ગરુડપુરાણમ્

પૃથિવ્યાશ્ચતુરન્તાયા ગોપ્તા પક્ષીન્દ્ર ધર્મતઃ । ચતુર્ભાગાં ભુવં કૃત્સ્નાં સ ભુઙ્કે વસુધાધિપઃ ॥ ૨,૯.

હે પક્ષી રાજા, એ રાજા ધર્મથી ચારેય બાજુની પૃથ્વીનું રક્ષણ કરતા. ધરતીના ચાર ભાગોમાં વહેંચાયેલી આખી જમીનનો તેઓ ભોગ લેતા.

ન પાપકૃત્કશ્ચિદાસીત્તસ્મિન્રાજ્યં પ્રશાસતિ । નાસીચ્ચૌરભયં તાર્ક્ષ્ય ન ક્ષુદ્રભયમેવ હિ ॥ ૨,૯.

તેમના રાજમાં કોઈ પાપ કરનાર નહોતો. હે તાર્ક્ષ્ય, ત્યાં ચોરનો પણ ડર નહોતો, ન તો નીચ લોકોનો ભય હતો.

નાસીદ્વ્યાધિભયઞ્ચાપિ તસ્મિઞ્જનપદેશ્વરે । સ્વધર્મે રેમિરે ચાસીત્તેજસા ભાસ્કરોપમઃ ॥ ૨,૯.

એ દેશમાં, જે રાજાએ શાસન કર્યું, ત્યાં રોગનો પણ ડર નહોતો. બધા પોતાના ધર્મમાં આનંદ કરતા અને રાજા સૌર્યમાં સૂર્ય જેવા તેજસ્વી હતા.

અક્ષુબ્ધત્વેર્ઽચલસમઃ સહિષ્ણુત્વે ધરાસમઃ । સ કદાચિન્મહાબાહુઃ પ્રભૂતબલવાહનઃ ॥ ૨,૯.

અચલ પર્વત જેવો સ્થિર, ધરતી જેવી સહનશીલતા ધરાવતો, એ મહાબાહુ, ઘણાં બળ અને ઘોડાં સાથે, ક્યારેક આગળ વધતો હતો.

વનં જગામ ગહનં હયાનાઞ્ચ શતૈર્વૃતઃ । સિંહનાદૈશ્ચ યોધાનાં શઙ્ખદુન્દુભિનિઃ સ્વનૈઃ ॥ ૨,૯.

એ ઘણા ઘોડાંથી ઘેરાયેલો, યોદ્ધાઓના સિંહના દહાડ અને શંખ-ડુંડાળની ધ્વનિ સાથે ઘન જંગલમાં પ્રવેશ્યો.

આસીત્કિલકિલાશબ્દસ્તસ્મિન્ ગચ્છતી પાર્થિવે । તત્રતત્ર ચ વિપ્રેન્દ્રૈઃ સ્તૂયમાનઃ સમન્તતઃ ॥ ૨,૯.

રાજા આગળ વધતો ત્યારે ત્યાં કલકલ અવાજ ઉઠ્યો; અને સર્વત્ર, વિપ્રોએ તેને પ્રશંસા કરી.

નિર્યયૌ પરયા પ્રીત્યા વનં મૃગજિઘાંસયા । સ ગચ્છન્દદૃશે ધીમાન્નન્દનપ્રતિમં વનમ્ ॥ ૨,૯.

એ આનંદપૂર્વક, શિકારની ઇચ્છા સાથે જંગલમાં ગયો; ચાલતા ચાલતા, બુદ્ધિશાળી એ નંદનવન જેવું જંગલ જોયું.

બિલ્વાર્કખદિરાકીર્ણં કપિત્થધ્વજસંયુતમ્ । વિષમૈઃ પર્વતૈશ્ચૈવ સર્વતશ્ચ સમન્વિતમ્ ॥ ૨,૯.

બિલ્વ, અર્ક અને ખદિર વૃક્ષોથી ભરેલું, કપિત્થ અને ધ્વજથી શોભિત, અને ચારેય બાજુ કઠિન પર્વતોથી ઘેરાયેલું હતું.

નિર્જલં નિર્મનુષ્યઞ્ચ બહુયોજનમાયતમ્ । મૃગસિંહૈર્મહાઘોરૈન્યૈશ્ચાપિ વનેચરૈઃ ॥ ૨,૯.

પાણી વગર, માણસ વગર, ઘણા યોજન સુધી ફેલાયેલું; ભયાનક પ્રાણી, સિંહ અને જંગલના રાક્ષસો ત્યાં રહેતા હતા.

તદ્વનં મનુજ વ્યાઘ્રઃ સભૃત્યબલવાહનઃ । લીલયા લોડયામાસ સૂદયન્વિવિધાન્મૃગાન્ ॥ ૨,૯.

