ગરુડપુરાણમ્

વૈશ્યજાતિઃ સુદેવોઽહં નામ્ના વિદિતમસ્તુ તે । હવ્યેન તર્પિતા દેવાઃ કવ્યેન પિતરો મયા ॥ ૨,૯.

મારું નામ સુદેવ છે, હું વૈશ્ય જાતિનો છું—આ વાત તમે જાણો. મેં હવનથી દેવોને અને કવ્યથી પિતૃઓને તૃપ્ત કર્યા છે.

વિવિધૈર્દાનયોગૈશ્ચ વિપ્રાઃ સન્તર્પિતા મયા । આહારશ્ચ વિહારશ્ચ મયા વૈ સુનિવેશિતઃ ॥ ૨,૯.

વિવિધ દાનથી મેં બ્રાહ્મણોને સંતોષ્યા છે. ખોરાક અને વિહાર પણ મેં યોગ્ય રીતે ગોઠવ્યા છે.

દીનાનાથવિશિષ્ટેભ્યો મયા દત્તમનેકધા । તત્સર્વં નિષ્ફલં જાતં મમ દૈવાદુપાગતમ્ ॥ ૨,૯.

ગરીબ, અનાથ અને વિશિષ્ટ લોકોને મેં અનેક વાર દાન આપ્યું છે; પણ એ બધું મારા માટે ભાગ્યના કારણે નિષ્ફળ થઈ ગયું છે.

ન મેઽસ્તિ સન્તતિસ્તાત ન સુહૃન્ન ચ બાન્ધવાઃ । ન ચ મિત્રં હિતસ્તાદૃગ્યઃ કુર્યાદૌર્ધ્વદૈહિકમ્ ॥ ૨,૯.

મારી કોઈ સંતાન નથી, કોઈ મિત્ર કે સગા પણ નથી; અને એવો કોઈ સાચો મિત્ર નથી જે મારા માટે અંત્યક્રિયા કરે.

પ્રેતત્વં સુસ્થિરં તેન મમ જાતં નૃપોત્તમ । એકાદશં ત્રિપક્ષઞ્ચ ષાણ્માસિકમથાબ્દિકમ્ ॥ ૨,૯.

એથી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, મારી પ્રેત અવસ્થા સ્થિર થઈ ગઈ છે; એકાદશી, પખવાડિયા, છ મહિના અને વર્ષના શ્રાદ્ધ—

પ્રતિમાસ્યાનિ ચાન્યા નિ હ્યેવં શ્રાદ્ધાનિ ષોડશ । યસ્યૈતાનિ ન દીયન્તે પ્રેતશ્રાદ્ધાનિ ભૂપતે ॥ ૨,૯.

અને અન્ય માસિક શ્રાદ્ધો, એમ કુલ સોળ શ્રાદ્ધો છે; રાજા, જેમના માટે આ પ્રેત શ્રાદ્ધો કરવામાં નથી આવતા—

પ્રેતત્વં સુસ્થિરં તસ્યઃ દત્તૈઃ શ્રાદ્ધશતૈરપિ । એવં જ્ઞાત્વા મહારાજ પ્રેતત્વાદુદ્ધરસ્વ મામ્ ॥ ૨,૯.

તેમની પ્રેત અવસ્થા, શ્રાદ્ધના શતોથી પણ, સ્થિર રહે છે; આ જાણીને, મહારાજા, મને પ્રેત અવસ્થાથી મુક્ત કરો.

વર્ણાનાઞ્ચૈવ સર્વેષાં રાજા બન્ધુરિહોચ્યતે । તન્માં તારય રાજેન્દ્ર મણિરત્નં દદામિ તે ॥ ૨,૯.

બધી જાતિઓમાં રાજા અહીં સગા કહેવાય છે; તેથી, રાજેન્દ્ર, મને તારી કરો—હું તમને મણિ રત્ન આપું છું.

યથા મમ શુભાવાપ્તિર્ભવેન્નૃપવરોત્તમ । તથા કાર્યં મહીપાલ દયાં કૃત્વા મયિ પ્રભો ॥ ૨,૯.

મારા માટે શુભ ફળ મળે એ રીતે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, તમે કાર્ય કરો; મહીપાલ, મારા પર દયા કરો.

સપિણ્ડૈર્વા સગોત્રૈર્વા નિષ્ટુરૈર્ન કૃતો હિમે । વૃષોત્સર્ગસ્તતો દુષ્ટં પ્રેતત્વં પ્રાપ્તવાનહમ્ ॥ ૨,૯.

મારા સગા કે ગોત્રજ લોકો દ્વારા મારા માટે વૃષોત્સર્ગ કરવામાં આવ્યો નથી; તેથી, હું આ દુષ્ટ પ્રેત અવસ્થામાં આવી ગયો છું.

