ગરુડપુરાણમ્

બાલોઽપિ ભયસન્ત્રસ્તઃ પિપાસુર્વ્યસુરાપતત્ । પુત્રશોકાન્મૃતા માતા કૂપે પ્રાસ્ય નિજં વપુઃ ॥ ૨,૭.

બાળક ડરથી અને તરસથી તડપી પડ્યો અને મરી ગયો. પુત્રના શોકમાં માતાએ પોતે કૂવામાં પડીને જીવ આપ્યો.

એતસ્માત્પાતકાદ્વિપ્ર પ્રેતત્વં પ્રાપ્તવાનહમ્ । સૂચ્યગ્રપ્રાયવિવરમુખઃ પર્વતદેહવાન્ ॥ ૨,૭.

આ પાપના કારણે, બ્રાહ્મણ, હું પ્રેત બની ગયો, મારી દેહ પહાડ જેટલી અને મોં સૂઈની નોક જેટલું નાનું થયું.

યદ્યપિ પ્રાપ્નુયાં ભક્ષ્યં ભક્ષિતુન્તુ ન શક્યતે । મયા ક્ષુધાનલેનાપિ જ્વલતાસ્યં નિકોચિતમ્ ॥ ૨,૭.

ભલે મને ખાવાનું મળે, તો પણ હું ખાઈ શકતો નથી; ભૂખની આગથી મોં સળગે છે, પણ મોં બંધ જ રહે છે.

અત આસ્યે તુ વિવરં સૂચ્યગ્રેણ સમં મમ । એતસ્માત્કારણાદ્વિપ્ર નામ્ના સૂચીમુખોઽસ્મ્યહમ્ ॥ ૨,૭.

મારું મોં સૂઈની નોક જેટલું સાંકડી છે. એ કારણે, બ્રાહ્મણ, મને 'સૂચીમુખ' નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

શીઘ્રગ ઉવાચ । પુરાહં વૈશ્યજાતીયઃ સાકં સખ્યા ચ કેનચિત્ । વાણિજ્યં કર્તુમગમં દેશમન્યં મહાધનઃ ॥ ૨,૭.

શીઘ્રગાએ કહ્યું: અગાઉ હું વૈશ્ય જાતિમાં જન્મેલો હતો. એક મિત્ર સાથે, ઘણું ધન લઈને, વેપાર કરવા બીજા દેશમાં ગયો હતો.

મિત્રં ચ મે બહુધનં તસ્ય લોભો મહાંસ્તતઃ । જાતોઽપ્યદૃષ્ટવૈમુખ્યાન્મે નષ્ટં મૂલમપ્યુત ॥ ૨,૭.

મારો મિત્ર પણ બહુ ધનવાન હતો, પણ પછી મારા મનમાં મોટો લોભ આવ્યો. દુર્ભાગ્યથી મારું મૂડી પણ ગુમાવી બેઠો.

તતસ્તસ્માત્તુ નિષ્ક્રાન્તાવાવાં નાવાથ નિમ્નગામ્ । માર્ગગાં તર્તુમારબ્ધૌ લોહિતાયતિ ભાસ્કરે ॥ ૨,૭.

પછી અમે બંને ત્યાંથી નીકળી, નદીમાં નાવમાં બેઠા. સૂર્ય લાલ થયો ત્યારે, અમે નદી પાર કરવા લાગ્યા.

સખા સ ચ મદુત્સઙ્ગે સુષ્વાપાધ્વક્લમાકુલઃ । અભૂત્તદાતિ પાપસ્ય ક્રૂરા મતિરતીવ મે ॥ ૨,૭.

મારો મિત્ર મુસાફરીથી થાકી ગયો હતો અને મારા ગોડમાં સૂઈ ગયો. એ સમયે મારા મનમાં પાપથી બહુ ક્રૂરતા આવી.

તમુત્સઙ્ગગતં સૂરે નષ્ટે પૂરેઽક્ષિપં તદા । તત્કૃત્યં કુર્વતો નાવિ લોકૈસ્તુ જ્ઞાતમેવ ન ॥ ૨,૭.

જ્યારે સૂર્ય અસ્ત થયો અને અંધારું થયું, ત્યારે મેં મારા ગોડમાં સૂતા મિત્રને પાણીમાં ફેંકી દીધો. એ કામ કરતાં નાવમાં કોઈએ જાણ્યું પણ નહીં.

તસ્ય યદ્વસ્તુ તત્સર્વં મણિમુક્તાદિકાઞ્ચનમ્ । આદાય શીઘ્રગસ્તસ્માદ્દેશાત્સ્વગૃહમાગતઃ ॥ ૨,૭.

એના બધા દાગીના, મુક્તા, સોનાં વગેરે લઈ, હું શીઘ્રગા એ સ્થળેથી મારા ઘરે પાછો આવ્યો.