એ જંગલમાં, મનુષ્યોમાં વ્યાઘ્ર, પોતાના સેવક અને ઘોડાં સાથે, રમતાં રમતાં વિવિધ પ્રાણીઓને મારતો હતો.

મૃગસ્ય કસ્યચિત્કુક્ષિં તતો વિવ્યાધ ભૂમિપઃ । રાજા મૃગપ્રસઙ્ગેન તમનુ પ્રાવિશદ્વનમ્ ॥ ૨,૯.

રાજાએ એક પ્રાણીના પેટમાં બાણ ઘૂસાડ્યો; અને શિકારના પીછા કરતાં, વધુ અંદર જંગલમાં પ્રવેશ્યો.

એકાકી વૈ હૃતબલઃ ક્ષુત્પ્રિપાસાસમન્વિતઃ । સ વનસ્યાન્તમાસાદ્ય મહચ્ચારણ્યમાસદત્ ॥ ૨,૯.

એકલો, બળ ગુમાવી, ભૂખ અને તરસથી પીડિત, એ જંગલના અંત સુધી પહોંચ્યો અને વિશાળ અરણ્યમાં પ્રવેશ્યો.

તૃષયા પરયાવિષ્ટોઽન્વિષ્યજ્જલમિતસ્તતઃ । સ દૂરાત્પૂરચક્રાહ્વં હંસસારસનાદિતૈઃ ॥ ૨,૯.

મોટી તરસથી પીડાઈ, એ પાણી માટે અહીં-ત્યાં શોધવા લાગ્યો; દૂરથી, એ પુરચક્ર નામના તળાવમાં હંસ અને સારસના અવાજ સાંભળ્યા.

સૂચિતં સર આગત્ય સાશ્વ એવ વ્યગાહત । પદ્માનાઞ્ચ પરાગેણ ઉત્પલાનાં રજેન ચ ॥ ૨,૯.

એ અવાજના માર્ગે, તળાવ પાસે પહોંચ્યો અને ઘોડા સાથે પાણીમાં ઉતર્યો; કમળના પરાગ અને ઉત્પલના ધૂળથી ઢંકાઈ ગયો.

સુગન્ધમમલં શીતં પીત્વામ્ભો નિર્જગામ હ । માર્ગશ્રમપરિશ્રાન્તસ્તડાગતટમણ્ડપમ્ ॥ ૨,૯.

સુગંધિત, શુદ્ધ અને ઠંડું પાણી પીધું અને બહાર આવ્યો; યાત્રાથી થાકેલો, તળાવના કિનારે મંડપમાં ગયો.

ન્યગ્રોધં વીક્ષ્ય તસ્યાશુ જટાસ્વશ્વં બબન્ધ હ । સ તત્રાસ્તરમાસ્તીર્ય ખેટકાનુપધાય ચ ॥ ૨,૯.

એ વટવૃક્ષ જોઈને, ઝડપથી ઘોડાને તેની મૂળ પાસે બાંધ્યો; પાંદડાં પાથરી, ઢાલ નીચે મૂકી, ત્યાં સૂઈ ગયો.

સૂષ્વાપ વાયુના તત્ર સેવ્યામાતસ્તદા ક્ષણમ્ । ક્ષણં સુપ્તે નૃપે તત્ર પ્રેતો વૈ પ્રેતવાહનઃ ॥ ૨,૯.

ત્યાં, હલકાં પવનની સેવા સાથે, થોડો સમય સૂઈ રહ્યો; એ સમયે, રાજા સૂતો હતો ત્યારે, પ્રેત અને તેનું વાહન આવ્યા.

કશ્ચિદત્રાજગામાથ યુક્તઃ પ્રેતશતેન ચ । અસ્થિચર્મશિરાશેષશરીરઃ પરિવિભ્રમન્ ॥ ૨,૯.

પછી, કોઈ ત્યાં આવ્યો, સો પ્રેત સાથે; એ હાડકાં, ચામડી અને માથાથી બનેલા શરીર સાથે ફરતો હતો.

ભક્ષ્યંપેયં માર્ગમાણો ન બધ્નાતિ ધૃતિં ક્વચિત્ । તમપૂર્વં નૃપો દૃષ્ટ્વાકરોદસ્ત્રં શરાસને ॥ ૨,૯.

ખાવા-પીવા માટે શોધતો, ક્યાંય સંતોષ ન મળતો; એ અજાણ્યા પ્રાણીને જોઈ, રાજાએ ધનુષ અને બાણ તૈયાર કર્યા.

દૃષ્ટ્વા સોઽપિ ચિરં ભૂપં તસ્થૌ સ્થાણુપિવાગ્રતઃ । તમવસ્થિતમાલોક્ય રાજા પ્રાપ્તકુતૂહલઃ ॥ ૨,૯.

એ પણ રાજાને લાંબા સમય સુધી જોઈ, મૂર્તિ જેવો સામે ઊભો રહ્યો; એ રીતે ઊભા રહેલા તેને જોઈ, રાજાને કૌતુક થયું.