ક્ષુત્તૃષાવિષ્ટદેહશ્ચ ભક્ષ્યં પાનં ન ચાપ્નુયામ્ । અતો વિકૃતિરેષા વૈ કૃશાત્વાદિરમાંસકા ॥ ૨,૯.

ભૂખ અને તરસથી પીડિત, હું ખાવા-પીવા માટે કંઈ મેળવી શકતો નથી; તેથી, આ વિકૃતિ આવી છે—દેહ સુકાઈ ગયો છે અને માંસ પણ નથી.

ક્ષુત્તૃડ્જન્યં મહાદુઃ ખમનુભવામિ પુનઃ પુનઃ । અકલ્યાણં હિ પ્રેતત્વં વૃષોત્સર્ગં વિના કૃતમ્ ॥ ૨,૯.

ભૂખ અને તરસથી થતી મોટી પીડા હું વારંવાર અનુભવું છું; વૃષોત્સર્ગ વિના પ્રેત અવસ્થા ખરાબ અને અશુભ છે.

તસ્માદ્રાજન્દયાસિન્ધો પ્રાર્થયામિ તવાગ્રતઃ । રાજોવાચ । વર્તતે મત્કુલે પ્રેત ઇતિ જ્ઞેયં કથં નરૈઃ ॥ ૨,૯.

અત્યારે, રાજા, દયાના સમુદ્ર, હું તમારી સામે વિનંતી કરું છું— રાજા બોલ્યા: મારા કુળમાં પ્રેત છે, એ વાત લોકો કેવી રીતે જાણે?

તન્મમાચક્ષ્વ હિ પ્રેત પ્રેતત્વાન્મુચ્યતે કથમ્ । પ્રેત ઉવાચ । લિઙ્ગેન પીડયા પ્રેતોઽનુમાતવ્યો નરૈઃ સદા ॥ ૨,૯.

તેથી, મને કહો, પ્રેત, પ્રેત અવસ્થામાંથી મુક્ત કેવી રીતે થાય. પ્રેત બોલ્યા: પ્રેતની પીડાના લક્ષણોથી લોકો હંમેશા પ્રેતની હાજરી જાણી શકે છે.

વક્ષ્યામિ પીડાસ્તા રાજન્યા વૈ પ્રેતકૃતા ભુવિ । ઋતુઃ સ્યાદફલઃ સ્ત્રીણાં યદા વંશો ન વર્ધતે ॥ ૨,૯.

હું તમને, રાજા, પ્રેતથી થતી પીડાઓ જણાવીશ: જ્યારે સ્ત્રીઓના ઋતુચક્ર ફળદાયી નથી, જ્યારે કુળમાં વધારો થતો નથી—

મ્રિયન્તે ચાલ્પવયસઃ સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા । અકસ્માદ્વૃત્તિહરણમપ્રતિષ્ઠા જનેષુ વૈ ॥ ૨,૯.

જ્યારે યુવાન લોકો મરી જાય છે, એ પ્રેતથી થતી પીડા છે; અચાનક રોજગાર ગુમાવવો અને લોકોમાં અસ્થિરતા—

અકસ્માદ્ગૃહદાહઃ સ્યાત્સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા । સ્વગેહે કલહો નિત્યં સ્યાચ્ચ મિથ્યાભિશંસનમ્ ॥ ૨,૯.

અચાનક ઘર જળી જાય, એ પણ પ્રેતથી થતી પીડા છે; પોતાના ઘરમાં સતત ઝઘડા અને ખોટા આરોપો.

રાજયક્ષ્માદિસમ્ભૂતિઃ સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા । અપિ સ્વયં ધનં મુક્તં પ્રયત્નાદનવે પથિ ॥ ૨,૯.

રાજયક્ષ્મા અને એવી બીમારીઓથી થતી પીડા, એ પીડા પ્રેતથી થાય છે. જો ધન મહેનતથી મુક્ત થાય પણ, એ સાચા માર્ગે પહોંચતું નથી.

નૈવ લભ્યેત નશ્યેતઃ સા પીડા પ્રેતસંમવા । સુવૃષ્ટૌ કૃષિનાશઃ સ્યાદ્વાણિજ્યાદ્વૃત્તિનાશનમ્ ॥ ૨,૯.

એ પીડા, જે પ્રેતથી થાય છે, એ પ્રાપ્ત પણ નથી થતી અને નાશ પણ નથી થતી. સારી વરસાદમાં પણ ખેતર બગડી જાય છે, અથવા વેપારીઓની આવક ગુમાવી બેસે છે.