તત્સર્વં સ્વગૃહે મુક્ત્વા તસ્ય પત્ન્યૈ ન્યવેદયમ્ । દસ્યુભિર્મે હતો ભ્રાતા ધનમાચ્છિદ્ય વૈ પથિ ॥ ૨,૭.

ઘરે બધું મૂકી, મેં એની પત્નીને કહ્યું: 'મારો ભાઈ રસ્તામાં લૂંટારુઓએ મારી નાખ્યો અને એનું ધન લઈ ગયા.'

પ્રજાવતિ પ્રદ્રુતોઽહં મા રોદીત્યેવમબ્રવમ્ । શોકાર્તા સાપિ તત્કાલં મમત્વં ગૃહબન્ધુષુ ॥ ૨,૭.

પ્રજાપતિએ મને પકડ્યો ત્યારે મેં કહ્યું, 'રડશો નહીં.' એ સમયે, દુઃખથી વ્યાકુળ થયેલી એ સ્ત્રીએ ઘર અને સગાં-સંબંધી પ્રત્યેનું મમત્વ ત્યજી દીધું.

ત્યક્ત્વા ચાતિ પ્રિયાન્પ્રાણાઞ્જુહાવાગ્નૌ યથાવિધિ । તતો નિષ્કણ્ટકં તદ્ધિ વીક્ષ્ય હૃષ્ટો ગતો ગૃહમ્ ॥ ૨,૭.

પછી તેણે પોતાનો પ્રાણ પણ પ્રિય વસ્તુઓ છોડીને, યોગ્ય રીતથી અગ્નિમાં આહુતિ આપી દીધી. એ સ્થળ હવે નિર્વિઘ્ન જોઈને હું આનંદપૂર્વક ઘરે પાછો ફર્યો.

અભુઞ્જં સર્વમાગત્ય યાવજ્જીવં તુ તદ્ધનમ્ । મિત્રં પૂરે હિ નિઃક્ષિપ્ય યદહં શીઘ્રમાગતઃ ॥ ૨,૭.

હવે પાછો આવીને, મેં આખું જીવન એ ધનનો આનંદ માણ્યો, કારણ કે શહેરમાં મિત્ર પાસે જે કંઈ હતું તે રાખી દીધું હતું, કેમ કે હું ઝડપથી પાછો આવ્યો હતો.

એતસ્માત્કારણાત્પ્રેતઃ શીઘ્રગોઽહં તુ નામતઃ । રોધક ઉવાચ । અહન્તુ શૂદ્રજાતીયઃ પુરાભૂવં મુનીશ્વર ॥ ૨,૭.

આ કારણથી મને 'ઝડપથી જતો પ્રેત' કહેવાય છે. રોકનાર બોલ્યો: હે મુનિશ્રેષ્ઠ, હું પહેલાં શૂદ્ર જાતિમાં જન્મેલો હતો.

રાજપ્રસાદાપ્તમહાશતગ્રામાધિકારવાન્ । વૃદ્ધૌ મે પિતરાવાસ્તાં લઘુરેકઃ સહોદરઃ ॥ ૨,૭.

રાજાની કૃપાથી મને સો જેટલાં મોટા ગામોનું અધિકાર મળ્યું. વૃદ્ધાવસ્થામાં મારા માતાપિતા જીવતા હતા અને એક નાનો ભાઈ હતો.

શીઘ્રં સ ચ મયા ભ્રાતા લુબ્ધેનૈકઃ પૃથક્કૃતઃ । આપ્તવાન્પરમં દુઃખં સોન્નવસ્ત્રવિવર્જિતઃ ॥ ૨,૭.

લોભના કારણે મેં મારા એ ભાઈને અલગ કરી દીધો, જેથી તે ઝડપથી ભારે દુઃખમાં પડી ગયો અને ખોરાક-કપડાં વગર રહ્યો.

અદત્તાં પિતરૌ ચ્છન્નં કિઞ્ચિત્કિઞ્ચિત્તુ તસ્ય ચ । તસ્મૈ પિતૃભ્યાં યદ્દત્તમાપ્તેભ્યસ્તન્મયા શ્રુતમ્ ॥ ૨,૭.

મારા માતાપિતાએ છુપાઈને તેને થોડુંક આપ્યું હતું, અને વિશ્વાસુ લોકોથી મને ખબર પડી કે માતાપિતાએ તેને શું આપ્યું હતું.

તત્સર્વં તત્ત્વતો જ્ઞાત્વા પિત્રો રોધમકારયમ્ । શૂન્યમન્દિર એકસ્મિન્બદ્ધ્વા તુ નિગડૈર્દૃઢૈઃ ॥ ૨,૭.

આ બધું સાચું જાણીને, મેં મારા માતાપિતાને એક ખાલી ઘરમાં મજબૂત સાંકળથી બાંધીને કેદ કરી દીધા.

