન-પાણીની એકસઠત્રી અર્પણ શા માટે કરવી પડે છે?

દિનેદિને ચ દાતવ્યં ઘટાન્નં પ્રેતતૃપ્તયે । પ્રાપ્તે કાલે ચ મ્રિયતે અનિત્યો માનવઃ પ્રભો ॥ ૨,૨૮.

પ્રેતની તૃપ્તિ માટે દરરોજ વાસણમાં પાકેલું અન્ન શા માટે આપવું જોઈએ? પ્રભુ, સમય આવતાં નશવર માનવ મરી જાય છે.

છિદ્રં તુ નૈવ પશ્યામિ કુતો જીવઃ સ નિર્ગતઃ । કુતો ગચ્છન્તિ ભૂતાનિ પૃથિવ્યાપો મનસ્તથા ॥ ૨,૨૮.

મને ક્યાંય છિદ્ર દેખાતું નથી, તો જીવ ક્યાંથી બહાર જાય છે? પૃથ્વી, પાણી અને મન જેવા તત્વો ક્યાં જાય છે?

તેજો વદસ્વ મે નાથ વાયુરાકાશમેવ ચ । વાયવશ્ચૈવ પઞ્ચૈતે કથં ગચ્છન્તિ ચાપ્તયે ॥ ૨,૨૮.

હે પ્રભુ, મને અગ્નિ, વાયુ અને આકાશ વિશે કહો, અને શરીરમાં રહેલા પાંચ વાયુઓ મૃત્યુ સમયે કેવી રીતે બહાર જાય છે?

લોભમોહાદયઃ પઞ્ચ શરીરે ચૈવ તસ્કરાઃ । તૃષ્ણા કામોઽપ્યહઙ્કારઃ કુતો યાન્તિ જનાર્દન ॥ ૨,૨૮.

શરીરમાં રહેલા લોભ, મોહ, તરસ, કામ અને અહંકાર — આ પાંચ ચોરો, હે જનાર્દન, મૃત્યુ પછી ક્યાં જાય છે?

પુણ્યં વાપ્યથ વાપુણ્યં યત્કિઞ્ચિત્સુકૃતં તથા । નષ્ટે દેહે કુતો યાન્તિ દાનાનિ વિવિધાનિ ચ ॥ ૨,૨૮.

પુણ્ય કે પાપ, કે કોઈ સારા કામ, અને વિવિધ દાન — જ્યારે શરીર નાશ પામે છે ત્યારે એ બધું ક્યાં જાય છે?

સપિણ્ડનં કિમર્થં ચ પૂર્ણે સંવત્સરેઽપિ વા । પ્રેતસ્ય મેલનં સાર્ધં કૈઃ સમં તત્ર કો વિધિઃ ॥ ૨,૨૮.

સપિંડ વિધિ વર્ષ પૂરું થાય ત્યારે કે પહેલાં કેમ કરવામાં આવે છે? ત્યાં મૃત્યુ પામેલા વ્યક્તિનું કોની સાથે મિલન થાય છે અને એ વિધિ શું છે?

યે દગ્ધા યે ત્વદગ્ધાશ્ચ પતિતા યે નરાભુવિ । યાનિ ચાન્યાનિ ભૂતાનિ તેષામન્તે ભવેચ્ચ કિમ્ ॥ ૨,૨૮.

જે લોકો દહન થાય છે, જે દહન થતા નથી, કે જે જમીન પર પડેલા છે, અને અન્ય જીવ — અંતે તેમનું શું થાય છે?

પાપિનો યે દુરાચારા મુદ્ગલત્વં ચ યે ગતાઃ । આત્મઘાતી બ્રહ્મહા ચ સ્તેયી વિશ્વાસઘાતકઃ ॥ ૨,૨૮.

પાપી, દુશ્ચરિત્ર, જાતિ બહારના, આત્મહત્યા કરનાર, બ્રાહ્મણહંતક, ચોર અને વિશ્વાસઘાતી — એમના અંતે શું ફળ મળે છે?

કપિલાં યઃ પિબેચ્છૂદ્રો યઃ પઠેદ્વૈદિકાક્ષરમ્ । ધારયેદ્વા બ્રહ્મસૂત્રં કા ગતિસ્તસ્ય માધવ ॥ ૨,૨૮.

હે માધવ, જે શૂદ્ર કપિલા ગાયનું દૂધ પીવે, વૈદિક મંત્રો બોલે અથવા યજ્ઞોપવીત પહેરે, એનું શું પરિણામ થાય છે?

વિપ્રસ્ય બ્રાહ્મણી ભાર્યા સંગૃહી તા યદા ભવેત્ । તસ્માત્પાપાચ્ચ ભીતોઽહં તન્મે વદ જગત્પતે । સર્વમેતન્મયા પૃષ્ટો વદ લોકહિતાય વૈ ॥ ૨,૨૮.

જ્યારે બ્રાહ્મણની પત્ની બીજાને મળી જાય, ત્યારે એ પાપ શું છે, હે જગતના સ્વામી? એ પાપથી હું ડરું છું, મને કહો. મેં જે પૂછ્યું એ બધું લોકહિત માટે કહો.

શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્ ૨૯ શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ । સાધુ પૃષ્ટં ત્વયા ભદ્ર માનુષાણાં હિતાય વૈ । શૃણુષ્વાવહિતો ભૂત્વા સર્વમેવૌર્ધ્વદૈહિકમ્ ॥ ૨,૨૯.

શ્રીકૃષ્ણ બોલ્યા: હે સૌભાગ્યશાળી, તું માનવકલ્યાણ માટે સારો પ્રશ્ન કર્યો છે. હવે ધ્યાનથી સાંભળ, હું મૃત્યુ પછીના બધા વિધિઓ સમજાવું છું.

કમ્યગ્વિભેદરહિતં શ્રુતિસ્મૃતિસમુદ્ધૃતમ્ । યન્ન દૃષ્ટં સુરૈઃ સેન્દ્રૈર્યોગિભિર્યોગચિન્તકૈઃ ॥ ૨,૨૯.

હું જે કહું છું એ કોઈ સ્વાર્થ વગર છે, જે વેદ અને સ્મૃતિમાંથી લીધેલું છે, અને જે દેવતાઓ પણ ઇન્દ્ર સાથે કે ધ્યાનમાં લીન યોગીઓએ પણ જાણ્યું નથી.

ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરં વત્સ નાખ્યાતં કસ્યચિત્ક્વચિત્ । ભક્તસ્ત્વં હિ મહાભાગ સર્વં તે કથયામ્યહમ્ ॥ ૨,૨૯.

હે વત્સ, આ સૌથી ગુપ્ત વાત છે, જે ક્યારેય કોઈને ક્યાંય કહી નથી. તું ભક્ત અને પુણ્યશાળી છે, એટલે હું તને બધું કહું છું.

અપુત્રસ્ય ગતિર્નાસ્તિ સ્વર્ગો નૈવ ચ નૈવ ચ । યેન કેનાપ્યુપાયેન કાર્યં જન્મ સુતસ્ય ચ ॥ ૨,૨૯.

જેને પુત્ર નથી, તેને કોઈ માર્ગ નથી, સ્વર્ગ પણ નથી. કોઈ પણ રીતે પુત્રનો જન્મ કરાવવો જોઈએ.