ગરુડપુરાણમ્

કૃતાદૌ દ્વાપરાન્તે ચ ન પ્રેતો નૈવ પીડનમ્ । બહૂનામેકજાતાનામેકઃ સૌખ્યં સમશ્નુતે ॥ ૨,૨૦.

કૃતયુગના આરંભે અને દ્વાપરયુગના અંતે પ્રેત અવસ્થા કે પીડા થતી નથી. અનેકમાં એક જ વ્યક્તિ સમાન રીતે સુખ ભોગવે છે.

એકો દુષ્કૃતકર્મા ચ એકઃ સન્તતિમાઞ્જનઃ । એકઃ સમ્પીડ્યતે પ્રેતૈરેકઃ સુતધનાન્વિતઃ ॥ ૨,૨૦.

એક વ્યક્તિ જ દુષ્કર્મ કરે છે, એક જ સંતાન પેદા કરે છે, એક જ પ્રેત આત્માઓથી પીડાય છે અને એક જ સંતાન અને ધન ધરાવે છે.

એકસ્ય પુત્રનાશઃ સ્યાદેકો દુહિતૃમાન્ ભવેત્ । વિરોધો બન્ધુભિઃ સાર્ધં પ્રેતદોષેણ કાશ્યપ ॥ ૨,૨૦.

કોઈને પુત્રનો નાશ થાય છે, તો બીજાને પુત્રી મળે છે; પ્રેત દોષથી, હે કશ્યપ, સગાં સાથે વિવાદ થાય છે.

સન્તતિર્દૃશ્યતે નૈવ સમુત્પન્ના વિનશ્યતિ । પશુદ્રવ્યવિનાશશ્ચ સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

સંતાન દેખાતી નથી, કે જન્મે તો પણ નાશ પામે છે; પશુ અને સંપત્તિનો નાશ થાય છે—આ પીડા પ્રેત આત્માઓથી થાય છે.

પ્રકૃતેઃ પરિવર્તઃ સ્યાદ્વિદ્વેષઃ સહ બન્ધુભિઃ । અકસ્માદ્વ્યસનપ્રાપ્તિઃ સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

સ્વભાવમાં બદલાવ, સગાં સાથે વૈર, અચાનક દુઃખ આવે—આ પીડા પ્રેત આત્માઓથી થાય છે.

નાસ્તિક્યં વૃત્તિલોપશ્ચ મહાલોભસ્તથૈવ ચ । સ્યાદ્ધન્તકલહો નિત્યં સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

નાસ્તિકતા, રોજગાર ગુમાવવો, અતિલોભ, સતત ઝઘડા—આ પીડા પ્રેત આત્માઓથી થાય છે.

પિતૃમાતૃનિહન્તા ચ દેવબ્રાહ્મણનિન્દકઃ । ઇત્યાદોષમવાપ્નોતિ સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

પિતા-માતાનો હત્યારો કે દેવ અને બ્રાહ્મણોની નિંદા કરનાર આવા દોષ પામે છે—આ પીડા પ્રેત આત્માઓથી થાય છે.

નિત્યકર્મવિનિંમુક્તો જપહોમવિવર્જિતઃ । પરદ્રવ્યાણાં ચ હર્તા સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

જે રોજના કર્મ છોડે છે, જપ અને હોળી ટાળી દે છે, બીજાની વસ્તુ ચોરી કરે છે—આ પીડા પ્રેત આત્માઓથી થાય છે.

સુવૃષ્ટૌ કૃષિનાશશ્ચ વ્યવહારો વિનશ્યતિ । લોકે કલહકારી ચ સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

સારી વરસાદ હોવા છતાં પાક બળી જાય છે, વ્યવહાર બગડે છે, અને લોકોમાં ઝઘડા થાય છે—આ પીડા પ્રેત આત્માઓથી થાય છે.

માર્ગે જઙ્ગમ્યમાનં તં પીડયેદ્વાતમણ્ડલી । પ્રેતપીડા તુ સા જ્ઞેયા સત્યંસત્યં ખગેશ્વર ॥ ૨,૨૦.

માર્ગમાં જતા માણસને વાવાઝોડું પીડાવે છે; હે ખગેશ્વર, આ પ્રેત પીડા સાચી છે, સાચી છે.