તતસ્તૌ જહતુઃ પ્રાણાન્દુઃખિતૌ વિષપાનતઃ । સોસૌ બાલોઽપિ બભ્રામ પિતૃભ્યાં રહિતો દ્વિજ ॥ ૨,૭.

પછી તેઓ દુઃખી થઈને ઝેર પીધા અને પ્રાણ ત્યજી દીધા. એ બાળક પણ માતાપિતા વગર ભટકતો રહ્યો, હે દ્વિજ.

પુરઃ પત્તનખર્વાટાન્ ખેટાનપિ મૃતઃ ક્ષુધા । એતસ્માત્પાતકાદ્વિપ્ર મૃતઃ પ્રેતત્વમાગતઃ ॥ ૨,૭.

શહેર, ગામ અને નાનાં વાડાંમાં તે ભૂખથી મરી ગયો. હે બ્રાહ્મણ, આ પાપના કારણે હું મરીને પ્રેત બન્યો.

રુદ્ધૌ તુ પિતરૌ યસ્માન્નામ્નાહં રોધકસ્તતઃ । લેખક ઉવાચ । અહં વિપ્ર પુરાભૂવમવન્ત્યાં દ્વિજસત્તમઃ ॥ ૨,૭.

મારા માતાપિતાને કેદ કર્યા તેથી મને નામે 'રોધક' કહે છે. લેખકે કહ્યું: હે ઉત્તમ બ્રાહ્મણ, હું પહેલાં અવંતિમાં બ્રાહ્મણ હતો.

ભદ્રસ્ય રાજ્ઞો દેવાનાં પૂજનેઽધિકૃતો હ્યહમ્ । બહ્વ્યસ્તુ પ્રતિમાસ્તત્ર બભૂવુર્બહુનામિકાઃ ॥ ૨,૭.

મારે ધર્મી રાજાના આદેશે દેવતાઓની પૂજા કરવાની જવાબદારી હતી. ત્યાં અનેક દેવમૂર્તિઓ હતી, જુદા-જુદા નામવાળી.

હેમ્નસ્તદઙ્ગેષુ બહુ રત્નજાતં બભૂવ હ । તાસાં મે કુર્વતઃ પૂજાં પાપા મતિરજાયત ॥ ૨,૭.

એ મૂર્તિઓ પર ઘણું સોનું અને અનેક પ્રકારના રત્નો લાગેલા હતા. હું તેમની પૂજા કરતો હતો ત્યારે મારા મનમાં પાપી વિચાર આવ્યો.

અખિલં તીક્ષ્ણલોહેન તાસામઙ્ગં વિશીર્ય ચ । ઉલ્લેખનઞ્ચ રત્નાનાં નેત્રાદિભ્યઃ કૃતં મયા ॥ ૨,૭.

પછી મેં તીખા લોખંડથી એ મૂર્તિઓના અંગો તોડી નાખ્યા અને આંખો સહિતના ભાગોમાંથી રત્નો કાઢી લીધા.

તથાકૃતાન્યથાઙ્ગાનિ પ્રતિમાનાં નિરીક્ષ્ય ચ । નેત્રાણિ ચ વિરત્નાનિ નૃપશ્ચુક્રોધ વહ્નિવત્ ॥ ૨,૭.

આ રીતે મૂર્તિઓના અંગો બગાડી દીધા પછી, રાજાએ જ્યારે તેમની રત્નવિહિન આંખો અને બદલાયેલાં રૂપ જોયાં, ત્યારે તે અગ્નિ જેવો ક્રોધિત થયો.

પ્રતિજજ્ઞે નૃપઃ પશ્ચાદેષ બ્રાહ્મણપુઙ્ગવઃ । આભ્યો રત્નં સુવર્ણઞ્ચ હૃતં યેન ભવિષ્યતિ ॥ ૨,૭.

પછી રાજાએ પ્રતિજ્ઞા લીધી: 'જે કોઈએ આ મૂર્તિઓમાંથી રત્ન અને સોનું ચોર્યું છે—એ બ્રાહ્મણ—'

જ્ઞાતશ્ચ સ હિ મે વધ્યો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ । અહં તત્સકલં જ્ઞાત્વા રાત્રાવસિધરો ગૃહમ્ ॥ ૨,૭.

'જ્યારે તે પકડાશે, ત્યારે તેને ચોક્કસ મૃત્યુદંડ મળશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.' આ બધું જાણીને, હું રાત્રે ઘરમાં તલવાર સાથે રહ્યો.

રાજ્ઞઃ પ્રવિશ્ય રાજાનં પશુમારમમારયમ્ । ગૃહીત્વાથ મણીન્ સ્વર્ણં નિશીથેઽહં ગતોઽન્યતઃ ॥ ૨,૭.

પછી રાજમહેલમાં જઈને, મેં રાજાના યજ્ઞપશુને મારી નાખ્યો અને પછી રત્નો અને સોનું લઈને મધ્યરાત્રે બીજે જતો રહ્યો.