કલત્રં પ્રતિકૂલં સ્યાત્સા પીડા પ્રેતસમ્ભવા । એવન્તુ પીડયા રાજન્પ્રેતજ્ઞાનં ભવેન્નૃણામ્ ॥ ૨,૯.

પત્ની વિરુદ્ધ થઈ જાય, એ પીડા પણ પ્રેતથી થાય છે. રાજા, આવી પીડાઓથી લોકો પ્રેતની હાજરી જાણે છે.

વૃષોત્સર્ગો યદિ ભવેત્પ્રેતત્વાન્મુચ્યતે તદા । તસ્માન્નૃપ ત્વમપ્યેવં વૃષોત્સર્ગં કુરુ પ્રભો ॥ ૨,૯.

જો વૃષની મુક્તિ થાય, તો પ્રેત અવસ્થાથી મુક્તિ મળે છે. તેથી, રાજા, તમે પણ આવી રીતે વૃષમુક્તિ કરો.

મામુદ્દિશ્ય નૃપેઽપ્યત્રાધિકારોઽત્યનુકમ્પયા । રાજપુત્રો હતઃ કશ્ચિન્મયૈવાપ્તસ્તતો મયા ॥ ૨,૯.

મારા માટે પણ, રાજા માટે અહીં અધિકાર છે, ખૂબ દયાથી. કોઈ રાજકુમાર મારાયો છે, એ મને મળ્યો છે, તેથી હું આવ્યો છું.

કુરુષ્વ ત્વં ગૃહીત્વા મે તદ્ધનેન વૃષોત્સવમ્ । કાર્તિક્યાં પૌર્ણમાસ્યાં વાઽશ્વયુઙ્મધ્યેઽથવા નૃપ ॥ ૨,૯.

મારા ધનથી તમે વૃષમુક્તિનો ઉત્સવ કરો, કાર્તિકની પૂર્ણિમા કે આશ્વયુજના મધ્યમાં, રાજા.

રેવતીયુક્તદિવસે કૃષીષ્ઠા મે વૃષોત્સવમ્ । પુણ્યાન્વિપ્રાન્સમાહૂય વહ્નિં સ્થાપ્ય વિધાનતઃ ॥ ૨,૯.

રેવતી નક્ષત્રના દિવસે, મારા માટે વૃષમુક્તિનો ઉત્સવ કરો. સારા બ્રાહ્મણોને બોલાવી, વિધિ પ્રમાણે અગ્નિ સ્થાપિત કરો.

મન્ત્રૈર્હોમસ્તથા કાર્યઃ ષડ્ભિર્નૃપ વિધાનતઃ । બહૂન્વિપ્રાન્ ભોજયેથાસ્તદ્રત્નાપ્તધનેન વૈ । એવં કૃતે મહીપાલ મમ મુક્તિર્ભવિષ્યતિ ॥ ૨,૯.

છ મંત્રોથી હોમ વિધિ પ્રમાણે કરો, રાજા. એ રત્નથી મળેલા ધનથી ઘણા બ્રાહ્મણોને ભોજન આપો. આવું કરવાથી, મહીપાલ, મારી મુક્તિ થશે.

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ । તથેતિ પ્રતિજગ્રાહ મણિં રાજા તતઃ ખગ ॥ ૨,૯.

શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું: 'એવું જ થશે.' પછી રાજાએ રત્ન સ્વીકાર્યું, પંખી.

ક્રિયાધિકારસ્તસ્યૈવ યો ધનગ્રાહકો ભવેત્ । કુર્વતોસ્તુ તયોર્વાર્તામેવં પ્રેતમહીક્ષિતોઃ ॥ ૨,૯.

જે ધન સ્વીકારે, એ જ વિધિ કરવાનો અધિકાર ધરાવે છે. આવું જ વાત પ્રેત અને ધરતીના રાજા વચ્ચે થઈ.

ઝણત્કારસ્તુ ઘણ્ટાનાં ભેરીણાં ભાઙ્કૃતિસ્તથા । જાતસ્તદા રાજસેના ચતુરઙ્ગા સમાપતત્ ॥ ૨,૯.

પછી ઘંટીઓનો ઝણકાર, બેરીઓનો ધમાકો અને શંખોની ધ્વનિ ઉઠી. એ સમયે રાજસેનાની ચારેય ટુકડીઓ ભેગી થઈ.

તસ્યામાગતમાત્રાયાં પ્રેતશ્ચાદૃશ્યતાં ગતઃ । તસ્માદ્વનાદ્વિનિઃસૃત્ય રાજાપિ પુરમાગમત્ ॥ ૨,૯.

જ્યારે એ આવી, પ્રેત અદૃશ્ય થઈ ગયો. એ વનમાંથી બહાર આવી, રાજા પણ શહેરમાં પાછો ગયો.