હીનજાત્યા ચ સમ્બન્ધો હીનકર્મ કરોતિ યઃ । અધર્મે રમતે નિત્યં સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

જે નીચ જાતિના લોકો સાથે સંબંધ રાખે છે, નીચ કર્મ કરે છે અને હંમેશા અધર્મમાં રમે છે—આ પીડા પ્રેત આત્માઓથી થાય છે.

વ્યસનૈર્દ્રવ્યનાશઃ સ્યાદુપક્રાન્તં વિનશ્યતિ । ચૌરાગ્નિરાજભિર્હાનિઃ સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

દુઃખો આવતાં ધનનું નુકસાન થાય છે, મેળવેલું બધું નાશ પામે છે. ચોર, અગ્નિ કે રાજાની તરફથી પણ નુકસાન થાય છે; આવું દુઃખ પિતૃદોષથી થાય છે.

મહારોગોપલબ્ધિશ્ચ બાલકાનાં ચ પીડનમ્ । જાયા સંપીઢ્યતે યચ્ચ સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

ઘાટા રોગો આવે, બાળકો દુઃખ પામે, પત્ની પરેશાન થાય—આ બધું પિતૃદોષથી જ થાય છે.

શ્રુતિસ્મૃતિપુરાણેષુ ધર્મશાસ્ત્રસમુદ્ભવે । અભાવો જાયતે ધર્મે સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

વેદ, સ્મૃતિ, પુરાણ અને ધર્મશાસ્ત્રમાં જે ધર્મ બતાવ્યો છે, એનું પાલન ન થાય ત્યારે આવું દુઃખ પિતૃદોષથી થાય છે.

દેવતીર્થદ્વિજાનાં તુ નિન્દાંયઃ કુરુતે નરઃ । પ્રત્યક્ષં વા પરોક્ષં વા સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

જે માણસ દેવતાઓ, તીર્થો કે બ્રાહ્મણોની નિંદા કરે, ખુલ્લેઆમ કે છુપાઈને, એનું દુઃખ પણ પિતૃદોષથી જ થાય છે.

સ્વવૃત્તિહરણં યચ્ચ સ્વપ્રતિષ્ઠાહતિસ્તથા । વંશચ્છેદઃ નદૃશ્યેત પ્રેતદોષાદ્વિનાન્યથા ॥ ૨,૨૦.

જ્યારે પોતાનું જીવનધંધું છીનવાઈ જાય, પ્રતિષ્ઠા નાશ પામે કે વંશ તૂટી જાય, તો એ બીજું કોઈ કારણ નહિ, પણ પિતૃદોષ જ હોય છે.

સ્ત્રીણાં ગર્ભવિનાશઃ સ્યાન્ન પુષ્પં દૃશ્યતે તથા । બાલાનાં મરણં યત્ર સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

સ્ત્રીઓમાં ગર્ભ નાશ પામે, ફૂલો દેખાય નહિ, બાળકો મરી જાય—આ બધું પિતૃદોષથી થાય છે.

ભાવશુદ્ધ્યા ન કુરુતે શ્રાદ્ધં સાંવત્સરાદિકમ્ । સ્વયમેવ ન કુર્વીત સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

જે વ્યક્તિ શ્રદ્ધા અને શુદ્ધ મનથી પિતૃઓનું શ્રાદ્ધ કે વાર્ષિક કર્મ કરે નહિ, કે પોતે ન કરે, એનું દુઃખ પણ પિતૃદોષથી થાય છે.

તીર્થે ગત્ત્વા પરાસક્તઃ સ્વકૃત્યં ચ પરિત્યજેત્ । ધર્મકાર્યે ન સમ્પત્તિઃ સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

તીર્થમાં જઈને જો મન બીજે જડી જાય અને પોતાનું કામ છોડાઈ જાય, ધર્મકર્મમાં સફળતા ન મળે—આ બધું પિતૃદોષથી થાય છે.

દમ્પત્યોઃ કલહશ્ચૈવ ભોજને કોપસંયુતઃ । પરદ્રોહે મતિશ્ચૈવ સા પીડા પ્રેતસંભવા ॥ ૨,૨૦.