પપ્રચ્છ તઞ્ચ કોઽસીતિ કુતો વા વિકૃતિં ગતઃ । પ્રેત ઉવાચ । પ્રેતભાવો મયા ત્યક્તો ગતિં પ્રાપ્તોઽસ્મ્યહં પરામ્ ॥ ૨,૯.

એને પૂછ્યું: 'તુ કોણ છે? ક્યાંથી આવ્યો અને આવો વિકૃત કેમ છે?' પ્રેત બોલ્યો: 'હું પ્રેત અવસ્થાને છોડીને, ઉત્તમ માર્ગ પર આવ્યો છું.'

ત્વત્સંયોગાન્મહાબાહો નાસ્તિ ધન્યતરો મયા । બભ્રુવાહન ઉવાચ । કિમેતદ્વિપિને ઘોરે સર્વત્રાતિભયાનકે ॥ ૨,૯.

તમારી સાથે મળવાથી, મહાબાહુ, હું સૌથી વધુ ભાગ્યશાળી છું. બભ્રુવાહન બોલ્યા: આ ભયાનક જંગલમાં, ચારે બાજુ ભય જ ભય છે, આ શું છે?

દોધૂયમાને વાતેન વાત્યારૂપેણ કોણપ । પતઙ્ગા મશકાઃ ક્ષુદ્રાઃ કવન્ધાશ્ચ શિરાંસિ ચ ॥ ૨,૯.

ઝડપદાર પવનથી, વાવાઝોડા જેવી હવા ફૂંકાય છે, અને મૃતદેહો ઉછળે છે; પતંગિયા, મચ્છરો, નાના જીવ, કટેલા શરીરો અને કપાયેલા માથા દેખાય છે.

મત્સ્યાઃ કૂર્માઃ કૃકલાસા વૃશ્ચિકા ભ્રમરાહયઃ । અધોમુખોર્ધ્વપાદાસ્તે ક્રન્દમાનાઃ સુદારુણમ્ ॥ ૨,૯.

માછલીઓ, કાચબાઓ, હાડપિંજર, વિંછુ, મધમાખીઓ અને ઘોડા—આ બધા માથું નીચે અને પગ ઉપર રાખીને, ભયાનક રીતે રડતા દેખાય છે.

પ્રવાન્તિ વાયવો રૂક્ષા જ્વલન્તો વિદ્યુદગ્નયઃ । ઇતસ્તતો ભ્રમન્તીવ વાયુના તૃણસન્તતિઃ ॥ ૨,૯.

કઠોર પવન ફૂંકાય છે, વીજળી અને અગ્નિથી જ્વલંત હોય છે; ઘાસ પવનથી અહી-તહી ફરતું દેખાય છે.

દૃશ્યન્તે વિવિધા જીવા નાગાશ્ચ શલભવ્રજાઃ । શ્રૂયન્તે બહુધા રાવા ન દૃશ્યન્તે ક્વચિત્ક્વચિત્ ॥ ૨,૯.

અનેક પ્રકારના જીવ, સાપ અને ટોળે ટોળે ટીડીઓ દેખાય છે; અનેક પ્રકારના રડવાના અવાજો સાંભળાય છે, પણ ક્યાંય સ્પષ્ટ કંઈ દેખાતું નથી.

દૃષ્ટ્વેદં વિકૃતં સર્વં વેપતે હૃદયંમમ । પ્રતે ઉવાચ । યેષાં નૈવાગ્નિસંસ્કારો ન શ્રાદ્ધં નોદકક્રિયાઃ ॥ ૨,૯.

આ બધું વિકૃત જોઈને, મારું હૃદય કાંપે છે. પ્રતા બોલ્યા: જેમણે અગ્નિસંસ્કાર, શ્રાદ્ધ કે પાણીની અર્પણ વિધિ નથી થઈ—

ષટ્પિણ્ડા દશ ગાત્રાણિ સપિણ્ડીકરણં ન હિ । વિશ્વાસઘાતિનો યે ચ સુરાપાઃ સ્વર્ણહારિણઃ ॥ ૨,૯.

છ પિંડોની અર્પણ, દસ અંગો, અથવા પિતૃ વિધિ નથી થઈ; જેમણે વિશ્વાસઘાત કર્યો, દારૂ પીધું, કે સોનાની ચોરી કરી—

મૃતા દુર્મરણાદ્યે ચ યે ચાસૂયાપરા જનાઃ । પ્રાયશ્ચિત્તવિહીના યે અગમ્યાગમને રતાઃ ॥ ૨,૯.

અનૈસર્ગિક મૃત્યુ પામેલા, ઈર્ષ્યા ધરાવતા, પ્રાયશ્ચિત્ત વગરના, અને અયોગ્ય સંબંધોમાં રત રહેલા—