પતિ-પત્ની વચ્ચે ઝઘડો, ભોજન સમયે ગુસ્સો, બીજાને દુઃખ પહોંચાડવાની ઇચ્છા—આ બધું પિતૃદોષથી થાય છે.

પુષ્પં યત્ર ન દૃશ્યેન ફલં તથા । વિરહો ભાર્યયા યત્ર સા પીડા પ્રેતસગ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

જ્યાં ફૂલ કે ફળ દેખાય નહિ, પત્નીથી વિયોગ થાય—આ બધું પિતૃદોષથી થાય છે.

યેષાં વૈ જાયતે ચિહ્નં સદોચ્ચાટપરં નૃણામ્ । સ્વક્ષેત્રે નિષ્ફલં તેજઃ સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

જ્યાં કુટુંબમાં ભયાનક અશાંતિ દેખાય અને પોતાના ખેતરમાં ફળ ન મળે, એ બધું પિતૃદોષથી થાય છે.

સ્વગોત્રઘાતકશ્ચૈવ હન્તિ શત્રુમિવાત્મજમ્ । ન પ્રીતિર્નાપિ સૌખ્યં ચ સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

જે પોતાનો જ વંશ નાશ કરે, પોતાનાં પુત્રને શત્રુ સમાન માને અને પ્રેમ કે સુખ ક્યાંય ન મળે—આ બધું પિતૃદોષથી થાય છે.

પિતૃવાક્યં ન કુરુતે સ્વપત્નીં ચ ન સેવતે । સદા ક્રૂરમતિર્વ્યગ્રઃ સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા ॥ ૨,૨૦.

જે પિતાની વાત ન માને, પત્નીનું સેવન ન કરે અને હંમેશા ક્રૂર અને ઉગ્ર મનનો હોય—એનું દુઃખ પણ પિતૃદોષથી થાય છે.

વિકર્મા જાયતે પ્રેતો હ્યવિધિક્રિયયા તથા । તત્કાલદુષ્ટસંસર્ગાદ્વૃષોત્સર્ગાદૃતે તથા ॥ ૨,૨૦.

અયોગ્ય કર્મો, વિધિવિહિન ક્રિયાઓ, ખોટા સમયે દુષ્ટોનો સંગ, અને વૃષોત્સર્ગ સિવાય—આ બધાથી પિતૃદોષ થાય છે.

દૃષ્ટગૃત્યુવશાદ્વાપિ અદગ્ધવપુષસ્તથા । પ્રેતત્વં જાયતે તાર્ક્ષ્ય પીડ્યન્તે યેન જન્તવઃ ॥ ૨,૨૦.

જો અંત્યેષ્ટિ ન થાય, કે જો જોઈને કે સાંભળી ને દુઃખ આવે, તો પણ પિતૃદોષ થાય છે, અને એથી જીવાતો પીડાય છે.

એવં જ્ઞાત્વા ખગશ્રેષ્ઠ પ્રેતમુક્તિં સમાચરેત્ । યો વૈ ન મન્યતે પ્રેતાન્મૃતઃ પ્રેતત્વમાપ્નુયાત્ ॥ ૨,૨૦.

આ રીતે સમજીને, ખગશ્રેષ્ઠ, પિતૃમુક્તિ માટે વિધિ કરવી જોઈએ. જે પિતૃઓને માનતો નથી, એ મરીને પોતે પણ પિતૃદોષ પામે છે.

પ્રેતદોષઃ કુલે યસ્ય સુખં તસ્ય ન વિદ્યતે । મતિઃ પ્રીતી રતિર્બુદ્ધિર્લક્ષ્મીઃ પઞ્ચવિનાશનમ્ ॥ ૨,૨૦.

જે કુટુંબમાં પિતૃદોષ હોય, ત્યાં સુખ રહેતું નથી; બુદ્ધિ, પ્રેમ, આનંદ અને ધન—all પાંચે નાશ પામે છે.

તૃતીયે પઞ્ચમે પુંસિ વંશચ્છેદો હિ જાયતે । દરિદ્રો નિર્ધનશ્ચૈવ પાપકર્મા ભવેભવે ॥ ૨,૨૦.

ત્રીજી કે પાંચમી પેઢીમાં વંશ તૂટી જાય છે; ગરીબી, ધનહીનતા આવે છે અને દરેક જન્મમાં પાપકર્મ થાય છે.